Suśruta-saṃhitā 1.43

अथातो वमनद्र व्यविकल्पविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः

athāto vamanadra vyavikalpavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषेण श्लेष्मज्वरप्रतिश्यायान्तर्विद्र धिषु अप्रवर्तमाने वा दोषे पिप्पली-वचागौरसर्षपकल्कोन्मिश्रैः सलवणैरुष्णाम्बुभिः पुनः पुनः प्रवर्तयेदासम्य-ग्वान्तलक्षणादिति मदनफलमज्जचूर्णं वा तत्क्वाथपरिभावितं मदनफलक-षायेण मदनफलमज्जसिद्धस्य वा पयसः सन्तानिकां क्षौद्र युक्तां मदनफल-मज्जसिद्धं वा पयः मदनफलमज्जसिद्धेन वा पयसा यवागूम् अधोभागासृ-क्पित्तहृद्दाहयोः मदनफलमज्जसिद्धस्य वा पयसो दधिभावमुपगतस्य दध्यु-त्तरं दधि वा कफप्रसेकच्छर्दिमूर्च्छातमकेषु मदनफलमज्जरसं स्नेहं वा भ-ल्लातकस्नहेवदादाय फाणितीभूतं लेहयेत् आतपपरिशुष्कं वा तमेव जी-वन्तीकषायेण पित्ते कफस्थानगते मदनफलमज्जक्वाथं वा पिप्पल्यादिप्रती-वापं तच्चूर्णं वा निम्बरूपिकाकषाययोरन्यतरेण संतर्पणकफजव्याधिहरं मदनफलमज्जचूर्णं वा मधूककाश्मर्यद्रा क्षाकषायेण मदनफलविधानमुक्तम्

viśeṣeṇa śleṣmajvarapratiśyāyāntarvidra dhiṣu apravartamāne vā doṣe pippalī-vacāgaurasarṣapakalkonmiśraiḥ salavaṇairuṣṇāmbubhiḥ punaḥ punaḥ pravartayedāsamya-gvāntalakṣaṇāditi madanaphalamajjacūrṇaṃ vā tatkvāthaparibhāvitaṃ madanaphalaka-ṣāyeṇa madanaphalamajjasiddhasya vā payasaḥ santānikāṃ kṣaudra yuktāṃ madanaphala-majjasiddhaṃ vā payaḥ madanaphalamajjasiddhena vā payasā yavāgūm adhobhāgāsṛ-kpittahṛddāhayoḥ madanaphalamajjasiddhasya vā payaso dadhibhāvamupagatasya dadhyu-ttaraṃ dadhi vā kaphaprasekacchardimūrcchātamakeṣu madanaphalamajjarasaṃ snehaṃ vā bha-llātakasnahevadādāya phāṇitībhūtaṃ lehayet ātapapariśuṣkaṃ vā tameva jī-vantīkaṣāyeṇa pitte kaphasthānagate madanaphalamajjakvāthaṃ vā pippalyādipratī-vāpaṃ taccūrṇaṃ vā nimbarūpikākaṣāyayoranyatareṇa saṃtarpaṇakaphajavyādhiharaṃ madanaphalamajjacūrṇaṃ vā madhūkakāśmaryadrā kṣākaṣāyeṇa madanaphalavidhānamuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीमूतककुसुमचूर्णं पूर्ववदेव क्षीरेण निर्वृत्तेषु क्षीरयवागूं रोमशेषु सन्तानि-कां अरोमशेषु दध्युत्तरं हरितपाण्डुषु दधि तत्कषायसंसृष्टां वा सुरां कफारोचककासश्वासपाण्डुरोगयक्ष्मसु पर्यागतेषुमदनफलमज्जवदुपयोगः

jīmūtakakusumacūrṇaṃ pūrvavadeva kṣīreṇa nirvṛtteṣu kṣīrayavāgūṃ romaśeṣu santāni-kāṃ aromaśeṣu dadhyuttaraṃ haritapāṇḍuṣu dadhi tatkaṣāyasaṃsṛṣṭāṃ vā surāṃ kaphārocakakāsaśvāsapāṇḍurogayakṣmasu paryāgateṣumadanaphalamajjavadupayogaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्वदेव कुटजफलविधानम्

tadvadeva kuṭajaphalavidhānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतवेधनानामप्येष एव कल्पः

kṛtavedhanānāmapyeṣa eva kalpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इक्ष्वाकुकुसुमचूर्णं वा पूर्ववत् एवं क्षीरेण कासश्वासच्छर्दिकफरोगेषूपयोगः

ikṣvākukusumacūrṇaṃ vā pūrvavat evaṃ kṣīreṇa kāsaśvāsacchardikapharogeṣūpayogaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धामार्गवस्यापि मदनफलमज्जवदुपयोगः विशेषतस्तु गरगुल्मोदरकासश्वासश्लेष्मामयेषु वायौच कफस्थानगते

dhāmārgavasyāpi madanaphalamajjavadupayogaḥ viśeṣatastu garagulmodarakāsaśvāsaśleṣmāmayeṣu vāyauca kaphasthānagate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतवेधनफलपिप्पलीनां वमनद्र व्यकषायपरिपीतानां बहुशश्चूर्णमुत्पलादि-षुदत्तमाघ्रातं वामयति तत्त्वनवबद्धदोषेषु यवागूमाकण्ठात्पीतवत्सु च विदध्यात् वमनविरेचनशिरोविरेचनद्र व्याण्येवं वा प्रधानतमानि भवन्ति

kṛtavedhanaphalapippalīnāṃ vamanadra vyakaṣāyaparipītānāṃ bahuśaścūrṇamutpalādi-ṣudattamāghrātaṃ vāmayati tattvanavabaddhadoṣeṣu yavāgūmākaṇṭhātpītavatsu ca vidadhyāt vamanavirecanaśirovirecanadra vyāṇyevaṃ vā pradhānatamāni bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवतश्चात्र वमनद्र व्ययोगाणां दिगियं संप्रकीर्तिता तान् विभज्य यथाव्याधि कालशक्तिविनिश्चयात्

bhavataścātra vamanadra vyayogāṇāṃ digiyaṃ saṃprakīrtitā tān vibhajya yathāvyādhi kālaśaktiviniścayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कषायैः स्वरसैः कल्कैश्चूर्णैरपि च बुद्धिमान् पेयलेह्याद्यभोज्येषु वमनान्युपकल्पयेत्

kaṣāyaiḥ svarasaiḥ kalkaiścūrṇairapi ca buddhimān peyalehyādyabhojyeṣu vamanānyupakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सुश्रुतसंहितायां सूत्रस्थाने वमनद्र व्यविकल्पविज्ञानीयो नाम त्रिचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

iti suśrutasaṃhitāyāṃ sūtrasthāne vamanadra vyavikalpavijñānīyo nāma tricatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.