Suśruta-saṃhitā 1.37

अथातो मिश्रकमध्यायं व्याख्यास्यामः

athāto miśrakamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातुलुङ्ग्यग्निमन्थौ च भद्र दारु महौषधम् अहिंस्रा चैव रास्ना च प्रलेपो वातशोफजित्

mātuluṅgyagnimanthau ca bhadra dāru mahauṣadham ahiṃsrā caiva rāsnā ca pralepo vātaśophajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूर्वा च नलमूलं च मधुकं चन्दनं तथा शीतलाश्च गणाः सर्वे प्रलेपः पित्तशोफहृत्

dūrvā ca nalamūlaṃ ca madhukaṃ candanaṃ tathā śītalāśca gaṇāḥ sarve pralepaḥ pittaśophahṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगन्तुजे रक्तजे च ह्येष एव विधिः स्मृतः विधिर्विषघ्नो विषजे पित्तघ्नोऽपि हितस्तथा

āgantuje raktaje ca hyeṣa eva vidhiḥ smṛtaḥ vidhirviṣaghno viṣaje pittaghno'pi hitastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजगन्धाऽश्वगन्धा च काला सरलया सह एकैषिकाऽजशृङ्गी च प्रलेपः श्लेष्मशोफहृत्

ajagandhā'śvagandhā ca kālā saralayā saha ekaiṣikā'jaśṛṅgī ca pralepaḥ śleṣmaśophahṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते वर्गास्त्रयो लोध्रं पथ्या पिण्डीतकानि च अनन्ता चेति लेपोऽय सन्निपातिकशोफहृत्

ete vargāstrayo lodhraṃ pathyā piṇḍītakāni ca anantā ceti lepo'ya sannipātikaśophahṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्निन्धाम्ललवणो वाते कोष्णः शीतः पयोयुतः पित्ते चोष्णः कफे क्षारमूत्राढ्यस्तत्प्रशान्तये

snindhāmlalavaṇo vāte koṣṇaḥ śītaḥ payoyutaḥ pitte coṣṇaḥ kaphe kṣāramūtrāḍhyastatpraśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शणमूलकशिग्रूणां फलानि तिलसर्षपाः सक्तवः किण्वमतसी द्र व्याण्युष्णानि पाचनम्

śaṇamūlakaśigrūṇāṃ phalāni tilasarṣapāḥ saktavaḥ kiṇvamatasī dra vyāṇyuṣṇāni pācanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरबिल्वोऽग्निको दन्ती चित्रको हयमारकः कपोतकङ्कगृध्राणां पुरीषाणि च दारणम् क्षारद्र व्याणि वा यानि क्षारो वा दारणं परम्

cirabilvo'gniko dantī citrako hayamārakaḥ kapotakaṅkagṛdhrāṇāṃ purīṣāṇi ca dāraṇam kṣāradra vyāṇi vā yāni kṣāro vā dāraṇaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्र व्याणां पिच्छिलानां तु त्वङ्मूलानि प्रपीडनम् यवगोधूममाषाणां चूर्णानि च समासतः

dra vyāṇāṃ picchilānāṃ tu tvaṅmūlāni prapīḍanam yavagodhūmamāṣāṇāṃ cūrṇāni ca samāsataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खिन्यङ्कोठसुमनःकरवीरसुवर्चलाः शोधनानि कषायाणि वर्गश्चारग्वधादिकः

śaṅkhinyaṅkoṭhasumanaḥkaravīrasuvarcalāḥ śodhanāni kaṣāyāṇi vargaścāragvadhādikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजगन्धाऽजशृङ्गी च गवाक्षी लाङ्गलाह्वया पूतीकश्चित्रकः पाठा विडङ्गैलाहरेणवः

ajagandhā'jaśṛṅgī ca gavākṣī lāṅgalāhvayā pūtīkaścitrakaḥ pāṭhā viḍaṅgailāhareṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुत्रिकं यवक्षारो लवणानि मनः शिला कासीसं त्रिवृता दन्ती हरितालं सुराष्ट्रजा

kaṭutrikaṃ yavakṣāro lavaṇāni manaḥ śilā kāsīsaṃ trivṛtā dantī haritālaṃ surāṣṭrajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संशोधनीनां वर्तीनां द्र व्याण्येतानि निर्दिशेत् एतैरेवौषधैः कुर्यात्कल्कानपि च शोधनान्

saṃśodhanīnāṃ vartīnāṃ dra vyāṇyetāni nirdiśet etairevauṣadhaiḥ kuryātkalkānapi ca śodhanān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्कोत्तमां स्नुहीक्षीरं पिष्ट्वा क्षारोत्तमानि च जातीमूलं हरिद्रे द्वे कासीसं कटुरोहिणीम्

arkottamāṃ snuhīkṣīraṃ piṣṭvā kṣārottamāni ca jātīmūlaṃ haridre dve kāsīsaṃ kaṭurohiṇīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोद्दिष्टानि चान्यानि कुर्यात् संशोधनं घृतम् मयूरको राजवृक्षो निम्बः कोशातकी तिलाः

pūrvoddiṣṭāni cānyāni kuryāt saṃśodhanaṃ ghṛtam mayūrako rājavṛkṣo nimbaḥ kośātakī tilāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बृहती कण्टकारी च हरितालं मनः शिला शोधनानि च योज्यानि तैले द्र व्याणि शोधने

bṛhatī kaṇṭakārī ca haritālaṃ manaḥ śilā śodhanāni ca yojyāni taile dra vyāṇi śodhane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासीसे सैन्धवे किण्वे वचायां रजनीद्वये शोधनाङ्गेषु चान्येषु चूर्णं कुर्वीत शोधनम्

kāsīse saindhave kiṇve vacāyāṃ rajanīdvaye śodhanāṅgeṣu cānyeṣu cūrṇaṃ kurvīta śodhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सालसारादिसारेषु पटोलत्रिफलासु च रसक्रिया विधातव्या शोधनी शोधनेषु च

sālasārādisāreṣu paṭolatriphalāsu ca rasakriyā vidhātavyā śodhanī śodhaneṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवेष्टके सर्जरसे सरले देवदारुणि सारेष्वपि च कुर्वीत मतिमान् व्रणधूपनम्

śrīveṣṭake sarjarase sarale devadāruṇi sāreṣvapi ca kurvīta matimān vraṇadhūpanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कषायाणामनुष्णानां वृक्षाणां त्वक्षु साधितः शृतः शीतकषायो वा रोपणार्थं प्रशस्यते

kaṣāyāṇāmanuṣṇānāṃ vṛkṣāṇāṃ tvakṣu sādhitaḥ śṛtaḥ śītakaṣāyo vā ropaṇārthaṃ praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोमामृताश्वगन्धासु काकोल्यादौ गणे तथा क्षीरिप्ररोहेष्वपि च वर्तयो रोपणाः स्मृताः

somāmṛtāśvagandhāsu kākolyādau gaṇe tathā kṣīripraroheṣvapi ca vartayo ropaṇāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समङ्गा सोमसरला सोमवल्कः सचन्दनः काकोल्यादिश्च कल्कः स्यात् प्रशस्तो व्रणरोपणे

samaṅgā somasaralā somavalkaḥ sacandanaḥ kākolyādiśca kalkaḥ syāt praśasto vraṇaropaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथक्पर्ण्यात्मगुप्ता च हरिद्रे मालती सिता काकोल्यादिश्च योज्यः स्याद्भिषजा रोपणे घृते

pṛthakparṇyātmaguptā ca haridre mālatī sitā kākolyādiśca yojyaḥ syādbhiṣajā ropaṇe ghṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालानुसार्यागुरुणी हरिद्रे देवदारु च प्रियङ्गवश्च रोध्रं च तैले योज्यानि रोपणे

kālānusāryāguruṇī haridre devadāru ca priyaṅgavaśca rodhraṃ ca taile yojyāni ropaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कङ्गुका त्रिफला रोध्रं कासीसं श्रवणाह्वया धवाश्वकर्णयोस्त्वक् च रोपणं चूर्णमिष्यते

kaṅgukā triphalā rodhraṃ kāsīsaṃ śravaṇāhvayā dhavāśvakarṇayostvak ca ropaṇaṃ cūrṇamiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रियङ्गुका सर्जरसः पुष्पकासीसमेव च त्वक्चूर्णं धवजं चैव रोपणार्थं प्रशस्यते

priyaṅgukā sarjarasaḥ puṣpakāsīsameva ca tvakcūrṇaṃ dhavajaṃ caiva ropaṇārthaṃ praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वक्षु न्यग्रोधवर्गस्य त्रिफलायास्तथैव च रसक्रियां रोपणार्थे विदधीत यथाक्रमम्

tvakṣu nyagrodhavargasya triphalāyāstathaiva ca rasakriyāṃ ropaṇārthe vidadhīta yathākramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपामार्गोऽश्वगन्धा च तालपत्री सुवर्चला उत्सादने प्रशस्यन्ते काकोल्यादिश्च यो गणः

apāmārgo'śvagandhā ca tālapatrī suvarcalā utsādane praśasyante kākolyādiśca yo gaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासीसं सैन्धवं किण्वं कुरुविन्दो मनः शिला कुक्कुटाण्डकपालानि सुमनोमुकुलानि च

kāsīsaṃ saindhavaṃ kiṇvaṃ kuruvindo manaḥ śilā kukkuṭāṇḍakapālāni sumanomukulāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फले शैरीषकारञ्जे धातुचूर्णानि यानि च व्रणेषूत्सन्नमांसेषु प्रशस्तान्यवसादने

phale śairīṣakārañje dhātucūrṇāni yāni ca vraṇeṣūtsannamāṃseṣu praśastānyavasādane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस्तं वर्गमर्धं वा यथालाभमथापि वा प्रयुञ्जीत भिषक् प्राज्ञो यथोद्दिष्टेषु कर्मसु

samastaṃ vargamardhaṃ vā yathālābhamathāpi vā prayuñjīta bhiṣak prājño yathoddiṣṭeṣu karmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीसुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने मिश्रकाध्यायो नाम सप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः

iti śrīsuśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne miśrakādhyāyo nāma saptatriṃśattamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.