अथातः क्रियाकल्पं व्याख्यास्यामः
athātaḥ kriyākalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Suśruta-saṃhitā·6·6.18
Suśruta-saṃhitā 6.18
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञस्तपोदृष्टिरुदारधीः वैश्वामित्रं शशासाथ शिष्यं काशिपतिर्मुनिः
sarvaśāstrārthatattvajñastapodṛṣṭirudāradhīḥ vaiśvāmitraṃ śaśāsātha śiṣyaṃ kāśipatirmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्पणं पुटपाकश्च सेक आश्च्योतनाञ्जने तत्र तत्रोपदिष्टानि तेषां व्यासं निबोध मे
tarpaṇaṃ puṭapākaśca seka āścyotanāñjane tatra tatropadiṣṭāni teṣāṃ vyāsaṃ nibodha me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संशुद्धदेहशिरसो जीर्णान्नस्य शुभे दिने पूर्वाह्णे वाऽपराह्णे वा कार्यमक्ष्णोस्तु तर्पणम्
saṃśuddhadehaśiraso jīrṇānnasya śubhe dine pūrvāhṇe vā'parāhṇe vā kāryamakṣṇostu tarpaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वातातपरजोहीने वेश्मन्युत्तानशायिनः आधारौ माषचूर्णेन क्लिन्नेन परिमण्डलौ
vātātaparajohīne veśmanyuttānaśāyinaḥ ādhārau māṣacūrṇena klinnena parimaṇḍalau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समौ दृढावसंबाधौ कर्तव्यौ नेत्रकोशयोः पूरयेद्घृतमण्डस्य विलीनस्य सुखोदके
samau dṛḍhāvasaṃbādhau kartavyau netrakośayoḥ pūrayedghṛtamaṇḍasya vilīnasya sukhodake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपक्ष्माग्रात्ततः स्थाप्यं पञ्च तद्वाक्शतानि तु स्वस्थे कफे षट् पित्तेऽष्टौ दश वाते तदुत्तमम्
āpakṣmāgrāttataḥ sthāpyaṃ pañca tadvākśatāni tu svasthe kaphe ṣaṭ pitte'ṣṭau daśa vāte taduttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोगस्थानविशेषेण केचित् कालं प्रचक्षते यथाक्रमोपदिष्टेषु त्रीण्येकं पञ्च सप्त च
rogasthānaviśeṣeṇa kecit kālaṃ pracakṣate yathākramopadiṣṭeṣu trīṇyekaṃ pañca sapta ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश दृष्ट्यामथाष्टौ च वाक्शतानि विभावयेत् ततश्चापाङ्गतः स्नेहं स्रावयित्वाऽक्षि शोधयेत्
daśa dṛṣṭyāmathāṣṭau ca vākśatāni vibhāvayet tataścāpāṅgataḥ snehaṃ srāvayitvā'kṣi śodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्विन्नेन यवपिष्टेन स्नेहवीर्येरितं ततः यथास्वं धूमपानेन कफमस्य विशोधयेत्
svinnena yavapiṣṭena snehavīryeritaṃ tataḥ yathāsvaṃ dhūmapānena kaphamasya viśodhayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाहं वा त्र्! यहं वाऽपि पञ्चाहं चेष्यते परम् तर्पणे तृप्तिलिङ्गानि नेत्रस्येमानि लक्षयेत्
ekāhaṃ vā tr! yahaṃ vā'pi pañcāhaṃ ceṣyate param tarpaṇe tṛptiliṅgāni netrasyemāni lakṣayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखस्वप्नावबोधत्वं वैशद्यं वर्णपाटवम् निवृतिर्व्याधिविध्वंसः क्रियालाघवमेव च
sukhasvapnāvabodhatvaṃ vaiśadyaṃ varṇapāṭavam nivṛtirvyādhividhvaṃsaḥ kriyālāghavameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुर्वाविलमतिस्निग्धमश्रुकण्डूपदेहवत् ज्ञेयं दोषसमुत्क्लिष्टं नेत्रमत्यर्थतर्पितम्
gurvāvilamatisnigdhamaśrukaṇḍūpadehavat jñeyaṃ doṣasamutkliṣṭaṃ netramatyarthatarpitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूक्षमाविलमस्राढ्यमसहं रूपदर्शने व्याधिवृद्धिश्च तज्ज्ञेयं हीनतर्पितमक्षि च
rūkṣamāvilamasrāḍhyamasahaṃ rūpadarśane vyādhivṛddhiśca tajjñeyaṃ hīnatarpitamakṣi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनयोर्दोषबाहुल्यात् प्रयतेत चिकित्सिते धूमनस्याञ्जनैः सेकै रूक्षैः स्निग्धैश्च योगवित्
anayordoṣabāhulyāt prayateta cikitsite dhūmanasyāñjanaiḥ sekai rūkṣaiḥ snigdhaiśca yogavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ताम्यत्यतिविशुष्कं यद्रू क्षं यच्चातिदारुणम् शीर्णपक्ष्माविलं जिह्मं रोगक्लिष्टं च यद्भृशम्
tāmyatyativiśuṣkaṃ yadrū kṣaṃ yaccātidāruṇam śīrṇapakṣmāvilaṃ jihmaṃ rogakliṣṭaṃ ca yadbhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदक्षि तर्पणादेव लभेतोर्जामसंशयम् दुर्दिनात्युष्णशीतेषु चिन्तायासभ्रमेषु च
tadakṣi tarpaṇādeva labhetorjāmasaṃśayam durdinātyuṣṇaśīteṣu cintāyāsabhrameṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशान्तोपद्र वे चाक्ष्णि तर्पणं न प्रशस्यते पुटपाकस्तथैतेषु नस्यं येषु च गर्हितम्
aśāntopadra ve cākṣṇi tarpaṇaṃ na praśasyate puṭapākastathaiteṣu nasyaṃ yeṣu ca garhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्पणार्हा न ये प्रोक्ताः स्नेहपानाक्षमाश्च ये ततः प्रशान्तदोषेषु पुटपाकक्षमेषु च
tarpaṇārhā na ye proktāḥ snehapānākṣamāśca ye tataḥ praśāntadoṣeṣu puṭapākakṣameṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुटपाकः प्रयोक्तव्यो नेत्रेषु भिषजा भवेत् स्नेहनो लेखनीयश्च रोपणीयश्च स त्रिधा
puṭapākaḥ prayoktavyo netreṣu bhiṣajā bhavet snehano lekhanīyaśca ropaṇīyaśca sa tridhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हितः स्निग्धोऽतिरूक्षस्य स्निग्धस्यापि च लेखनः दृष्टेर्बलार्थमपरः पित्तासृग्व्रणवातनुत्
hitaḥ snigdho'tirūkṣasya snigdhasyāpi ca lekhanaḥ dṛṣṭerbalārthamaparaḥ pittāsṛgvraṇavātanut
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहमांसवसामज्जमेदःस्वाद्वौषधैः कृतः स्नेहनः पुटपाकस्तु धार्यो द्वे वाक्शते तु सः
snehamāṃsavasāmajjamedaḥsvādvauṣadhaiḥ kṛtaḥ snehanaḥ puṭapākastu dhāryo dve vākśate tu saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जाङ्गलानां यकृन्मांसैर्लेखनद्र व्यसंभृतैः कृष्णलोहरजस्ताम्रशङ्खविद्रुमसिन्धुजैः
jāṅgalānāṃ yakṛnmāṃsairlekhanadra vyasaṃbhṛtaiḥ kṛṣṇaloharajastāmraśaṅkhavidrumasindhujaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्र फेनकासीसस्रोतोजदधिमस्तुभिः लेखनो वाक्शतं तस्य परं धारणमुच्यते
samudra phenakāsīsasrotojadadhimastubhiḥ lekhano vākśataṃ tasya paraṃ dhāraṇamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तन्यजाङ्गलमध्वाज्यतिक्तद्र व्यविपाचितः लेखनात्त्रिगुणं धार्यः पुटपाकस्तु रोपणः
stanyajāṅgalamadhvājyatiktadra vyavipācitaḥ lekhanāttriguṇaṃ dhāryaḥ puṭapākastu ropaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वितरेत्तर्पणोक्तं तु धूमं हित्वा तु रोपणम् स्नेहस्वेदौ द्वयोः कार्यौ कार्यो नैव च रोपणे
vitarettarpaṇoktaṃ tu dhūmaṃ hitvā tu ropaṇam snehasvedau dvayoḥ kāryau kāryo naiva ca ropaṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाहं वा द्वयहं वाऽपि त्र्! यहं वाऽप्यवचारणम् यन्त्रणा तु क्रियाकालाद्द्विगुणं कालमिष्यते
ekāhaṃ vā dvayahaṃ vā'pi tr! yahaṃ vā'pyavacāraṇam yantraṇā tu kriyākālāddviguṇaṃ kālamiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेजांस्यनिलमाकाशमादर्शं भास्वराणि च नेक्षेत तर्पिते नेत्रे पुटपाककृते तथा
tejāṃsyanilamākāśamādarśaṃ bhāsvarāṇi ca nekṣeta tarpite netre puṭapākakṛte tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथ्योपचारादनयोर्यो व्याधिरुपजायते अञ्जनाश्च्योतनस्वेदैर्यथास्वं तमुपाचरेत्
mithyopacārādanayoryo vyādhirupajāyate añjanāścyotanasvedairyathāsvaṃ tamupācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसन्नवर्णं विशदं वातातपसहं लघु सुखस्वप्नावबोध्यक्षि पुटपाकगुणान्वितम्
prasannavarṇaṃ viśadaṃ vātātapasahaṃ laghu sukhasvapnāvabodhyakṣi puṭapākaguṇānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतियोगाद्रुजः शोफः पिडकास्तिमिरोद्गमः पाकोऽश्रु हर्षणं चापि हीने दोषोद्गमस्तथा
atiyogādrujaḥ śophaḥ piḍakāstimirodgamaḥ pāko'śru harṣaṇaṃ cāpi hīne doṣodgamastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि पुटपाकप्रसाधनम् द्वौ बिल्वमात्रौ श्लक्ष्णस्य पिण्डौ मांसस्य पेषितौ
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi puṭapākaprasādhanam dvau bilvamātrau ślakṣṇasya piṇḍau māṃsasya peṣitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्र व्याणां बिल्वमात्रं तु द्र वाणां कुडवो मतः तदैकध्यं समालोड्य पत्रैः सुपरिवेष्टितम्
dra vyāṇāṃ bilvamātraṃ tu dra vāṇāṃ kuḍavo mataḥ tadaikadhyaṃ samāloḍya patraiḥ supariveṣṭitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किआ!श्मरीकुमुदैरण्डपद्मिनीकदलीभवैः इ! मृदावलिप्तमङ्गारैः खादिरैरबकूलयेत्
kiā!śmarīkumudairaṇḍapadminīkadalībhavaiḥ i! mṛdāvaliptamaṅgāraiḥ khādirairabakūlayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कतकाश्मन्तकैरण्डपाटलावृषबादरैः सक्षीरद्रुमकाष्ठैर्वा गोमयैर्वाऽपि युक्तितः
katakāśmantakairaṇḍapāṭalāvṛṣabādaraiḥ sakṣīradrumakāṣṭhairvā gomayairvā'pi yuktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्विन्नमुद्धृत्य निष्पीड्य रसमादाय तं नृणाम् तर्पणोक्तेन विधिना यथावदवचारयेत्
svinnamuddhṛtya niṣpīḍya rasamādāya taṃ nṛṇām tarpaṇoktena vidhinā yathāvadavacārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कनीनके निषेच्यः स्यान्नित्यमुत्तानशायिनः रक्ते पित्ते च तौ शीतौ कोष्णौ वातकफापहौ
kanīnake niṣecyaḥ syānnityamuttānaśāyinaḥ rakte pitte ca tau śītau koṣṇau vātakaphāpahau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्युष्णतीक्ष्णौ सततं दाहपाककरौ स्मृतौ अप्लुतौ शीतलौ चाश्रुस्तम्भरुग्घर्षकारकौ
atyuṣṇatīkṣṇau satataṃ dāhapākakarau smṛtau aplutau śītalau cāśrustambharuggharṣakārakau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतिमात्रौ कषायत्वसङ्कोचस्फुरणावहौ हीनप्रमाणौ दोषाणामुत्क्लेशजननौ भृशम्
atimātrau kaṣāyatvasaṅkocasphuraṇāvahau hīnapramāṇau doṣāṇāmutkleśajananau bhṛśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युक्तौ कृतौ दाहशोफरुग्घर्षस्रावनाशनौ कण्डूपदेहदूषीकारक्तराजिविनाशनौ
yuktau kṛtau dāhaśopharuggharṣasrāvanāśanau kaṇḍūpadehadūṣīkāraktarājivināśanau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् परिहरन् दोषान् विदध्यात्तौ सुखावहौ व्यापदश्च यथादोषं नस्यधूमाञ्जनैर्जयेत्
tasmāt pariharan doṣān vidadhyāttau sukhāvahau vyāpadaśca yathādoṣaṃ nasyadhūmāñjanairjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यन्तयोश्चाप्यनयोः स्वेद उष्णाम्बुचैलिकः तथा हितोऽवसाने च धूमः श्लेष्मसमुच्छ्रितौ
ādyantayoścāpyanayoḥ sveda uṣṇāmbucailikaḥ tathā hito'vasāne ca dhūmaḥ śleṣmasamucchritau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथादोषोपयुक्तं तु नातिप्रबलमोजसा रोगमाश्च्योतनं हन्ति सेकस्तु बलवत्तरम्
yathādoṣopayuktaṃ tu nātiprabalamojasā rogamāścyotanaṃ hanti sekastu balavattaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तौ त्रिधैवोपयुज्येते रोगेषु पुटपाकवत् लेखने सप्त चाष्टौ वा बिन्दवः स्नैहिके दश
tau tridhaivopayujyete rogeṣu puṭapākavat lekhane sapta cāṣṭau vā bindavaḥ snaihike daśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्च्योतने प्रयोक्तव्या द्वादशैव तु रोपणे सेकस्य द्विगुणः कालः पुटपाकात् परो मतः
āścyotane prayoktavyā dvādaśaiva tu ropaṇe sekasya dviguṇaḥ kālaḥ puṭapākāt paro mataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा कार्यनिर्वृत्तेरुपयोगो यथाक्रमम् पूर्वापराह्णे मध्याह्ने रुजाकालेषु चोभयोः
athavā kāryanirvṛtterupayogo yathākramam pūrvāparāhṇe madhyāhne rujākāleṣu cobhayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योगायोगात् स्नेहसेके तर्पणोक्तान् प्रचक्षते रोगाञ्छिरसि संभूतान् हत्वाऽतिप्रबलान् गुणान्
yogāyogāt snehaseke tarpaṇoktān pracakṣate rogāñchirasi saṃbhūtān hatvā'tiprabalān guṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करोति शिरसो बस्तिरुक्ता ये मूर्धतैलिकाः शुद्धदेहस्य सायाह्ने यथाव्याध्यशितस्य तु
karoti śiraso bastiruktā ye mūrdhatailikāḥ śuddhadehasya sāyāhne yathāvyādhyaśitasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋज्वासीनस्य बध्नीयाद्बस्तिकोशं ततो दृढम् यथाव्याधिशृतस्नेहपूर्णं संयम्य धारयेत्
ṛjvāsīnasya badhnīyādbastikośaṃ tato dṛḍham yathāvyādhiśṛtasnehapūrṇaṃ saṃyamya dhārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तर्पणोक्तं दशगुणं यथादोषं विधानवित् व्यक्तरूपेषु दोषेषु शुद्धकायस्य केवले
tarpaṇoktaṃ daśaguṇaṃ yathādoṣaṃ vidhānavit vyaktarūpeṣu doṣeṣu śuddhakāyasya kevale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेत्र एव स्थिते दोषे प्राप्तमञ्जनमाचरेत् लेखनं रोपणं चापि प्रसादनमथापि वा
netra eva sthite doṣe prāptamañjanamācaret lekhanaṃ ropaṇaṃ cāpi prasādanamathāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र पञ्च रसान् व्यस्तानाद्यैकरसवर्जितान् पञ्चधा लेखनं युञ्ज्याद्यथादोषमतन्द्रि तः
tatra pañca rasān vyastānādyaikarasavarjitān pañcadhā lekhanaṃ yuñjyādyathādoṣamatandri taḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेत्रवर्त्मसिराकोशस्रोतःशृङ्गाटकाश्रितम् मुखनासाक्षिभिर्दोषमोजसा स्रावयेत्तु तत्
netravartmasirākośasrotaḥśṛṅgāṭakāśritam mukhanāsākṣibhirdoṣamojasā srāvayettu tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कषायं तिक्तकं वाऽपि सस्नेहं रोपणं मतम् तत्स्नेहशैत्याद्वर्ण्यं स्याद्दृष्टेश्च बलवर्धनम्
kaṣāyaṃ tiktakaṃ vā'pi sasnehaṃ ropaṇaṃ matam tatsnehaśaityādvarṇyaṃ syāddṛṣṭeśca balavardhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुरं स्नेहसंपन्नमञ्जनं तु प्रसादनम् दृष्टिदोषप्रसादार्थं स्नेहनार्थं च तद्धितम्
madhuraṃ snehasaṃpannamañjanaṃ tu prasādanam dṛṣṭidoṣaprasādārthaṃ snehanārthaṃ ca taddhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथादोषं प्रयोज्यानि तानि रोगविशारदैः अञ्जनानि यथोक्तानि प्राह्णसायाह्नरात्रिषु
yathādoṣaṃ prayojyāni tāni rogaviśāradaiḥ añjanāni yathoktāni prāhṇasāyāhnarātriṣu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुटिकारसचूर्णानि त्रिविधान्यञ्जनानि तु यथापूर्वं बलं तेषां श्रेष्ठमाहुर्मनीषिणः
guṭikārasacūrṇāni trividhānyañjanāni tu yathāpūrvaṃ balaṃ teṣāṃ śreṣṭhamāhurmanīṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरेणुमात्रा वर्तिः स्याल्लेखनस्य प्रमाणतः प्रसादनस्य चाध्यर्धा द्विगुणा रोपणस्य च
hareṇumātrā vartiḥ syāllekhanasya pramāṇataḥ prasādanasya cādhyardhā dviguṇā ropaṇasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसाञ्जनस्य मात्रा तु यथावर्तिमिता मता द्वित्रिचतुःशलाकाश्च चूर्णस्याप्यनुपूर्वशः
rasāñjanasya mātrā tu yathāvartimitā matā dvitricatuḥśalākāśca cūrṇasyāpyanupūrvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां तुल्यगुणान्येव विदध्याद्भाजनान्यपि सौवर्णं राजतं शार्ङ्गं ताम्रं वैदूर्यकांस्यजम्
teṣāṃ tulyaguṇānyeva vidadhyādbhājanānyapi sauvarṇaṃ rājataṃ śārṅgaṃ tāmraṃ vaidūryakāṃsyajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयसानि च योज्यानि शलाकाश्च यथाक्रमम् वक्त्रयोर्मुकुलाकारा कलायपरिमण्डला
āyasāni ca yojyāni śalākāśca yathākramam vaktrayormukulākārā kalāyaparimaṇḍalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टाङ्गुला तनुर्मध्ये सुकृता साधुनिग्रहा औदुम्बर्यश्मजा वाऽपि शारीरी वा हिता भवेत्
aṣṭāṅgulā tanurmadhye sukṛtā sādhunigrahā audumbaryaśmajā vā'pi śārīrī vā hitā bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वामेनाक्षि विनिर्भुज्य हस्तेन सुसमाहितः शलाकया दक्षिणेन क्षिपेत् कानीनमञ्जनम्
vāmenākṣi vinirbhujya hastena susamāhitaḥ śalākayā dakṣiṇena kṣipet kānīnamañjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपाङ्ग्यं वा यथायोगं कुर्याच्चापि गतागतम् वर्त्मोपलेपि वा यत्तदङ्गुल्यैव प्रयोजयेत्
āpāṅgyaṃ vā yathāyogaṃ kuryāccāpi gatāgatam vartmopalepi vā yattadaṅgulyaiva prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षि नात्यन्तयोरञ्ज्याद्बाधमानोऽपि वा भिषक् न चानिर्वान्तदोषेऽक्ष्णि धावनं संप्रयोजयेत्
akṣi nātyantayorañjyādbādhamāno'pi vā bhiṣak na cānirvāntadoṣe'kṣṇi dhāvanaṃ saṃprayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषः प्रतिनिवृत्तः सन् हन्याद् दृष्टेर्बलं तथा गतदोषमपेताश्रु पश्येद्यत् सम्यगम्भसा
doṣaḥ pratinivṛttaḥ san hanyād dṛṣṭerbalaṃ tathā gatadoṣamapetāśru paśyedyat samyagambhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रक्षाल्याक्षि यथादोषं कार्यं प्रत्यञ्जनं ततः श्रमोदावर्तरुदितमद्यक्रोधभयज्वरैः
prakṣālyākṣi yathādoṣaṃ kāryaṃ pratyañjanaṃ tataḥ śramodāvartaruditamadyakrodhabhayajvaraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेगाघातशिरोदोषैश्चार्तानां नेष्यतेऽञ्जनम् रागरुक्तिमिरास्रावशूलसंरम्भसंभवात्
vegāghātaśirodoṣaiścārtānāṃ neṣyate'ñjanam rāgaruktimirāsrāvaśūlasaṃrambhasaṃbhavāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निद्रा क्षये क्रियाशक्तिं प्रवाते दृग्बलक्षयम् रजोधूमहते रागस्रावाधीमन्थसंभवम्
nidrā kṣaye kriyāśaktiṃ pravāte dṛgbalakṣayam rajodhūmahate rāgasrāvādhīmanthasaṃbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संरम्भशूलौ नस्यान्ते शिरोरुजि शिरोरुजम् शिरःस्नातेऽतिशीते च रवावनुदितेऽपि च
saṃrambhaśūlau nasyānte śiroruji śirorujam śiraḥsnāte'tiśīte ca ravāvanudite'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषस्थैर्यादपार्थं स्याद्दोषोत्क्लेशं करोति च अजीर्णेऽप्येवमेव स्यात् स्रोतोमार्गावरोधनात्
doṣasthairyādapārthaṃ syāddoṣotkleśaṃ karoti ca ajīrṇe'pyevameva syāt srotomārgāvarodhanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषवेगोदये दत्तं कुर्यात्तांस्तानुपद्र वान् तस्मात् परिहरन् दोषानञ्जनं साधु योजयेत्
doṣavegodaye dattaṃ kuryāttāṃstānupadra vān tasmāt pariharan doṣānañjanaṃ sādhu yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लेखनस्य विशेषेण काल एष प्रकीर्तितः व्यापदश्च जयेदेताः सेकाश्च्योतनलेपनैः
lekhanasya viśeṣeṇa kāla eṣa prakīrtitaḥ vyāpadaśca jayedetāḥ sekāścyotanalepanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथास्वं धूमकवलैर्नस्यैश्चापि समुत्थिताः विशदं लघ्वनास्रावि क्रियापटु सुनिर्मलम्
yathāsvaṃ dhūmakavalairnasyaiścāpi samutthitāḥ viśadaṃ laghvanāsrāvi kriyāpaṭu sunirmalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संशान्तोपद्र वं नेत्रं विरिक्तं सम्यगादिशेत् जिह्मं दारुणदुर्वर्णं स्रस्तं रूक्षमतीव च
saṃśāntopadra vaṃ netraṃ viriktaṃ samyagādiśet jihmaṃ dāruṇadurvarṇaṃ srastaṃ rūkṣamatīva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नेत्रं विरेकातियोगे स्यन्दते चातिमात्रशः तत्र संतर्पणं कार्यं विधानं चानिलापहम्
netraṃ virekātiyoge syandate cātimātraśaḥ tatra saṃtarpaṇaṃ kāryaṃ vidhānaṃ cānilāpaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्षि मन्दविरिक्तं स्यादुदग्रतरदोषवत् धूमनस्याञ्जनैस्तत्र हितं दोषावसेचनम्
akṣi mandaviriktaṃ syādudagrataradoṣavat dhūmanasyāñjanaistatra hitaṃ doṣāvasecanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहवर्णबलोपेतं प्रसन्नं दोषवर्जितम् ज्ञेयं प्रसादने सम्यगुपयुक्तेऽक्षि निर्वृतम्
snehavarṇabalopetaṃ prasannaṃ doṣavarjitam jñeyaṃ prasādane samyagupayukte'kṣi nirvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किञ्चिद्धीनविकारं स्यात्तर्पणाद्धि कृतादति तत्र दोषहरं रूक्षं भेषजं शस्यते मृदु
kiñciddhīnavikāraṃ syāttarpaṇāddhi kṛtādati tatra doṣaharaṃ rūkṣaṃ bheṣajaṃ śasyate mṛdu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधारणमपि ज्ञेयमेवं रोपणलक्षणम् प्रसादनवदाचष्टे तस्मिन् युक्तेऽतिभेषजम्
sādhāraṇamapi jñeyamevaṃ ropaṇalakṣaṇam prasādanavadācaṣṭe tasmin yukte'tibheṣajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहनं रोपणं वाऽपि हीनयुक्तमपार्थकम् कर्तव्यं मात्रया तस्मादञ्जनं सिद्धिमिच्छता
snehanaṃ ropaṇaṃ vā'pi hīnayuktamapārthakam kartavyaṃ mātrayā tasmādañjanaṃ siddhimicchatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुटपाकक्रियाद्यासु क्रियास्वेषैकिऐ!वि कल्पना सहस्रशश्चाञ्जनेषु बीजेनोक्तेन पूजिताः
puṭapākakriyādyāsu kriyāsveṣaikiai!vi kalpanā sahasraśaścāñjaneṣu bījenoktena pūjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्टेर्बलविवृर्द्ध्य्थं याप्यरोगक्षयाय च राजार्हान्यञ्जनाग्र्याणि निबोधेमान्यतः परम्
dṛṣṭerbalavivṛrddhythaṃ yāpyarogakṣayāya ca rājārhānyañjanāgryāṇi nibodhemānyataḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टौ भागानञ्जनस्य नीलोत्पलसमत्विषः औदुम्बरं शातकुम्भं राजतं च समासतः
aṣṭau bhāgānañjanasya nīlotpalasamatviṣaḥ audumbaraṃ śātakumbhaṃ rājataṃ ca samāsataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादशैतान् भागांस्तु योजयेत् कुशलो भिषक् मूषाक्षिप्तं तदाध्मातमावृतं जातवेदसि
ekādaśaitān bhāgāṃstu yojayet kuśalo bhiṣak mūṣākṣiptaṃ tadādhmātamāvṛtaṃ jātavedasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खदिराश्मन्तकाङ्गारैर्गोशकृद्भिरथापि वा गवां शकृद्र से मूत्रे दध्नि सर्पिषि माक्षिके
khadirāśmantakāṅgārairgośakṛdbhirathāpi vā gavāṃ śakṛdra se mūtre dadhni sarpiṣi mākṣike
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैलमद्यवसाकज्जसर्वगन्धोदकेषु च द्रा क्षारसेक्षुत्रिफलारसेषु सुहिमेषु च
tailamadyavasākajjasarvagandhodakeṣu ca drā kṣārasekṣutriphalāraseṣu suhimeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सारिवादिकषाये च कषाये चोत्पलादिके निषेचयेत् पृथक् चैनं ध्मातं ध्मातं पुनः पुनः
sārivādikaṣāye ca kaṣāye cotpalādike niṣecayet pṛthak cainaṃ dhmātaṃ dhmātaṃ punaḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततोऽन्तरीक्षे सप्ताहं प्लोतबद्धं स्थितं जले विशोष्य चूर्णयेन्मुक्तां स्फटिकं विद्रुमं तथा
tato'ntarīkṣe saptāhaṃ plotabaddhaṃ sthitaṃ jale viśoṣya cūrṇayenmuktāṃ sphaṭikaṃ vidrumaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालानुसारिवां चापि शुचिरावाप्य योगतः एतच्चूर्णाञ्जनं श्रेष्ठं निहितं भाजने शुभे
kālānusārivāṃ cāpi śucirāvāpya yogataḥ etaccūrṇāñjanaṃ śreṣṭhaṃ nihitaṃ bhājane śubhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दन्तस्फटिकवैदूर्यशङ्खशैलासनोद्भवे शातकुम्भेऽथ शार्ङ्गे वा राजते वा सुसंस्कृते सहस्रपाकवत् पूजां कृत्वा राज्ञः प्रयोजयेत्
dantasphaṭikavaidūryaśaṅkhaśailāsanodbhave śātakumbhe'tha śārṅge vā rājate vā susaṃskṛte sahasrapākavat pūjāṃ kṛtvā rājñaḥ prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाञ्जिताक्षो नृपतिर्भवेत् सर्वजनप्रियः अधृष्यः सर्वभूतानां दृष्टिरोगविवर्जितः
tenāñjitākṣo nṛpatirbhavet sarvajanapriyaḥ adhṛṣyaḥ sarvabhūtānāṃ dṛṣṭirogavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुष्ठं चन्दनमेलाश्च पत्रं मधुकमञ्जनम् मेषशृङ्गस्य पुष्पाणि वक्रं रत्नानि सप्त च
kuṣṭhaṃ candanamelāśca patraṃ madhukamañjanam meṣaśṛṅgasya puṣpāṇi vakraṃ ratnāni sapta ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पलस्य बृहत्योश्च पद्मस्यापि च केशरम् नागपुष्पमुशीराणि पिप्पली तुत्थमुत्तमम्
utpalasya bṛhatyośca padmasyāpi ca keśaram nāgapuṣpamuśīrāṇi pippalī tutthamuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुक्कुटाण्डकपालानि दार्वीं पथ्यां सरोचनाम् मरिचान्यक्षमज्जानं तुल्यां च गृहगोपिकाम्
kukkuṭāṇḍakapālāni dārvīṃ pathyāṃ sarocanām maricānyakṣamajjānaṃ tulyāṃ ca gṛhagopikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा सूक्ष्मं ततश्चूर्णं न्यसेदभ्यर्च्य पूर्ववत् एतद्भद्रो दयं नाम सदैवार्हति भूमिपः
kṛtvā sūkṣmaṃ tataścūrṇaṃ nyasedabhyarcya pūrvavat etadbhadro dayaṃ nāma sadaivārhati bhūmipaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वक्रं समरिचं चैव मांसीं शैलेयमेव च तुल्यांशानि समानैस्तैः समग्रैश्च मनःशिला
vakraṃ samaricaṃ caiva māṃsīṃ śaileyameva ca tulyāṃśāni samānaistaiḥ samagraiśca manaḥśilā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पत्रस्य भागाश्चत्वारो द्विगुणं सर्वतोऽञ्जनम् तावच्च यष्टीमधुकं पूर्ववच्चैतदञ्जनम्
patrasya bhāgāścatvāro dviguṇaṃ sarvato'ñjanam tāvacca yaṣṭīmadhukaṃ pūrvavaccaitadañjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनःशिलां देवकाष्ठं रजन्यौ त्रिफलोषणम् लाक्षालशुनमञ्जिष्ठासैन्धवैलाः समाक्षिकाः
manaḥśilāṃ devakāṣṭhaṃ rajanyau triphaloṣaṇam lākṣālaśunamañjiṣṭhāsaindhavailāḥ samākṣikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रोध्रं सावरकं चूर्णमायसं तांम्रमेव च कालानुसारिवां चैव कुक्कुटाण्डदलानि च
rodhraṃ sāvarakaṃ cūrṇamāyasaṃ tāṃmrameva ca kālānusārivāṃ caiva kukkuṭāṇḍadalāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुल्यानि पयसा पिष्ट्वा गुटिकां कारयेद्बुधः कण्डूतिमिरशुक्लार्मरक्तराज्युपशान्तये
tulyāni payasā piṣṭvā guṭikāṃ kārayedbudhaḥ kaṇḍūtimiraśuklārmaraktarājyupaśāntaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कांस्यापमार्जनमसी मधुकं सैन्धवं तथा एरण्डमूलं च समं बृहत्यंशद्वयान्वितम्
kāṃsyāpamārjanamasī madhukaṃ saindhavaṃ tathā eraṇḍamūlaṃ ca samaṃ bṛhatyaṃśadvayānvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजेन पयसा पिष्ट्वा ताम्रपात्रं प्रलेपयेत् सप्तकृत्वस्तु ता वर्त्यश्छायाशुष्का रुजापहाः
ājena payasā piṣṭvā tāmrapātraṃ pralepayet saptakṛtvastu tā vartyaśchāyāśuṣkā rujāpahāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पथ्यातुत्थकयष्ट्याह्वैस्तुल्यैर्मरिचषोडशा पथ्या सर्वविकारेषु वर्तिः शीताम्बुपेषिता
pathyātutthakayaṣṭyāhvaistulyairmaricaṣoḍaśā pathyā sarvavikāreṣu vartiḥ śītāmbupeṣitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसक्रियाविधानेन यथोक्तविधिकोविदः पिण्डाञ्जनानि कुर्वीत यथायोगमतन्द्रि तः
rasakriyāvidhānena yathoktavidhikovidaḥ piṇḍāñjanāni kurvīta yathāyogamatandri taḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.