अथातः कुष्ठचिकित्सितं व्याख्यास्यामः
athātaḥ kuṣṭhacikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Suśruta-saṃhitā·4·4.9
Suśruta-saṃhitā 4.9
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विरुद्धाध्यशनासात्म्यवेगविघातैः स्नेहादीनां चायथारम्भैः पापक्रियया पुराकृतकर्मयोगाच्च त्वग्दोषा भवन्ति
viruddhādhyaśanāsātmyavegavighātaiḥ snehādīnāṃ cāyathārambhaiḥ pāpakriyayā purākṛtakarmayogācca tvagdoṣā bhavanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र त्वग्दोषी मांसवसादुग्धदधितैलकुलत्थमाषनिष्पावेक्षुपिष्टविकाराम्लविरुद्धाध्यशनाजीर्णविदाह्यभिष्यन्दीनि दिवास्वप्नं व्यवायं च परिहरेत्
tatra tvagdoṣī māṃsavasādugdhadadhitailakulatthamāṣaniṣpāvekṣupiṣṭavikārāmlaviruddhādhyaśanājīrṇavidāhyabhiṣyandīni divāsvapnaṃ vyavāyaṃ ca pariharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः शालिषष्टिकयवगोधूमकोरदूषश्यामाकोद्दालकादीननवान् भुञ्जीत मु-द्गाढक्योरन्यतरस्य यूषेण सूपेन वा निम्बपत्रारुष्करव्यामिश्रेण मण्डूकपर्ण्य-वल्गुजाटरूषकरूपिकापुष्पैः सर्पिःसिद्धैःसर्षपतैलसिद्धैर्वा तिक्तवर्गेण वा-ऽभिहितेन मांससात्म्याय वा जाङ्गलमांसममेदस्कं वितरेत् तैलं वज्रकम-भ्यङ्गार्थे आरग्वधादिकषायमुत्सादनार्थे पानपरिषे कावगाहादिषु च खदिरकषायम् इत्येष आहाराचारविभागः
tataḥ śāliṣaṣṭikayavagodhūmakoradūṣaśyāmākoddālakādīnanavān bhuñjīta mu-dgāḍhakyoranyatarasya yūṣeṇa sūpena vā nimbapatrāruṣkaravyāmiśreṇa maṇḍūkaparṇya-valgujāṭarūṣakarūpikāpuṣpaiḥ sarpiḥsiddhaiḥsarṣapatailasiddhairvā tiktavargeṇa vā-'bhihitena māṃsasātmyāya vā jāṅgalamāṃsamamedaskaṃ vitaret tailaṃ vajrakama-bhyaṅgārthe āragvadhādikaṣāyamutsādanārthe pānapariṣe kāvagāhādiṣu ca khadirakaṣāyam ityeṣa āhārācāravibhāgaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र पूर्वरूपेषूभयतः संशोधनमासेवेत तत्र त्वक्संप्राप्ते शोधनालेपनानि शोणितप्राप्ते संशोधनालेपनकषायपानशोणितावसेचनानि मांसप्राप्ते शोध-नालेपनकषायपानशोणितावसेचनारिष्टमन्थप्राशाः चतुर्थकर्मगुणप्राप्तं या-प्यमात्मवतः संविधानवतश्च तत्र संशोधनाच्छोणितावसेचनाच्चोर्ध्वं भल्ला-तशिलाजतुधातुमाक्षीकगुग्गुल्वगुरुतुवरकखदिरासनायस्कृतिविधा नमासे वेत पञ्चमं नैवोपक्रमेत्
tatra pūrvarūpeṣūbhayataḥ saṃśodhanamāseveta tatra tvaksaṃprāpte śodhanālepanāni śoṇitaprāpte saṃśodhanālepanakaṣāyapānaśoṇitāvasecanāni māṃsaprāpte śodha-nālepanakaṣāyapānaśoṇitāvasecanāriṣṭamanthaprāśāḥ caturthakarmaguṇaprāptaṃ yā-pyamātmavataḥ saṃvidhānavataśca tatra saṃśodhanācchoṇitāvasecanāccordhvaṃ bhallā-taśilājatudhātumākṣīkaguggulvagurutuvarakakhadirāsanāyaskṛtividhā namāse veta pañcamaṃ naivopakramet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र प्रथममेव कुष्ठिनं स्नेहपानविधानेनोपपादयेत् मेषशृङ्गीश्वदंष्ट्राशार्ङ्गेष्टागु-डूचीद्विपञ्चमूलीसिद्धं तैलं घृतं वा वातकुष्ठिनां पानाभ्यङ्गयोर्विदध्यात् ध-वाश्वकर्णककुभपलाशपिचुमर्दपर्पटक मधुकरोध्रसमङ्गासिद्धं सर्पिः पित्तकु-ष्ठिनां प्रियालशालारग्वधनिम्बसप्तपर्णचित्रकमरिचवचाकुष्ठसिद्धंश्लेष्मकु-ष्ठिनां भल्लातकाभया विडङ्गसिद्धं वा सर्वेषां तुवरकतैलं भल्लातकतैलं वेति
tatra prathamameva kuṣṭhinaṃ snehapānavidhānenopapādayet meṣaśṛṅgīśvadaṃṣṭrāśārṅgeṣṭāgu-ḍūcīdvipañcamūlīsiddhaṃ tailaṃ ghṛtaṃ vā vātakuṣṭhināṃ pānābhyaṅgayorvidadhyāt dha-vāśvakarṇakakubhapalāśapicumardaparpaṭaka madhukarodhrasamaṅgāsiddhaṃ sarpiḥ pittaku-ṣṭhināṃ priyālaśālāragvadhanimbasaptaparṇacitrakamaricavacākuṣṭhasiddhaṃśleṣmaku-ṣṭhināṃ bhallātakābhayā viḍaṅgasiddhaṃ vā sarveṣāṃ tuvarakatailaṃ bhallātakatailaṃ veti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तपर्णारग्वधातिविषेक्षुरपाठाकटुरोहिण्यमृतात्रिफला पटोलपिचुमर्दपर्पट-कदुरालभात्रायमाणामुस्ताचन्दनपद्मकहरिद्रो पकुल्या विशालामूर्वाशतावरी-सारिवेन्द्र यवाटरूषकषड्ग्रन्थामधुकभूनिम्बगृष्टिका इति समभागाः कल्कः स्यात् कल्काच्चतुर्गुणं सर्पिः प्रक्षिप्य तद्दिवगुणो धात्रीफलरसस्तच्चतुर्गुणा आपस्तदैकध्यं समालोड्य विपचेत् एतन्महातिक्तकं नाम सर्पिः कुष्ठविष-मज्वररक्तपित्तहृद्रो गोन्मादापस्मार गुल्मपिडकासृग्दरगलगण्डगण्डमालाश्लीपदपाण्डुरोगविसर्पार्शः षाण्ढ्यकण्डूपामादीञ्छमयेदिति
saptaparṇāragvadhātiviṣekṣurapāṭhākaṭurohiṇyamṛtātriphalā paṭolapicumardaparpaṭa-kadurālabhātrāyamāṇāmustācandanapadmakaharidro pakulyā viśālāmūrvāśatāvarī-sārivendra yavāṭarūṣakaṣaḍgranthāmadhukabhūnimbagṛṣṭikā iti samabhāgāḥ kalkaḥ syāt kalkāccaturguṇaṃ sarpiḥ prakṣipya taddivaguṇo dhātrīphalarasastaccaturguṇā āpastadaikadhyaṃ samāloḍya vipacet etanmahātiktakaṃ nāma sarpiḥ kuṣṭhaviṣa-majvararaktapittahṛdro gonmādāpasmāra gulmapiḍakāsṛgdaragalagaṇḍagaṇḍamālāślīpadapāṇḍurogavisarpārśaḥ ṣāṇḍhyakaṇḍūpāmādīñchamayediti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिफलापटोलपिचुमन्दाटरूषककटुरोहिणीदुरालभात्रायमाणाः पर्पटकश्चैतेषां द्विपलिकान् भागाञ्जलद्रो णे प्रक्षिप्य पादावशेषं कषायमादाय कल्कपेष्या-णीमानि भेषजान्यर्धपलिकानि त्रायमाणामुस्तेन्द्र यवचन्दन किराततिक्तानि पिप्पल्य श्चैतानि घृतप्रस्थे समावाप्य विपचेत् एतत्तिक्तकं नाम सर्पिः कुष्ठ-विषमज्वरगुल्मार्शोग्रहणीदोषशोफपाण्डुरोगविसर्पषाण्ढ्यशमनमूर्ध्वजत्रुगतरोगघ्नं चेति
triphalāpaṭolapicumandāṭarūṣakakaṭurohiṇīdurālabhātrāyamāṇāḥ parpaṭakaścaiteṣāṃ dvipalikān bhāgāñjaladro ṇe prakṣipya pādāvaśeṣaṃ kaṣāyamādāya kalkapeṣyā-ṇīmāni bheṣajānyardhapalikāni trāyamāṇāmustendra yavacandana kirātatiktāni pippalya ścaitāni ghṛtaprasthe samāvāpya vipacet etattiktakaṃ nāma sarpiḥ kuṣṭha-viṣamajvaragulmārśograhaṇīdoṣaśophapāṇḍurogavisarpaṣāṇḍhyaśamanamūrdhvajatrugatarogaghnaṃ ceti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतोऽन्यतमेन घृतेन स्निग्धस्विन्नस्यैकां द्वे तिस्रश्चतस्रः पञ्च वा सिरा विध्येत् मण्डलानि चोत्सन्नान्यवलिखेदभीक्ष्णं प्रच्छयेद्वा समुद्र फेनशाकगोजीका-कोदुम्बरिकापत्रैर्वाऽवघृष्यलेपयेल्ला क्षासर्जरसर साञ्जनप्रपुर्ननाडा वल्गु-जतेजोत्यश्वमारकार्ककुटजारेवतमूलकल्कैर्मूत्रपिष्टैः पित्तपिष्टैर्वा स्वर्जिकातु-त्थकासीस विडङ्गागारधूमचित्रककटुकसुधाहरिद्रा सैन्धवकल्कैर्वा एतान्ये-वावाप्य क्षारकल्पेन निःस्नुते पालाशे क्षारे ततो विपाच्य फाणीतमिव सं-जातमवतार्य लेपयेत् ज्योतिषकफललाक्षामरिचपिप्पलीसुमनः पत्रैर्वा हरि-तालमनः शिलार्कक्षीरतिलशिग्रुमरिचकल्कैर्वास्वर्जिकाकुष्ठतुत्थकुटजचि-त्रकविडङ्गमरिच रोध्रमनः शिलाकल्कैर्वा हरीतकीकरञ्जिकाविडङ्गसिद्धार्थकलवणरोचनावल्गुजहरिद्रा कल्कैर्वा
ato'nyatamena ghṛtena snigdhasvinnasyaikāṃ dve tisraścatasraḥ pañca vā sirā vidhyet maṇḍalāni cotsannānyavalikhedabhīkṣṇaṃ pracchayedvā samudra phenaśākagojīkā-kodumbarikāpatrairvā'vaghṛṣyalepayellā kṣāsarjarasara sāñjanaprapurnanāḍā valgu-jatejotyaśvamārakārkakuṭajārevatamūlakalkairmūtrapiṣṭaiḥ pittapiṣṭairvā svarjikātu-tthakāsīsa viḍaṅgāgāradhūmacitrakakaṭukasudhāharidrā saindhavakalkairvā etānye-vāvāpya kṣārakalpena niḥsnute pālāśe kṣāre tato vipācya phāṇītamiva saṃ-jātamavatārya lepayet jyotiṣakaphalalākṣāmaricapippalīsumanaḥ patrairvā hari-tālamanaḥ śilārkakṣīratilaśigrumaricakalkairvāsvarjikākuṣṭhatutthakuṭajaci-trakaviḍaṅgamarica rodhramanaḥ śilākalkairvā harītakīkarañjikāviḍaṅgasiddhārthakalavaṇarocanāvalgujaharidrā kalkairvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वे कुष्टापहाः सिद्धा लेपाः सप्त प्रकीर्तिताः वैशेषिकानतस्तूर्ध्वं दद्रू श्वित्रेषु मे शृणु
sarve kuṣṭāpahāḥ siddhā lepāḥ sapta prakīrtitāḥ vaiśeṣikānatastūrdhvaṃ dadrū śvitreṣu me śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लाक्षा कुष्ठं सर्षपाः श्रीनिकेतं रात्रिर्व्योषं चक्रमर्दस्य बीजम् कृत्वैकस्थं तक्रपिष्टः प्रलेपो दद्रू षूक्तो मूलकाद्बीजयुक्तः
lākṣā kuṣṭhaṃ sarṣapāḥ śrīniketaṃ rātrirvyoṣaṃ cakramardasya bījam kṛtvaikasthaṃ takrapiṣṭaḥ pralepo dadrū ṣūkto mūlakādbījayuktaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिन्धूद्भूतं चक्रमर्दस्य बीजमिक्षूद्भूतं केशरं तार्क्ष्यशैलम् पिष्टो लेपोऽय कपित्थाद्र सेन दद्रू स्तूर्णं नाशयत्येष योगः
sindhūdbhūtaṃ cakramardasya bījamikṣūdbhūtaṃ keśaraṃ tārkṣyaśailam piṣṭo lepo'ya kapitthādra sena dadrū stūrṇaṃ nāśayatyeṣa yogaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमक्षीरी व्याधिघातः शिरीषो निम्बः सर्जो वत्सकः साजकर्णः शीघ्रं तीव्रा नाशयन्तीह दद्रू ः! स्नानालेपोद्घर्षणेषूपयुक्ताः
hemakṣīrī vyādhighātaḥ śirīṣo nimbaḥ sarjo vatsakaḥ sājakarṇaḥ śīghraṃ tīvrā nāśayantīha dadrū ḥ! snānālepodgharṣaṇeṣūpayuktāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्रा संज्ञोदुम्बरीमूलतुल्यं दत्त्वा मूलं क्षोदयित्वा मलप्वाः सिद्धं तोयं पीतमुष्णे सुखोष्णं स्फोटाञ्छ्वित्रे पुण्डरीके च कुर्यात्
bhadrā saṃjñodumbarīmūlatulyaṃ dattvā mūlaṃ kṣodayitvā malapvāḥ siddhaṃ toyaṃ pītamuṣṇe sukhoṣṇaṃ sphoṭāñchvitre puṇḍarīke ca kuryāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वैपं दग्धं चर्म मातङ्गजं वा भिन्ने स्फोटे तैलयुक्तं प्रलेपः पूतिः कीटो राजवृक्षोद्भवेन क्षारेणाक्तः श्वित्रमेको निहन्ति
dvaipaṃ dagdhaṃ carma mātaṅgajaṃ vā bhinne sphoṭe tailayuktaṃ pralepaḥ pūtiḥ kīṭo rājavṛkṣodbhavena kṣāreṇāktaḥ śvitrameko nihanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृष्णस्य सर्पस्य मसी सुदग्धा बैभीतकं तैलमथ द्वितीयम् एतत् समस्तं मृदितं प्रलेपाच्छ्वित्राणि सर्वाण्यपहन्ति शीघ्रम्
kṛṣṇasya sarpasya masī sudagdhā baibhītakaṃ tailamatha dvitīyam etat samastaṃ mṛditaṃ pralepācchvitrāṇi sarvāṇyapahanti śīghram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अध्यर्धतोये सुमतिस्रुतस्य क्षारस्य कल्पेन तु सप्तकृत्वः तैलं शृतं तेन चतुर्गुणेन श्वित्रापहं म्रक्षणमेतदग्र्यम्
adhyardhatoye sumatisrutasya kṣārasya kalpena tu saptakṛtvaḥ tailaṃ śṛtaṃ tena caturguṇena śvitrāpahaṃ mrakṣaṇametadagryam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घृतेन युक्तं प्रपुनाडबीजं कुष्ठं च यष्टीमधुकं चपिष्ट्वा श्वेताय दद्याद्गृहकुक्कुटाय चतुर्थभक्ताय ब्भुक्षिताय
ghṛtena yuktaṃ prapunāḍabījaṃ kuṣṭhaṃ ca yaṣṭīmadhukaṃ capiṣṭvā śvetāya dadyādgṛhakukkuṭāya caturthabhaktāya bbhukṣitāya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्योपसंगृह्य च तत् पुरीषमुत्पाचितं सर्वत एव लिम्पेत् अभ्यन्तरं मासमिमं प्रयोगं प्रयोजयेच्छ्वित्रमथो निहन्ति
tasyopasaṃgṛhya ca tat purīṣamutpācitaṃ sarvata eva limpet abhyantaraṃ māsamimaṃ prayogaṃ prayojayecchvitramatho nihanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षारे सुदग्धे जलगण्डजे तु गजस्य मूत्रेण बहुस्रुते च द्रो णप्रमाणे दशभागयुक्तं दत्त्वा पचेद्बीजमवल्गुजस्य
kṣāre sudagdhe jalagaṇḍaje tu gajasya mūtreṇa bahusrute ca dro ṇapramāṇe daśabhāgayuktaṃ dattvā pacedbījamavalgujasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्यदा चिक्कणतामुपैति तदा समस्तं गुटिका विदध्यात् श्वित्रं प्रलिम्पेदथ संप्रघृष्य तया व्रजेदाशु सवर्णभावम्
etadyadā cikkaṇatāmupaiti tadā samastaṃ guṭikā vidadhyāt śvitraṃ pralimpedatha saṃpraghṛṣya tayā vrajedāśu savarṇabhāvam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कषायकल्पेन सुभावितां तु जलं त्वचा चूतहरीतकीनाम् तां ताम्रदीपे प्रणिधाय धीमान् वर्तिं वटक्षीरसुभावितां तु
kaṣāyakalpena subhāvitāṃ tu jalaṃ tvacā cūtaharītakīnām tāṃ tāmradīpe praṇidhāya dhīmān vartiṃ vaṭakṣīrasubhāvitāṃ tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदीप्य तज्जातमसीं गृहीत्वा तां चापि पथ्याम्भसि भावयित्वा संप्रच्छितं तद्बहुशः किलासं तैलेन सिक्तं कटुना प्रयाति
ādīpya tajjātamasīṃ gṛhītvā tāṃ cāpi pathyāmbhasi bhāvayitvā saṃpracchitaṃ tadbahuśaḥ kilāsaṃ tailena siktaṃ kaṭunā prayāti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आवल्गुजं बीजमग्र्यं नदीजं काकाह्वानोदुम्बरी या च लाक्षा लौहं चूर्णं मागधी तार्क्ष्यशैलं तुल्याः कार्याः कृष्णवर्णास्तिलाश्च
āvalgujaṃ bījamagryaṃ nadījaṃ kākāhvānodumbarī yā ca lākṣā lauhaṃ cūrṇaṃ māgadhī tārkṣyaśailaṃ tulyāḥ kāryāḥ kṛṣṇavarṇāstilāśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्तिं कृत्वा तां गवां पित्तपिष्टां लेपः कार्यः श्वित्रिणां श्वित्रहारी लेपात् पित्तं शैखिनं श्वित्रहारि ह्रीबेरं वा दग्धमेतेन युक्तम्
vartiṃ kṛtvā tāṃ gavāṃ pittapiṣṭāṃ lepaḥ kāryaḥ śvitriṇāṃ śvitrahārī lepāt pittaṃ śaikhinaṃ śvitrahāri hrīberaṃ vā dagdhametena yuktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुत्थालकटुकाव्योषसिंहार्कहयमारकाः कुष्ठावल्गुजभल्लातक्षीरिणीसर्षपाः स्नुही
tutthālakaṭukāvyoṣasiṃhārkahayamārakāḥ kuṣṭhāvalgujabhallātakṣīriṇīsarṣapāḥ snuhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिल्वकारिष्टपीलूनां पत्राण्यारग्वधस्य च बीजं विडङ्गाश्वहन्त्रोर्हरिद्रे बृहतीद्वयम्
tilvakāriṣṭapīlūnāṃ patrāṇyāragvadhasya ca bījaṃ viḍaṅgāśvahantrorharidre bṛhatīdvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभ्यां श्वित्राणि योगाभ्यां लेपान्नश्यन्त्यशेषतः वायसीफल्गुतिक्तानां शतं दत्त्वा पृथक् पृथक्
ābhyāṃ śvitrāṇi yogābhyāṃ lepānnaśyantyaśeṣataḥ vāyasīphalgutiktānāṃ śataṃ dattvā pṛthak pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वे लोहरजसः प्रस्थे त्रिफलात्र्! याढकं तथा त्रिद्रो णेऽपा पचेद्यावद्भागौ द्वावसनादपि
dve loharajasaḥ prasthe triphalātr! yāḍhakaṃ tathā tridro ṇe'pā pacedyāvadbhāgau dvāvasanādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिष्टौ च विपचेद्भूय एतैः श्लक्ष्णप्रपेषितैः कल्कैरिन्द्र यवव्योषत्वग्दारुचतुरङ्गुलैः
śiṣṭau ca vipacedbhūya etaiḥ ślakṣṇaprapeṣitaiḥ kalkairindra yavavyoṣatvagdārucaturaṅgulaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पारावतपदीदन्तीबाकुचीकेशराह्वयैः कण्टकार्या च तत्पक्वं घृतं कुष्ठिषु योजयेत्
pārāvatapadīdantībākucīkeśarāhvayaiḥ kaṇṭakāryā ca tatpakvaṃ ghṛtaṃ kuṣṭhiṣu yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषधात्वाश्रितं पानादभ्यङ्गात्त्वग्गतं तथा अप्यसाध्यं नृणां कुष्ठं नाम्ना नीलं नियच्छति
doṣadhātvāśritaṃ pānādabhyaṅgāttvaggataṃ tathā apyasādhyaṃ nṛṇāṃ kuṣṭhaṃ nāmnā nīlaṃ niyacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिफलात्वक् त्रिकटुकं सुरसा मदयन्तिका वायस्यारग्वधश्चैषां तुलां कुर्यात् पृथक् पृथक्
triphalātvak trikaṭukaṃ surasā madayantikā vāyasyāragvadhaścaiṣāṃ tulāṃ kuryāt pṛthak pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काकमाच्यर्कवरुणदन्तीकुटजचित्रकात् दार्वीनिदिग्धिकाभ्यां तु पृथग्दशपलं तथा
kākamācyarkavaruṇadantīkuṭajacitrakāt dārvīnidigdhikābhyāṃ tu pṛthagdaśapalaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिद्रो णेऽपा पचेद्यावत् षट्प्रस्थं परिशेषितम् शकृद्र सदधिक्षीरमूत्राणां पृथगाढकम्
tridro ṇe'pā pacedyāvat ṣaṭprasthaṃ pariśeṣitam śakṛdra sadadhikṣīramūtrāṇāṃ pṛthagāḍhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वद्घृतस्य तत्साध्यं भूनिम्बव्योषचित्रकैः करञ्जफलनीलिकाश्यामावल्गुजपीलुभिः
tadvadghṛtasya tatsādhyaṃ bhūnimbavyoṣacitrakaiḥ karañjaphalanīlikāśyāmāvalgujapīlubhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलिनीनिम्बकुसुमैः सिद्धं कुष्ठापहं घृतम् म्रक्षणादङ्गसावर्ण्यं श्वित्रिणां जनयेन्नृणाम् भगन्दरं कृमीनर्शो महानीलं नियच्छति
nīlinīnimbakusumaiḥ siddhaṃ kuṣṭhāpahaṃ ghṛtam mrakṣaṇādaṅgasāvarṇyaṃ śvitriṇāṃ janayennṛṇām bhagandaraṃ kṛmīnarśo mahānīlaṃ niyacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूत्रं गब्यं चित्रकव्योषयुक्तं सर्पिःकुम्भे क्षौद्र युक्तं स्थितं हि पक्षादूर्ध्वं श्वित्रिभिः पेयमेतत् कुर्याच्चास्मिन् कुष्ठदिष्टं विधानम्
mūtraṃ gabyaṃ citrakavyoṣayuktaṃ sarpiḥkumbhe kṣaudra yuktaṃ sthitaṃ hi pakṣādūrdhvaṃ śvitribhiḥ peyametat kuryāccāsmin kuṣṭhadiṣṭaṃ vidhānam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूतीकार्कस्रुङ्नरेन्द्र द्रुमाणां मूत्रैः पिष्टाः पल्लवाः सौमनाश्च लेपः श्वित्रं हन्ति दद्रू र्व्रणांश्च दुष्टान्यर्शांस्येष नाडीव्रणांश्च
pūtīkārkasruṅnarendra drumāṇāṃ mūtraiḥ piṣṭāḥ pallavāḥ saumanāśca lepaḥ śvitraṃ hanti dadrū rvraṇāṃśca duṣṭānyarśāṃsyeṣa nāḍīvraṇāṃśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मादूर्ध्वं निःस्रुते दुष्टरक्ते जातप्राणं सर्पिषा स्नेहयित्वा तीक्ष्णैर्योगैश्छर्दयित्वा प्रगाढं पश्चाद्दोषं निर्हरेच्चाप्रमत्तः
asmādūrdhvaṃ niḥsrute duṣṭarakte jātaprāṇaṃ sarpiṣā snehayitvā tīkṣṇairyogaiśchardayitvā pragāḍhaṃ paścāddoṣaṃ nirhareccāpramattaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्वान्तो वा दुर्विरिक्तोऽपि वा स्यात् कुष्ठी दोषैरुद्धतैर्व्याप्तदेहः निःसन्दिग्धं यात्यसाध्यत्वमाशु तस्मात् कृत्स्नान्निर्हरेत्तस्य दोषान्
durvānto vā durvirikto'pi vā syāt kuṣṭhī doṣairuddhatairvyāptadehaḥ niḥsandigdhaṃ yātyasādhyatvamāśu tasmāt kṛtsnānnirharettasya doṣān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षात् पक्षाच्छर्दनान्यभ्युपेयान्मासान्मासात् स्रंसनं चापि देयम् स्राव्यं रक्तं वत्सरे हि द्विरल्पं नस्यं दद्याच्च त्रिरात्रात्त्रिरात्रात्
pakṣāt pakṣācchardanānyabhyupeyānmāsānmāsāt sraṃsanaṃ cāpi deyam srāvyaṃ raktaṃ vatsare hi dviralpaṃ nasyaṃ dadyācca trirātrāttrirātrāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथ्या व्योषं सेक्षुजातं सतैलं लीढ्वा शीघ्रं मुच्यते कुष्ठरोगात् धात्रीपथ्याक्षोपकुल्याविडङ्गान् क्षौद्रा ज्याभ्यामेकतो वाऽवलिह्यात्
pathyā vyoṣaṃ sekṣujātaṃ satailaṃ līḍhvā śīghraṃ mucyate kuṣṭharogāt dhātrīpathyākṣopakulyāviḍaṅgān kṣaudrā jyābhyāmekato vā'valihyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीत्वा मासं वा पलांशां हरिद्रा ं! मूत्रेणान्तं पापरोगस्य गच्छेत् एवं पेयश्चित्रकः श्लक्ष्णपिष्टः पिप्पल्यो वा पूर्ववन्मूत्रयुक्ताः
pītvā māsaṃ vā palāṃśāṃ haridrā ṃ! mūtreṇāntaṃ pāparogasya gacchet evaṃ peyaścitrakaḥ ślakṣṇapiṣṭaḥ pippalyo vā pūrvavanmūtrayuktāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वत्तार्क्ष्यं मासमात्रं च पेयं तेनाजस्रं देहमालेपयेच्च आरिष्टीत्वक् साप्तपर्णी च तुल्या लाक्षा मुस्तं पञ्चमूल्यौ हरिद्रे
tadvattārkṣyaṃ māsamātraṃ ca peyaṃ tenājasraṃ dehamālepayecca āriṣṭītvak sāptaparṇī ca tulyā lākṣā mustaṃ pañcamūlyau haridre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मञ्जिष्ठाक्षौ वासको देवदारु पथ्यावह्नी व्योषधात्रीविडङ्गाः सामान्यांशं योजयित्वा विडङ्गैश्चूर्णं कृत्वा तत्पलोन्मानमश्नन्
mañjiṣṭhākṣau vāsako devadāru pathyāvahnī vyoṣadhātrīviḍaṅgāḥ sāmānyāṃśaṃ yojayitvā viḍaṅgaiścūrṇaṃ kṛtvā tatpalonmānamaśnan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठाज्जन्तुर्मुच्यते त्रैफलं वा सर्पिद्रो र्णं! व्योषयुक्तं च युञ्जन् गोमूत्राम्बुद्रो णसिद्धेऽक्षपीडे सिद्धं सर्पिर्नाशयेच्चापि कुष्ठम्
kuṣṭhājjanturmucyate traiphalaṃ vā sarpidro rṇaṃ! vyoṣayuktaṃ ca yuñjan gomūtrāmbudro ṇasiddhe'kṣapīḍe siddhaṃ sarpirnāśayeccāpi kuṣṭham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरग्वधे सप्तपर्णे पटोले सवृक्षके नक्तमाले सनिम्बे जीर्णं पक्वं तद्धरिद्रा द्वयेन हन्यात् कुष्ठं मुष्कके चापि सर्पिः
āragvadhe saptaparṇe paṭole savṛkṣake naktamāle sanimbe jīrṇaṃ pakvaṃ taddharidrā dvayena hanyāt kuṣṭhaṃ muṣkake cāpi sarpiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोध्रारिष्टं पद्मकं रक्तसारः सप्ताह्वाक्षौ वृक्षको बीजकश्च योज्याः स्नआने दह्यमानस्य जन्तोः पेया वा स्यात् क्षौद्र युक्ता त्रिभण्डी
rodhrāriṣṭaṃ padmakaṃ raktasāraḥ saptāhvākṣau vṛkṣako bījakaśca yojyāḥ snaāne dahyamānasya jantoḥ peyā vā syāt kṣaudra yuktā tribhaṇḍī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खादेत् कुष्ठी मांसशापिआ!तिए! पुराणान् मुद्गान् सिद्धान्निम्बतोये सतैलान् निम्बक्वाथं जातसत्त्वः पिबेद्वा क्वाथं वाऽकालर्कसप्तच्छदानाम्
khādet kuṣṭhī māṃsaśāpiā!tie! purāṇān mudgān siddhānnimbatoye satailān nimbakvāthaṃ jātasattvaḥ pibedvā kvāthaṃ vā'kālarkasaptacchadānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जग्धेष्वङ्गेष्वश्वमारस्य मूलं लेपो युक्तः स्याद्विडङ्गैः समूत्रैः मूत्रैश्चैनं सेचयेद्भोजयेच्च सर्वाहारान् संप्रयुक्तान् विडङ्गैः
jagdheṣvaṅgeṣvaśvamārasya mūlaṃ lepo yuktaḥ syādviḍaṅgaiḥ samūtraiḥ mūtraiścainaṃ secayedbhojayecca sarvāhārān saṃprayuktān viḍaṅgaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारञ्जं वा सार्षपं वा क्षतेषु क्षेप्यं तैलं शिग्रुकोशाम्रयोर्वा पक्वं सर्वैर्वा कटूष्णैः सतिक्तैः शेषं च स्याद्दुष्टवत् संविधानम्
kārañjaṃ vā sārṣapaṃ vā kṣateṣu kṣepyaṃ tailaṃ śigrukośāmrayorvā pakvaṃ sarvairvā kaṭūṣṇaiḥ satiktaiḥ śeṣaṃ ca syādduṣṭavat saṃvidhānam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तपर्णकरञ्जार्कमालतीकरवीरजम् स्नुहीशिरीषयोर्मूलं चित्रकास्फोतयोरपि
saptaparṇakarañjārkamālatīkaravīrajam snuhīśirīṣayormūlaṃ citrakāsphotayorapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विषलाङ्गलवज्राख्यकासीसालमनःशिलाः करञ्जबीजं त्रिकटु त्रिफलां रजनीद्वयम्
viṣalāṅgalavajrākhyakāsīsālamanaḥśilāḥ karañjabījaṃ trikaṭu triphalāṃ rajanīdvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धार्थकान् विडङ्गानि प्रपुन्नाडं च संहरेत् मूत्रपिष्टैः पचेदेतैस्तैलं कुष्ठविनाशनम्
siddhārthakān viḍaṅgāni prapunnāḍaṃ ca saṃharet mūtrapiṣṭaiḥ pacedetaistailaṃ kuṣṭhavināśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्वज्रकमभ्यङ्गान्नाडीदुष्टव्रणापहम् सिद्धार्थकः करञ्जौ द्वौ द्वे हरिद्रे रसाञ्जनम्
etadvajrakamabhyaṅgānnāḍīduṣṭavraṇāpaham siddhārthakaḥ karañjau dvau dve haridre rasāñjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुटजश्च प्रपुन्नाडसप्तपर्णौ मृगादनी लाक्षा सर्जरसोऽकश्च सास्फोतारग्वधौ स्नुही
kuṭajaśca prapunnāḍasaptaparṇau mṛgādanī lākṣā sarjaraso'kaśca sāsphotāragvadhau snuhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरीषस्तुवराख्यस्तु कुटजारुष्करौ वचा कुष्ठं कृमिघ्नं मञ्जिष्ठा लाङ्गली चित्रकं तथा
śirīṣastuvarākhyastu kuṭajāruṣkarau vacā kuṣṭhaṃ kṛmighnaṃ mañjiṣṭhā lāṅgalī citrakaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मालती कटुतुम्बी च गन्धाह्वा मूलकं तथा सैन्धवं करवीरश्च गृहधूमं विषं तथा
mālatī kaṭutumbī ca gandhāhvā mūlakaṃ tathā saindhavaṃ karavīraśca gṛhadhūmaṃ viṣaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कम्पिल्लकं ससिन्दूरं तेजोह्वातुत्थकाह्वये समभागानि सर्वाणि कल्कपेष्याणि कारयेत्
kampillakaṃ sasindūraṃ tejohvātutthakāhvaye samabhāgāni sarvāṇi kalkapeṣyāṇi kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमूत्रं द्विगुणं दद्यात्तिलतैलाच्चतुर्गुणम् कारञ्जं या महावीर्यं सार्षपं वा महागुणम्
gomūtraṃ dviguṇaṃ dadyāttilatailāccaturguṇam kārañjaṃ yā mahāvīryaṃ sārṣapaṃ vā mahāguṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्यङ्गात् सर्वकुष्ठानि गण्डमालाभगन्दरान् नाडीदुष्टव्रणान् घोरान् नाशयेन्नात्र संशयः
abhyaṅgāt sarvakuṣṭhāni gaṇḍamālābhagandarān nāḍīduṣṭavraṇān ghorān nāśayennātra saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महावज्रकमित्येतन्नाम्ना तैलं महागुणम् पित्तावापैर्मूत्रपिष्टैस्तैलं लाक्षादिकैः कृतम्
mahāvajrakamityetannāmnā tailaṃ mahāguṇam pittāvāpairmūtrapiṣṭaistailaṃ lākṣādikaiḥ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्ताहं कटुकालाब्वां निदधीत चिकित्सकः पीतवन्तं ततो मात्रां तेनाभ्यक्तं च मानवम्
saptāhaṃ kaṭukālābvāṃ nidadhīta cikitsakaḥ pītavantaṃ tato mātrāṃ tenābhyaktaṃ ca mānavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शाययेदातपे तस्य दोषा गच्छन्ति सर्वशः स्रुतदोषं समुत्थाप्य स्नातं खदिरवारिणा
śāyayedātape tasya doṣā gacchanti sarvaśaḥ srutadoṣaṃ samutthāpya snātaṃ khadiravāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यवागूं पाययेदेनं साधितां खदिराम्बुना एवं संशोधने वर्गे कुष्ठघ्नेष्वौषधेषु च
yavāgūṃ pāyayedenaṃ sādhitāṃ khadirāmbunā evaṃ saṃśodhane varge kuṣṭhaghneṣvauṣadheṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्यात्तैलानि सर्पींषि प्रदेहोद्धर्षणानि च प्रातः प्रातश्च सेवेत योगान् वैरेचनाञ् शुभान् पञ्च षट् सप्त चाष्टौ वा यैरुत्थानं न गच्छति
kuryāttailāni sarpīṃṣi pradehoddharṣaṇāni ca prātaḥ prātaśca seveta yogān vairecanāñ śubhān pañca ṣaṭ sapta cāṣṭau vā yairutthānaṃ na gacchati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारभं वा पिबेन्मूत्रं जीर्णे तत्क्षीरभोजनम् जातसत्त्वानि कुष्ठानि मासैः षड्भिरपोहति
kārabhaṃ vā pibenmūtraṃ jīrṇe tatkṣīrabhojanam jātasattvāni kuṣṭhāni māsaiḥ ṣaḍbhirapohati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिदृक्षुरन्तं कुष्ठस्य खदिरं कुष्ठपीडितः सर्वथैव प्रयुञ्जीत स्नानपानाशनादिषु
didṛkṣurantaṃ kuṣṭhasya khadiraṃ kuṣṭhapīḍitaḥ sarvathaiva prayuñjīta snānapānāśanādiṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा हन्ति प्रवृद्धत्वात् कुष्ठमातुरमोजसा तथा हन्त्युपयुक्तस्तु खदिरः कुष्ठमोजसा
yathā hanti pravṛddhatvāt kuṣṭhamāturamojasā tathā hantyupayuktastu khadiraḥ kuṣṭhamojasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीचरोमनखः श्रान्तो हिताश्यौषधतत्परः योषिन्मांससुरावर्जी कुष्ठी कुष्ठमपोहति
nīcaromanakhaḥ śrānto hitāśyauṣadhatatparaḥ yoṣinmāṃsasurāvarjī kuṣṭhī kuṣṭhamapohati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.