Suśruta-saṃhitā 6.22

अथातो नासागतरोगविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः

athāto nāsāgatarogavijñānīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपीनसः पूतिनस्यं नासापाकस्तथैव च तथा शोणितपित्तं च पूयशोणितमेव च

apīnasaḥ pūtinasyaṃ nāsāpākastathaiva ca tathā śoṇitapittaṃ ca pūyaśoṇitameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षवथुर्भ्रंशथुर्दीप्तो नासानाहः परिस्रवः नासाशोषेण सहिता दशैकाश्चेरिता गदाः

kṣavathurbhraṃśathurdīpto nāsānāhaḥ parisravaḥ nāsāśoṣeṇa sahitā daśaikāśceritā gadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वार्यर्शांसि चत्वारः शोफाः सप्तार्बुदानि च प्रतिश्यायाश्च ये पञ्च वक्ष्यन्ते सचिकित्सिताः एकत्रिंशन्मितास्ते तु नासारोगाः प्रकीर्तिताः

catvāryarśāṃsi catvāraḥ śophāḥ saptārbudāni ca pratiśyāyāśca ye pañca vakṣyante sacikitsitāḥ ekatriṃśanmitāste tu nāsārogāḥ prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनह्यते यस्य विधूप्यते च प्रक्लिद्यते शुष्यति चापि नासा न वेत्ति यो गन्धरसांश्च जन्तुर्जुष्टं व्यवस्येत्तमपीनसेन

ānahyate yasya vidhūpyate ca praklidyate śuṣyati cāpi nāsā na vetti yo gandharasāṃśca janturjuṣṭaṃ vyavasyettamapīnasena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं चानिलश्लेष्मभवं विकारं ब्रूयात् प्रतिश्यायसमानलिङ्गम् दोषैःर्विदग्धैर्गलतालुमूले संवासितो यस्य समीरणस्तु

taṃ cānilaśleṣmabhavaṃ vikāraṃ brūyāt pratiśyāyasamānaliṅgam doṣaiḥrvidagdhairgalatālumūle saṃvāsito yasya samīraṇastu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निरेति पूतिर्मुखनासिकाभ्यां तं पूतिनासं प्रवदन्ति रोगम् घ्राणाश्रितं पित्तमरूंषि कुर्याद्यस्मिन् विकारे बलवांश्च पाकः

nireti pūtirmukhanāsikābhyāṃ taṃ pūtināsaṃ pravadanti rogam ghrāṇāśritaṃ pittamarūṃṣi kuryādyasmin vikāre balavāṃśca pākaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं नासिकापाकमिति व्यवस्येद्विक्लेदकोथावपि यत्र दृष्टौ चतुर्विधं द्विप्रभवं द्विमार्गं वक्ष्यामि भूयः खलु रक्तपित्तम्

taṃ nāsikāpākamiti vyavasyedvikledakothāvapi yatra dṛṣṭau caturvidhaṃ dviprabhavaṃ dvimārgaṃ vakṣyāmi bhūyaḥ khalu raktapittam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोषैर्विदग्धैरथवाऽपि जन्तोर्ललाटदेशेऽभिहतस्य तैस्तु नासा स्रवेत् पूयमसृग्विमिश्रं तं पूयरक्तं प्रवदन्ति रोगम्

doṣairvidagdhairathavā'pi jantorlalāṭadeśe'bhihatasya taistu nāsā sravet pūyamasṛgvimiśraṃ taṃ pūyaraktaṃ pravadanti rogam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घ्राणाश्रिते मर्मणि संप्रदुष्टे यस्यानिलो नासिकया निरेति

ghrāṇāśrite marmaṇi saṃpraduṣṭe yasyānilo nāsikayā nireti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कफानुयातो बहुशः सशब्दस्तं रोगमाहुः क्षवथुं विधिज्ञाः तीक्ष्णोपयोगादतिजिघ्रतो वा भावान् कटूनर्कनिरीक्षणाद्वा

kaphānuyāto bahuśaḥ saśabdastaṃ rogamāhuḥ kṣavathuṃ vidhijñāḥ tīkṣṇopayogādatijighrato vā bhāvān kaṭūnarkanirīkṣaṇādvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत्रादिभिर्वा तरुणास्थिमर्मण्युद्धाटितेऽन्य क्षवथुर्निरेति प्रभ्रश्यते नासिकयैव यश्च सान्द्रो विदग्धो लवणः कफस्तु

sūtrādibhirvā taruṇāsthimarmaṇyuddhāṭite'nya kṣavathurnireti prabhraśyate nāsikayaiva yaśca sāndro vidagdho lavaṇaḥ kaphastu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राक् संचितो मूर्धनि पित्ततप्तस्तं भ्रंशथुं व्याधिमुदाहरन्ति घ्राणे भृशं दाहसमन्विते तु विनिःसरेद्धूम इवेह वायुः

prāk saṃcito mūrdhani pittataptastaṃ bhraṃśathuṃ vyādhimudāharanti ghrāṇe bhṛśaṃ dāhasamanvite tu viniḥsareddhūma iveha vāyuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासा प्रदीप्तेव च यस्य जन्तोर्व्याधिं तु तं दीप्तमुदाहरन्ति कफावृतो वायुरुदानसंज्ञो यदा स्वमार्गे विगुणः स्थितः स्यात्

nāsā pradīpteva ca yasya jantorvyādhiṃ tu taṃ dīptamudāharanti kaphāvṛto vāyurudānasaṃjño yadā svamārge viguṇaḥ sthitaḥ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घ्राणं वृणोतीव तदा स रोगो नासाप्रतीनाह इति प्रदिष्टः अजस्रमच्छं सलिलप्रकाशं यस्याविवर्णं स्रवतीह नासा

ghrāṇaṃ vṛṇotīva tadā sa rogo nāsāpratīnāha iti pradiṣṭaḥ ajasramacchaṃ salilaprakāśaṃ yasyāvivarṇaṃ sravatīha nāsā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्रौ विशेषेण हि तं विकारं नासापरिस्रावमिति व्यवस्येत् घ्राणाश्रिते श्लेष्मणि मारुतेन पित्तेन गाढं परिशोषिते च

rātrau viśeṣeṇa hi taṃ vikāraṃ nāsāparisrāvamiti vyavasyet ghrāṇāśrite śleṣmaṇi mārutena pittena gāḍhaṃ pariśoṣite ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समुच्छ्वसित्यूर्ध्वमधश्च कृच्छ्राद्यस्तस्य नासापरिशोष उक्तः दोषैस्त्रिभिस्तैः पृथगेकशश्च ब्रूयात्तथाऽशासि तथैव शोफान्

samucchvasityūrdhvamadhaśca kṛcchrādyastasya nāsāpariśoṣa uktaḥ doṣaistribhistaiḥ pṛthagekaśaśca brūyāttathā'śāsi tathaiva śophān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शालाक्यसिद्धान्तमवेक्ष्य चापि सर्वात्मकं सप्तममर्बुदं तु रोगः प्रतिश्याय इहोपदिष्टः स वक्ष्यते पञ्चविधः पुरस्तात्

śālākyasiddhāntamavekṣya cāpi sarvātmakaṃ saptamamarbudaṃ tu rogaḥ pratiśyāya ihopadiṣṭaḥ sa vakṣyate pañcavidhaḥ purastāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासास्रोतोगता रोगास्त्रिंशदेकश्च कीर्तिताः स्रोतःपथे यद्विपुलं कोशवच्चार्बुदं भवेत्

nāsāsrotogatā rogāstriṃśadekaśca kīrtitāḥ srotaḥpathe yadvipulaṃ kośavaccārbudaṃ bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोफास्तु शोफविज्ञाना नासास्रोतोव्यवस्थिताः निदानेऽशासि निर्दिष्टान्येवं तानि विभावयेत्

śophāstu śophavijñānā nāsāsrotovyavasthitāḥ nidāne'śāsi nirdiṣṭānyevaṃ tāni vibhāvayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सुश्रुतसंहितायामुत्तरतन्त्रान्तर्गते शालाक्यतन्त्रे नासागतरोगविज्ञानीयो नाम द्वाविंशोऽध्यायः

iti suśrutasaṃhitāyāmuttaratantrāntargate śālākyatantre nāsāgatarogavijñānīyo nāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.