Library·Sūryasiddhānta·14

Sūryasiddhānta 14

ब्राह्मं दिव्यं तथा पित्र्यं प्राजापत्यं गुरोस् तथा। सौरं च सावनं चान्द्रम् आर्क्षं मानानि वै नव॥

brāhmaṃ divyaṃ tathā pitryaṃ prājāpatyaṃ guros tathā/ sauraṃ ca sāvanaṃ cāndram ārkṣaṃ mānāni vai nava//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भिर् व्यवहारो +अत्र सौरचान्द्रार्क्षसावनैः। बार्हस्पत्येन षष्ट्यब्दं ज्ञेयं नान्यैस् तु नित्यशः॥

caturbhir vyavahāro +atra sauracāndrārkṣasāvanaiḥ/ bārhaspatyena ṣaṣṭyabdaṃ jñeyaṃ nānyais tu nityaśaḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौरेण द्युनिशोर् मानं षडशीतिमुखानि च। अयनं विषुवच्चैव संक्रान्तेः पुण्यकालता॥

saureṇa dyuniśor mānaṃ ṣaḍaśītimukhāni ca/ ayanaṃ viṣuvaccaiva saṃkrānteḥ puṇyakālatā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुलादि षडशीत्यह्नां षडशीतिमुखं क्रमात्। तच्चतुष्टयम् एव स्याद् द्विस्वभावेषु राशिषु॥

tulādi ṣaḍaśītyahnāṃ ṣaḍaśītimukhaṃ kramāt/ taccatuṣṭayam eva syād dvisvabhāveṣu rāśiṣu//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षड्विंशे धनुषो भागे द्वाविंशे निमिषस्य च। मिथुनाष्टादशे भागे कन्यायास् तु चतुर्दश॥

ṣaḍviṃśe dhanuṣo bhāge dvāviṃśe nimiṣasya ca/ mithunāṣṭādaśe bhāge kanyāyās tu caturdaśa//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शेषाणि कन्याया यान्य् अहानि तु षोडश। क्रतुभिस् तानि तुल्यानि पितॄणां दत्तम् अक्षयम्॥

tataḥ śeṣāṇi kanyāyā yāny ahāni tu ṣoḍaśa/ kratubhis tāni tulyāni pitṝṇāṃ dattam akṣayam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भचक्रनाभौ विषुवद्द्वितयं समसूत्रगम्। अयनद्वितयं चैव चतस्रः प्रथितास् तु ताः॥

bhacakranābhau viṣuvaddvitayaṃ samasūtragam/ ayanadvitayaṃ caiva catasraḥ prathitās tu tāḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदन्तरेषु संक्रान्तिद्वितयं द्वितयं पुनः। नैरन्तर्यात् तु संक्रान्तेर् ज्ञेयं विष्णुपदीद्वयम्॥

tadantareṣu saṃkrāntidvitayaṃ dvitayaṃ punaḥ/ nairantaryāt tu saṃkrānter jñeyaṃ viṣṇupadīdvayam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भानोर् मकरसङ्क्रान्तेः षण्मासा उत्तरायणम्। कर्क्यादेस् तु तथैव स्यात् षण्मासा दक्षिणायनम्॥

bhānor makarasaṅkrānteḥ ṣaṇmāsā uttarāyaṇam/ karkyādes tu tathaiva syāt ṣaṇmāsā dakṣiṇāyanam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विराशिनाथ ऋतवस् ततो +अपि शिशिरादयः। मेषादयो द्वादशैते मासास् तैर् एव वत्सरः॥

dvirāśinātha ṛtavas tato +api śiśirādayaḥ/ meṣādayo dvādaśaite māsās tair eva vatsaraḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्कमानकलाः षष्ट्या गुणिता भुक्तिभाजिताः। तदर्धनाड्यः सङ्क्रान्तेर् अर्वाक् पुण्यं तथा परे॥

arkamānakalāḥ ṣaṣṭyā guṇitā bhuktibhājitāḥ/ tadardhanāḍyaḥ saṅkrānter arvāk puṇyaṃ tathā pare//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्काद् विनिह्सृतः प्राचीं यद् यात्य् अहरहः शशी। तच् चान्द्रमानम् अंशैस् तु ज्ञेया द्वादशभिस् तिथिः॥

arkād viniHsṛtaḥ prācīṃ yad yāty aharahaḥ śaśī/ tac cāndramānam aṃśais tu jñeyā dvādaśabhis tithiḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिथिः करणम् उद्वाहः क्षौरं सर्वक्रियास् तथा। व्रतोपवासयात्राणां क्रिया चान्द्रेण गृह्यते॥

tithiḥ karaṇam udvāhaḥ kṣauraṃ sarvakriyās tathā/ vratopavāsayātrāṇāṃ kriyā cāndreṇa gṛhyate//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिंशता तिथिभिर् मासश् चान्द्रः पित्र्यम् अहः स्मृतम्। निशा च मासपक्षान्तौ तयोर् मध्ये विभागतः॥

triṃśatā tithibhir māsaś cāndraḥ pitryam ahaḥ smṛtam/ niśā ca māsapakṣāntau tayor madhye vibhāgataḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भचक्रभ्रमणं नित्यं नाक्षत्रं दिनम् उच्यते। नक्षत्रनाम्ना मासास् तु ज्ञेयाः पर्वान्तयोगतः॥

bhacakrabhramaṇaṃ nityaṃ nākṣatraṃ dinam ucyate/ nakṣatranāmnā māsās tu jñeyāḥ parvāntayogataḥ//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्तिक्यादिषु संयोगे कृत्तिकादि द्वयं द्वयम्। अन्त्योपान्त्यौ पञ्चमश् च त्रिधा मासत्रयं स्मृतम्॥

kārtikyādiṣu saṃyoge kṛttikādi dvayaṃ dvayam/ antyopāntyau pañcamaś ca tridhā māsatrayaṃ smṛtam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशाखादिषु कृष्णे च योगः पञ्चदशे तिथौ। कार्त्तिकादीनि वर्षाणि गुरोर् अस्तोदयात् तथा॥

vaiśākhādiṣu kṛṣṇe ca yogaḥ pañcadaśe tithau/ kārttikādīni varṣāṇi guror astodayāt tathā//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदयाद् उदयं भानोः सावनं तत् प्रकीर्तितम्। सावनानि स्युर् एतेन यज्ञकालविधिस् तु तैः॥(ड् एतन)

udayād udayaṃ bhānoḥ sāvanaṃ tat prakīrtitam/ sāvanāni syur etena yajñakālavidhis tu taiḥ//(ḍ etana)

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूतकादिपरिच्छेदो दिनमासाब्दपास् तथा। मध्यमा ग्रहभुक्तिस् तु सावनेनैव गृह्यते॥

sūtakādiparicchedo dinamāsābdapās tathā/ madhyamā grahabhuktis tu sāvanenaiva gṛhyate//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरासुराणाम् अन्योन्यम् अहोरात्रं विपर्ययात्। यत्प्रोक्तं तद् भवेद् दिव्यं भानोर् भगणपूरणात्॥

surāsurāṇām anyonyam ahorātraṃ viparyayāt/ yatproktaṃ tad bhaved divyaṃ bhānor bhagaṇapūraṇāt//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्वन्तरव्यवस्था च प्राजापत्यम् उदाहृतम्। न तत्र द्युनिशोर् भेदो ब्राह्मं कल्पः प्रकीर्तितम्॥

manvantaravyavasthā ca prājāpatyam udāhṛtam/ na tatra dyuniśor bhedo brāhmaṃ kalpaḥ prakīrtitam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् ते परमाख्यातं रहस्यं परमाद्भुतम्। ब्रह्मैतत् परमं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्॥

etat te paramākhyātaṃ rahasyaṃ paramādbhutam/ brahmaitat paramaṃ puṇyaṃ sarvapāpapraṇāśanam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यं चार्क्षं ग्रहाणां च दर्शितं ज्ञानम् उत्तमम्। विज्ञायार्कादिलोकेषु स्थानं प्राप्नोति शास्वतम्॥

divyaṃ cārkṣaṃ grahāṇāṃ ca darśitaṃ jñānam uttamam/ vijñāyārkādilokeṣu sthānaṃ prāpnoti śāsvatam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा मयम् आमन्त्र्य सम्यक् तेनाभिपूजितः। दिवम् आचक्रमे +अर्कांशः प्रविवेश स्वमण्डलम्॥

ity uktvā mayam āmantrya samyak tenābhipūjitaḥ/ divam ācakrame +arkāṃśaḥ praviveśa svamaṇḍalam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मयो +अथ दिव्यं तज्ञानं ज्ञात्वा साक्षाद् विवस्वतः। कृतकृत्यम् इवात्मानं मेने निर्धूतकल्मषम्॥

mayo +atha divyaṃ tajñānaṃ jñātvā sākṣād vivasvataḥ/ kṛtakṛtyam ivātmānaṃ mene nirdhūtakalmaṣam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञात्वा तम् ऋषयश् चाथ सूर्यलब्धवरं मयम्। परिबब्रुर् उपेत्याथो ज्ञानं पप्रच्छुर् आदरात्॥

jñātvā tam ṛṣayaś cātha sūryalabdhavaraṃ mayam/ paribabrur upetyātho jñānaṃ papracchur ādarāt//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेभ्यः प्रददौ प्रीतो ग्रहाणां चरितं महत्। अत्यद्भुततमं लोके रहस्यं ब्रह्मसम्मितम्॥

sa tebhyaḥ pradadau prīto grahāṇāṃ caritaṃ mahat/ atyadbhutatamaṃ loke rahasyaṃ brahmasammitam//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.