Suśruta-saṃhitā 4.33

अथातो वमनविरेचनसाध्योपद्र वचिकित्सितं व्याख्यास्यामः

athāto vamanavirecanasādhyopadra vacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोषाः क्षीणा बृंहयितव्याः कुपिताः प्रशमयितव्याः वृद्धा निर्हर्तव्याः समाः परिपाल्या इति सिद्धान्तः

doṣāḥ kṣīṇā bṛṃhayitavyāḥ kupitāḥ praśamayitavyāḥ vṛddhā nirhartavyāḥ samāḥ paripālyā iti siddhāntaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राधान्येन वमनविरेचने वर्तेते निर्हरणे दोषाणाम् तस्मात्तयोर्विधानमुच्यमानमुपधारय

prādhānyena vamanavirecane vartete nirharaṇe doṣāṇām tasmāttayorvidhānamucyamānamupadhāraya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथातुरं स्निग्धं स्विन्नमभिष्यन्दिभिराहारैरनवबद्धदोषमवलोक्य श्वो वमनं पाययिताऽस्मीतिसंभोजयेत्तीक्ष्णाग्निं बलवन्तं बहुदोषं महाव्याधिपरीतं वमनसात्म्यं च

athāturaṃ snigdhaṃ svinnamabhiṣyandibhirāhārairanavabaddhadoṣamavalokya śvo vamanaṃ pāyayitā'smītisaṃbhojayettīkṣṇāgniṃ balavantaṃ bahudoṣaṃ mahāvyādhiparītaṃ vamanasātmyaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवति चात्र पेशलैर्विविधैरन्नैर्दोषानुत्क्लेश्य देहिनः स्निग्धस्विन्नाय वमनं दत्तं सम्यक् प्रवर्तते

bhavati cātra peśalairvividhairannairdoṣānutkleśya dehinaḥ snigdhasvinnāya vamanaṃ dattaṃ samyak pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथापरेद्युः पूर्वाह्णे साधारणे काले वमनद्र व्यकषायकल्कचूर्णस्नेहा नामन्य-तमस्य मात्रां पाययित्वा वामयेद्यथायोगं कोष्ठविशेषमवेक्ष्य असात्म्यबीभ-त्सदुर्गन्धदुर्दर्शनानि च वमनानि विदध्यात अतो विपरीतानि विरेचनानि तत्र सुकुमारं कृशंबालं वृद्धं भीरुं वा वमनसाध्येषु विकारेषु क्षीरदधितक्र-यवागूनामन्यतममाकण्ठं पाययेत् पीतौषधं च पाणिभिरग्नितप्तैः प्रताप्यमानं मुहूर्तमुपेक्षेत तस्य च स्वेदप्रादुर्भावेण शिथिलतामापन्नं स्वेभ्यः स्थानेभ्यः प्रचलितं कुक्षिमनुसृतं जानीयात् ततः प्रवृत्तहृल्लासं ज्ञात्वा जानुमात्रासनो-पविष्टमाप्तैर्ललाटे पृष्ठे पार्श्वयोः कण्ठे च पाणिभिः सुपरिगृहीतमङ्गुलीग-न्धर्वहस्तोत्पलनालानामन्यतमेन कणठमभिस्पृशन्तं वामयेत्तावद्यावत् सम्यग्वान्तलिङ्गानीति

athāparedyuḥ pūrvāhṇe sādhāraṇe kāle vamanadra vyakaṣāyakalkacūrṇasnehā nāmanya-tamasya mātrāṃ pāyayitvā vāmayedyathāyogaṃ koṣṭhaviśeṣamavekṣya asātmyabībha-tsadurgandhadurdarśanāni ca vamanāni vidadhyāta ato viparītāni virecanāni tatra sukumāraṃ kṛśaṃbālaṃ vṛddhaṃ bhīruṃ vā vamanasādhyeṣu vikāreṣu kṣīradadhitakra-yavāgūnāmanyatamamākaṇṭhaṃ pāyayet pītauṣadhaṃ ca pāṇibhiragnitaptaiḥ pratāpyamānaṃ muhūrtamupekṣeta tasya ca svedaprādurbhāveṇa śithilatāmāpannaṃ svebhyaḥ sthānebhyaḥ pracalitaṃ kukṣimanusṛtaṃ jānīyāt tataḥ pravṛttahṛllāsaṃ jñātvā jānumātrāsano-paviṣṭamāptairlalāṭe pṛṣṭhe pārśvayoḥ kaṇṭhe ca pāṇibhiḥ suparigṛhītamaṅgulīga-ndharvahastotpalanālānāmanyatamena kaṇaṭhamabhispṛśantaṃ vāmayettāvadyāvat samyagvāntaliṅgānīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवतश्चात्र कफप्रसेकं हृदयाविशुद्धिं कण्डूं च दुश्छर्दितलिङ्गमाहुः पित्तातियोगं च विसंज्ञतां च हृत्कण्ठपीडामपि चातिवान्ते

bhavataścātra kaphaprasekaṃ hṛdayāviśuddhiṃ kaṇḍūṃ ca duścharditaliṅgamāhuḥ pittātiyogaṃ ca visaṃjñatāṃ ca hṛtkaṇṭhapīḍāmapi cātivānte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्ते कफस्यानु सुखं प्रवृत्ते शुद्धेषु हृत्कण्ठशिरःसु चापि लघौ च देहे कफसंस्रवे च स्थिते सुवान्तं पुरुषं व्यवस्येत्

pitte kaphasyānu sukhaṃ pravṛtte śuddheṣu hṛtkaṇṭhaśiraḥsu cāpi laghau ca dehe kaphasaṃsrave ca sthite suvāntaṃ puruṣaṃ vyavasyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यग्वान्तं चैनमभिसमीक्ष्य स्नेहनविरेचनशमनां धूमानामन्यतमं सामर्थ्यतः पाययित्वाऽचारिकमादिशेत्

samyagvāntaṃ cainamabhisamīkṣya snehanavirecanaśamanāṃ dhūmānāmanyatamaṃ sāmarthyataḥ pāyayitvā'cārikamādiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्ति चात्र ततोऽपराह्णे शुचिशुद्धदेहमुष्णाभिरद्भिः परिषिक्तगात्रम् कुलत्थमुद्गाढकिजाङ्गलानां यूषै रसैर्वाऽप्युपभोजयेत्तु

bhavanti cātra tato'parāhṇe śuciśuddhadehamuṣṇābhiradbhiḥ pariṣiktagātram kulatthamudgāḍhakijāṅgalānāṃ yūṣai rasairvā'pyupabhojayettu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासोपलेपस्वरभेदनिद्रा तन्द्रा स्यदौर्गन्ध्यविषोपसर्गाः कफप्रसेकग्रहणीप्रदोषा न सन्ति जन्तोर्वमतः कदाचित्

kāsopalepasvarabhedanidrā tandrā syadaurgandhyaviṣopasargāḥ kaphaprasekagrahaṇīpradoṣā na santi jantorvamataḥ kadācit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्ने तरौ पुष्पफलप्ररोहा यथा विनाशं सहसा व्रजन्ति तथा हृते श्लेष्मणि शोधनेन तज्जा विकाराः प्रशमं प्रयान्ति

chinne tarau puṣpaphalaprarohā yathā vināśaṃ sahasā vrajanti tathā hṛte śleṣmaṇi śodhanena tajjā vikārāḥ praśamaṃ prayānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न वामयेत्तैमिरिकोर्ध्ववातगुल्मोदरप्लीहकृमिश्रमार्तान् स्थूलक्षतक्षीणकृशातिवृद्धमूत्रातुरान् केवलवातरोगान्

na vāmayettaimirikordhvavātagulmodaraplīhakṛmiśramārtān sthūlakṣatakṣīṇakṛśātivṛddhamūtrāturān kevalavātarogān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वरोपघाताध्ययनप्रसक्तदुश्छर्दिदुःकोष्ठतृडार्तबालान् ऊर्ध्वास्रपित्तिक्षुधितातिरूक्षगर्भिण्युदावर्तिनिरूहितांश्च

svaropaghātādhyayanaprasaktaduśchardiduḥkoṣṭhatṛḍārtabālān ūrdhvāsrapittikṣudhitātirūkṣagarbhiṇyudāvartinirūhitāṃśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवम्यवमनाद्रो गाः कृच्छ्रतां यान्ति देहिनाम् असाध्यतां वा गच्छन्ति नैते वाम्यास्ततः स्मृताः

avamyavamanādro gāḥ kṛcchratāṃ yānti dehinām asādhyatāṃ vā gacchanti naite vāmyāstataḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेऽप्यजीर्णव्यथिता वाम्या ये च विषातुराः अतीव चोल्बणकफास्ते च स्युर्मधुकाम्बुना

ete'pyajīrṇavyathitā vāmyā ye ca viṣāturāḥ atīva colbaṇakaphāste ca syurmadhukāmbunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाम्यास्तुविषशोषस्तन्यदोषमन्दाग्न्युन्मादापस्मारश्लीपदार्बुदविदारिकामे-दोमे हगरज्वरारुच्यपच्यामातीसारहृद्रो गचित्तविभ्रमविसर्पविद्र ध्यजीर्णमुख-प्रसेकहृ ल्लासश्वासकासपीनसपूतीनासकण्ठौष्ठवक्त्रपाककर्णस्रवाधिजि-ह्वोपजिह्विका गलशुण्डिकाधः शोणितपित्तिनः कफस्थानजेषु विकारेष्वन्ये च कफव्याधिपरीता इति

vāmyāstuviṣaśoṣastanyadoṣamandāgnyunmādāpasmāraślīpadārbudavidārikāme-dome hagarajvarārucyapacyāmātīsārahṛdro gacittavibhramavisarpavidra dhyajīrṇamukha-prasekahṛ llāsaśvāsakāsapīnasapūtīnāsakaṇṭhauṣṭhavaktrapākakarṇasravādhiji-hvopajihvikā galaśuṇḍikādhaḥ śoṇitapittinaḥ kaphasthānajeṣu vikāreṣvanye ca kaphavyādhiparītā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरेचनमपि स्निग्धस्विन्नाय वान्ताय च देयमवान्तस्य हि सम्यग्विरिक्त-स्यापि सतोऽध स्रस्तः श्लेष्मा ग्रहणीं छादयति गौरवमापादयति प्रवाहिकां वा जनयति

virecanamapi snigdhasvinnāya vāntāya ca deyamavāntasya hi samyagvirikta-syāpi sato'dha srastaḥ śleṣmā grahaṇīṃ chādayati gauravamāpādayati pravāhikāṃ vā janayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथातुरं श्वो विरेचनं पाययिताऽस्मीति पूर्वाह्णे लघु भोजयेत् फलाम्लमुष्णो-दकं चैनमनुपाययेत् अथापरेऽहनि विगतश्लेष्मधातुमातुरोपक्रमणीयादवेक्ष्यातुरमथास्मै औषधमात्रां पातुं प्रयच्छेत्

athāturaṃ śvo virecanaṃ pāyayitā'smīti pūrvāhṇe laghu bhojayet phalāmlamuṣṇo-dakaṃ cainamanupāyayet athāpare'hani vigataśleṣmadhātumāturopakramaṇīyādavekṣyāturamathāsmai auṣadhamātrāṃ pātuṃ prayacchet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र मृदुः क्रूरो मध्यम इति त्रिविधः कोष्ठ भवति तत्र बहुपित्तो मृदुः स दु-ग्धेनापि विरिच्यते बहुवातश्लेष्मा क्रूरः स दुर्विरेच्यः समदोषो मध्यमः स साधारण इति तत्र मृदौ मात्रा मृद्वी तीक्ष्णा क्रूरे मध्ये मध्या कर्तव्येति पीतौषधश्च तन्मनाः शय्याभ्याशे विरेच्यते

tatra mṛduḥ krūro madhyama iti trividhaḥ koṣṭha bhavati tatra bahupitto mṛduḥ sa du-gdhenāpi viricyate bahuvātaśleṣmā krūraḥ sa durvirecyaḥ samadoṣo madhyamaḥ sa sādhāraṇa iti tatra mṛdau mātrā mṛdvī tīkṣṇā krūre madhye madhyā kartavyeti pītauṣadhaśca tanmanāḥ śayyābhyāśe virecyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरेचनं पीतवांस्तु न वेगान् धारयेद्बुधः निवातशायी शीताम्बु न स्पृशेन्न प्रवाहयेत्

virecanaṃ pītavāṃstu na vegān dhārayedbudhaḥ nivātaśāyī śītāmbu na spṛśenna pravāhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा च वमने प्रसेकौषधकफपित्तानिलाः क्रमेण गच्छन्ति एवं विरेचने मूत्रपुरीषपित्तौषधकफा इति

yathā ca vamane prasekauṣadhakaphapittānilāḥ krameṇa gacchanti evaṃ virecane mūtrapurīṣapittauṣadhakaphā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवन्ति चात्र हृत्कुक्ष्यशुद्धिः परिदाहकण्डूविण्मूत्रसङ्गाश्च न सद्विरिक्ते मूर्च्छागुदभ्रंशकफातियोगाः शूलोद्गमश्चातिविरिक्तलिङ्गम्

bhavanti cātra hṛtkukṣyaśuddhiḥ paridāhakaṇḍūviṇmūtrasaṅgāśca na sadvirikte mūrcchāgudabhraṃśakaphātiyogāḥ śūlodgamaścātiviriktaliṅgam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतेषु दोषेषु कफान्वितेषु नाभ्या लघुत्वे मनसश्च तुष्टौ गतेऽनिले चाप्यनुलोमभावं सम्यग्विरिक्तं मनुजं व्यवस्येत्

gateṣu doṣeṣu kaphānviteṣu nābhyā laghutve manasaśca tuṣṭau gate'nile cāpyanulomabhāvaṃ samyagviriktaṃ manujaṃ vyavasyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दाग्निमक्षीणमसद्विरिक्तं न पाययेताहनि तत्र पेयाम् क्षीणं तृषार्तं सुविरेचितं च तन्वीं सुखोष्णां लघु पाययेच्च

mandāgnimakṣīṇamasadviriktaṃ na pāyayetāhani tatra peyām kṣīṇaṃ tṛṣārtaṃ suvirecitaṃ ca tanvīṃ sukhoṣṇāṃ laghu pāyayecca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बुद्धेः प्रसादं बलमिन्द्रि याणां धातुस्थिरत्वं बलमग्निदीप्तिम् चिराच्च पाकं वयसः करोति विरेचनं सम्यगुपास्यमानम्

buddheḥ prasādaṃ balamindri yāṇāṃ dhātusthiratvaṃ balamagnidīptim cirācca pākaṃ vayasaḥ karoti virecanaṃ samyagupāsyamānam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथौदकानामुदकेऽपनीते चरस्थिराणां भवति प्रणाशः पित्ते हृते त्वेवमुपद्र वाणां पित्तात्मकानां भवति प्रणाशः

yathaudakānāmudake'panīte carasthirāṇāṃ bhavati praṇāśaḥ pitte hṛte tvevamupadra vāṇāṃ pittātmakānāṃ bhavati praṇāśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दाग्न्यतिस्नेहितबालवृद्धस्थूलाः क्षतक्षीणभयोपतप्ताः श्रान्तस्तृषार्तोऽपरिजीर्णभक्तो गर्भिण्यधो गच्छति यस्य चासृक्

mandāgnyatisnehitabālavṛddhasthūlāḥ kṣatakṣīṇabhayopataptāḥ śrāntastṛṣārto'parijīrṇabhakto garbhiṇyadho gacchati yasya cāsṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नवप्रतिश्यायमदात्ययी च नवज्वरी या च नवप्रसूता शल्यार्दिताश्चाप्यविरेचनीयाः स्नेहादिभिर्ये त्वनुपस्कृताश्च

navapratiśyāyamadātyayī ca navajvarī yā ca navaprasūtā śalyārditāścāpyavirecanīyāḥ snehādibhirye tvanupaskṛtāśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यर्थपित्ताभिपरीतदेहान् विरेचयेत्तानपि मन्दमन्दम् विरेचनैर्यान्ति नरा विनाशमज्ञप्रयुक्तैरविरेचनीयाः

atyarthapittābhiparītadehān virecayettānapi mandamandam virecanairyānti narā vināśamajñaprayuktairavirecanīyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरेच्यास्तुज्वरगरारुच्यर्शोऽबुदोदरग्रन्थिविद्र धिपाण्डुरोगापस्मारहृद्रो ग वा-तरक्तभगन्दरच्छर्दियोनिरोगविसर्पगुल्मपक्वाशयरुग्विबन्धविसूचि कालस-कमूत्रा घातकुष्ठविस्फोटकप्रमेहानाहप्लीहशोफवृद्धि शस्त्र क्षतक्षाराइग्नद-ग्धदुष्टव्रणाक्षिपाक काचतिमिरा भिष्यन्दशिरः कर्णाक्षिनासास्यगुदमेढ्रदा-होर्ध्वरक्तपित्तकृमि कोष्ठिनः पित्तस्थानजेष्वन्येषु च विकारेष्वन्ये च पैत्तिकव्याधिपरीता इति

virecyāstujvaragarārucyarśo'budodaragranthividra dhipāṇḍurogāpasmārahṛdro ga vā-taraktabhagandaracchardiyonirogavisarpagulmapakvāśayarugvibandhavisūci kālasa-kamūtrā ghātakuṣṭhavisphoṭakapramehānāhaplīhaśophavṛddhi śastra kṣatakṣārāignada-gdhaduṣṭavraṇākṣipāka kācatimirā bhiṣyandaśiraḥ karṇākṣināsāsyagudameḍhradā-hordhvaraktapittakṛmi koṣṭhinaḥ pittasthānajeṣvanyeṣu ca vikāreṣvanye ca paittikavyādhiparītā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरत्वसौक्ष्म्यतैक्ष्ण्यौष्ण्यविकाशित्वैर्विरेचनम् वमनं तु हरेद्दोषं प्रकृत्या गतमन्यथा

saratvasaukṣmyataikṣṇyauṣṇyavikāśitvairvirecanam vamanaṃ tu hareddoṣaṃ prakṛtyā gatamanyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यात्यधो दोषमादाय पच्यमानं विरेचनम् गुणोत्कर्षाद्व्रजत्यूर्ध्वमपक्वं वमनं पुनः

yātyadho doṣamādāya pacyamānaṃ virecanam guṇotkarṣādvrajatyūrdhvamapakvaṃ vamanaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदुकोष्ठस्य दीप्ताग्नेरतितीक्ष्णं विरेचनम् न सम्यङ्निर्हरेद्दोषानतिवेगप्रधावितम्

mṛdukoṣṭhasya dīptāgneratitīkṣṇaṃ virecanam na samyaṅnirhareddoṣānativegapradhāvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीतं यदौषधं प्रातर्भुक्तपाकसमे क्षणे पक्तिं गच्छति दोषांश्च निर्हरेत्तत् प्रशस्यते

pītaṃ yadauṣadhaṃ prātarbhuktapākasame kṣaṇe paktiṃ gacchati doṣāṃśca nirharettat praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्बलस्य चलान् दोषानल्पानल्पान् पुनः पुनः हरेत् प्रभूतानल्पांस्तु शमयेत् प्रच्युतानपि

durbalasya calān doṣānalpānalpān punaḥ punaḥ haret prabhūtānalpāṃstu śamayet pracyutānapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरेद्दोषांश्चलान् पक्वान् बलिनो दुर्बलस्य वा चला ह्युपेक्षिता दोषाः क्लेशयेयुश्चिरं नरम्

hareddoṣāṃścalān pakvān balino durbalasya vā calā hyupekṣitā doṣāḥ kleśayeyuściraṃ naram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दाग्निं क्रूरकोष्ठं च सक्षारलवणैघृतैः सन्धुक्षिताग्निं स्निग्धं च स्विन्नं चैव विरेचयेत्

mandāgniṃ krūrakoṣṭhaṃ ca sakṣāralavaṇaighṛtaiḥ sandhukṣitāgniṃ snigdhaṃ ca svinnaṃ caiva virecayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्निग्धस्विन्नस्य भैषज्यैर्दोषस्तूत्क्लेशितो बलात् निलीयते न मार्गेषु स्निग्धे भाण्ड इवोदकम्

snigdhasvinnasya bhaiṣajyairdoṣastūtkleśito balāt nilīyate na mārgeṣu snigdhe bhāṇḍa ivodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चातिस्नेहपीतस्तु पिबेत् स्नेहविरेचनम् दोषाः प्रचलिताः स्थानाद्भूयः श्लिष्यन्ति वर्त्मसु

na cātisnehapītastu pibet snehavirecanam doṣāḥ pracalitāḥ sthānādbhūyaḥ śliṣyanti vartmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषाभिघातपिडकाशोफपाण्डुविसर्पिणः नातिस्निग्धा विशोध्याः स्युस्तथा कुष्ठिप्रमेहिणः

viṣābhighātapiḍakāśophapāṇḍuvisarpiṇaḥ nātisnigdhā viśodhyāḥ syustathā kuṣṭhipramehiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरूक्ष्य स्नेहसात्म्यं तु भूयः संस्नेह्य शोधयेत् तेन दोषा हृतास्तस्य भवन्ति बलवर्धनाः

virūkṣya snehasātmyaṃ tu bhūyaḥ saṃsnehya śodhayet tena doṣā hṛtāstasya bhavanti balavardhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रागपीतं नरं शोध्यं पाययेतौषधं मृदु ततो विज्ञातकोष्ठस्य कार्यं संशोधनं पुनः

prāgapītaṃ naraṃ śodhyaṃ pāyayetauṣadhaṃ mṛdu tato vijñātakoṣṭhasya kāryaṃ saṃśodhanaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखं दृष्टफलं हृद्यमल्पमात्रं महागुणम् व्यापत्स्वल्पात्ययं चापि पिबेन्नृपतिरौषधम्

sukhaṃ dṛṣṭaphalaṃ hṛdyamalpamātraṃ mahāguṇam vyāpatsvalpātyayaṃ cāpi pibennṛpatirauṣadham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नेहस्वेदावनभ्यस्य यस्तु संशोधनं पिबेत् दारु शुष्कमिवानामे देहस्तस्य विशीर्यते

snehasvedāvanabhyasya yastu saṃśodhanaṃ pibet dāru śuṣkamivānāme dehastasya viśīryate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नेहस्वेदप्रचलिता रसैः स्निग्धैरुदीरिताः दोषाः कोष्ठगता जन्तोः सुखा हर्तुं विशोधनैः

snehasvedapracalitā rasaiḥ snigdhairudīritāḥ doṣāḥ koṣṭhagatā jantoḥ sukhā hartuṃ viśodhanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.