अथातो मुखरोगाणां निदानं व्याख्यास्यामः
athāto mukharogāṇāṃ nidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Suśruta-saṃhitā·2·2.16
Suśruta-saṃhitā 2.16
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुखरोगाः पञ्चषष्टिर्भवन्ति सप्तस्वायतनेषु तत्रायतनानिओष्ठौ दन्तमूलानि दन्ताः जिह्वा तालुकण्ठः सर्वाणि चेति तत्राष्टावोष्ठयोः पञ्चदशदन्तमूलेषु अष्टौ दन्तेषु पञ्च जिह्वायां नव तालुनिसप्तदश कण्ठे त्रयः सर्वेष्वायतनेषु
mukharogāḥ pañcaṣaṣṭirbhavanti saptasvāyataneṣu tatrāyatanānioṣṭhau dantamūlāni dantāḥ jihvā tālukaṇṭhaḥ sarvāṇi ceti tatrāṣṭāvoṣṭhayoḥ pañcadaśadantamūleṣu aṣṭau danteṣu pañca jihvāyāṃ nava tālunisaptadaśa kaṇṭhe trayaḥ sarveṣvāyataneṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रौष्ठप्रकोपा वातपित्तश्लेष्मसन्निपातरक्तमांसमेदोभिघातनिमित्ताः
tatrauṣṭhaprakopā vātapittaśleṣmasannipātaraktamāṃsamedobhighātanimittāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्कशौ परुषौ स्तब्धौ कृष्णौ तीव्ररुगन्वितौ दाल्येते परिपाट्येते ह्योष्ठौ मारुतकोपतः
karkaśau paruṣau stabdhau kṛṣṇau tīvraruganvitau dālyete paripāṭyete hyoṣṭhau mārutakopataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचितौ पिडकाभिस्तु सर्षपाकृतिभिर्भृशम् सदाहपाकसंस्रावौ नीलौ पीतौ च पित्ततः
ācitau piḍakābhistu sarṣapākṛtibhirbhṛśam sadāhapākasaṃsrāvau nīlau pītau ca pittataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सवर्णाभिस्तु चीयेते पिडकाभिरवेदनौ कण्डूमन्तौ कफाच्छूनौ पिच्छिलौ शीतलौ गुरू
savarṇābhistu cīyete piḍakābhiravedanau kaṇḍūmantau kaphācchūnau picchilau śītalau gurū
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सकृत् कृष्णौ सकृत् पीतौ सकृच्छ्वेतौ तथैव च सन्निपातेन विज्ञेयावनेकपिडिकाचितौ
sakṛt kṛṣṇau sakṛt pītau sakṛcchvetau tathaiva ca sannipātena vijñeyāvanekapiḍikācitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खर्जूरफलवर्णाभिः पिडकाभिः समाचितौ रक्तोपसृष्टौ रुधिरं स्रवतः शोणितप्रभौ
kharjūraphalavarṇābhiḥ piḍakābhiḥ samācitau raktopasṛṣṭau rudhiraṃ sravataḥ śoṇitaprabhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसदुष्टौ गुरू स्थूलौ मांसपिण्डवदुद्गतौ जन्तवश्चात्र मूर्च्छन्ति सृक्कस्योभयतो मुखात्
māṃsaduṣṭau gurū sthūlau māṃsapiṇḍavadudgatau jantavaścātra mūrcchanti sṛkkasyobhayato mukhāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेदसा घृतमण्डाभौ कण्डूमन्तौ स्थिरौ मृदू अच्छं स्फटिकसङ्काशमास्रावं स्रवतो गुरू
medasā ghṛtamaṇḍābhau kaṇḍūmantau sthirau mṛdū acchaṃ sphaṭikasaṅkāśamāsrāvaṃ sravato gurū
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षतजाभौ विदीर्येते पाट्येते चाभिघाततः ग्रथितौ च समाख्यातावोष्ठौ कण्डूसमन्वितौ
kṣatajābhau vidīryete pāṭyete cābhighātataḥ grathitau ca samākhyātāvoṣṭhau kaṇḍūsamanvitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तमूलगतास्तु-शीतादो दन्तपुप्पुटको दन्तवेष्टकः शौषिरो महाशौषिरः परिदर उपकुशो दन्तवैदर्भो वर्धनः अधिमांसो नाड्यः पञ्चेति
dantamūlagatāstu-śītādo dantapuppuṭako dantaveṣṭakaḥ śauṣiro mahāśauṣiraḥ paridara upakuśo dantavaidarbho vardhanaḥ adhimāṃso nāḍyaḥ pañceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोणितं दन्तवेष्टेभ्यो यस्याकस्मात् प्रवर्तते दुर्गन्धीनि सकृष्णानि प्रक्लेदीनि मृदूनि च
śoṇitaṃ dantaveṣṭebhyo yasyākasmāt pravartate durgandhīni sakṛṣṇāni prakledīni mṛdūni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तमांसानि शीर्यन्ते पचन्ति च परस्परम् शीतादो नाम स व्याधिः कफशोणितसंभवः
dantamāṃsāni śīryante pacanti ca parasparam śītādo nāma sa vyādhiḥ kaphaśoṇitasaṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तयोस्त्रिषु वा यस्य श्वयथुः सरुजो महान् दन्तपुप्पुटको ज्ञेयः कफरक्तनिमित्तजः
dantayostriṣu vā yasya śvayathuḥ sarujo mahān dantapuppuṭako jñeyaḥ kapharaktanimittajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्रवन्ति पूयरुधिरं चला दन्ता भवन्ति च दन्तवेष्टः स विज्ञेयो दुष्टशोणितसंभवः
sravanti pūyarudhiraṃ calā dantā bhavanti ca dantaveṣṭaḥ sa vijñeyo duṣṭaśoṇitasaṃbhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वयथुर्दन्तमूलेषु रुजावान् कफरक्तजः लालास्रावी स विज्ञेयः कण्डूमाञ् शौषिरो गदः
śvayathurdantamūleṣu rujāvān kapharaktajaḥ lālāsrāvī sa vijñeyaḥ kaṇḍūmāñ śauṣiro gadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्ताश्चलन्ति वेष्टेभ्यस्तालु चाप्यवदीर्यते दन्तमांसानि पच्यन्ते मुखं च परिपीड्यते
dantāścalanti veṣṭebhyastālu cāpyavadīryate dantamāṃsāni pacyante mukhaṃ ca paripīḍyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन् स सर्वजो व्याधिर्महाशौषिरसंज्ञकः दन्तमांसानि शीर्यन्ते यस्मिन् ष्ठीवति चाप्यसृक्
yasmin sa sarvajo vyādhirmahāśauṣirasaṃjñakaḥ dantamāṃsāni śīryante yasmin ṣṭhīvati cāpyasṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तासृक्कफजो व्याधिर्ज्ञेयः परिदरो हि सः वेष्टेषु दाहः पाकश्च तेभ्यो दन्ताश्चलन्ति च
pittāsṛkkaphajo vyādhirjñeyaḥ paridaro hi saḥ veṣṭeṣu dāhaḥ pākaśca tebhyo dantāścalanti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आघट्टिताः प्रस्रवन्ति शोणितं मन्दवेदनाः आध्मायन्ते स्रुते रक्ते मुखं पूति च जायते
āghaṭṭitāḥ prasravanti śoṇitaṃ mandavedanāḥ ādhmāyante srute rakte mukhaṃ pūti ca jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मिन्नुपकुशः स स्यात् पित्तरक्तकृतो गदः घृष्टेषु दन्तमूलेषु संरम्भो जायते महान्
yasminnupakuśaḥ sa syāt pittaraktakṛto gadaḥ ghṛṣṭeṣu dantamūleṣu saṃrambho jāyate mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवन्ति च चला दन्ताः स वैदर्भोऽभिघातजः मारुतेनाधिको दन्तो जायते तीव्रवेदनः
bhavanti ca calā dantāḥ sa vaidarbho'bhighātajaḥ mārutenādhiko danto jāyate tīvravedanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धनः स मतो व्याधिर्जाते रुक् च प्रशाम्यति हानव्ये पश्चिमे दन्ते महाञ्छोथो महारुजः
vardhanaḥ sa mato vyādhirjāte ruk ca praśāmyati hānavye paścime dante mahāñchotho mahārujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लालास्रावी कफकृतो विज्ञेयः सोऽधिमांसकः दन्तमूलगता नाड्यः पञ्च ज्ञेया यथेरिताः
lālāsrāvī kaphakṛto vijñeyaḥ so'dhimāṃsakaḥ dantamūlagatā nāḍyaḥ pañca jñeyā yatheritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तगतास्तु-दालनः क्रिमिदन्तको दन्तहर्षो भञ्जनकः दन्तशर्करा कपालिका श्यावदन्तको हनुमोक्षश्चेति
dantagatāstu-dālanaḥ krimidantako dantaharṣo bhañjanakaḥ dantaśarkarā kapālikā śyāvadantako hanumokṣaśceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाल्यन्ते बहुधा दन्ता यस्मिंस्तीव्ररुगन्विताः दालनः स इति ज्ञेयः सदागतिनिमित्तजः
dālyante bahudhā dantā yasmiṃstīvraruganvitāḥ dālanaḥ sa iti jñeyaḥ sadāgatinimittajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णश्छिद्री चलः स्रावी ससंरम्भो महारुजः अनिमित्तरुजो वाताद्विज्ञेयः कृमिदन्तकः
kṛṣṇaśchidrī calaḥ srāvī sasaṃrambho mahārujaḥ animittarujo vātādvijñeyaḥ kṛmidantakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतमुष्णं च दशनाः सहन्ते स्पर्शनं न च यस्य तं दन्तहर्षं तु व्याधिं विद्यात् समीरणात्
śītamuṣṇaṃ ca daśanāḥ sahante sparśanaṃ na ca yasya taṃ dantaharṣaṃ tu vyādhiṃ vidyāt samīraṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्त्रं वक्रं भवेद्यस्मिन् दन्तभङ्गश्च तीव्ररुक् कफवातकृतो व्याधिः स भञ्जनकसंज्ञितः
vaktraṃ vakraṃ bhavedyasmin dantabhaṅgaśca tīvraruk kaphavātakṛto vyādhiḥ sa bhañjanakasaṃjñitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्करेव स्थिरीभूतो मलो दन्तेषु यस्य वै सा दन्तानां गुणहरी विज्ञेया दन्तशर्करा
śarkareva sthirībhūto malo danteṣu yasya vai sā dantānāṃ guṇaharī vijñeyā dantaśarkarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दलन्ति दन्तवल्कानि यदा शर्करया सह ज्ञेया कपालिका सैव दशनानां विनाशिनी
dalanti dantavalkāni yadā śarkarayā saha jñeyā kapālikā saiva daśanānāṃ vināśinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योऽसृङ्मिश्रेण पित्तेन दग्धो दन्तस्त्वशेषतः श्यावतां नीलतां वाऽपि गतः स श्यावदन्तकः
yo'sṛṅmiśreṇa pittena dagdho dantastvaśeṣataḥ śyāvatāṃ nīlatāṃ vā'pi gataḥ sa śyāvadantakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातेन तैस्तैर्भावैस्तु हनुसन्धिर्विसंहतः हनुमोक्ष इति ज्ञेयो व्याधिरर्दितलक्षणः
vātena taistairbhāvaistu hanusandhirvisaṃhataḥ hanumokṣa iti jñeyo vyādhirarditalakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वागतास्तुकण्टकास्त्रिविधास्त्रिभिर्दोषैः अलास उपजिह्विका चेति
jihvāgatāstukaṇṭakāstrividhāstribhirdoṣaiḥ alāsa upajihvikā ceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वाऽनिलेन स्फुटिता प्रसुप्ता भवेच्च शाकच्छदनप्रकाशा पित्तेन पीता परिदह्यते च चिता सरक्तैरपि कण्टकैश्च कफेन गुर्वी बहला चिता च मांसोद्गमैः शाल्मलिकण्टकाभैः
jihvā'nilena sphuṭitā prasuptā bhavecca śākacchadanaprakāśā pittena pītā paridahyate ca citā saraktairapi kaṇṭakaiśca kaphena gurvī bahalā citā ca māṃsodgamaiḥ śālmalikaṇṭakābhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वातले यः श्वयथुः प्रगाढः सोऽलाससंज्ञः कफरक्तमूर्तिः जिह्वां स तु स्तम्भयति प्रवृद्धो मूले तु जिह्वा भृशमेति पाकम्
jihvātale yaḥ śvayathuḥ pragāḍhaḥ so'lāsasaṃjñaḥ kapharaktamūrtiḥ jihvāṃ sa tu stambhayati pravṛddho mūle tu jihvā bhṛśameti pākam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वाग्ररूपः श्वयथुर्हि जिह्वामुन्नम्य जातः कफरक्तयोनिः प्रसेककण्डूपरिदाहयुक्ता प्रकथ्यतेऽसावुपजिह्विकेति
jihvāgrarūpaḥ śvayathurhi jihvāmunnamya jātaḥ kapharaktayoniḥ prasekakaṇḍūparidāhayuktā prakathyate'sāvupajihviketi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालुगतास्तु-गलशुण्डिका तुण्डिकेरी अध्रुषः कच्छपः अर्बुदं मांससङ्घातः तालुपुप्पुटः तालुशोषः तालुपाकइति
tālugatāstu-galaśuṇḍikā tuṇḍikerī adhruṣaḥ kacchapaḥ arbudaṃ māṃsasaṅghātaḥ tālupuppuṭaḥ tāluśoṣaḥ tālupākaiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्लेष्मासृग्भ्यां तालुमूलात् प्रवृद्धो दीर्घः शोफो ध्मातबस्तिप्रकाशः तृष्णाकासश्वासकृत् संप्रदिष्टो व्याधिर्वैद्यैः कण्ठशुण्डीति नाम्ना
śleṣmāsṛgbhyāṃ tālumūlāt pravṛddho dīrghaḥ śopho dhmātabastiprakāśaḥ tṛṣṇākāsaśvāsakṛt saṃpradiṣṭo vyādhirvaidyaiḥ kaṇṭhaśuṇḍīti nāmnā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोफः स्थूलस्तोददाहप्रपाकी प्रागुक्ताभ्यां तुण्डिकेरी मता तु शोफः स्तब्धो लोहितस्तालुदेशे रक्ताज्ज्ञेयः सोऽध्रुषो रुग्ज्वराढ्यः
śophaḥ sthūlastodadāhaprapākī prāguktābhyāṃ tuṇḍikerī matā tu śophaḥ stabdho lohitastāludeśe raktājjñeyaḥ so'dhruṣo rugjvarāḍhyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कूर्मोत्सन्नोऽवेदनोऽशीघ्रजन्माऽरक्तो ज्ञेयः कच्छपः श्लेष्मणा स्यात् पद्माकारं तालुमध्ये तु शोफं विद्याद्र क्तादर्बुदं प्रोक्तलिङ्गम्
kūrmotsanno'vedano'śīghrajanmā'rakto jñeyaḥ kacchapaḥ śleṣmaṇā syāt padmākāraṃ tālumadhye tu śophaṃ vidyādra ktādarbudaṃ proktaliṅgam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्टं मांसं श्लेष्मणा नीरुजं च ताल्वन्तःस्थं मांससङ्घातमाहुः नीरुक् स्थायी कोलमात्रः कफात् स्यान्मेदोयुक्तात् पुप्पुटस्तालुदेशे४४ शोषोऽत्यर्थं दीर्यते चापि तालुः श्वासो वातात्तालुशोषः सपित्तात् पित्तं कुर्यात् पाकमत्यर्थघोरं तालुन्येनं तालुपाकं वदन्ति
duṣṭaṃ māṃsaṃ śleṣmaṇā nīrujaṃ ca tālvantaḥsthaṃ māṃsasaṅghātamāhuḥ nīruk sthāyī kolamātraḥ kaphāt syānmedoyuktāt puppuṭastāludeśe44 śoṣo'tyarthaṃ dīryate cāpi tāluḥ śvāso vātāttāluśoṣaḥ sapittāt pittaṃ kuryāt pākamatyarthaghoraṃ tālunyenaṃ tālupākaṃ vadanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्ठगतास्तुरोहिण्यः पञ्च कण्ठशालूकम् अधिजिह्वो बलयो बलास एक-वृन्दो वृन्दः शतघ्नी गिलायुः गलविद्र धिः गलौघः स्वरघ्नो मांसतानो विदारी चेति
kaṇṭhagatāsturohiṇyaḥ pañca kaṇṭhaśālūkam adhijihvo balayo balāsa eka-vṛndo vṛndaḥ śataghnī gilāyuḥ galavidra dhiḥ galaughaḥ svaraghno māṃsatāno vidārī ceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गलेऽनिलः पित्तकफौ च मूर्च्छितौ पृथक् समस्ताश्च तथैव शोणितम् प्रदूष्य मांसं गलरोधिनोऽङकुरान् सृजन्ति यान् साऽसुहरा हि रोहिणी
gale'nilaḥ pittakaphau ca mūrcchitau pṛthak samastāśca tathaiva śoṇitam pradūṣya māṃsaṃ galarodhino'ṅakurān sṛjanti yān sā'suharā hi rohiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वां समन्ताद्भृशवेदना ये मांसाङ्कुराः कण्ठनिरोधिनः स्युः तां रोहिणीं वातकृतां वदन्ति वातात्मकोपद्र वगाढयुक्ताम्
jihvāṃ samantādbhṛśavedanā ye māṃsāṅkurāḥ kaṇṭhanirodhinaḥ syuḥ tāṃ rohiṇīṃ vātakṛtāṃ vadanti vātātmakopadra vagāḍhayuktām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षिप्रोद्गमा क्षिप्रविदाहपाका तीव्रज्वरा पित्तनिमित्तजा स्यात् स्रोतोनिरोधिन्यपि मन्दपाका गुर्वी स्थिरा सा कफसंभवा वै
kṣiprodgamā kṣipravidāhapākā tīvrajvarā pittanimittajā syāt srotonirodhinyapi mandapākā gurvī sthirā sā kaphasaṃbhavā vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गम्भीरपाकाऽप्रतिवारवीर्या त्रिदोषलिङ्गा त्रयसंभवा स्यात् स्फोटाचिता पित्तसमानलिङ्गाऽसाध्या प्रदिष्टा रुधिरात्मिकेयम्
gambhīrapākā'prativāravīryā tridoṣaliṅgā trayasaṃbhavā syāt sphoṭācitā pittasamānaliṅgā'sādhyā pradiṣṭā rudhirātmikeyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोलास्थिमात्रः कफसंभवो यो ग्रन्थिर्गले कण्टकशूकभूतः खरः स्थिरः शस्त्रनिपातसाध्यस्तं कण्ठशालूकमिति ब्रुवन्ति
kolāsthimātraḥ kaphasaṃbhavo yo granthirgale kaṇṭakaśūkabhūtaḥ kharaḥ sthiraḥ śastranipātasādhyastaṃ kaṇṭhaśālūkamiti bruvanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वाग्ररूपः श्वयथुः कफात्तु जिह्वाप्रबन्धोपरि रक्तमिश्रात् ज्ञेयोऽधिजिह्वः खलु रोग एष विवर्जयेदागतपाकमेनम्
jihvāgrarūpaḥ śvayathuḥ kaphāttu jihvāprabandhopari raktamiśrāt jñeyo'dhijihvaḥ khalu roga eṣa vivarjayedāgatapākamenam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलास एवायतमुन्नतं च शोफं करोत्यन्नगतिं निवार्य तं सर्वथैवाप्रतिवारवीर्यं विवर्जनीयं वलयं वदन्ति
balāsa evāyatamunnataṃ ca śophaṃ karotyannagatiṃ nivārya taṃ sarvathaivāprativāravīryaṃ vivarjanīyaṃ valayaṃ vadanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गले तु शोफं कुरुतः प्रवृद्धौ श्लेष्मानिलौ श्वासरुजोपपन्नम् मर्मच्छिदं दुस्तरमेतदाहुर्बलाससंज्ञं निपुणा विकारम्
gale tu śophaṃ kurutaḥ pravṛddhau śleṣmānilau śvāsarujopapannam marmacchidaṃ dustarametadāhurbalāsasaṃjñaṃ nipuṇā vikāram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्तोन्नतो यः श्वयथुः सदाहः कण्ड्वन्वितोऽपाक्यमृदुर्गुरुश्च नाम्नैकवृन्दः परिकीर्तितोऽसौ व्याधिर्बलासक्षतजप्रसूतः
vṛttonnato yaḥ śvayathuḥ sadāhaḥ kaṇḍvanvito'pākyamṛdurguruśca nāmnaikavṛndaḥ parikīrtito'sau vyādhirbalāsakṣatajaprasūtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुन्नतं वृत्तममन्ददाहं तीव्रज्वरं वृन्दमुदाहरन्ति तं चापि पित्तक्षतजप्रकोपाद्विद्यात् सतोदं पवनास्रजं तु
samunnataṃ vṛttamamandadāhaṃ tīvrajvaraṃ vṛndamudāharanti taṃ cāpi pittakṣatajaprakopādvidyāt satodaṃ pavanāsrajaṃ tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तिर्घना कण्ठनिरोधिनी या चिताऽतिमात्रं पिशितप्ररोहैः नानारुजोच्छ्रायकरी त्रिदोषाज्ज्ञेया शतघ्नीव शतघ्न्यसाध्या
vartirghanā kaṇṭhanirodhinī yā citā'timātraṃ piśitaprarohaiḥ nānārujocchrāyakarī tridoṣājjñeyā śataghnīva śataghnyasādhyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रन्थिर्गले त्वामलकास्थिमात्रः स्थिरोऽल्परुक् स्यात् कफरक्तमूर्तिः संलक्ष्यते सक्तमिवाशनं च स शस्त्रसाध्यस्तु गिलायुसंज्ञः
granthirgale tvāmalakāsthimātraḥ sthiro'lparuk syāt kapharaktamūrtiḥ saṃlakṣyate saktamivāśanaṃ ca sa śastrasādhyastu gilāyusaṃjñaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं गलं व्याप्य समुत्थितो यः शोफो रुजो यत्र च सन्ति सर्वाः स सर्वदोषो गलविद्र धिस्तु तस्यैव तुल्यः खलु सर्वजस्य
sarvaṃ galaṃ vyāpya samutthito yaḥ śopho rujo yatra ca santi sarvāḥ sa sarvadoṣo galavidra dhistu tasyaiva tulyaḥ khalu sarvajasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोफो महानन्नजलावरोधी तीव्रज्वरो वातगतेर्निहन्ता कफेन जातो रुधिरान्वितेन गले गलौघः परिकीर्त्यतेऽसौ
śopho mahānannajalāvarodhī tīvrajvaro vātagaternihantā kaphena jāto rudhirānvitena gale galaughaḥ parikīrtyate'sau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योऽतिप्रताम्यन् श्वसिति प्रसक्तं भिन्नस्वरः शुष्कविमुक्तकण्ठः कफोपदिग्धेष्वनिलायनेषु ज्ञेयः स रोगः श्वसनात् स्वरघ्नः
yo'tipratāmyan śvasiti prasaktaṃ bhinnasvaraḥ śuṣkavimuktakaṇṭhaḥ kaphopadigdheṣvanilāyaneṣu jñeyaḥ sa rogaḥ śvasanāt svaraghnaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतानवान् यः श्वयथुं सुकष्टो गलोपरोधं कुरुते क्रमेण स मांसतानः कथितोऽवलम्बी प्राणप्रणुत् सर्वकृतो विकारः
pratānavān yaḥ śvayathuṃ sukaṣṭo galoparodhaṃ kurute krameṇa sa māṃsatānaḥ kathito'valambī prāṇapraṇut sarvakṛto vikāraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदाहतोदं श्वयथुः सरक्तमन्तर्गले पूतिविशीर्णमांसम् पित्तेन विद्याद्वदने विदारीं पार्श्वे विशेषात् स तु येन शेते
sadāhatodaṃ śvayathuḥ saraktamantargale pūtiviśīrṇamāṃsam pittena vidyādvadane vidārīṃ pārśve viśeṣāt sa tu yena śete
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वसरास्तु वातपित्तकफशोणितनिमित्ताः
sarvasarāstu vātapittakaphaśoṇitanimittāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फोटैः सतोदैर्वदनं समन्ताद्यस्याचितं सर्वसरः स वातात् रक्तैः सदाहैस्तनुभिः सपीतैर्यस्याचितं चापि स पित्तकोपात्
sphoṭaiḥ satodairvadanaṃ samantādyasyācitaṃ sarvasaraḥ sa vātāt raktaiḥ sadāhaistanubhiḥ sapītairyasyācitaṃ cāpi sa pittakopāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्डूयुतैरल्परुजैः सवर्णैर्यस्याचितं चापि स वै कफेन रक्तेन पित्तोदित एक एव कैश्चित् प्रदिष्टो मुखपाकसंज्ञः
kaṇḍūyutairalparujaiḥ savarṇairyasyācitaṃ cāpi sa vai kaphena raktena pittodita eka eva kaiścit pradiṣṭo mukhapākasaṃjñaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.