Suśruta-saṃhitā 1.19

अथातो व्रणितोपासनीयमध्यायं व्याख्यास्यामः

athāto vraṇitopāsanīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रणितस्य प्रथममेवागारमन्विच्छेत् तच्चागारं प्रशस्तवास्त्वादिकं कार्यम्

vraṇitasya prathamamevāgāramanvicchet taccāgāraṃ praśastavāstvādikaṃ kāryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशस्तवास्तुनि गृहे शुचावातपवर्जिते निवाते न च रोगाः स्युः शारीरागन्तुमानसाः

praśastavāstuni gṛhe śucāvātapavarjite nivāte na ca rogāḥ syuḥ śārīrāgantumānasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिञ् शयनमसंबाधं स्वास्तीर्णं मनोज्ञं प्राक्शिरस्कं सशस्त्रं कुर्वीत

tasmiñ śayanamasaṃbādhaṃ svāstīrṇaṃ manojñaṃ prākśiraskaṃ saśastraṃ kurvīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखचेष्टाप्रचारः स्यात् स्वास्तीर्णे शयने व्रणी प्राच्यां दिशि स्थिता देवास्तत्पूजार्थं च तच्छिरः

sukhaceṣṭāpracāraḥ syāt svāstīrṇe śayane vraṇī prācyāṃ diśi sthitā devāstatpūjārthaṃ ca tacchiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् सुहृद्भिरनुकूलैः प्रियंवदैरुपास्यमानो यथेष्टमासीत

tasmin suhṛdbhiranukūlaiḥ priyaṃvadairupāsyamāno yatheṣṭamāsīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुहृदो विक्षिपन्त्याशु कथाभिर्व्रणवेदनाः आश्वासयन्तो बहुशः स्वनुकूलाः प्रियंवदाः

suhṛdo vikṣipantyāśu kathābhirvraṇavedanāḥ āśvāsayanto bahuśaḥ svanukūlāḥ priyaṃvadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च दिवानिद्रा वशगः स्यात्

na ca divānidrā vaśagaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवास्वप्नाद्व्रणे कण्डूर्गात्राणां गौरवं तथा श्वयथुर्वेदना रागः स्रावश्चैव भृशं भवेत्

divāsvapnādvraṇe kaṇḍūrgātrāṇāṃ gauravaṃ tathā śvayathurvedanā rāgaḥ srāvaścaiva bhṛśaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्थानसंवेशनपरिवर्तनचङ्क्रमणोच्चैर्भाषणाद्यास्वात्मचेष्टास्वप्रमत्तो व्रणं संरक्षेत्

utthānasaṃveśanaparivartanacaṅkramaṇoccairbhāṣaṇādyāsvātmaceṣṭāsvapramatto vraṇaṃ saṃrakṣet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानासनं चङ्क्रमणं दिवास्वप्नं तथैव च व्रणितो न निषेवेत शक्तिमानपि मानवः

sthānāsanaṃ caṅkramaṇaṃ divāsvapnaṃ tathaiva ca vraṇito na niṣeveta śaktimānapi mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्थानाद्यासनं स्थानं शय्या चातिनिषेविता प्राप्नुयान्मारुतादङ्गरुजस्तस्माद्विवर्जयेत्

utthānādyāsanaṃ sthānaṃ śayyā cātiniṣevitā prāpnuyānmārutādaṅgarujastasmādvivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गम्यानां च स्त्रीणां संदर्शनसंभाषणसंस्पर्शनानि दूरत एव परिहरेत्

gamyānāṃ ca strīṇāṃ saṃdarśanasaṃbhāṣaṇasaṃsparśanāni dūrata eva pariharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीदर्शनादिभिः शुक्रं कदाचिच्चलितं स्रवेत् ग्राम्यधर्मकृतान्दोषान् सोऽससर्गेऽप्यवाप्नुयात्

strīdarśanādibhiḥ śukraṃ kadāciccalitaṃ sravet grāmyadharmakṛtāndoṣān so'sasarge'pyavāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवधान्यमाषतिलकलायकुलत्थनिष्पावहरितकशाकाम्ललवणकटुकगुडपिष्टविकृतिवल्लूरशुष्कशाकाजाविकानूपौदकमांसवसाशीतोदककृशरापायसदधिदुग्धतक्रप्रभृतीनि परिहरेत्

navadhānyamāṣatilakalāyakulatthaniṣpāvaharitakaśākāmlalavaṇakaṭukaguḍapiṣṭavikṛtivallūraśuṣkaśākājāvikānūpaudakamāṃsavasāśītodakakṛśarāpāyasadadhidugdhatakraprabhṛtīni pariharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तक्रान्तो नवधान्यादिर्योऽय वर्ग उदाहृतः दोषसंजननो ह्येष विज्ञेयः पूयवर्धनः

takrānto navadhānyādiryo'ya varga udāhṛtaḥ doṣasaṃjanano hyeṣa vijñeyaḥ pūyavardhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्यपश्च मैरेयारिष्टासवसीधुसुराविकारान् परिहरेत्

madyapaśca maireyāriṣṭāsavasīdhusurāvikārān pariharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्यमम्लं तथा रूक्षं तीक्ष्णमुष्णं च वीर्यतः आशुकारि च तत् पीतं क्षिप्रं व्यापादयेद्व्रणम्

madyamamlaṃ tathā rūkṣaṃ tīkṣṇamuṣṇaṃ ca vīryataḥ āśukāri ca tat pītaṃ kṣipraṃ vyāpādayedvraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातातपरजोधूमावश्यायातिसेवनातिभोजनानिष्टभोजनश्रवणदर्शने र्ष्यामर्ष-भयशोकध्यानरात्रिजागरणविषमाशनशयनो पवासवाग्व्यायाम स्थानचङ्क्रमणशीत वातविरुद्धाध्यशनाजीर्णमक्षिकाद्याबाधाः परिहरेत्

vātātaparajodhūmāvaśyāyātisevanātibhojanāniṣṭabhojanaśravaṇadarśane rṣyāmarṣa-bhayaśokadhyānarātrijāgaraṇaviṣamāśanaśayano pavāsavāgvyāyāma sthānacaṅkramaṇaśīta vātaviruddhādhyaśanājīrṇamakṣikādyābādhāḥ pariharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रणिनः संप्रतप्तस्य कारणैरेवमादिभिः क्षीणशोणितमांसस्य भुक्तं सम्यङ्न जीर्यति

vraṇinaḥ saṃprataptasya kāraṇairevamādibhiḥ kṣīṇaśoṇitamāṃsasya bhuktaṃ samyaṅna jīryati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजीर्णात् पवनादीनां विभ्रमो बलवान् भवेत् ततः शोफरुजास्रावदाहपाकानवाप्नुयात्

ajīrṇāt pavanādīnāṃ vibhramo balavān bhavet tataḥ śopharujāsrāvadāhapākānavāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदा नीचनखरोम्णा शुचिना शुक्लवाससा शान्तिमङ्गलदेवताब्राह्मणगुरुप-रेण भवितव्यमिति तत् कस्य हेतोः हिंसाविहाराणि हिमहावीर्याणि रक्षांसि पशुपतिकुबेरकुमारानुचराणि मांसशोणितप्रियत्वात् क्षतजनिमित्तं व्रणिनमुपसर्पन्ति सत्कारार्थंजिघांसूनि वा कदाचित्

sadā nīcanakharomṇā śucinā śuklavāsasā śāntimaṅgaladevatābrāhmaṇagurupa-reṇa bhavitavyamiti tat kasya hetoḥ hiṃsāvihārāṇi himahāvīryāṇi rakṣāṃsi paśupatikuberakumārānucarāṇi māṃsaśoṇitapriyatvāt kṣatajanimittaṃ vraṇinamupasarpanti satkārārthaṃjighāṃsūni vā kadācit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवति चात्र तेषां सत्कारकामानां प्रयतेतान्तरात्मना धूपबल्युपहारांश्च भक्ष्यांश्चैवोपहारयेत्

bhavati cātra teṣāṃ satkārakāmānāṃ prayatetāntarātmanā dhūpabalyupahārāṃśca bhakṣyāṃścaivopahārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तु संतर्पिता आत्मवन्तं न हिंस्युः तस्मात् सततमतन्द्रि तो जनपरिवृतो नित्यं दीपोदकशस्त्रस्रग्दामपुष्पलाजाद्यलङ्कृते वेश्मनि संपन्मङ्गलमनोऽनुकूलाः कथाः शृण्वन्नासीत

te tu saṃtarpitā ātmavantaṃ na hiṃsyuḥ tasmāt satatamatandri to janaparivṛto nityaṃ dīpodakaśastrasragdāmapuṣpalājādyalaṅkṛte veśmani saṃpanmaṅgalamano'nukūlāḥ kathāḥ śṛṇvannāsīta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपदाद्यनुकूलाभिः कथाभिः प्रीतमानसः आशावान् व्याधिमोक्षाय क्षिप्रं सुखमवाप्नुयात्

saṃpadādyanukūlābhiḥ kathābhiḥ prītamānasaḥ āśāvān vyādhimokṣāya kṣipraṃ sukhamavāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋग्यजुःसामाथर्ववेदाभिहितैरपरैश्चाशीर्विधानैरुपा ध्याया भिषजश्च सन्ध्ययो रक्षां कुर्युः

ṛgyajuḥsāmātharvavedābhihitairaparaiścāśīrvidhānairupā dhyāyā bhiṣajaśca sandhyayo rakṣāṃ kuryuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्षपारिष्टपत्राभ्यां सर्पिषा लवणेन च द्विरह्नः कारयेद्धूपं दशरात्रमतन्द्रि तः

sarṣapāriṣṭapatrābhyāṃ sarpiṣā lavaṇena ca dvirahnaḥ kārayeddhūpaṃ daśarātramatandri taḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छत्रामतिच्छत्रां लाङ्गूङ्गिलिद्यं जटिलां ब्रह्मचारिणीं लक्ष्मीं गुहामतिगुहां वचामतिविषां शतवीर्यां सहस्रवीर्यां सिद्धार्थकांश्च शिरसा धारयेत्

chatrāmaticchatrāṃ lāṅgūṅgilidyaṃ jaṭilāṃ brahmacāriṇīṃ lakṣmīṃ guhāmatiguhāṃ vacāmativiṣāṃ śatavīryāṃ sahasravīryāṃ siddhārthakāṃśca śirasā dhārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यज्येत बालव्यजनैर्व्रणं न च विघट्टयेत् न तुदेन्न च कण्डूयेच्छयानः परिपालयेत्

vyajyeta bālavyajanairvraṇaṃ na ca vighaṭṭayet na tudenna ca kaṇḍūyecchayānaḥ paripālayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेन विधिना युक्तमादावेव निशाचराः वनं केशरिणाऽक्रान्तं वर्जयन्ति मृगा इव

anena vidhinā yuktamādāveva niśācarāḥ vanaṃ keśariṇā'krāntaṃ varjayanti mṛgā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीर्णशाल्योदनं स्निग्धमल्पमुष्णं द्र वोत्तरम् भुञ्जानो जाङ्गलैर्मांसैः शीघ्रं व्रणमपोहति

jīrṇaśālyodanaṃ snigdhamalpamuṣṇaṃ dra vottaram bhuñjāno jāṅgalairmāṃsaiḥ śīghraṃ vraṇamapohati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलीयकजीवन्तीसुनिषण्णकवास्तुकैः बालमूलकवार्ताकपटोलैः कारवेल्लकैः

taṇḍulīyakajīvantīsuniṣaṇṇakavāstukaiḥ bālamūlakavārtākapaṭolaiḥ kāravellakaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदाडिमैः सामलकैर्घृतभृष्टैः ससैन्धवैः अन्यैरेवंगुणैर्वाऽपि मुद्गादीनां रसेन वा शक्तून् विलेपीं कुल्माषाञ्जलं चापि शृतं पिबेत्

sadāḍimaiḥ sāmalakairghṛtabhṛṣṭaiḥ sasaindhavaiḥ anyairevaṃguṇairvā'pi mudgādīnāṃ rasena vā śaktūn vilepīṃ kulmāṣāñjalaṃ cāpi śṛtaṃ pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवा न निद्रा वशगो निवातगृहगोचरः व्रणी वैद्यवशे तिष्ठञ् शीघ्रं व्रणमपोहति

divā na nidrā vaśago nivātagṛhagocaraḥ vraṇī vaidyavaśe tiṣṭhañ śīghraṃ vraṇamapohati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रिणे श्वयथुरायासात् स च रागश्च जागरात् तौ च रुक् च दिवास्वापात्ताश्च मृत्युश्च मैथुनात्

vriṇe śvayathurāyāsāt sa ca rāgaśca jāgarāt tau ca ruk ca divāsvāpāttāśca mṛtyuśca maithunāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवंवृत्तसमाचारो व्रणी संपद्यते सुखी आयुश्च दीर्घमाप्नोति धन्वन्तरिवचो यथा

evaṃvṛttasamācāro vraṇī saṃpadyate sukhī āyuśca dīrghamāpnoti dhanvantarivaco yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.