Suśruta-saṃhitā 6.11

अथातः श्लेष्माभिष्यन्दप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः

athātaḥ śleṣmābhiṣyandapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यन्दाधिमन्थौ कफजौ प्रवृद्धौ जयेत् सिराणामथ मोक्षणेन स्वेदावपीडाञ्जनधूमसेकप्रलेपयोगैः कवलग्रहैश्च

syandādhimanthau kaphajau pravṛddhau jayet sirāṇāmatha mokṣaṇena svedāvapīḍāñjanadhūmasekapralepayogaiḥ kavalagrahaiśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूक्षैस्तथाऽश्च्योतनसंविधानैस्तथैव रूक्षैः पुटपाकयोगैः त्र्! यहात्त्र्यहाच्चाप्यपतर्पणान्ते प्रातस्तयोस्तिक्तघृतं प्रशस्तम्

rūkṣaistathā'ścyotanasaṃvidhānaistathaiva rūkṣaiḥ puṭapākayogaiḥ tr! yahāttryahāccāpyapatarpaṇānte prātastayostiktaghṛtaṃ praśastam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदन्नपानं च समाचरेद्धि यच्छ्लेष्मणो नैव करोति वृद्धिम् कुटन्नटास्फोटफणिज्झबिल्वपत्तूरपिल्वर्ककपित्थभङ्गैः

tadannapānaṃ ca samācareddhi yacchleṣmaṇo naiva karoti vṛddhim kuṭannaṭāsphoṭaphaṇijjhabilvapattūrapilvarkakapitthabhaṅgaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेदं विदध्यात् अथवाऽनुलेपं बर्हिष्ठशुण्ठीसुरकाष्ठकुष्ठैः सिन्धूत्थहिङ्गुत्रिफलामधूकप्रपौण्डरीकाञ्जनतुत्थताम्रैः

svedaṃ vidadhyāt athavā'nulepaṃ barhiṣṭhaśuṇṭhīsurakāṣṭhakuṣṭhaiḥ sindhūtthahiṅgutriphalāmadhūkaprapauṇḍarīkāñjanatutthatāmraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिष्टैर्जलेनाञ्जनवर्तयः स्युः पथ्याहरिद्रा मधुकाञ्जनैर्वा त्रीण्यूषणानि त्रिफला हरिद्रा विडङ्गसारश्च समानि च स्युः

piṣṭairjalenāñjanavartayaḥ syuḥ pathyāharidrā madhukāñjanairvā trīṇyūṣaṇāni triphalā haridrā viḍaṅgasāraśca samāni ca syuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बर्हिष्ठकुष्ठामरकाष्ठशङ्खपाठामलव्योषमनःशिलाश्च पिष्ट्वाऽम्बुना वा कुसुमानि जातिकरञ्जशोभाञ्जनजानि युञ्ज्यात्

barhiṣṭhakuṣṭhāmarakāṣṭhaśaṅkhapāṭhāmalavyoṣamanaḥśilāśca piṣṭvā'mbunā vā kusumāni jātikarañjaśobhāñjanajāni yuñjyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलं प्रकीर्यादथवाऽपि शिग्रोः पुष्पं च तुल्यं बृहतीद्वयस्य रसाञ्जनं सैन्धवचन्दनं च मनःशिलाले लशुनं च तुल्यम्

phalaṃ prakīryādathavā'pi śigroḥ puṣpaṃ ca tulyaṃ bṛhatīdvayasya rasāñjanaṃ saindhavacandanaṃ ca manaḥśilāle laśunaṃ ca tulyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिष्ट्वाऽञ्जनार्थे कफजेषु धीमान् वर्तीर्विदध्यान्नयनामयेषु रोगे बलासग्रथितेऽञ्जनं ज्ञैः कर्तव्यमेतत् सुविशुद्धकाये

piṣṭvā'ñjanārthe kaphajeṣu dhīmān vartīrvidadhyānnayanāmayeṣu roge balāsagrathite'ñjanaṃ jñaiḥ kartavyametat suviśuddhakāye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलान् यवान् गव्यपयोऽनुपीतान् शलाकिनः शुष्कतनून् विदह्य तथाऽजकास्फोतकपित्थबिल्वनिर्गुण्डिजातीकुसुमानि चैव

nīlān yavān gavyapayo'nupītān śalākinaḥ śuṣkatanūn vidahya tathā'jakāsphotakapitthabilvanirguṇḍijātīkusumāni caiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्क्षारवत्सैन्धवतुत्थरोचनं पक्वं विदध्यादथ लोहनाड्याम् एतद्बलासग्रथितेऽञ्जनं स्यादेषोऽनुकल्पस्तु फणिज्झकादौ

tatkṣāravatsaindhavatuttharocanaṃ pakvaṃ vidadhyādatha lohanāḍyām etadbalāsagrathite'ñjanaṃ syādeṣo'nukalpastu phaṇijjhakādau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महौषधं मागधिकां च मुस्तां ससैन्धवं यन्मरिचं च शुक्लम् तन्मातुलुङ्गस्वरसेन पिष्टं नेत्राञ्जनं पिष्टकमाशु हन्यात्

mahauṣadhaṃ māgadhikāṃ ca mustāṃ sasaindhavaṃ yanmaricaṃ ca śuklam tanmātuluṅgasvarasena piṣṭaṃ netrāñjanaṃ piṣṭakamāśu hanyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फले बृहत्या मगधोद्भवानां निधाय कल्कं फलपाककाले स्रोतोजयुक्तं च तदुद्धृतं स्यात्तद्वत्तु पिष्टे विधिरेष चापि

phale bṛhatyā magadhodbhavānāṃ nidhāya kalkaṃ phalapākakāle srotojayuktaṃ ca taduddhṛtaṃ syāttadvattu piṣṭe vidhireṣa cāpi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वार्ताकशिग्र्विन्द्र सुरापटोलकिराततिक्तामलकीफलेषु कासीससामुद्र रसाञ्जनानि जात्यास्तथा क्षाकिओ!रिकमेव चापि

vārtākaśigrvindra surāpaṭolakirātatiktāmalakīphaleṣu kāsīsasāmudra rasāñjanāni jātyāstathā kṣākio!rikameva cāpi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रक्लिन्नवर्त्मन्युपदिश्यते तु योगाञ्जनं तन्मधुनाऽवघृष्टम् नादेयमग्र्यं मरिचं च शुक्लं नेपालजाता च समप्रमाणा

praklinnavartmanyupadiśyate tu yogāñjanaṃ tanmadhunā'vaghṛṣṭam nādeyamagryaṃ maricaṃ ca śuklaṃ nepālajātā ca samapramāṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समातुलुङ्गद्र व एष योगः कण्डूं निहन्यात् सकृदञ्जनेन सशृङ्गवेरं सुरदारु मुस्तं सिन्धुप्रभूसिऊ!तिं मुकुलानि जात्याः

samātuluṅgadra va eṣa yogaḥ kaṇḍūṃ nihanyāt sakṛdañjanena saśṛṅgaveraṃ suradāru mustaṃ sindhuprabhūsiū!tiṃ mukulāni jātyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराप्रपिष्टं त्विदमञ्जनं हि कण्ड्वां च शोफे च हितं वदन्ति स्यन्दाधिमन्थक्रममाचरेच्च सर्वेषु चैतेषु सदाऽप्रमत्तः

surāprapiṣṭaṃ tvidamañjanaṃ hi kaṇḍvāṃ ca śophe ca hitaṃ vadanti syandādhimanthakramamācarecca sarveṣu caiteṣu sadā'pramattaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.