अथातः स्नेहोपयौगिकचिकित्सितं व्याख्यास्यामः
athātaḥ snehopayaugikacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Suśruta-saṃhitā·4·4.31
Suśruta-saṃhitā 4.31
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहसारोऽय पुरुषः प्राणाश्च स्नेहभूयिष्ठाः स्नेहसाध्याश्च भवन्ति स्नेहो हिपा-नानुवासनमस्तिष्कशिरोबस्त्युत्तरबस्तिनस्यकर्णपूरणगात्राभ्यङ्गभोजनेषूपयोज्यः
snehasāro'ya puruṣaḥ prāṇāśca snehabhūyiṣṭhāḥ snehasādhyāśca bhavanti sneho hipā-nānuvāsanamastiṣkaśirobastyuttarabastinasyakarṇapūraṇagātrābhyaṅgabhojaneṣūpayojyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र द्वियोनिश्चतुर्विकल्पोऽभिहितः स्नेहः स्नेहगुणाश्च तत्र जङ्गमेभ्यो गव्यं घृतं प्रधानं स्थावरेभ्यस्तिलतैलं प्रधानमिति
tatra dviyoniścaturvikalpo'bhihitaḥ snehaḥ snehaguṇāśca tatra jaṅgamebhyo gavyaṃ ghṛtaṃ pradhānaṃ sthāvarebhyastilatailaṃ pradhānamiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत ऊर्ध्वं यथाप्रयोजनं यथाप्रधानं च स्थावरस्नेहानुपदेक्ष्यामःतत्र तिल्व-कैरण्डकोशाम्रदन्तीद्र वन्तीसप्तलाशङ्खिनी पलाशविषाणिकाग वाक्षीकम्पि-ल्लकश म्पाकनीलिनीस्नेहा विरेचयन्ति जीमूतककुटजकृतवेधनेक्षवाकु-धामार्गवमदनस्नेहा वामयन्ति विडङ्गखरमञ्जरीमधुशिग्रुसूर्यवल्लीपीलुसि-द्धार्थकज्योतिष्मतीस्नेहाः शिरो विरेचयन्ति करञ्जपूतीककृतमालमातुलुङ्गे-ङ्गुदीकिराततिक्तकस्नेहा दुष्टव्रणेषूपयुज्यन्ते तुवरककपित्थकम्पिल्लकभ-ल्लातकपटोलस्नेहा महाव्याधिषु त्रपुसैर्वारुककर्कारुकतुम्बीकूष्माण्डस्नेहा मूत्रसङ्गेषु कपोतवङ्कावल्गुज हरीतकीस्नेहाः शर्कराश्मरीषु कुसुम्भसर्षपात-सीपिचुमर्दातिमुक्त कभाण्डीकटुतुम्बीकटभीस्नेहाः प्रमेहेषु तालनारिकेल-पनसमोचप्रियाल बिल्वमधूकश्लेषमातकाम्रातकफलस्नेहाः पित्तसंसृष्टे वायौ बिभीतक भल्लातकपिण्डीतकस्नेहाः कृष्णीकरणे श्रवणकङ्गुकटु-ण्टुकस्नेहाः पाण्डूकरणे सरलपीतदारुशिंशपागुरुसारस्नेहा दद्रुकुष्ठकिटिभेषु सर्व एव स्नेहा वातमुपघ्नन्ति तैलगुणाश्च समासेन व्याख्याताः
ata ūrdhvaṃ yathāprayojanaṃ yathāpradhānaṃ ca sthāvarasnehānupadekṣyāmaḥtatra tilva-kairaṇḍakośāmradantīdra vantīsaptalāśaṅkhinī palāśaviṣāṇikāga vākṣīkampi-llakaśa mpākanīlinīsnehā virecayanti jīmūtakakuṭajakṛtavedhanekṣavāku-dhāmārgavamadanasnehā vāmayanti viḍaṅgakharamañjarīmadhuśigrusūryavallīpīlusi-ddhārthakajyotiṣmatīsnehāḥ śiro virecayanti karañjapūtīkakṛtamālamātuluṅge-ṅgudīkirātatiktakasnehā duṣṭavraṇeṣūpayujyante tuvarakakapitthakampillakabha-llātakapaṭolasnehā mahāvyādhiṣu trapusairvārukakarkārukatumbīkūṣmāṇḍasnehā mūtrasaṅgeṣu kapotavaṅkāvalguja harītakīsnehāḥ śarkarāśmarīṣu kusumbhasarṣapāta-sīpicumardātimukta kabhāṇḍīkaṭutumbīkaṭabhīsnehāḥ prameheṣu tālanārikela-panasamocapriyāla bilvamadhūkaśleṣamātakāmrātakaphalasnehāḥ pittasaṃsṛṣṭe vāyau bibhītaka bhallātakapiṇḍītakasnehāḥ kṛṣṇīkaraṇe śravaṇakaṅgukaṭu-ṇṭukasnehāḥ pāṇḍūkaraṇe saralapītadāruśiṃśapāgurusārasnehā dadrukuṣṭhakiṭibheṣu sarva eva snehā vātamupaghnanti tailaguṇāśca samāsena vyākhyātāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत ऊर्ध्वं कषायस्नेहपाकक्रममुपदेक्ष्यामः तत्र केचिदाहुः त्वक्पत्रफलमू-लादीनां भागस्तच्चतुर्गुणं जलं चतुर्भागावशेषं निष्क्वाथ्यापहरेदित्येष कषा-यपाककल्पः स्नेहप्रसृतेषु षट्सु चतुर्गुणं द्र वमावाप्य चतुरश्चाक्षसमान् भेष-जपिणडानित्येष स्नेहपाककल्पः एतत्तु न सम्यक् कस्मात् आगमासिद्धत्वात्
ata ūrdhvaṃ kaṣāyasnehapākakramamupadekṣyāmaḥ tatra kecidāhuḥ tvakpatraphalamū-lādīnāṃ bhāgastaccaturguṇaṃ jalaṃ caturbhāgāvaśeṣaṃ niṣkvāthyāpaharedityeṣa kaṣā-yapākakalpaḥ snehaprasṛteṣu ṣaṭsu caturguṇaṃ dra vamāvāpya caturaścākṣasamān bheṣa-japiṇaḍānityeṣa snehapākakalpaḥ etattu na samyak kasmāt āgamāsiddhatvāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पलकुडवादीनामतो मानं तु व्याख्यास्यामः तत्र द्वादश धान्यमाषा मध्यमाः सुवर्णमाषकः ते षोडश सुवर्णम् अथवा मध्यमनिष्पावा एकोनविंशतिर्धरणं तान्यर्धतृतीयानि कर्षः ततश्चोर्ध्वं चतुर्गुणमभिवर्धयन्तः पलकुडवप्रस्थाढक-द्रो णा इत्यभिनिष्पद्यन्ते तुला पुनः पलशतं ताः पुनर्विंशतिर्भारः शुष्काणामिदं मानम् आर्द्र द्र वाणां च द्विगुणमिति
palakuḍavādīnāmato mānaṃ tu vyākhyāsyāmaḥ tatra dvādaśa dhānyamāṣā madhyamāḥ suvarṇamāṣakaḥ te ṣoḍaśa suvarṇam athavā madhyamaniṣpāvā ekonaviṃśatirdharaṇaṃ tānyardhatṛtīyāni karṣaḥ tataścordhvaṃ caturguṇamabhivardhayantaḥ palakuḍavaprasthāḍhaka-dro ṇā ityabhiniṣpadyante tulā punaḥ palaśataṃ tāḥ punarviṃśatirbhāraḥ śuṣkāṇāmidaṃ mānam ārdra dra vāṇāṃ ca dviguṇamiti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रान्यतमपरिमाणसंमितानां यथायोगं त्वक्पत्रफलमूलादीनामातपपरिशो-षितानां छेद्यानि खण्डशश्छेदयित्वा भेद्यान्यणुशो भेदयित्वाऽवकुट्याष्टगु-णेन षोडशगुणेन वाऽम्भसाऽभिषिच्य स्थाल्यां चतुर्भागावशिष्टं क्वाथयि-त्वाऽपहरेदित्येष कषायपाककल्पः स्नेहाच्चतुर्गुणो द्र वः स्नेहचतुर्थांशो भेष-जकल्कः तदैकध्यं संसृज्य विपचेदित्येष स्नहेपाककल्पः अथवा तत्रोदक-द्रो णे त्वक्पत्रफलमूलादीनां तुलामावाप्य चतुर्भागावशिष्टं निष्क्वाथ्यापहरे-दित्येष कषायपाककल्पः स्नेहकुडवे भेषजपलं पिष्टं कल्कं चतुर्गुणं द्र वमावाप्य विपचेदित्येष स्नेहपाककल्पः
tatrānyatamaparimāṇasaṃmitānāṃ yathāyogaṃ tvakpatraphalamūlādīnāmātapapariśo-ṣitānāṃ chedyāni khaṇḍaśaśchedayitvā bhedyānyaṇuśo bhedayitvā'vakuṭyāṣṭagu-ṇena ṣoḍaśaguṇena vā'mbhasā'bhiṣicya sthālyāṃ caturbhāgāvaśiṣṭaṃ kvāthayi-tvā'paharedityeṣa kaṣāyapākakalpaḥ snehāccaturguṇo dra vaḥ snehacaturthāṃśo bheṣa-jakalkaḥ tadaikadhyaṃ saṃsṛjya vipacedityeṣa snahepākakalpaḥ athavā tatrodaka-dro ṇe tvakpatraphalamūlādīnāṃ tulāmāvāpya caturbhāgāvaśiṣṭaṃ niṣkvāthyāpahare-dityeṣa kaṣāyapākakalpaḥ snehakuḍave bheṣajapalaṃ piṣṭaṃ kalkaṃ caturguṇaṃ dra vamāvāpya vipacedityeṣa snehapākakalpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवतश्चात्र स्नेहभेषजतोयानां प्रमाणं यत्र नेरितम् तत्रायं विधिरास्थेयो निर्दिष्टे तद्वदेव तु
bhavataścātra snehabheṣajatoyānāṃ pramāṇaṃ yatra neritam tatrāyaṃ vidhirāstheyo nirdiṣṭe tadvadeva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुक्ते द्र वकार्ये तु सर्वत्र सलिलं मतम् कल्कक्वाथावनिर्देशे गणात्तस्मात् प्रयोजयेत्
anukte dra vakārye tu sarvatra salilaṃ matam kalkakvāthāvanirdeśe gaṇāttasmāt prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत ऊर्ध्वं स्नेहपाकक्रममुपदेक्ष्यामः स तु त्रिविधः तद्यथामृदुः मध्यमः खर इति तत्र स्नेहौषधिविवेकमात्रं यत्र भेषजं स मृदुरिति मधूच्छिष्टमिव विश-दमविलेपि यत्र भेषजं स मध्यमः कृष्णमवसन्नमीषद्विशदं चिक्कणं च यत्र भेषजं स खर इति अत ऊर्ध्वं दग्धस्नेहो भवति तं पुनः साधुसाधयेत् तत्र पानाभ्यवहारयोर्मृदुः नस्याभ्यङ्गयोर्मध्यमः बस्तिकर्णपूरण योस्तु खर इति ११ भवतश्चात्र शब्दस्योपरमे प्राप्ते फेनस्योपशमे तथा गन्धवर्णरसादीनां संपत्तौ सिद्धिमादिशेत्
ata ūrdhvaṃ snehapākakramamupadekṣyāmaḥ sa tu trividhaḥ tadyathāmṛduḥ madhyamaḥ khara iti tatra snehauṣadhivivekamātraṃ yatra bheṣajaṃ sa mṛduriti madhūcchiṣṭamiva viśa-damavilepi yatra bheṣajaṃ sa madhyamaḥ kṛṣṇamavasannamīṣadviśadaṃ cikkaṇaṃ ca yatra bheṣajaṃ sa khara iti ata ūrdhvaṃ dagdhasneho bhavati taṃ punaḥ sādhusādhayet tatra pānābhyavahārayormṛduḥ nasyābhyaṅgayormadhyamaḥ bastikarṇapūraṇa yostu khara iti 11 bhavataścātra śabdasyoparame prāpte phenasyopaśame tathā gandhavarṇarasādīnāṃ saṃpattau siddhimādiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतस्यैवं विपक्वस्य जानीयात् कुशलो भिषक् फेनोऽतिमात्रं तैलस्य शेषं घृतवदादिशेत्
ghṛtasyaivaṃ vipakvasya jānīyāt kuśalo bhiṣak pheno'timātraṃ tailasya śeṣaṃ ghṛtavadādiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत ऊर्ध्वं स्नेहपानक्रममुपदेक्ष्यामःअथ खलु लघुकोष्ठायातुराय कृतमङ्गल-स्वस्तिवाचनायोदयगिरिशिखरसंस्थितेप्रतप्तकन कनिकरपीत लोहितेसवि-तरि यथाबलं तैलस्य घृतस्य वा मात्रां पातुं प्रयच्छेत् पीतमात्रे चोषणोदकेनोपस्पृश्य सोपानत्को यथासुखं विहरेत्
ata ūrdhvaṃ snehapānakramamupadekṣyāmaḥatha khalu laghukoṣṭhāyāturāya kṛtamaṅgala-svastivācanāyodayagiriśikharasaṃsthiteprataptakana kanikarapīta lohitesavi-tari yathābalaṃ tailasya ghṛtasya vā mātrāṃ pātuṃ prayacchet pītamātre coṣaṇodakenopaspṛśya sopānatko yathāsukhaṃ viharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षक्षतविषार्तानां वातपित्तविकारिणाम् हीनमेधास्मृतीनां च सर्पिःपानं प्रशस्यते
rūkṣakṣataviṣārtānāṃ vātapittavikāriṇām hīnamedhāsmṛtīnāṃ ca sarpiḥpānaṃ praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृमिकोष्ठानिलाविष्टाः प्रवृद्धकफमेदसः पिबेयुस्तैलसात्म्याश्च तैलं दार्ढ्यार्थिनश्च ये
kṛmikoṣṭhānilāviṣṭāḥ pravṛddhakaphamedasaḥ pibeyustailasātmyāśca tailaṃ dārḍhyārthinaśca ye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्यायामकर्शिताः शुष्करेतोरक्ता महारुजः महाग्निमारुतप्राणा वसायोग्या नराः स्मृताः
vyāyāmakarśitāḥ śuṣkaretoraktā mahārujaḥ mahāgnimārutaprāṇā vasāyogyā narāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रूराशयाः क्लेशसहा वातार्ता दीप्तवह्नयः मज्जानमाप्नुयुः सर्वे सर्पिर्वा स्वौषधान्वितम्
krūrāśayāḥ kleśasahā vātārtā dīptavahnayaḥ majjānamāpnuyuḥ sarve sarpirvā svauṣadhānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केवलं पैत्तिके सर्पिर्वातिके लवणान्वितम् देयं बहुकफे चापि व्योषक्षारसमायुतम्
kevalaṃ paittike sarpirvātike lavaṇānvitam deyaṃ bahukaphe cāpi vyoṣakṣārasamāyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषाणामल्पभूयस्त्वं संसर्गं समवेक्ष्य च युञ्ज्यात्त्रिषष्टिधाभिन्नैः समासव्यासतो रसैः
doṣāṇāmalpabhūyastvaṃ saṃsargaṃ samavekṣya ca yuñjyāttriṣaṣṭidhābhinnaiḥ samāsavyāsato rasaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहसात्म्यः क्लेशसहः काले नात्युष्णशीतले अच्छमेव पिबेत् स्नेहमच्छपानं हि पूजितम्
snehasātmyaḥ kleśasahaḥ kāle nātyuṣṇaśītale acchameva pibet snehamacchapānaṃ hi pūjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीतकाले दिवा स्नेहमुष्णकाले पिबेन्निशि वातपित्ताधिको रात्रौ वातश्लेष्माधिको दिवा
śītakāle divā snehamuṣṇakāle pibenniśi vātapittādhiko rātrau vātaśleṣmādhiko divā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातपित्ताधिकस्योष्णे तृण्मूर्च्छोन्मादकारकः शीते वातकफार्तस्य गौरवारुचिशूलकृत्
vātapittādhikasyoṣṇe tṛṇmūrcchonmādakārakaḥ śīte vātakaphārtasya gauravāruciśūlakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहपीतस्य चेत्तृष्णा पिबेदुष्णोदकं नरः एवं चानुपशाम्यन्त्यां स्नेहमुष्णाम्बुना वमेत्
snehapītasya cettṛṣṇā pibeduṣṇodakaṃ naraḥ evaṃ cānupaśāmyantyāṃ snehamuṣṇāmbunā vamet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिह्याच्छीतैः शिरः शीतं तोयं चाप्यवगाहयेत् या मात्रा परिजीर्येत चतुर्भागगतेऽहनि
dihyācchītaiḥ śiraḥ śītaṃ toyaṃ cāpyavagāhayet yā mātrā parijīryeta caturbhāgagate'hani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा मात्रा दीपयत्यग्निमल्पदोषे च पूजिता या मात्रा परिजीर्येत तथाऽधदिवसे गते
sā mātrā dīpayatyagnimalpadoṣe ca pūjitā yā mātrā parijīryeta tathā'dhadivase gate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा वृष्या बृंहणी या च मध्यदोषे च पूजिता या मात्रा परिजीर्येत चतुर्भागावशेषिते
sā vṛṣyā bṛṃhaṇī yā ca madhyadoṣe ca pūjitā yā mātrā parijīryeta caturbhāgāvaśeṣite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहनीया च सा मात्रा बहुदोषे च पूजिता या मात्रा परिजीर्येत्तु तथा परिणतेऽहनि
snehanīyā ca sā mātrā bahudoṣe ca pūjitā yā mātrā parijīryettu tathā pariṇate'hani
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्लानिमूर्च्छामदान् हित्वा सा मात्रा पूजिता भवेत् अहोरात्रादसंदुष्टा या मात्रा परिजीर्यति
glānimūrcchāmadān hitvā sā mātrā pūjitā bhavet ahorātrādasaṃduṣṭā yā mātrā parijīryati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तु कुष्ठविषोन्मादग्रहापस्मारनाशिनी यथाग्नि प्रथमां मात्रां पाययेत विचक्षणः
sā tu kuṣṭhaviṣonmādagrahāpasmāranāśinī yathāgni prathamāṃ mātrāṃ pāyayeta vicakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतो ह्यतिबहुः स्नेहो जनयेत् प्राणसंशयम् मिथ्याचाराद्बहुत्वाद्वा यस्य स्नेहो न जीर्यति
pīto hyatibahuḥ sneho janayet prāṇasaṃśayam mithyācārādbahutvādvā yasya sneho na jīryati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्टभ्य चापि जीर्येत्तं वारिणोष्णेन वामयेत् ततः स्नेहं पुनर्दद्याल्लघुकोष्ठाय देहिने जीर्णाजीर्णविशङ्कायां स्नेहस्योष्णोदकं पिबेत्
viṣṭabhya cāpi jīryettaṃ vāriṇoṣṇena vāmayet tataḥ snehaṃ punardadyāllaghukoṣṭhāya dehine jīrṇājīrṇaviśaṅkāyāṃ snehasyoṣṇodakaṃ pibet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनोद्गारो भवेच्छुद्धो भक्तं प्रति रुचिस्तथा स्युः पच्यमाने तृड्दाहभ्रमसादारतिक्लमाः
tenodgāro bhavecchuddho bhaktaṃ prati rucistathā syuḥ pacyamāne tṛḍdāhabhramasādāratiklamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिषिच्याद्भिरुष्णाभिर्जीर्णस्नेहं ततो नरम् यवागूं पाययेच्चोष्णां कामं क्लिन्नाल्पतण्डुलाम्
pariṣicyādbhiruṣṇābhirjīrṇasnehaṃ tato naram yavāgūṃ pāyayeccoṣṇāṃ kāmaṃ klinnālpataṇḍulām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देयौ यूषरसौ वाऽपि सुगन्धी स्नेहवर्जितौ कृतौ वाऽत्यल्पसर्पिष्कौ विलेपी वा विधीयते
deyau yūṣarasau vā'pi sugandhī snehavarjitau kṛtau vā'tyalpasarpiṣkau vilepī vā vidhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेत्त्र्यहं चतुरहं पञ्चाहं षडहं तथा सप्तरात्रात् परं स्नेहः सात्म्यीभवति सेवितः
pibettryahaṃ caturahaṃ pañcāhaṃ ṣaḍahaṃ tathā saptarātrāt paraṃ snehaḥ sātmyībhavati sevitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुकुमारं कृशं वृद्धं शिशुं स्नेहद्विषं तथा तृष्णार्तमुष्णकाले च सह भक्तेन पाययेत्
sukumāraṃ kṛśaṃ vṛddhaṃ śiśuṃ snehadviṣaṃ tathā tṛṣṇārtamuṣṇakāle ca saha bhaktena pāyayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पल्यो लवणं स्नेहाश्चत्वारो दधिमस्तुकः पीतमैकध्यमेतद्धि सद्यःस्नेहनमुच्यते
pippalyo lavaṇaṃ snehāścatvāro dadhimastukaḥ pītamaikadhyametaddhi sadyaḥsnehanamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृष्टा मांसरसे स्निग्धा यवागूः सूपकल्पिता प्रक्षुद्रा पीयमाना तु सद्यःस्नेहनमुच्यते
bhṛṣṭā māṃsarase snigdhā yavāgūḥ sūpakalpitā prakṣudrā pīyamānā tu sadyaḥsnehanamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पिष्मती पयःसिद्धा यवागूः स्वल्पतण्डुला सुखोष्णा सेव्यमाना तु सद्यःस्नेहनमुच्यते
sarpiṣmatī payaḥsiddhā yavāgūḥ svalpataṇḍulā sukhoṣṇā sevyamānā tu sadyaḥsnehanamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिप्पल्यो लवणं सर्पिस्तिलपिष्टं वराहजा वसा च पीतमैकध्यं सद्यःस्नेहनमुच्यते
pippalyo lavaṇaṃ sarpistilapiṣṭaṃ varāhajā vasā ca pītamaikadhyaṃ sadyaḥsnehanamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्कराचूर्णसंसृष्टे दोहनस्थे घृते तु गाम् दुग्ध्वा क्षीरं पिबेद्रू क्षः सद्यःस्नेहनमुच्यते
śarkarācūrṇasaṃsṛṣṭe dohanasthe ghṛte tu gām dugdhvā kṣīraṃ pibedrū kṣaḥ sadyaḥsnehanamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवकोलकुलत्थानां क्वाथो मागधिकान्वितः पयो दधि सुरा चेति घृतमप्यष्टमं भवेत्
yavakolakulatthānāṃ kvātho māgadhikānvitaḥ payo dadhi surā ceti ghṛtamapyaṣṭamaṃ bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धमेतैर्घृतं पीतं सद्यःस्नेहनमुत्तमम् राज्ञे राजसमेभ्यो वा देयमेतद्घृतोत्तमम्
siddhametairghṛtaṃ pītaṃ sadyaḥsnehanamuttamam rājñe rājasamebhyo vā deyametadghṛtottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलहीनेषु वृद्धेषु मृद्वग्निस्त्रीहतात्मसु अल्पदोषेषु योज्याः स्युर्ये योगाः सम्यगीरिताः
balahīneṣu vṛddheṣu mṛdvagnistrīhatātmasu alpadoṣeṣu yojyāḥ syurye yogāḥ samyagīritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विवर्जयेत् स्नेहपानमजीर्णी तरुणज्वरी दुर्बलोऽरोचकी स्थूलो मूर्च्छार्तो मदपीडितः
vivarjayet snehapānamajīrṇī taruṇajvarī durbalo'rocakī sthūlo mūrcchārto madapīḍitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
छर्द्यर्दितः पिपासार्तः श्रान्तः पानक्लमान्वितः दत्तबस्तिर्विरिक्तश्च वान्तो यश्चापि मानवः
chardyarditaḥ pipāsārtaḥ śrāntaḥ pānaklamānvitaḥ dattabastirviriktaśca vānto yaścāpi mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकाले दुर्दिने चैव न च स्नेहं पिबेन्नरः अकाले च प्रसूता स्त्री स्नेहपानं विवर्जयेत्
akāle durdine caiva na ca snehaṃ pibennaraḥ akāle ca prasūtā strī snehapānaṃ vivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहपानाद्भवन्त्येषां नृणां नानाविधा गदाः गदा वा कृच्छ्रतां यान्ति न सिध्यन्त्यथवा पुनः
snehapānādbhavantyeṣāṃ nṛṇāṃ nānāvidhā gadāḥ gadā vā kṛcchratāṃ yānti na sidhyantyathavā punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गर्भाशयेऽवशेषाः स्यू रक्तक्लेदमलास्ततः स्नेहं जह्यान्निषेवेत पाचनं रूक्षमेव च
garbhāśaye'vaśeṣāḥ syū raktakledamalāstataḥ snehaṃ jahyānniṣeveta pācanaṃ rūkṣameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशरात्रात्ततः स्नेहं यथावदवचारयेत् पुरीषं ग्रथितं रूक्षं कृच्छ्रादन्नं विपच्यते
daśarātrāttataḥ snehaṃ yathāvadavacārayet purīṣaṃ grathitaṃ rūkṣaṃ kṛcchrādannaṃ vipacyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उरो विदहते वायुः कोष्ठादुपरि धावति दुर्वर्णो दुर्बलश्चैव रूक्षो भवति मानवः
uro vidahate vāyuḥ koṣṭhādupari dhāvati durvarṇo durbalaścaiva rūkṣo bhavati mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुस्निग्धा त्वग्विट्शैथिल्यं दीप्तोऽग्निर्मृदुगात्रता ग्लानिर्लाघवमङ्गानामधस्तात् स्नेहदर्शनम् सम्यक्स्निग्धस्य लिङ्गानि स्नेहोद्वेगस्तथैव च
susnigdhā tvagviṭśaithilyaṃ dīpto'gnirmṛdugātratā glānirlāghavamaṅgānāmadhastāt snehadarśanam samyaksnigdhasya liṅgāni snehodvegastathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्तद्वेषो मुखस्रावो गुददाहः प्रवाहिका पुरीषातिप्रवृत्तिश्च भृशस्निग्धस्य लणक्षम्
bhaktadveṣo mukhasrāvo gudadāhaḥ pravāhikā purīṣātipravṛttiśca bhṛśasnigdhasya laṇakṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षस्य स्नेहनं स्नेहैरतिस्निग्धस्य रूक्षणम् श्यामाककोरदूषान्नतक्रपिण्याकशक्तुभिः
rūkṣasya snehanaṃ snehairatisnigdhasya rūkṣaṇam śyāmākakoradūṣānnatakrapiṇyākaśaktubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीप्तान्तरग्निः परिशुद्धकोष्ठः प्रत्यग्रधातुर्बलवर्णयुक्तः दृढेन्द्रि यो मन्दजरः शतायुः स्नेहोपसेवी पुरुषो भवेत्तु
dīptāntaragniḥ pariśuddhakoṣṭhaḥ pratyagradhāturbalavarṇayuktaḥ dṛḍhendri yo mandajaraḥ śatāyuḥ snehopasevī puruṣo bhavettu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहो हितो दुर्बलवह्निदेहसन्धुक्षणे व्याधिनिपीडितस्य बलान्वितौ भोजनदोषजातैः प्रमर्दितुं तौ सहसा न साध्यौ
sneho hito durbalavahnidehasandhukṣaṇe vyādhinipīḍitasya balānvitau bhojanadoṣajātaiḥ pramardituṃ tau sahasā na sādhyau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.