Suśruta-saṃhitā 1.28

अथातो विपरीताविपरीतव्रणविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः

athāto viparītāviparītavraṇavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलाग्निजलवृष्टीनां पुष्पभूमाम्बुदा यथा ख्यापयन्ति भविष्यत्त्वं तथा रिष्टानि पञ्चताम्

phalāgnijalavṛṣṭīnāṃ puṣpabhūmāmbudā yathā khyāpayanti bhaviṣyattvaṃ tathā riṣṭāni pañcatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि सौक्ष्म्यात् प्रमादाद्वा तथैवाशु व्यतिक्रमात् गृह्यन्ते नोद्गतान्यज्ञैर्मुमूर्षोर्न त्वसंभवात्

tāni saukṣmyāt pramādādvā tathaivāśu vyatikramāt gṛhyante nodgatānyajñairmumūrṣorna tvasaṃbhavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ध्रुवं तु मरणं रिष्टे ब्राह्मणैस्तत् किलामलैः रसायनतपोजप्यतत्परैर्वा निवार्यते

dhruvaṃ tu maraṇaṃ riṣṭe brāhmaṇaistat kilāmalaiḥ rasāyanatapojapyatatparairvā nivāryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नक्षत्रपीडा बहुधा यथा कालं विपच्यते तथैवारिष्टपाकं च ब्रुवते बहवो जनाः

nakṣatrapīḍā bahudhā yathā kālaṃ vipacyate tathaivāriṣṭapākaṃ ca bruvate bahavo janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असिद्धिमाप्नुयाल्लोके प्रतिकुर्वन् गतायुषः अतोऽरिष्टानि यत्नेन लक्षयेत् कुशलो भिषक्

asiddhimāpnuyālloke pratikurvan gatāyuṣaḥ ato'riṣṭāni yatnena lakṣayet kuśalo bhiṣak

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धवर्णरसादीनां विशेषाणां स्वभावतः वैकृतं यत् तदाचष्टे व्रणिनः पक्वलक्षणम्

gandhavarṇarasādīnāṃ viśeṣāṇāṃ svabhāvataḥ vaikṛtaṃ yat tadācaṣṭe vraṇinaḥ pakvalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुस्तीक्ष्णश्च विस्रश्च गन्धस्तु पवनादिभिः लोहगन्धिस्तु रक्तेन व्यामिश्रः सान्निपातिकः

kaṭustīkṣṇaśca visraśca gandhastu pavanādibhiḥ lohagandhistu raktena vyāmiśraḥ sānnipātikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाजातसीतैलसमाः किंचिद्विस्राश्च गन्धतः ज्ञेयाः प्रकृतिगन्धाःस्युरतोऽन्यद्गन्धवैकृतम्

lājātasītailasamāḥ kiṃcidvisrāśca gandhataḥ jñeyāḥ prakṛtigandhāḥsyurato'nyadgandhavaikṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्यागुर्वाज्यसुमनापद्मचन्दनचम्पकैः सगन्धा दिव्यगन्धाश्च मुमूर्षूणां व्रणाः स्मृताः

madyāgurvājyasumanāpadmacandanacampakaiḥ sagandhā divyagandhāśca mumūrṣūṇāṃ vraṇāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्ववाजिमूषिकध्वाङ्क्षपूतिवल्लूरमत्कुणैः सगन्धाः पङ्कगन्धाश्च भूमिगन्धाश्च गर्हिताः

śvavājimūṣikadhvāṅkṣapūtivallūramatkuṇaiḥ sagandhāḥ paṅkagandhāśca bhūmigandhāśca garhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुङ्कुमध्यामकङ्कुष्ठसवर्णाः पित्तकोपतः न दह्यन्ते न चूष्यन्ते भिषक् तान् परिवर्जयेत्

kuṅkumadhyāmakaṅkuṣṭhasavarṇāḥ pittakopataḥ na dahyante na cūṣyante bhiṣak tān parivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्डूमन्तः स्थिराः श्वेताः स्निग्धाः कफनिमित्ततः दूयन्ते वाऽपि दह्यन्ते भिषक् तान् परिवर्जयेत्

kaṇḍūmantaḥ sthirāḥ śvetāḥ snigdhāḥ kaphanimittataḥ dūyante vā'pi dahyante bhiṣak tān parivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णास्तु ये तनुस्रावा वातजा मर्मतापिनः स्वल्पामपि न कुर्वन्ति रुजं तान् परिवर्जयेत्

kṛṣṇāstu ye tanusrāvā vātajā marmatāpinaḥ svalpāmapi na kurvanti rujaṃ tān parivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्ष्वेडन्ति घुर्घुरायन्ते ज्वलन्तीव च ये व्रणाः त्वङ्मांसस्थाश्च पवनं सशब्दं विसृजन्ति ये

kṣveḍanti ghurghurāyante jvalantīva ca ye vraṇāḥ tvaṅmāṃsasthāśca pavanaṃ saśabdaṃ visṛjanti ye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये च मर्मस्वसंभूता भवन्त्यत्यर्थवेदनाः दह्यन्ते चान्तरत्यर्थं बहिः शीताश्च ये व्रणाः

ye ca marmasvasaṃbhūtā bhavantyatyarthavedanāḥ dahyante cāntaratyarthaṃ bahiḥ śītāśca ye vraṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दह्यन्ते बहिरत्यर्थं भवन्त्यन्तश्च शीतलाः शक्तिध्वजरथाः कुन्तवाजिवारणगोवृषाः

dahyante bahiratyarthaṃ bhavantyantaśca śītalāḥ śaktidhvajarathāḥ kuntavājivāraṇagovṛṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषु चाप्यवभासेरन् प्रासादाकृतयस्तथा चूर्णावकीर्णा इव ये भान्तिचानवचूर्णिताः

yeṣu cāpyavabhāseran prāsādākṛtayastathā cūrṇāvakīrṇā iva ye bhānticānavacūrṇitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणमांसक्षयश्वासकासारोचकपीडिताः प्रवृद्धपूयरुधिरा व्रणा येषां च मर्मसु

prāṇamāṃsakṣayaśvāsakāsārocakapīḍitāḥ pravṛddhapūyarudhirā vraṇā yeṣāṃ ca marmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियाभिः सम्यगारब्धा न सिद्ध्य्न्ति च ये व्रणाः वर्जयेत्तानपि प्राज्ञः संरक्षन्नात्मनो यशः

kriyābhiḥ samyagārabdhā na siddhynti ca ye vraṇāḥ varjayettānapi prājñaḥ saṃrakṣannātmano yaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने विपरीताविपरीतव्रणविज्ञानीयो नामाष्टाविंशतितमोऽध्यायः

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne viparītāviparītavraṇavijñānīyo nāmāṣṭāviṃśatitamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.