Suśruta-saṃhitā 1.8

अथातः शस्त्रावचारणीयमध्यायं व्याख्यास्यामः

athātaḥ śastrāvacāraṇīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विंशतिः शस्त्राणि तद्यथा मण्डलाग्रकरपत्रवृद्धिपत्रनखशस्त्रमुद्रि कोत्पलपत्रकार्ध धारसूचिकुशपत्राटी मुखशरारिमुखान्त र्मुखत्रि कूर्चककुठारिकाव्रीहिमुखारावेतसपत्रकबडिशदन्तशङ्क्वेषण्य इति

viṃśatiḥ śastrāṇi tadyathā maṇḍalāgrakarapatravṛddhipatranakhaśastramudri kotpalapatrakārdha dhārasūcikuśapatrāṭī mukhaśarārimukhānta rmukhatri kūrcakakuṭhārikāvrīhimukhārāvetasapatrakabaḍiśadantaśaṅkveṣaṇya iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र मण्डलाग्रकरपत्रे स्यातां छेदने लेखने च वृद्धिपत्रनखशस्त्र मुद्रि कोत्पलपत्रकार्धधाराणि छेदने भेदने च सूचीकुशपत्राटी टिआ!मिउ!खशरारिमुखान्तर्मुखत्रिकूर्चकानि विस्रावणे कुठारिका व्रीहिमुखारावेतसपत्रकाणि व्यधने सूची च बडिशं दन्तशङ्कुश्चा हरणे एषण्येषणे आनुलोम्ये च सूच्यः सीवने इत्यष्टविधे कर्मण्युपयोगः शस्त्राणां व्याख्यातः

tatra maṇḍalāgrakarapatre syātāṃ chedane lekhane ca vṛddhipatranakhaśastra mudri kotpalapatrakārdhadhārāṇi chedane bhedane ca sūcīkuśapatrāṭī ṭiā!miu!khaśarārimukhāntarmukhatrikūrcakāni visrāvaṇe kuṭhārikā vrīhimukhārāvetasapatrakāṇi vyadhane sūcī ca baḍiśaṃ dantaśaṅkuścā haraṇe eṣaṇyeṣaṇe ānulomye ca sūcyaḥ sīvane ityaṣṭavidhe karmaṇyupayogaḥ śastrāṇāṃ vyākhyātaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषामथ यथायोगं ग्रहणसमासोपायः कर्मसुवक्ष्यतेतत्र वृद्धिपत्रं वृन्तफलसाधारणे भागे गृह्णीयात् भेदनान्येवं सर्वाणि वृद्धिपत्रं मण्डलाग्रं च किंचिदुत्तानेन पाणिना लेखने बहुशोऽवचार्यं वृन्ताग्रे विस्रावणानि विशेषेण तु बालवृद्धसुकुमारभीरुनारीणां राज्ञां राजमापिउ!त्रिआ!णां च त्रिकूर्चकेन विस्रावयेत् तलप्रच्छा दितवृन्तमङ्गुष्ठप्रदेशिनीभ्यां व्रीहिमुखं कुठारिकां वामहस्तन्य स्तामितरहस्तमध्यमाङ्गुल्याऽङगुष्ठविष्टब्धयाऽभिहन्यात् आरा करपत्रैषण्यो मूले शेषाणि तु यथायोगं गृह्णीयात्

teṣāmatha yathāyogaṃ grahaṇasamāsopāyaḥ karmasuvakṣyatetatra vṛddhipatraṃ vṛntaphalasādhāraṇe bhāge gṛhṇīyāt bhedanānyevaṃ sarvāṇi vṛddhipatraṃ maṇḍalāgraṃ ca kiṃciduttānena pāṇinā lekhane bahuśo'vacāryaṃ vṛntāgre visrāvaṇāni viśeṣeṇa tu bālavṛddhasukumārabhīrunārīṇāṃ rājñāṃ rājamāpiu!triā!ṇāṃ ca trikūrcakena visrāvayet talapracchā ditavṛntamaṅguṣṭhapradeśinībhyāṃ vrīhimukhaṃ kuṭhārikāṃ vāmahastanya stāmitarahastamadhyamāṅgulyā'ṅaguṣṭhaviṣṭabdhayā'bhihanyāt ārā karapatraiṣaṇyo mūle śeṣāṇi tu yathāyogaṃ gṛhṇīyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां नामभिरेवाकृतयः प्रायेण व्याख्याताः

teṣāṃ nāmabhirevākṛtayaḥ prāyeṇa vyākhyātāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र नखशस्त्रैषण्यावष्टाङ्गुले सूच्यो वक्ष्यन्ते प्रिदेशिन्यग्रपर्व प्रदेशप्रमाणा मुद्रि का दशाङ्गुला शरारिमुखी सा च कर्तरीति कथ्यते शेषाणि तु षडङ्गुलानि

tatra nakhaśastraiṣaṇyāvaṣṭāṅgule sūcyo vakṣyante prideśinyagraparva pradeśapramāṇā mudri kā daśāṅgulā śarārimukhī sā ca kartarīti kathyate śeṣāṇi tu ṣaḍaṅgulāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि सुग्रहाणि सुलोहानि सुधाराणि सुरूपाणि सुसमाहितमुखाग्राणि अकरालानि चेतिशस्त्रसंपत्

tāni sugrahāṇi sulohāni sudhārāṇi surūpāṇi susamāhitamukhāgrāṇi akarālāni cetiśastrasaṃpat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र वक्रं कुण्ठं खण्डं खरधारम् अतिस्थूलम् अत्यल्पम् अति दीर्घम् अतिह्रस्वम् इत्यष्टौ शस्त्रदोषाः अतो विपरीतगुण माददीत अन्यत्र करपत्रात् तद्धि खरधारमस्थिच्छेदनार्थम्

tatra vakraṃ kuṇṭhaṃ khaṇḍaṃ kharadhāram atisthūlam atyalpam ati dīrgham atihrasvam ityaṣṭau śastradoṣāḥ ato viparītaguṇa mādadīta anyatra karapatrāt taddhi kharadhāramasthicchedanārtham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र धारा भेदनानां मासूरी लेखनानामर्धमासूरी व्यधनानां विस्रावणानां च कैशिकी छेदनानामर्धकैशिकीति

tatra dhārā bhedanānāṃ māsūrī lekhanānāmardhamāsūrī vyadhanānāṃ visrāvaṇānāṃ ca kaiśikī chedanānāmardhakaiśikīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वडिशं दन्तशङ्कुश्चानताग्रे तीक्ष्णकण्टकप्रथम यवपत्रमुख्येषणी गिण्डूपदाकारमुखी च

vaḍiśaṃ dantaśaṅkuścānatāgre tīkṣṇakaṇṭakaprathama yavapatramukhyeṣaṇī giṇḍūpadākāramukhī ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां पायना त्रिविधा क्षारोदकतैलेषु तत्र क्षारपायितं शर शल्यास्थिच्छेदनेषु उदकपायितं मांसच्छेदनभेदनपाटनेषु तैल पायितं सिराव्यधनस्नायुच्छेदनेषु

teṣāṃ pāyanā trividhā kṣārodakataileṣu tatra kṣārapāyitaṃ śara śalyāsthicchedaneṣu udakapāyitaṃ māṃsacchedanabhedanapāṭaneṣu taila pāyitaṃ sirāvyadhanasnāyucchedaneṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां निशानार्थं श्लक्ष्णशिला माषवर्णा धारासंस्थापनार्थं शाल्मलीफलकमिति

teṣāṃ niśānārthaṃ ślakṣṇaśilā māṣavarṇā dhārāsaṃsthāpanārthaṃ śālmalīphalakamiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवति चात्र यदा सुनिशितं शस्त्रं रोमच्छेदि सुसंस्थितम् सुगृहीतं प्रमाणेन तदा कर्मसु योजयेत्

bhavati cātra yadā suniśitaṃ śastraṃ romacchedi susaṃsthitam sugṛhītaṃ pramāṇena tadā karmasu yojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुशस्त्राणि तु त्वक्सारस्फटिककाचकुरुविन्दजलौकोग्निक्षा रनखगोजीशेफालिकाशाकपत्रकरीरबालाङ्गुलय इति

anuśastrāṇi tu tvaksārasphaṭikakācakuruvindajalaukognikṣā ranakhagojīśephālikāśākapatrakarīrabālāṅgulaya iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिशूनां शस्त्रभीरूणां शस्त्राभावे च योजयेत् त्वक्सारादिचतुर्वर्गं छेद्ये भेद्ये च बुद्धिमान्

śiśūnāṃ śastrabhīrūṇāṃ śastrābhāve ca yojayet tvaksārādicaturvargaṃ chedye bhedye ca buddhimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहार्यच्छेद्यभेद्येषु नखं शक्येषु योजयेत् विधिः प्रवक्ष्यते पश्चात् क्षारवह्निजलौकसाम्

āhāryacchedyabhedyeṣu nakhaṃ śakyeṣu yojayet vidhiḥ pravakṣyate paścāt kṣāravahnijalaukasām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये स्युर्मुखगता रोगा नेत्रवर्त्मगताश्च ये गोजीशेफालिकाशाकपत्रैर्विस्रावयेत्तु तान्

ye syurmukhagatā rogā netravartmagatāśca ye gojīśephālikāśākapatrairvisrāvayettu tān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष्येष्वेषण्यलाभे तु बालाङ्गुल्यङ्कुरा हिताः शस्त्राण्येतानि मतिमान् शुद्धशैक्यायसानि तु कारयेत् करणप्राप्तं कर्मारं कर्मकोविदम्

eṣyeṣveṣaṇyalābhe tu bālāṅgulyaṅkurā hitāḥ śastrāṇyetāni matimān śuddhaśaikyāyasāni tu kārayet karaṇaprāptaṃ karmāraṃ karmakovidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयोगज्ञस्य वैद्यस्य सिद्धिर्भवति नित्यशः तस्मात् परिचयं कुर्याच्छस्त्राणां ग्रहणे सदा

prayogajñasya vaidyasya siddhirbhavati nityaśaḥ tasmāt paricayaṃ kuryācchastrāṇāṃ grahaṇe sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.