अथातो मुखरोगचिकित्सितं व्याख्यास्यामः
athāto mukharogacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Suśruta-saṃhitā·4·4.22
Suśruta-saṃhitā 4.22
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्विधेन स्नेहेन मधुच्छिष्टयुतेन च वातजेऽभ्यञ्जनं कुर्यान्नाडीस्वेदं च बुद्धिमान्
caturvidhena snehena madhucchiṣṭayutena ca vātaje'bhyañjanaṃ kuryānnāḍīsvedaṃ ca buddhimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विदध्यादोष्ठकोपे तु साल्वणं चोपनाहने मस्तिष्के चैव नस्ये च तैलं वातहरं हितम्
vidadhyādoṣṭhakope tu sālvaṇaṃ copanāhane mastiṣke caiva nasye ca tailaṃ vātaharaṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रीवेष्टकं सर्जरसं सुरदारु सगुग्गुलु यष्टीमधुकचूर्णं तु विदध्यात् प्रतिसारणम्
śrīveṣṭakaṃ sarjarasaṃ suradāru saguggulu yaṣṭīmadhukacūrṇaṃ tu vidadhyāt pratisāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तरक्ताभिघातोत्थं जलौकोभिरुपाचरेत् पित्तविद्र धिवच्चापि क्रियां कुर्यादशेषतः
pittaraktābhighātotthaṃ jalaukobhirupācaret pittavidra dhivaccāpi kriyāṃ kuryādaśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोविरेचनं धूमः स्वेदः कवल एव च हृते रक्ते प्रयोक्तव्यमोष्ठकोपे कफात्मके
śirovirecanaṃ dhūmaḥ svedaḥ kavala eva ca hṛte rakte prayoktavyamoṣṭhakope kaphātmake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्! यूषणं स्वर्जिकाक्षारो यवक्षारो विडं तथा क्षौद्र युक्तं विधातव्यमेतच्च प्रतिसारणम्
tr! yūṣaṇaṃ svarjikākṣāro yavakṣāro viḍaṃ tathā kṣaudra yuktaṃ vidhātavyametacca pratisāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेदोजे स्वेदिते भिन्ने शोधिते ज्वलनो हितः प्रियङ्गुत्रिफलालोध्रं सक्षौद्रं प्रतिसारणम्
medoje svedite bhinne śodhite jvalano hitaḥ priyaṅgutriphalālodhraṃ sakṣaudraṃ pratisāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदोष्ठप्रकोपानां साध्यानां कर्म कीर्तितम् दन्तमूलगतानां तु रोगाणां कर्म वक्ष्यते
etadoṣṭhaprakopānāṃ sādhyānāṃ karma kīrtitam dantamūlagatānāṃ tu rogāṇāṃ karma vakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतादे हृतरक्ते तु तोये नागरसर्षपान् निष्क्वाथ्य त्रिफलां मुस्तं गण्डूषः सरसाञ्जनः
śītāde hṛtarakte tu toye nāgarasarṣapān niṣkvāthya triphalāṃ mustaṃ gaṇḍūṣaḥ sarasāñjanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियङ्गवश्च मुस्तं च त्रिफला च प्रलेपनम् नस्यं च त्रिफलासिद्धं मधुकोत्पलपद्मकैः
priyaṅgavaśca mustaṃ ca triphalā ca pralepanam nasyaṃ ca triphalāsiddhaṃ madhukotpalapadmakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तपुप्पुटके कार्यं तरुणे रक्तमोक्षणम् सपञ्चलवणः क्षारः सक्षौद्र ः! प्रतिसारणम्
dantapuppuṭake kāryaṃ taruṇe raktamokṣaṇam sapañcalavaṇaḥ kṣāraḥ sakṣaudra ḥ! pratisāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हितः शिरोविरेकश्च नस्यं स्निग्धं च भोजनम् विस्राविते दन्तवेष्टे व्रणांस्तु प्रतिसारयेत्
hitaḥ śirovirekaśca nasyaṃ snigdhaṃ ca bhojanam visrāvite dantaveṣṭe vraṇāṃstu pratisārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोध्रपत्तङ्गयष्ट्याह्वलाक्षाचूर्णैर्मधूत्तरैः गण्डूषे क्षीरिणो योज्याः सक्षौद्र घृतशर्कराः
rodhrapattaṅgayaṣṭyāhvalākṣācūrṇairmadhūttaraiḥ gaṇḍūṣe kṣīriṇo yojyāḥ sakṣaudra ghṛtaśarkarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काकोल्यादौ दशक्षीरसिद्धं सर्पिश्च नस्यतः शौषिरे हृतरक्ते तु रोध्रमुस्तरसाञ्जनैः
kākolyādau daśakṣīrasiddhaṃ sarpiśca nasyataḥ śauṣire hṛtarakte tu rodhramustarasāñjanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सक्षौद्रै ः! शस्यते लेपो गण्डूषे क्षीरिणो हिताः सारिवोत्पलयष्ट्याह्वसावरागुरुचन्दनैः
sakṣaudrai ḥ! śasyate lepo gaṇḍūṣe kṣīriṇo hitāḥ sārivotpalayaṣṭyāhvasāvarāgurucandanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरे दशगुणे सिद्धं सर्पिर्नस्ये च पूजितम् क्रियां परिदरे कुर्याच्छीतादोक्तां विचक्षणः
kṣīre daśaguṇe siddhaṃ sarpirnasye ca pūjitam kriyāṃ paridare kuryācchītādoktāṃ vicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संशोध्योभयतः कार्यं शिरश्चोपकुशे तथा काकोदुम्बरिकागोजीपत्रैर्विस्रावयेदसृक्
saṃśodhyobhayataḥ kāryaṃ śiraścopakuśe tathā kākodumbarikāgojīpatrairvisrāvayedasṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षौद्र युक्तैश्च लवणैः सव्योषैः प्रतिसारयेत् पिप्पलद्यः सर्षपाञ् श्वेतान्नागरं नैचूलं फलम्
kṣaudra yuktaiśca lavaṇaiḥ savyoṣaiḥ pratisārayet pippaladyaḥ sarṣapāñ śvetānnāgaraṃ naicūlaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखोदकेन संसृज्य कवलं चापि धारयेत् घृतं मधुरकैः सिद्धं हितं कवलनस्ययोः
sukhodakena saṃsṛjya kavalaṃ cāpi dhārayet ghṛtaṃ madhurakaiḥ siddhaṃ hitaṃ kavalanasyayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्रेण दन्तवैदर्भे दन्तमूलानि शोधयेत् ततः क्षारं प्रयुञ्जीत क्रियाः सर्वाश्च शीतलाः
śastreṇa dantavaidarbhe dantamūlāni śodhayet tataḥ kṣāraṃ prayuñjīta kriyāḥ sarvāśca śītalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्धृत्याधिकदन्तं तु ततोऽग्निमवचारयेत् कृमिदन्तकवच्चापि विधिः कार्यो विजानता
uddhṛtyādhikadantaṃ tu tato'gnimavacārayet kṛmidantakavaccāpi vidhiḥ kāryo vijānatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छित्त्वाऽधिमांसं सक्षौद्रै रेभिश्चूर्णैरुपाचरेत् वचातेजोवतीपाठास्वर्जिकायावशूकजैः
chittvā'dhimāṃsaṃ sakṣaudrai rebhiścūrṇairupācaret vacātejovatīpāṭhāsvarjikāyāvaśūkajaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षौद्र द्वितीयाः पिप्पल्यः कवलश्चात्र कीर्तितः पटोलत्रिफलानिम्बकषायश्चात्र धावने हितः शिरोविरेकश्च धूमो वैरेचनश्च यः
kṣaudra dvitīyāḥ pippalyaḥ kavalaścātra kīrtitaḥ paṭolatriphalānimbakaṣāyaścātra dhāvane hitaḥ śirovirekaśca dhūmo vairecanaśca yaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामान्यं कर्म नाडीनां विशेषं चात्र मे शृणु नाडीव्रणहरं कर्म दन्तनाडीषु कारयेत्
sāmānyaṃ karma nāḍīnāṃ viśeṣaṃ cātra me śṛṇu nāḍīvraṇaharaṃ karma dantanāḍīṣu kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं दन्तमभिजायेत नाडी तं दन्तमुद्धरेत् छित्त्वा मांसानि शस्त्रेण यदि नोपरिजो भवेत्
yaṃ dantamabhijāyeta nāḍī taṃ dantamuddharet chittvā māṃsāni śastreṇa yadi noparijo bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोधयित्वा दहेच्चापि क्षारेण ज्वलनेन वा भिनत्त्युपेक्षिते दन्ते हनुकास्थि गतिर्ध्रुवम्
śodhayitvā daheccāpi kṣāreṇa jvalanena vā bhinattyupekṣite dante hanukāsthi gatirdhruvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समूलं दशनं तस्मादुद्धरेद्भग्नमस्थिरम् उद्धृते तूत्तरे दन्ते समूले स्थिरबन्धने
samūlaṃ daśanaṃ tasmāduddharedbhagnamasthiram uddhṛte tūttare dante samūle sthirabandhane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तातियोगात् पूर्वोक्ता रोगा घोरा भवन्ति हि काणः संजायते जन्तुरर्दितं चास्य जायते
raktātiyogāt pūrvoktā rogā ghorā bhavanti hi kāṇaḥ saṃjāyate janturarditaṃ cāsya jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चलमप्युत्तरं दन्तमतो नापहरेद्भिषक् धावने जातिमदनस्वादुकण्टकखादिरम्
calamapyuttaraṃ dantamato nāpaharedbhiṣak dhāvane jātimadanasvādukaṇṭakakhādiram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कषायं जातिमदनकटुकस्वादुकण्टकैः यष्ट्याह्वरोध्रमञ्जिष्ठाखदिरैश्चापि यत् कृतम्
kaṣāyaṃ jātimadanakaṭukasvādukaṇṭakaiḥ yaṣṭyāhvarodhramañjiṣṭhākhadiraiścāpi yat kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलं संशोधनं तद्धि हन्याद्दन्तगतां गतिम् कीर्तिता दन्तमूले तु क्रिया दन्तेषु वक्ष्यते
tailaṃ saṃśodhanaṃ taddhi hanyāddantagatāṃ gatim kīrtitā dantamūle tu kriyā danteṣu vakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहानां कवलाः कोष्णाः सर्पिषस्त्रैवृतस्य वा निर्यूहाश्चानिलघ्नानां दन्तहर्षप्रमर्दनाः
snehānāṃ kavalāḥ koṣṇāḥ sarpiṣastraivṛtasya vā niryūhāścānilaghnānāṃ dantaharṣapramardanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नैहिकश्च हितो धूमो नस्यं स्निग्धं च भोजनम् रसो रसयवाग्वश्च क्षीरं सन्तानिका घृतम्
snaihikaśca hito dhūmo nasyaṃ snigdhaṃ ca bhojanam raso rasayavāgvaśca kṣīraṃ santānikā ghṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरोबस्तिर्हितश्चापि क्रमो यश्चानिलापहः अहिंसन् दन्तमूलानि शर्करामुद्धरेद्भिषक्
śirobastirhitaścāpi kramo yaścānilāpahaḥ ahiṃsan dantamūlāni śarkarāmuddharedbhiṣak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाक्षाचूर्णैर्मधुयुतैस्ततस्ताः प्रतिसारयेत् दन्तहर्षक्रियां चापि कुर्यान्निरवशेषतः
lākṣācūrṇairmadhuyutaistatastāḥ pratisārayet dantaharṣakriyāṃ cāpi kuryānniravaśeṣataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपालिका कृच्छ्रतमा तत्राप्येषा क्रिया हिता जयेद्विस्रावणैः स्विन्नमचलं कृमिदन्तकम्
kapālikā kṛcchratamā tatrāpyeṣā kriyā hitā jayedvisrāvaṇaiḥ svinnamacalaṃ kṛmidantakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाऽवपीडैर्वातघ्नैः स्नेहगण्डूषधारणैः भद्र दार्वादिवर्षाभूलेपैः स्निग्धैश्च भोजनैः
tathā'vapīḍairvātaghnaiḥ snehagaṇḍūṣadhāraṇaiḥ bhadra dārvādivarṣābhūlepaiḥ snigdhaiśca bhojanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चलमुद्धृत्य च स्थानं विदहेत् सुषिरस्य च ततो विदारीयष्ट्याह्वशृङ्गाटककसेरुकैः
calamuddhṛtya ca sthānaṃ vidahet suṣirasya ca tato vidārīyaṣṭyāhvaśṛṅgāṭakakaserukaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलं दशगुणे क्षीरे सिद्धं नस्ये हितं भवेत् हनुमोक्षे समुद्दिष्टां कुर्याच्चार्दितवत् क्रियाम्
tailaṃ daśaguṇe kṣīre siddhaṃ nasye hitaṃ bhavet hanumokṣe samuddiṣṭāṃ kuryāccārditavat kriyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
फलान्यम्लानि शीताम्बु रूक्षान्नं दन्तधावनम् तथाऽतिकठिनान् भक्ष्यान् दन्तरोगी विवर्जयेत्
phalānyamlāni śītāmbu rūkṣānnaṃ dantadhāvanam tathā'tikaṭhinān bhakṣyān dantarogī vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साध्यानां दन्तरोगाणां चिकित्सितमुदीरितम् जिह्वागतानां साध्यानां कर्म वक्ष्यामि सिद्धये
sādhyānāṃ dantarogāṇāṃ cikitsitamudīritam jihvāgatānāṃ sādhyānāṃ karma vakṣyāmi siddhaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओष्ठप्रकोपेऽनिलजे यदुक्तं प्राक् चिकित्सितम् कण्टकेष्वनिलोत्थेषु तत् कार्यं भिषजा भवेत्
oṣṭhaprakope'nilaje yaduktaṃ prāk cikitsitam kaṇṭakeṣvanilottheṣu tat kāryaṃ bhiṣajā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तजेषु विघृष्टेषु निःसृते दुष्टशोणिते प्रतिसारणगण्डूषं नस्यं च मधुरं हितम्
pittajeṣu vighṛṣṭeṣu niḥsṛte duṣṭaśoṇite pratisāraṇagaṇḍūṣaṃ nasyaṃ ca madhuraṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कण्टकेषु कफोत्थेषु लिखितेष्वसृजः क्षये पिप्पल्यादिर्मधुयुतः कार्यस्तु प्रतिसारणे
kaṇṭakeṣu kaphottheṣu likhiteṣvasṛjaḥ kṣaye pippalyādirmadhuyutaḥ kāryastu pratisāraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृह्णीयात् कवलांश्चापि गौरसर्षपसैन्धवैः पटोलनिम्बवार्ताकुक्षारयूषैश्च भोजयेत्
gṛhṇīyāt kavalāṃścāpi gaurasarṣapasaindhavaiḥ paṭolanimbavārtākukṣārayūṣaiśca bhojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपजिह्वां तु संलिख्य क्षारेण प्रतिसारयेत् शिरोविरेकगण्डूषधूमैश्चैनमुपाचरेत्
upajihvāṃ tu saṃlikhya kṣāreṇa pratisārayet śirovirekagaṇḍūṣadhūmaiścainamupācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जिह्वागतानां कर्मोक्तं तालव्यानां प्रवक्ष्यते अङ्गुष्ठाङ्गुलिसंदंशेनाकृष्य गलशुण्डिकाम्
jihvāgatānāṃ karmoktaṃ tālavyānāṃ pravakṣyate aṅguṣṭhāṅgulisaṃdaṃśenākṛṣya galaśuṇḍikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छेदयेन्मण्डलाग्रेण जिह्वोपरि तु संस्थिताम् नोत्कृष्टं चैव हीनं च त्रिभागं छेदयेद्भिषक्
chedayenmaṇḍalāgreṇa jihvopari tu saṃsthitām notkṛṣṭaṃ caiva hīnaṃ ca tribhāgaṃ chedayedbhiṣak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्यादानात् स्रवेद्र क्तं तन्निमित्तं म्रियेत च हीनच्छेदाद्भवेच्छोफो लाला निद्रा भ्रमस्तमः
atyādānāt sravedra ktaṃ tannimittaṃ mriyeta ca hīnacchedādbhavecchopho lālā nidrā bhramastamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्वैद्यः प्रयत्नेन दृष्टकर्मा विशारदः गलशुण्डीं तु सञ्छिद्य कुर्यात् प्राप्तमिमं क्रमम्
tasmādvaidyaḥ prayatnena dṛṣṭakarmā viśāradaḥ galaśuṇḍīṃ tu sañchidya kuryāt prāptamimaṃ kramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरिचातिविषापाठावचाकुष्ठकुटन्नटैः क्षौद्र युक्तैः सलवणैस्ततस्तां प्रतिसारयेत्
maricātiviṣāpāṭhāvacākuṣṭhakuṭannaṭaiḥ kṣaudra yuktaiḥ salavaṇaistatastāṃ pratisārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचामतिविषां पाठां रास्नां कटुकरोहिणीम् निष्क्वाथ्य पिचुमन्दं च कवलं तत्र योजयेत्
vacāmativiṣāṃ pāṭhāṃ rāsnāṃ kaṭukarohiṇīm niṣkvāthya picumandaṃ ca kavalaṃ tatra yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इङ्गुदीकिणिहीदन्तीसरलासुरदारुभिः पञ्चाङ्गीं कारयेत् पिष्टैर्वर्तिं गन्धोत्तरां शुभाम्
iṅgudīkiṇihīdantīsaralāsuradārubhiḥ pañcāṅgīṃ kārayet piṣṭairvartiṃ gandhottarāṃ śubhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो धूमं पिबेज्जन्तुर्द्विरह्नः कफनाशनम् क्षारसिद्धेषु मुद्गेषु यूषश्चाप्यशने हितः
tato dhūmaṃ pibejjanturdvirahnaḥ kaphanāśanam kṣārasiddheṣu mudgeṣu yūṣaścāpyaśane hitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुण्डिकेर्यध्रुषे कूर्मे सङ्घाते तालुपुप्पुटे एष एव विधिः कार्यो विशेषः शस्त्रकर्मणि
tuṇḍikeryadhruṣe kūrme saṅghāte tālupuppuṭe eṣa eva vidhiḥ kāryo viśeṣaḥ śastrakarmaṇi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तालुपाके तु कर्तव्यं विधानं पित्तनाशनम् स्नेहस्वेदौ तालुशोषे विधिश्चानिलनाशनः
tālupāke tu kartavyaṃ vidhānaṃ pittanāśanam snehasvedau tāluśoṣe vidhiścānilanāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कीर्तितं तालुजानां तु कण्ठ्यानां कर्म वक्ष्यते साध्यानां रोहिणीनां तु हितं शोणितमोक्षणम्
kīrtitaṃ tālujānāṃ tu kaṇṭhyānāṃ karma vakṣyate sādhyānāṃ rohiṇīnāṃ tu hitaṃ śoṇitamokṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छर्दनं धूमपानं च गण्डूषो नस्यकर्म च वातिकीं तु हृते रक्ते लवणैः प्रतिसारयेत्
chardanaṃ dhūmapānaṃ ca gaṇḍūṣo nasyakarma ca vātikīṃ tu hṛte rakte lavaṇaiḥ pratisārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखोष्णान् स्नेहगण्डूषान् धारयेच्चाप्यभीक्ष्णशः पतङ्गशर्कराक्षौद्रै ः! पैत्तिकीं प्रतिसारयेत्
sukhoṣṇān snehagaṇḍūṣān dhārayeccāpyabhīkṣṇaśaḥ pataṅgaśarkarākṣaudrai ḥ! paittikīṃ pratisārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रा क्षापरूषकक्वाथो हितश्च कवलग्रहे अगारधूमकटुकैः श्लैष्मिकीं प्रतिसारयेत्
drā kṣāparūṣakakvātho hitaśca kavalagrahe agāradhūmakaṭukaiḥ ślaiṣmikīṃ pratisārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेताविडङ्गदन्तीषु तैलं सिद्धं ससैन्धवम् नस्यकर्मणि योक्तव्यं तथा कवलधारणे
śvetāviḍaṅgadantīṣu tailaṃ siddhaṃ sasaindhavam nasyakarmaṇi yoktavyaṃ tathā kavaladhāraṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तवत् साधयेद्वैद्यो रोहिणीं रक्तसंभवाम् विस्राव्य कण्ठशालूकं साधयेत्तुण्डिकेरिवत्
pittavat sādhayedvaidyo rohiṇīṃ raktasaṃbhavām visrāvya kaṇṭhaśālūkaṃ sādhayettuṇḍikerivat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एककालं यवान्नं च भुञ्जीत स्निग्धमल्पशः उपजिह्विकवच्चापि साधयेदधिजिह्विकाम्
ekakālaṃ yavānnaṃ ca bhuñjīta snigdhamalpaśaḥ upajihvikavaccāpi sādhayedadhijihvikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकवृन्दं तु विस्राव्य विधिं शोधनमाचरेत् गिलायुश्चापि यो व्याधिस्तं च शस्त्रेण साधयेत्
ekavṛndaṃ tu visrāvya vidhiṃ śodhanamācaret gilāyuścāpi yo vyādhistaṃ ca śastreṇa sādhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमर्मस्थं सुपक्वं च भेदयेद्गलविद्र धिम् वातात् सर्वसरं चूर्णैर्लवणैः प्रतिसारयेत्
amarmasthaṃ supakvaṃ ca bhedayedgalavidra dhim vātāt sarvasaraṃ cūrṇairlavaṇaiḥ pratisārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलं वातहरैः सिद्धं हितं कवलनस्ययोः ततोऽस्मै स्नैहिकं धूममिमं दद्याद्विचक्षणः
tailaṃ vātaharaiḥ siddhaṃ hitaṃ kavalanasyayoḥ tato'smai snaihikaṃ dhūmamimaṃ dadyādvicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालराजादनैरण्डसारैङ्गुदमधूकजाः मज्जानो गुग्गुलुध्याममांसीकालानुसारिवाः श्रीसर्जरसशैलेयमधूच्छिष्टानि चाहरेत्
śālarājādanairaṇḍasāraiṅgudamadhūkajāḥ majjāno gugguludhyāmamāṃsīkālānusārivāḥ śrīsarjarasaśaileyamadhūcchiṣṭāni cāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्सर्वं सुकृतं चूर्णं स्नेहेनालोड्य युक्तितः टिण्टूकवृन्तं सक्षौद्रं मतिमांस्तेन लेपयेत्
tatsarvaṃ sukṛtaṃ cūrṇaṃ snehenāloḍya yuktitaḥ ṭiṇṭūkavṛntaṃ sakṣaudraṃ matimāṃstena lepayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष सर्वसरे धूमः प्रशस्तः स्नैहिको मतः कफघ्नो मारुतघ्नश्च मुखरोगविनाशनः
eṣa sarvasare dhūmaḥ praśastaḥ snaihiko mataḥ kaphaghno mārutaghnaśca mukharogavināśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तात्मके सर्वसरे शुद्धकायस्य देहिनः सर्वः पित्तहरः कार्यो विधिर्मधुरशीतलः
pittātmake sarvasare śuddhakāyasya dehinaḥ sarvaḥ pittaharaḥ kāryo vidhirmadhuraśītalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिसारणगण्डूषौ धूमः संशोधनानि च कफात्मके सर्वसरे विधिं कुर्यात् कफापहम्
pratisāraṇagaṇḍūṣau dhūmaḥ saṃśodhanāni ca kaphātmake sarvasare vidhiṃ kuryāt kaphāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेदतिविषां पाठां मुस्तं च सुरदारु च रोहिणीं कटुकाख्यां च कुटजस्य फलानि च
pibedativiṣāṃ pāṭhāṃ mustaṃ ca suradāru ca rohiṇīṃ kaṭukākhyāṃ ca kuṭajasya phalāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवां मूत्रेण मनुजो भागैर्धरणसंमितैः एष सर्वान् कफकृतान् रोगान् योगोऽपकर्षति
gavāṃ mūtreṇa manujo bhāgairdharaṇasaṃmitaiḥ eṣa sarvān kaphakṛtān rogān yogo'pakarṣati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरेक्षुरसगोमूत्रदधिमस्त्वम्लकाञ्जिकैः विदध्यात् कवलान् वीक्ष्य दोषं तैलघृतैरपि
kṣīrekṣurasagomūtradadhimastvamlakāñjikaiḥ vidadhyāt kavalān vīkṣya doṣaṃ tailaghṛtairapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगाणां मुखजातानां साध्यानां कर्म कीर्तितम् असाध्या अपि वक्ष्यन्ते रोगा ये तत्र कीर्तिताः
rogāṇāṃ mukhajātānāṃ sādhyānāṃ karma kīrtitam asādhyā api vakṣyante rogā ye tatra kīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओष्ठप्रकोपे वर्ज्याः स्युर्मांसरक्तत्रिदोषजाः दन्तमूलेषु वर्ज्यौ तु त्रिलिङ्गगतिसौषिरौ
oṣṭhaprakope varjyāḥ syurmāṃsaraktatridoṣajāḥ dantamūleṣu varjyau tu triliṅgagatisauṣirau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तेषु च न सिध्यन्ति श्यावदालनभञ्जनाः जिह्वागतेष्वलासस्तु तालव्येष्वर्बुदं तथा
danteṣu ca na sidhyanti śyāvadālanabhañjanāḥ jihvāgateṣvalāsastu tālavyeṣvarbudaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वरघ्नो वलयो वृन्दो विदार्यलस एव च गलौष्ठो मांसतानश्च शतघ्नी रोहिणी च या
svaraghno valayo vṛndo vidāryalasa eva ca galauṣṭho māṃsatānaśca śataghnī rohiṇī ca yā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असाध्याः कीर्तिता ह्येते रोगा नव दशैव च तेषां चापि क्रियां वैद्यः प्रत्याख्याय समाचरेत्
asādhyāḥ kīrtitā hyete rogā nava daśaiva ca teṣāṃ cāpi kriyāṃ vaidyaḥ pratyākhyāya samācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.