अथातोऽतीसारप्रतिषेधं व्याख्यास्यामः
athāto'tīsārapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Suśruta-saṃhitā·6·6.40
Suśruta-saṃhitā 6.40
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुर्वतिस्निग्धरूक्षोष्णद्र वस्थूलातिशीतलैः विरुद्धाध्यशनाजीर्णैरसात्म्यैश्चापि भोजनैः
gurvatisnigdharūkṣoṣṇadra vasthūlātiśītalaiḥ viruddhādhyaśanājīrṇairasātmyaiścāpi bhojanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहाद्यैरतियुक्तैश्च मिथ्यायुक्तैर्विषाद्भयात् शोकाद्दुष्टाम्बुमद्यातिपानात् सात्म्यर्तुपर्ययात्
snehādyairatiyuktaiśca mithyāyuktairviṣādbhayāt śokādduṣṭāmbumadyātipānāt sātmyartuparyayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलातिरमणैर्वेगविघातैः कृमिदोषतः नृणां भवत्यतीसारो लक्षणं तस्य वक्ष्यते
jalātiramaṇairvegavighātaiḥ kṛmidoṣataḥ nṛṇāṃ bhavatyatīsāro lakṣaṇaṃ tasya vakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संशम्यापांधातुरन्तः कृशानुं वर्चोमिश्रो मारुतेन प्रणुन्नः वृद्धोऽतीवाधः सरत्येष यस्माद्व्याधिं घोरं तं त्वतीसारमाहुः
saṃśamyāpāṃdhāturantaḥ kṛśānuṃ varcomiśro mārutena praṇunnaḥ vṛddho'tīvādhaḥ saratyeṣa yasmādvyādhiṃ ghoraṃ taṃ tvatīsāramāhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकशः सर्वशश्चापि दोषैः शोकेनान्यः षष्ठ आमेन चोक्तः केचित् प्राहुर्नैकरूपप्रकारं नैवेत्येवं काशिराजस्त्ववोचत्
ekaikaśaḥ sarvaśaścāpi doṣaiḥ śokenānyaḥ ṣaṣṭha āmena coktaḥ kecit prāhurnaikarūpaprakāraṃ naivetyevaṃ kāśirājastvavocat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दोषावस्थास्तस्य नैकप्रकाराः काले काले व्याधितस्योद्भवन्ति हृन्नाभिपायूदरकुक्षितोदगात्रावसादानिलसन्निरोधाः
doṣāvasthāstasya naikaprakārāḥ kāle kāle vyādhitasyodbhavanti hṛnnābhipāyūdarakukṣitodagātrāvasādānilasannirodhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विट्सङ्ग आध्मानमथाविपाको भविष्यतस्तस्य पुरःसराणि शूलाविष्टः सक्तमूत्रोऽन्त्रकूजी स्रस्तापानः सन्नकट्यूरुजङ्घः
viṭsaṅga ādhmānamathāvipāko bhaviṣyatastasya puraḥsarāṇi śūlāviṣṭaḥ saktamūtro'ntrakūjī srastāpānaḥ sannakaṭyūrujaṅghaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्चो मुञ्चत्यल्पमल्पं सफेनं रूक्षं श्यावं सानिलं मारुतेन दुर्गन्ध्युष्णं वेगवन्मांसतोयप्रख्यं भिन्नं स्विन्नदेहोऽतितीक्ष्णम्
varco muñcatyalpamalpaṃ saphenaṃ rūkṣaṃ śyāvaṃ sānilaṃ mārutena durgandhyuṣṇaṃ vegavanmāṃsatoyaprakhyaṃ bhinnaṃ svinnadeho'titīkṣṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तात् पीतं नीलमालोहितं वा तृष्णामूर्च्छादाहपाकज्वरार्तः तन्द्रा निद्रा गौरवोत्क्लेशसादी वेगाशङ्की सृष्टविट्कोऽपि भूयः
pittāt pītaṃ nīlamālohitaṃ vā tṛṣṇāmūrcchādāhapākajvarārtaḥ tandrā nidrā gauravotkleśasādī vegāśaṅkī sṛṣṭaviṭko'pi bhūyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लं सान्द्रं श्लेष्मणा श्लेष्मयुक्तं भक्तद्वेषी निःस्वनं हृष्टरोमा तन्द्रा युक्तो मोहसादास्यशोषी वर्चः कुर्यान्नैकवर्णं तृषार्तः
śuklaṃ sāndraṃ śleṣmaṇā śleṣmayuktaṃ bhaktadveṣī niḥsvanaṃ hṛṣṭaromā tandrā yukto mohasādāsyaśoṣī varcaḥ kuryānnaikavarṇaṃ tṛṣārtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वोद्भूते सर्वलिङ्गोपपत्तिः कृच्छ्रश्चायं बालवृद्धेष्वसाध्यः तैस्तैर्भावैः शोचतोऽल्पाशनस्य बाष्पावेगः पक्तिमाविध्यश्यिजिन्तोः
sarvodbhūte sarvaliṅgopapattiḥ kṛcchraścāyaṃ bālavṛddheṣvasādhyaḥ taistairbhāvaiḥ śocato'lpāśanasya bāṣpāvegaḥ paktimāvidhyaśyijintoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कोष्ठं गत्वा क्षोभयत्यस्य रक्तं तच्चाधस्तात् काकणन्तीप्रकाशम् वर्चोमिश्रं निःपुरीषं सगन्धं निर्गन्धं वा सार्यते तेन कृच्छ्रात्
koṣṭhaṃ gatvā kṣobhayatyasya raktaṃ taccādhastāt kākaṇantīprakāśam varcomiśraṃ niḥpurīṣaṃ sagandhaṃ nirgandhaṃ vā sāryate tena kṛcchrāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शोकोत्पन्नो दुश्चिकित्स्योऽतिमात्रं रोगो वैद्यैः कष्ट एष प्रदिष्टः आमाजीर्णोपद्रुताः क्षोभयन्तः कोष्ठं दोषाः संप्रदुष्टाः सभक्तम्
śokotpanno duścikitsyo'timātraṃ rogo vaidyaiḥ kaṣṭa eṣa pradiṣṭaḥ āmājīrṇopadrutāḥ kṣobhayantaḥ koṣṭhaṃ doṣāḥ saṃpraduṣṭāḥ sabhaktam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानावर्णं नैकशः सारयन्ति कृच्छ्राज्जन्तोः षष्ठमेनं वदन्ति
nānāvarṇaṃ naikaśaḥ sārayanti kṛcchrājjantoḥ ṣaṣṭhamenaṃ vadanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसृष्टमेभिर्दोषैस्तु न्यस्तमप्स्ववसीदति पुरीषं भृशदुर्गन्धि विच्छिन्नं चामसंज्ञकम्
saṃsṛṣṭamebhirdoṣaistu nyastamapsvavasīdati purīṣaṃ bhṛśadurgandhi vicchinnaṃ cāmasaṃjñakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतान्येव तु लिङ्गानि विपरीतानि यस्य तु लाघवं च मनुष्यस्य तस्य पक्वं विनिर्दिशेत्
etānyeva tu liṅgāni viparītāni yasya tu lāghavaṃ ca manuṣyasya tasya pakvaṃ vinirdiśet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पिर्मेदोवेसवाराम्बुतैलमज्जाक्षीरक्षौद्र रूपं स्रवेद्यत् मञ्जिष्ठाभं मस्तुलुङ्गोपमं वा विस्रं शीतं प्रेतगन्ध्यञ्जनाभम्
sarpirmedovesavārāmbutailamajjākṣīrakṣaudra rūpaṃ sravedyat mañjiṣṭhābhaṃ mastuluṅgopamaṃ vā visraṃ śītaṃ pretagandhyañjanābham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजीमद्वा चन्द्र कैः सन्ततं वा पूयप्रख्यं कर्दमाभं तथोष्णम् हन्यादेतद्यत् प्रतीपं भवेच्च क्षीणं हन्युश्चोपसर्गाः प्रभूताः
rājīmadvā candra kaiḥ santataṃ vā pūyaprakhyaṃ kardamābhaṃ tathoṣṇam hanyādetadyat pratīpaṃ bhavecca kṣīṇaṃ hanyuścopasargāḥ prabhūtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असंवृतगुदं क्षीणं दुराध्मातमुपद्रुतम् गुदे पक्वे गतोष्माणमतीसारकिणं त्यजेत्
asaṃvṛtagudaṃ kṣīṇaṃ durādhmātamupadrutam gude pakve gatoṣmāṇamatīsārakiṇaṃ tyajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरिणामतीसारः संभूतो येन केनचित् दोषाणामेव लिङ्गानि कदाचिन्नातिवर्तते
śarīriṇāmatīsāraḥ saṃbhūto yena kenacit doṣāṇāmeva liṅgāni kadācinnātivartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्नेहाजीर्णनिमित्तस्तु बहुशूलप्रवाहिकः विसूचिकानिमित्तस्तु चान्योऽजीर्णनिमित्तजः विषार्शःकृमिसंमूतो यथास्वं दोषलक्षणः
snehājīrṇanimittastu bahuśūlapravāhikaḥ visūcikānimittastu cānyo'jīrṇanimittajaḥ viṣārśaḥkṛmisaṃmūto yathāsvaṃ doṣalakṣaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमपक्वक्रमं हित्वा नातिसारे क्रिया यतः अतः सर्वेऽतिसारास्तु ज्ञेयाः पक्वामलक्षणैः
āmapakvakramaṃ hitvā nātisāre kriyā yataḥ ataḥ sarve'tisārāstu jñeyāḥ pakvāmalakṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रादौ लङ्घनं कार्यमतिसारेषु देहिनाम् ततः पाचनसंयुक्तो यवाग्वादिक्रमो हितः
tatrādau laṅghanaṃ kāryamatisāreṣu dehinām tataḥ pācanasaṃyukto yavāgvādikramo hitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथवा वामयित्वाऽमे शूलाध्माननिपीडितम् पिप्पलीसैन्धवाम्भोभिर्लङ्घनाद्यैरुपाचरेत्
athavā vāmayitvā'me śūlādhmānanipīḍitam pippalīsaindhavāmbhobhirlaṅghanādyairupācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्यं च वमनस्यान्ते प्रद्र वं लघुभोजनम् खडयूषयवागूषु पिप्पल्याद्यं च योजयेत्
kāryaṃ ca vamanasyānte pradra vaṃ laghubhojanam khaḍayūṣayavāgūṣu pippalyādyaṃ ca yojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेन विधिना चामं यस्य वै नोपशाम्यति हरिद्रा दिं वचादिं वा पिबेत् प्रातः स मानवः
anena vidhinā cāmaṃ yasya vai nopaśāmyati haridrā diṃ vacādiṃ vā pibet prātaḥ sa mānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमातीसारिणां कार्यं नादौ संग्रहणं नृणाम् तेषां दोषा विबद्धाः प्राग्जनयन्त्यामयानिमान्
āmātīsāriṇāṃ kāryaṃ nādau saṃgrahaṇaṃ nṛṇām teṣāṃ doṣā vibaddhāḥ prāgjanayantyāmayānimān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्लीहपाण्ड्वामयानाहमेहकुष्ठोदरज्वरान् शोफगुल्मग्रहण्यर्शःशूलालसकहृद्द्ग्रहान्
plīhapāṇḍvāmayānāhamehakuṣṭhodarajvarān śophagulmagrahaṇyarśaḥśūlālasakahṛddgrahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सशूलं बहुशः कृच्छ्राद्विबद्धं योऽतिसार्यते दोषान् सन्निचितान् तस्य पथ्याभिः संप्रवर्तयेत्
saśūlaṃ bahuśaḥ kṛcchrādvibaddhaṃ yo'tisāryate doṣān sannicitān tasya pathyābhiḥ saṃpravartayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योऽतिद्र वं प्रभूतं च पुरीषमतिसार्यते तस्यादौ वमनं कुर्यात् पश्चाल्लङ्घनपाचनम्
yo'tidra vaṃ prabhūtaṃ ca purīṣamatisāryate tasyādau vamanaṃ kuryāt paścāllaṅghanapācanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तोकं स्तोकं विबद्धं वा सशूलं योऽतिसार्यते अभयापिप्पलीकल्कैः सुखोष्णैस्तं विरेचयेत्
stokaṃ stokaṃ vibaddhaṃ vā saśūlaṃ yo'tisāryate abhayāpippalīkalkaiḥ sukhoṣṇaistaṃ virecayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आमे च लङ्घनं शस्तमादौ पाचनमेव वा योगाश्चात्र प्रवक्ष्यन्ते त्वामातीसारनाशनाः
āme ca laṅghanaṃ śastamādau pācanameva vā yogāścātra pravakṣyante tvāmātīsāranāśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिङ्गातिविषाहिङ्गुसौवर्चलवचाभयाः देवदारुवचामुस्तानागरातिविषाभयाः
kaliṅgātiviṣāhiṅgusauvarcalavacābhayāḥ devadāruvacāmustānāgarātiviṣābhayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभया धान्यकं मुस्तं पिप्पली नागरं वचा नागरं धान्यकं मुस्तं वालकं बिल्वमेव च
abhayā dhānyakaṃ mustaṃ pippalī nāgaraṃ vacā nāgaraṃ dhānyakaṃ mustaṃ vālakaṃ bilvameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुस्तं पर्पटकं शुण्ठी वचा प्रतिविषाऽभया अभयाऽतिविषा हिङ्गु वचा सौवर्चलं तथा
mustaṃ parpaṭakaṃ śuṇṭhī vacā prativiṣā'bhayā abhayā'tiviṣā hiṅgu vacā sauvarcalaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्रकः पिप्पलीमूलं वचा कटुकरोहिणी पाठा वत्सकबीजानि हरीतक्यो महौषधम्
citrakaḥ pippalīmūlaṃ vacā kaṭukarohiṇī pāṭhā vatsakabījāni harītakyo mahauṣadham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मूर्वा निर्दहनी पाठा त्र्! यूषणं गजपिप्पली सिद्धार्थका भद्र दारु शताह्वा कटुरोहिणी
mūrvā nirdahanī pāṭhā tr! yūṣaṇaṃ gajapippalī siddhārthakā bhadra dāru śatāhvā kaṭurohiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एला सावरकं कुष्ठं हरिद्रे कौटजा यवाः मेषशृङ्गी त्वगेले च कृमिघ्नं वृक्षकाणि च
elā sāvarakaṃ kuṣṭhaṃ haridre kauṭajā yavāḥ meṣaśṛṅgī tvagele ca kṛmighnaṃ vṛkṣakāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृक्षादनी वीरतरुर्बृहत्यौ द्वे सहे तथा अरलुत्वक् तैन्दुकी च दाडिमी कौटजी शमी
vṛkṣādanī vīratarurbṛhatyau dve sahe tathā aralutvak taindukī ca dāḍimī kauṭajī śamī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठा तेजोवती मुस्तं पिप्पली कौटजं फलम् पटोलंलिई!दिई!प्यको बिल्वं हरिद्रे देवदारु च
pāṭhā tejovatī mustaṃ pippalī kauṭajaṃ phalam paṭolaṃliī!diī!pyako bilvaṃ haridre devadāru ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विडङ्गमभया पाठा शृङ्गवेरं घनं वचा वचा वत्सकबीजानि सैन्धवं कटुरोहिणी
viḍaṅgamabhayā pāṭhā śṛṅgaveraṃ ghanaṃ vacā vacā vatsakabījāni saindhavaṃ kaṭurohiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिङ्गुर्वत्सकबीजानि वचा बिल्वशलाटु च नागरातिविषे मुस्तं पिप्पल्यो वात्सकं फलम्
hiṅgurvatsakabījāni vacā bilvaśalāṭu ca nāgarātiviṣe mustaṃ pippalyo vātsakaṃ phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महौषधं प्रतिविषा मुस्तं चेत्यामपाचनाः प्रयोज्या विंशतिर्योगाः श्लोकार्धविहितास्त्विमे
mahauṣadhaṃ prativiṣā mustaṃ cetyāmapācanāḥ prayojyā viṃśatiryogāḥ ślokārdhavihitāstvime
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धान्याम्लोष्णाम्बुमद्यानां पिबेदन्यतमेन वा निष्क्वाथान् वा पिबेदेषां सुखोष्णान् साधु साधितान्
dhānyāmloṣṇāmbumadyānāṃ pibedanyatamena vā niṣkvāthān vā pibedeṣāṃ sukhoṣṇān sādhu sādhitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयस्युत्क्वाथ्य मुस्तानां विंशतिं त्रिगुणाम्भसि क्षीरावशिष्टं तत्पीतं हन्त्यामं शूलमेव च
payasyutkvāthya mustānāṃ viṃśatiṃ triguṇāmbhasi kṣīrāvaśiṣṭaṃ tatpītaṃ hantyāmaṃ śūlameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निखिलेनोपदिष्टोऽय विधिरामोपशान्तये हरीतकीमतिविषां हिङ्गु सौवर्चलं वचाम्
nikhilenopadiṣṭo'ya vidhirāmopaśāntaye harītakīmativiṣāṃ hiṅgu sauvarcalaṃ vacām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिबेत् सुखाम्बुना जन्तुरामातीसारपीडितः पटोलं दीप्यकं बिल्वं वचापिप्पलिनागरम्
pibet sukhāmbunā janturāmātīsārapīḍitaḥ paṭolaṃ dīpyakaṃ bilvaṃ vacāpippalināgaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुस्तं कुष्ठं विडङ्गं च पिबेद्वाऽपि सुखाम्बुना शृङ्गवेरं गुडूचीं च पिबेदुष्णेन वारिणा
mustaṃ kuṣṭhaṃ viḍaṅgaṃ ca pibedvā'pi sukhāmbunā śṛṅgaveraṃ guḍūcīṃ ca pibeduṣṇena vāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लवणान्यथ पिप्पल्यो विडङ्गानि हरीतकी चित्रकं शिंशपा पाठा शार्ङ्गेष्टा लवणानि च
lavaṇānyatha pippalyo viḍaṅgāni harītakī citrakaṃ śiṃśapā pāṭhā śārṅgeṣṭā lavaṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिङ्गुर्वृक्षकबीजानि लवणानि च भागशः हस्तिदन्त्यथ पिप्पल्यः कल्कावक्षसमौ स्मृतौ
hiṅgurvṛkṣakabījāni lavaṇāni ca bhāgaśaḥ hastidantyatha pippalyaḥ kalkāvakṣasamau smṛtau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वचा गुडूचीकाण्डानि योगोऽय परमो मतः एते सुखाम्बुना योगा देयाः पञ्च सतां मताः
vacā guḍūcīkāṇḍāni yogo'ya paramo mataḥ ete sukhāmbunā yogā deyāḥ pañca satāṃ matāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निवृत्तेष्वामशूलेषु यस्य न प्रगुणोऽनिलः स्तोकं स्तोकं रुजामच्च सशूलं योऽतिसार्यते
nivṛtteṣvāmaśūleṣu yasya na praguṇo'nilaḥ stokaṃ stokaṃ rujāmacca saśūlaṃ yo'tisāryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सक्षारलवणैर्युक्तं मन्दाग्निः स पिबेद्घृतम् क्षीरनागरचाङ्गेरीकोलदध्यम्लसाधितम्
sakṣāralavaṇairyuktaṃ mandāgniḥ sa pibedghṛtam kṣīranāgaracāṅgerīkoladadhyamlasādhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्पिरच्छं पिबेद्वापि शूलातीसारशान्तये दध्ना तैलघृतं पक्वं सव्योषाजातिचित्रकैः
sarpiracchaṃ pibedvāpi śūlātīsāraśāntaye dadhnā tailaghṛtaṃ pakvaṃ savyoṣājāticitrakaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सबिल्वपिप्पलीमूलदाडिमैर्वा रुगन्वितैः निखिलो विधिरुक्तोऽय वातश्लेष्मोपशान्तये
sabilvapippalīmūladāḍimairvā ruganvitaiḥ nikhilo vidhirukto'ya vātaśleṣmopaśāntaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णोष्णवर्ज्यमेनं तु विदध्यात्पित्तजे भिषक् यथोक्तमुपवासान्ते यवागूश्च प्रशस्यते
tīkṣṇoṣṇavarjyamenaṃ tu vidadhyātpittaje bhiṣak yathoktamupavāsānte yavāgūśca praśasyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलयोरंशुमत्यां च श्वदंष्ट्रबृहतीषु च शतावर्यां च संसिद्धाः सुशीता मधुसंयुताः
balayoraṃśumatyāṃ ca śvadaṃṣṭrabṛhatīṣu ca śatāvaryāṃ ca saṃsiddhāḥ suśītā madhusaṃyutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुद्गादिषु च यूषाः स्युर्द्र व्यैरेतैः सुसंस्कृताः मृदुभिर्दीपनैस्तिक्तैर्द्र व्यैः स्यादामपाचनम्
mudgādiṣu ca yūṣāḥ syurdra vyairetaiḥ susaṃskṛtāḥ mṛdubhirdīpanaistiktairdra vyaiḥ syādāmapācanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिद्रा तिविषापाठावत्सबीजरसाञ्जनम् रसाञ्जनं हरिद्रे द्वे बीजानि कुटजस्य च
haridrā tiviṣāpāṭhāvatsabījarasāñjanam rasāñjanaṃ haridre dve bījāni kuṭajasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठा गुडूची भूनिम्बस्तथैव कटुरोहिणी एतैः श्लोकार्धनिर्दिष्टैः क्वाथाः स्युः पित्तपाचनाः
pāṭhā guḍūcī bhūnimbastathaiva kaṭurohiṇī etaiḥ ślokārdhanirdiṣṭaiḥ kvāthāḥ syuḥ pittapācanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुस्तं कुटजबीजानि भूनिम्बं सरसाञ्जनम् दार्वी दुरालभा बिल्वं वालकं रक्तचन्दनम्
mustaṃ kuṭajabījāni bhūnimbaṃ sarasāñjanam dārvī durālabhā bilvaṃ vālakaṃ raktacandanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्दनं वालकं मुस्तं भूनिम्बं सदुरालभम् मृणालं चन्दनं रोध्रं नागरं नीलमुत्पलम्
candanaṃ vālakaṃ mustaṃ bhūnimbaṃ sadurālabham mṛṇālaṃ candanaṃ rodhraṃ nāgaraṃ nīlamutpalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाठा मुस्तं हरिद्रे द्वे पिप्पली कौटजं फलम् फलत्वचं वत्सकस्य शृङ्गवेरं घनं वचा
pāṭhā mustaṃ haridre dve pippalī kauṭajaṃ phalam phalatvacaṃ vatsakasya śṛṅgaveraṃ ghanaṃ vacā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षडेतेऽभिहिता योगाः पित्तातीसारनाशनाः बिल्वशक्रयवाम्भोदबालकातिविषाकृतः कषायो हन्त्यतीसारं सामं पित्तसमुद्भवम्
ṣaḍete'bhihitā yogāḥ pittātīsāranāśanāḥ bilvaśakrayavāmbhodabālakātiviṣākṛtaḥ kaṣāyo hantyatīsāraṃ sāmaṃ pittasamudbhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुकोत्पलबिल्वाब्दह्रीबेरोशीरनागरैः कृतः क्वाथो मधुयुतः पित्तातीसारनाशनः
madhukotpalabilvābdahrīberośīranāgaraiḥ kṛtaḥ kvātho madhuyutaḥ pittātīsāranāśanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदा पक्वोऽप्यतीसारः सरत्येव मुहुर्मुहुः ग्रहण्या मार्दवाज्जन्तोस्तत्र संस्तम्भनं हितम्
yadā pakvo'pyatīsāraḥ saratyeva muhurmuhuḥ grahaṇyā mārdavājjantostatra saṃstambhanaṃ hitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समङ्गा धातकीपुष्पं मञ्जिष्ठा लोध्रमुस्तकम् शाल्मलीवेष्टको रोध्रं वृक्षदाडिमयोस्त्वचौ
samaṅgā dhātakīpuṣpaṃ mañjiṣṭhā lodhramustakam śālmalīveṣṭako rodhraṃ vṛkṣadāḍimayostvacau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आम्रास्थिमध्यं लोध्रं च बिल्वमध्यं प्रियङ्गवः मधुकं शृङ्गवेरं च दीर्घवृन्तत्वगेव च
āmrāsthimadhyaṃ lodhraṃ ca bilvamadhyaṃ priyaṅgavaḥ madhukaṃ śṛṅgaveraṃ ca dīrghavṛntatvageva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वार एते योगाः स्युः पक्वातीसारनाशनाः उक्ता य उपयोज्यास्ते सक्षौद्रा स्तण्डुलाम्बुना
catvāra ete yogāḥ syuḥ pakvātīsāranāśanāḥ uktā ya upayojyāste sakṣaudrā staṇḍulāmbunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मौस्तं कषायमेकं वा पेयं मधुसमायुतम् लोध्राम्बष्ठाप्रियङ्ग्वादीन् गणानेवं प्रयोजयेत्
maustaṃ kaṣāyamekaṃ vā peyaṃ madhusamāyutam lodhrāmbaṣṭhāpriyaṅgvādīn gaṇānevaṃ prayojayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मां समङ्गां मधुकं बिल्वजम्बूशलाटु च पिबेत्तण्डुलतोयेन सक्षौद्र मगदङ्करम्
padmāṃ samaṅgāṃ madhukaṃ bilvajambūśalāṭu ca pibettaṇḍulatoyena sakṣaudra magadaṅkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कच्छुरामूलकल्कं वाऽप्युदुम्बरफलोपमम् पयस्या चन्दनं पद्मा सितामुस्ताब्जकेशरम्
kacchurāmūlakalkaṃ vā'pyudumbaraphalopamam payasyā candanaṃ padmā sitāmustābjakeśaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्वातिसारं योगोऽय जयेत्पीतः सशोणितम् निरामरूपं शूलार्तं लङ्घनाद्यैश्च कर्षितम्
pakvātisāraṃ yogo'ya jayetpītaḥ saśoṇitam nirāmarūpaṃ śūlārtaṃ laṅghanādyaiśca karṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नरं रूक्षमवेक्ष्याग्निं सक्षारं पाययेद्घृतम् बलाबृहत्यंशुमतीकच्छुरामूलसाधितम्
naraṃ rūkṣamavekṣyāgniṃ sakṣāraṃ pāyayedghṛtam balābṛhatyaṃśumatīkacchurāmūlasādhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुक्षितं समधुकं पिबेच्छूलैरभिद्रुतः दार्वीबिल्वकणाद्रा क्षाकटुकेन्द्र यवैर्घृतम्
madhukṣitaṃ samadhukaṃ pibecchūlairabhidrutaḥ dārvībilvakaṇādrā kṣākaṭukendra yavairghṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधितं हन्त्यतीसारं वातपित्तकफात्मकम् दध्ना चाम्लेन संपक्वं सव्योषाजाजिचित्रकम्
sādhitaṃ hantyatīsāraṃ vātapittakaphātmakam dadhnā cāmlena saṃpakvaṃ savyoṣājājicitrakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सचव्यपिप्पलीमूलं दाडिमैर्वा रुगर्दितः पयो घृतं च मधु च पिबेच्छूलैरभिद्रुतः
sacavyapippalīmūlaṃ dāḍimairvā rugarditaḥ payo ghṛtaṃ ca madhu ca pibecchūlairabhidrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिताजमोदकट्वङ्गमधुकैरवचूर्णितम् अवेदनं सुसंपक्वं दीप्ताग्नेः सुचिरोत्थितम्
sitājamodakaṭvaṅgamadhukairavacūrṇitam avedanaṃ susaṃpakvaṃ dīptāgneḥ sucirotthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानावर्णमतीसारं पुटपाकैरुपाचरेत् त्वक्पिण्डं दीर्घवृन्तस्य पद्मकेसरसंयुतम्
nānāvarṇamatīsāraṃ puṭapākairupācaret tvakpiṇḍaṃ dīrghavṛntasya padmakesarasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काश्मरीपद्मपत्रैश्चावेष्ट्य सूत्रेण संदृढम् मृदाऽवलिप्तं सुकृतमङ्गारेष्ववकूलयेत्
kāśmarīpadmapatraiścāveṣṭya sūtreṇa saṃdṛḍham mṛdā'valiptaṃ sukṛtamaṅgāreṣvavakūlayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्विन्नमुद्धृत्य निष्पीड्य रसमादाय तं ततः शीतं मधुयुतं कृत्वा पाययेतोदरामये
svinnamuddhṛtya niṣpīḍya rasamādāya taṃ tataḥ śītaṃ madhuyutaṃ kṛtvā pāyayetodarāmaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवन्तीमेषशृङ्ग्यादिष्वेवं द्र व्येषु साधयेत् तित्तिरिं लुञ्चितं सम्यक् निष्कृष्टान्त्रं तु पूरयेत्
jīvantīmeṣaśṛṅgyādiṣvevaṃ dra vyeṣu sādhayet tittiriṃ luñcitaṃ samyak niṣkṛṣṭāntraṃ tu pūrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यग्रोधादित्वचां कल्कैः पूर्ववच्चावकूलयेत् रसमादाय तस्याथ सुस्विन्नस्य समाक्षिकम्
nyagrodhāditvacāṃ kalkaiḥ pūrvavaccāvakūlayet rasamādāya tasyātha susvinnasya samākṣikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्करोपहितं शीतं पाययेतोदरामये लोध्रचन्दनयष्ट्याह्वदार्वीपाठासितोत्पलान्
śarkaropahitaṃ śītaṃ pāyayetodarāmaye lodhracandanayaṣṭyāhvadārvīpāṭhāsitotpalān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तण्डुलोदकसंपिष्टान् दीर्घवृन्तत्वगन्वितान् पूर्ववत् कूलितात्तस्माद्र समादाय शीतलम्
taṇḍulodakasaṃpiṣṭān dīrghavṛntatvaganvitān pūrvavat kūlitāttasmādra samādāya śītalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्वाक्तं पाययेच्चैतत् कफपित्तोदरामये एवं प्ररोहैः कुर्वीत वटादीनां विधानवत्
madhvāktaṃ pāyayeccaitat kaphapittodarāmaye evaṃ prarohaiḥ kurvīta vaṭādīnāṃ vidhānavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुटपाकान् यथायोगं जाङ्गलोपहितान् शुभान् बहुश्लेष्म सरक्तं च मन्दवातं चिरोत्थितम्
puṭapākān yathāyogaṃ jāṅgalopahitān śubhān bahuśleṣma saraktaṃ ca mandavātaṃ cirotthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कौटजं फाणितं वाऽपि हन्त्यतीसारमोजसा अम्बष्ठादिमधुयुतं पिप्पल्यादिसमन्वितम्
kauṭajaṃ phāṇitaṃ vā'pi hantyatīsāramojasā ambaṣṭhādimadhuyutaṃ pippalyādisamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृश्निपर्णीबलाबिल्ववालकोत्पलधान्यकैः सनागरैः पिबेत् पेयां साधितामुदरामयी
pṛśniparṇībalābilvavālakotpaladhānyakaiḥ sanāgaraiḥ pibet peyāṃ sādhitāmudarāmayī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरलुत्वक् प्रियङ्गुं च मधुकं दाडिमाङ्कुरान् आवाप्य पिष्ट्वा दधनि यवागूं साधयेद्द्र वाम्
aralutvak priyaṅguṃ ca madhukaṃ dāḍimāṅkurān āvāpya piṣṭvā dadhani yavāgūṃ sādhayeddra vām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा सर्वानतीसारान् हन्ति पक्वानसंशयम् रसाञ्जनं सातिविषं त्वग्बीजं कौटजं तथा
eṣā sarvānatīsārān hanti pakvānasaṃśayam rasāñjanaṃ sātiviṣaṃ tvagbījaṃ kauṭajaṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धातकी नागरं चैव पाययेत्तण्डुलाम्बुना सशूलं रक्तजं घ्नन्ति एते मधुसमायुताः
dhātakī nāgaraṃ caiva pāyayettaṇḍulāmbunā saśūlaṃ raktajaṃ ghnanti ete madhusamāyutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मधुकं बिल्वपेशी च शर्करामधुसंयुता अतीसारं निहन्युश्च शालिषष्टिकयोः कणाः
madhukaṃ bilvapeśī ca śarkarāmadhusaṃyutā atīsāraṃ nihanyuśca śāliṣaṣṭikayoḥ kaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वल्लीढं मधुयुतं बदरीमूलमेव तु बदर्यर्जुनजम्ब्वाम्रशल्लकीवेतसत्वचः
tadvallīḍhaṃ madhuyutaṃ badarīmūlameva tu badaryarjunajambvāmraśallakīvetasatvacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शर्कराक्षौद्र संयुक्ताः पीता घ्नन्त्युदरामयम् एतैरेव यवागूंश्च षडान् यूषांश्च कारयेत्
śarkarākṣaudra saṃyuktāḥ pītā ghnantyudarāmayam etaireva yavāgūṃśca ṣaḍān yūṣāṃśca kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पानीयानि च तृष्णासु द्र व्येष्वेतेषु बुद्धिमान् कृतं शाल्मलिवृन्तेषु कषायं हिमसंज्ञितम्
pānīyāni ca tṛṣṇāsu dra vyeṣveteṣu buddhimān kṛtaṃ śālmalivṛnteṣu kaṣāyaṃ himasaṃjñitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशापर्युषितं पेयं सक्षौद्रं मधुकान्वितम् विबद्धवातविट् शूलपरीतः सप्रवाहिकः
niśāparyuṣitaṃ peyaṃ sakṣaudraṃ madhukānvitam vibaddhavātaviṭ śūlaparītaḥ sapravāhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सरक्तपित्तश्च पयः पिबेत्तृष्णासमन्वितः यथाऽमृतं तथा क्षीरमतीसारेषु पूजितम्
saraktapittaśca payaḥ pibettṛṣṇāsamanvitaḥ yathā'mṛtaṃ tathā kṣīramatīsāreṣu pūjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिरोत्थितेषु तत् पेयमपां भागैस्त्रिभिः शृतम् दोषशेषं हरेत्तद्धि तस्मात्पथ्यतमं स्मृतम्
cirotthiteṣu tat peyamapāṃ bhāgaistribhiḥ śṛtam doṣaśeṣaṃ harettaddhi tasmātpathyatamaṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हितः स्नेहविरेको वा बस्तयः पिच्छिलाश्च ये पिच्छिलस्वरसे सिद्धं हितं च घृतमुच्यते
hitaḥ snehavireko vā bastayaḥ picchilāśca ye picchilasvarase siddhaṃ hitaṃ ca ghṛtamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शकृता यस्तु संसृष्टमतिसार्येत शोणितम् प्राक् पश्चाद्वा पुरीषस्य सरुक् सपरिकर्तिकः
śakṛtā yastu saṃsṛṣṭamatisāryeta śoṇitam prāk paścādvā purīṣasya saruk saparikartikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरिशुङ्गाशृतं सर्पिः पिबेत् सक्षौद्र शर्करम् दार्वीत्वक्पिप्पलीशुण्ठीलाक्षाशक्रयवैर्घृतम्
kṣīriśuṅgāśṛtaṃ sarpiḥ pibet sakṣaudra śarkaram dārvītvakpippalīśuṇṭhīlākṣāśakrayavairghṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संयुक्तं भद्र रोहिण्या पक्वं पेयादिमिश्रितम् त्रिदोषमप्यतीसारं पीतं हन्ति सुदारुणम्
saṃyuktaṃ bhadra rohiṇyā pakvaṃ peyādimiśritam tridoṣamapyatīsāraṃ pītaṃ hanti sudāruṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गौरवे वमनं पथ्यं यस्य स्यात् प्रबलः कफः ज्वरे दाहे सविड्बन्धे मारुताद्र क्तपित्तवत्
gaurave vamanaṃ pathyaṃ yasya syāt prabalaḥ kaphaḥ jvare dāhe saviḍbandhe mārutādra ktapittavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संपक्वे बहुदोषे च विबन्धे मूत्रशोधनैः कार्यमास्थापनं क्षिप्रं तथा चैवानुवासनम्
saṃpakve bahudoṣe ca vibandhe mūtraśodhanaiḥ kāryamāsthāpanaṃ kṣipraṃ tathā caivānuvāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवाहणे गुदभ्रंशे मूत्राघाते कटिग्रहे मधुराम्लैः शृतं तैलं सर्पिर्वाऽप्यनुवासनम्
pravāhaṇe gudabhraṃśe mūtrāghāte kaṭigrahe madhurāmlaiḥ śṛtaṃ tailaṃ sarpirvā'pyanuvāsanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुदपाकस्तु पित्तेन यस्य स्यादहिताशिनः तस्य पित्तहराः सेकास्तत्सिद्धाश्चानुवासनाः
gudapākastu pittena yasya syādahitāśinaḥ tasya pittaharāḥ sekāstatsiddhāścānuvāsanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधिमण्डसुराबिल्वसिद्धं तैलं समारुते भोजने च हितं क्षीरं कच्छुरामूलसाधितम्
dadhimaṇḍasurābilvasiddhaṃ tailaṃ samārute bhojane ca hitaṃ kṣīraṃ kacchurāmūlasādhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पाल्पं बहुशो रक्तं सरुग्य उपवेश्यते यदा वायुर्विबद्धश्च पिच्छाबस्तिस्तदा हितः
alpālpaṃ bahuśo raktaṃ sarugya upaveśyate yadā vāyurvibaddhaśca picchābastistadā hitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायेण गददौर्बल्यं दीर्घकालातिसारिणाम् भवेत्तस्माद्धितं तेषां गुदे तैलावचारणम्
prāyeṇa gadadaurbalyaṃ dīrghakālātisāriṇām bhavettasmāddhitaṃ teṣāṃ gude tailāvacāraṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कपित्थशाल्मलीफञ्जीवटकार्पासदाडिमाः यूथिका कच्छुरा शेलुःशणश्चुच्चूश्च दाधिकाः
kapitthaśālmalīphañjīvaṭakārpāsadāḍimāḥ yūthikā kacchurā śeluḥśaṇaścuccūśca dādhikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शालपर्णी पृश्निपर्णी बृहती कण्टकारिका बलाश्वदंष्ट्राबिल्वानि पाठानागरधान्यकम्
śālaparṇī pṛśniparṇī bṛhatī kaṇṭakārikā balāśvadaṃṣṭrābilvāni pāṭhānāgaradhānyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष आहारसंयोगे हितः सर्वातिसारिणाम् तिलकल्को हितश्चात्र मौद्गो मुद्गरसस्तथा
eṣa āhārasaṃyoge hitaḥ sarvātisāriṇām tilakalko hitaścātra maudgo mudgarasastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्तातिसारी यो मर्त्यः पित्तलान्यतिषेवते पित्तं प्रदुष्टं तस्याशु रक्तातीसारमावहेत्
pittātisārī yo martyaḥ pittalānyatiṣevate pittaṃ praduṣṭaṃ tasyāśu raktātīsāramāvahet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्वरं शूलं तृषां दाहं गुदपाकं च दारुणम् यो रक्तं शकृतः पूर्वं पश्चाद्वा प्रतिसार्यते
jvaraṃ śūlaṃ tṛṣāṃ dāhaṃ gudapākaṃ ca dāruṇam yo raktaṃ śakṛtaḥ pūrvaṃ paścādvā pratisāryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स पल्लवैर्वटादीनां ससर्पिः साधितं पयः पिबेत् सशर्कराक्षौद्र मथवाऽप्यभिमथ्य तत्
sa pallavairvaṭādīnāṃ sasarpiḥ sādhitaṃ payaḥ pibet saśarkarākṣaudra mathavā'pyabhimathya tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नवनीतमथो लिह्यात्तक्रं चानुपिबेत्ततः प्रियालशाल्मलीप्लक्षशल्लकीतिनिशत्चचः
navanītamatho lihyāttakraṃ cānupibettataḥ priyālaśālmalīplakṣaśallakītiniśatcacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षीरे विमृदिताः पीताः सक्षौद्रा रक्तनाशनाः मधुकं शर्करा लोध्रं पयस्यामथ सारिवाम्
kṣīre vimṛditāḥ pītāḥ sakṣaudrā raktanāśanāḥ madhukaṃ śarkarā lodhraṃ payasyāmatha sārivām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.