Suśruta-saṃhitā 2.15

अथातो भग्नानां निदानं व्याख्यास्यामः

athāto bhagnānāṃ nidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतनपीडनप्रहाराक्षेपणव्यालमृगदशनप्रभृतिभिरभिघातविशेषैरनेकविधमन्स्थां भङ्गमुपदिशन्ति

patanapīḍanaprahārākṣepaṇavyālamṛgadaśanaprabhṛtibhirabhighātaviśeṣairanekavidhamansthāṃ bhaṅgamupadiśanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र भङ्गजातमनुसार्यमाणं द्विविधमेवोपपद्यते सन्धिमुक्तं काण्डभग्नं च तत्र षड्विधं सन्धिमुक्तं द्वादशविधं काण्डभग्नं भवति

tatra bhaṅgajātamanusāryamāṇaṃ dvividhamevopapadyate sandhimuktaṃ kāṇḍabhagnaṃ ca tatra ṣaḍvidhaṃ sandhimuktaṃ dvādaśavidhaṃ kāṇḍabhagnaṃ bhavati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र सन्धिमुक्तमुत्पिष्टं विश्लिष्टं विवर्तितम् अवक्षिप्तम् अतिक्षिप्तं तिर्यक्क्षिप्तमिति षड्विधम्

tatra sandhimuktamutpiṣṭaṃ viśliṣṭaṃ vivartitam avakṣiptam atikṣiptaṃ tiryakkṣiptamiti ṣaḍvidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र प्रसारणाकुञ्चनविवर्तनाक्षेपणाशक्तिरुग्ररुजत्वं स्पर्शासहत्वं चेति सामान्यं सन्धिमुक्तलक्षणमुक्तम्

tatra prasāraṇākuñcanavivartanākṣepaṇāśaktirugrarujatvaṃ sparśāsahatvaṃ ceti sāmānyaṃ sandhimuktalakṣaṇamuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशेषिकं तूत्पिष्टे सन्धावुभयतः शोफो वेदनाप्रादुर्भावो विशेषतश्च नानाप्रकारा वेदना रात्रौ प्रादुर्भवन्ति विश्लिष्टेऽल्प शोफो वेदनासातत्यं सन्धिवि-क्रिया च विवर्तिते तु सन्धिपार्श्वापगमनाद्विषमाङ्गता वेदना च अवक्षिप्ते सन्धिविश्लेषस्तीव्ररुजत्वं च अतिक्षिप्ते द्वयोः सन्ध्यन्स्थोरतिक्रान्तता वेदना चतिर्यक्क्षिप्ते त्वेकास्थिपार्श्वापगमनमत्यर्थं वेदना चेति

vaiśeṣikaṃ tūtpiṣṭe sandhāvubhayataḥ śopho vedanāprādurbhāvo viśeṣataśca nānāprakārā vedanā rātrau prādurbhavanti viśliṣṭe'lpa śopho vedanāsātatyaṃ sandhivi-kriyā ca vivartite tu sandhipārśvāpagamanādviṣamāṅgatā vedanā ca avakṣipte sandhiviśleṣastīvrarujatvaṃ ca atikṣipte dvayoḥ sandhyansthoratikrāntatā vedanā catiryakkṣipte tvekāsthipārśvāpagamanamatyarthaṃ vedanā ceti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काण्डभग्नमत ऊर्ध्वं वक्ष्यामःकर्कटकम् अश्वकर्णं चूर्णितं पिच्चितम् अस्थि-च्छल्लितं काण्डभग्नं मज्जानुगतम् अतिपातितं वक्रं छिन्नं पाटितं स्फुटितमिति द्वादशविधम्

kāṇḍabhagnamata ūrdhvaṃ vakṣyāmaḥkarkaṭakam aśvakarṇaṃ cūrṇitaṃ piccitam asthi-cchallitaṃ kāṇḍabhagnaṃ majjānugatam atipātitaṃ vakraṃ chinnaṃ pāṭitaṃ sphuṭitamiti dvādaśavidham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वयथुबाहुल्यं स्पन्दनविवर्तनस्पर्शासहिष्णुत्वमवपीड्यमाने शब्दः स्रस्ता-ङ्गता विविधवेदनाप्रादुर्भावः सर्वास्ववस्थासु न शर्मलाभ इति समासेन काण्डभग्नलक्षणमुक्तम्

śvayathubāhulyaṃ spandanavivartanasparśāsahiṣṇutvamavapīḍyamāne śabdaḥ srastā-ṅgatā vividhavedanāprādurbhāvaḥ sarvāsvavasthāsu na śarmalābha iti samāsena kāṇḍabhagnalakṣaṇamuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशेषस्तु संमूढमुभयतोऽस्थि मध्ये भलिग्निं ग्रन्थिरिवोन्नतं कर्कटकम् अश्व-कर्णवदुद्गतमश्वकर्णकं स्पृश्यमानं शब्दवच्चूर्णितमवगच्छेत् पिच्चितं पृथुतां गतमनल्पशोफं पार्श्वयोरस्थि हीनोद्गतमस्थिच्छलितं वेल्लते प्रकम्पमानं काण्डभग्नम् अस्थ्यवयवोऽस्थिमध्यमनुप्रविश्य मज्जानमुन्नह्यतीति मज्जानुग-तम् अस्थि निःशेषतश्छिन्नमतिपातितम् आभुग्नमविमुक्तास्थि वक्रम् अन्य-तरपार्श्वावशिष्टं छिन्नं पाटितमणुबहुविदारितं वेदनावच्च शूपूर्णमिवाध्मातं विपुलं विस्फुटितं स्फुटितमिति

viśeṣastu saṃmūḍhamubhayato'sthi madhye bhaligniṃ granthirivonnataṃ karkaṭakam aśva-karṇavadudgatamaśvakarṇakaṃ spṛśyamānaṃ śabdavaccūrṇitamavagacchet piccitaṃ pṛthutāṃ gatamanalpaśophaṃ pārśvayorasthi hīnodgatamasthicchalitaṃ vellate prakampamānaṃ kāṇḍabhagnam asthyavayavo'sthimadhyamanupraviśya majjānamunnahyatīti majjānuga-tam asthi niḥśeṣataśchinnamatipātitam ābhugnamavimuktāsthi vakram anya-tarapārśvāvaśiṣṭaṃ chinnaṃ pāṭitamaṇubahuvidāritaṃ vedanāvacca śūpūrṇamivādhmātaṃ vipulaṃ visphuṭitaṃ sphuṭitamiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु चूर्णितच्छिन्नातिपातितमज्जानुगतानि कृच्छ्रसाध्यानि कृशवृद्धबालानां क्षतक्षीणकुष्ठिश्वासिनां सन्ध्युपगतं चेति

teṣu cūrṇitacchinnātipātitamajjānugatāni kṛcchrasādhyāni kṛśavṛddhabālānāṃ kṣatakṣīṇakuṣṭhiśvāsināṃ sandhyupagataṃ ceti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्ति चात्र भिन्नं कपालं कट्यां तु सन्धिमुक्तं तथा च्युतम् जघनं प्रति पिष्टं च वर्जयेत्तच्चिकित्सकः

bhavanti cātra bhinnaṃ kapālaṃ kaṭyāṃ tu sandhimuktaṃ tathā cyutam jaghanaṃ prati piṣṭaṃ ca varjayettaccikitsakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंश्लिष्टं कपालं तु ललाटे चूर्णितं च यत् भग्नं स्तनान्तरे शङ्खे पृष्ठे मूर्ध्नि च वर्जयेत्

asaṃśliṣṭaṃ kapālaṃ tu lalāṭe cūrṇitaṃ ca yat bhagnaṃ stanāntare śaṅkhe pṛṣṭhe mūrdhni ca varjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदितो यच्च दुर्जातमस्थि सन्धिरथापि वा सम्यग्यमितमप्यस्थि दुर्न्यासाद्दुर्निबन्धनात्

ādito yacca durjātamasthi sandhirathāpi vā samyagyamitamapyasthi durnyāsāddurnibandhanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्क्षोभाद्वाऽपि यद्गच्छेद्विक्रियां तच्च वर्जयेत् मध्यस्य वयसोऽवस्थास्तिस्रो याः परिकीर्तिताः

saṅkṣobhādvā'pi yadgacchedvikriyāṃ tacca varjayet madhyasya vayaso'vasthāstisro yāḥ parikīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्थिरो भवेज्जन्तुरुपक्रान्तो विजानता तरुणास्थीनि नम्यन्ते भज्यन्ते नलकानि तु

tatra sthiro bhavejjanturupakrānto vijānatā taruṇāsthīni namyante bhajyante nalakāni tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.