Suvarnaprabhasasutra 6

॥ शून्यतापरिवर्तः ॥ अथ खलु भगवांस्तस्यां वेलायामिमा गाथा अभाषत ॥ अन्येषु सूत्रेषु अचिन्तियेषु अतिविस्तरं देशितशून्यधर्माः । तस्मादिमे सूत्रवरोत्तमे वः संक्षेपतो देशित शून्यधर्माः

// Śūnyatāparivartaḥ // atha khalu bhagavāṃstasyāṃ velāyāmimā gāthā abhāṣata // anyeṣu sūtreṣu acintiyeṣu ativistaraṃ deśitaśūnyadharmāḥ / tasmādime sūtravarottame vaḥ saṃkṣepato deśita śūnyadharmāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वो ऽल्पबुद्धिरविजानमानो न शक्य ज्ञातुं खलु सर्वधर्मा । पश्येह सूत्रेन्द्रवरोत्तमेन संक्षेपतो देशित शून्यधर्माः

sattvo 'lpabuddhiravijānamāno na śakya jñātuṃ khalu sarvadharmā / paśyeha sūtrendravarottamena saṃkṣepato deśita śūnyadharmāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यैरुपायैर्नयहेतुभिश्च सत्त्वान कारुण्यवशोदयार्थम् । प्रकाशितं सूत्रवरेन्द्रमेतं यथाभिजानन्ति हि सर्वसत्त्वाः

anyairupāyairnayahetubhiśca sattvāna kāruṇyavaśodayārtham / prakāśitaṃ sūtravarendrametaṃ yathābhijānanti hi sarvasattvāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं च कायो यथ शून्यग्रामः षड्ग्राम चोरोपम इन्द्रियाणि । तान्येकग्रामे निवसन्ति सर्वे न ते विजानन्ति परस्परेण

ayaṃ ca kāyo yatha śūnyagrāmaḥ ṣaḍgrāma coropama indriyāṇi / tānyekagrāme nivasanti sarve na te vijānanti paraspareṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्षुरिन्द्रियं रूपमेतेषु धावति श्रोत्रेन्द्रियं शब्दविचारणेन । घ्राणेन्द्रियं गन्धविचित्रहारि जिह्वन्द्रियं नित्य रसेषु धावति

cakṣurindriyaṃ rūpameteṣu dhāvati śrotrendriyaṃ śabdavicāraṇena / ghrāṇendriyaṃ gandhavicitrahāri jihvandriyaṃ nitya raseṣu dhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कायेन्द्रियं स्पर्शगतो ऽभिधावति मनेन्द्रियं धर्मविचारणेन । षडिन्द्रियाणीति परस्परेण स्वकं स्वकं विषयमभिधावति

kāyendriyaṃ sparśagato 'bhidhāvati manendriyaṃ dharmavicāraṇena / ṣaḍindriyāṇīti paraspareṇa svakaṃ svakaṃ viṣayamabhidhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तं हि मायोपम चञ्चलं च षडिन्द्रियं विषयविचारणं च । यथा नरो धावति शून्यग्रामे संग्राम चौरेभि समाश्रितश्च

cittaṃ hi māyopama cañcalaṃ ca ṣaḍindriyaṃ viṣayavicāraṇaṃ ca / yathā naro dhāvati śūnyagrāme saṃgrāma caurebhi samāśritaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तं यथा षड्विषयाश्रितं च प्रजानते इन्द्रिय गोचरं च । रूपं च शब्दं च तथैव गन्धं रसं च स्पर्श तथ धर्मगोचरम्

cittaṃ yathā ṣaḍviṣayāśritaṃ ca prajānate indriya gocaraṃ ca / rūpaṃ ca śabdaṃ ca tathaiva gandhaṃ rasaṃ ca sparśa tatha dharmagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तं च सर्वत्र षडिन्द्रियेषु शकुनिरिव चञ्चलं इन्द्रियसंप्रविष्टम् । यत्र यत्रेन्द्रियसंश्रितं च न चेन्द्रियं कुर्वतु जानमात्मकम्

cittaṃ ca sarvatra ṣaḍindriyeṣu śakuniriva cañcalaṃ indriyasaṃpraviṣṭam / yatra yatrendriyasaṃśritaṃ ca na cendriyaṃ kurvatu jānamātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कायश्च निश्चेष्ट निर्व्यापारं च असारकः प्रत्ययसंभवश्च । अभूतविकल्पसमुत्थितश्च स्थितकर्मयन्त्रं इवं शून्यग्रामः

kāyaśca niśceṣṭa nirvyāpāraṃ ca asārakaḥ pratyayasaṃbhavaśca / abhūtavikalpasamutthitaśca sthitakarmayantraṃ ivaṃ śūnyagrāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षित्यम्भतेजो ऽनिलानि यथा चौरग्रामान्तः स्थित देशदेशे । परस्परेणैव सदा विरुद्धा यथैव आशीविष एकवेश्मनि

kṣityambhatejo 'nilāni yathā cauragrāmāntaḥ sthita deśadeśe / paraspareṇaiva sadā viruddhā yathaiva āśīviṣa ekaveśmani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धातूरगास्ते च चतुर्विधानि द्वे ऊर्ध्वगामी द्वय हेष्टगामी । द्वयाद्वयं दिशि विदिशासु सर्वं नश्यन्ति ता धातुभुजङ्गमानि

dhātūragāste ca caturvidhāni dve ūrdhvagāmī dvaya heṣṭagāmī / dvayādvayaṃ diśi vidiśāsu sarvaṃ naśyanti tā dhātubhujaṅgamāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षित्युरगश्च सलिलोरगश्च इमौ च हेष्टा क्षयतां व्रजेते । तेजोरगश्चानिलमारुतोरग इमौ हि द्वे ऊर्ध्वगतौ नभो ऽन्ते

kṣityuragaśca saliloragaśca imau ca heṣṭā kṣayatāṃ vrajete / tejoragaścānilamārutoraga imau hi dve ūrdhvagatau nabho 'nte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तं च विज्ञानमध्यस्थितं च गत्वा यथा पूर्वकृतेन कर्माणा । देवे मनुष्यएषु च त्रिष्वपाया यथाकृतं पूर्वभवे प्रवर्त्त्या

cittaṃ ca vijñānamadhyasthitaṃ ca gatvā yathā pūrvakṛtena karmāṇā / deve manuṣyaeṣu ca triṣvapāyā yathākṛtaṃ pūrvabhave pravarttyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लेष्मानिलपित्तक्षयान्तप्राप्तः कायः शकृन्मूत्रपरीषपूर्णः । निराभिरामः कृमिक्षुद्रपूर्णः क्षिप्तः श्मशाने यथ काष्ठभूतः

śleṣmānilapittakṣayāntaprāptaḥ kāyaḥ śakṛnmūtraparīṣapūrṇaḥ / nirābhirāmaḥ kṛmikṣudrapūrṇaḥ kṣiptaḥ śmaśāne yatha kāṣṭhabhūtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शून्या हि एते खलु सर्वधर्मा अविद्यतः प्रत्ययसंभवाश्च

śūnyā hi ete khalu sarvadharmā avidyataḥ pratyayasaṃbhavāśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते महाभूत अभूत सर्वाश्च यस्मान्महाभूतप्रकृत्यभावा । तस्माच्च भूता हि असंभवाश्च अविद्यमाना न कदाचि विद्यते

ete mahābhūta abhūta sarvāśca yasmānmahābhūtaprakṛtyabhāvā / tasmācca bhūtā hi asaṃbhavāśca avidyamānā na kadāci vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविद्यतः प्रत्ययसंभवाश्च अविद्यमानैव अविद्यवाचः । तस्मान्मया उक्त अविद्य एषा संस्कारविज्ञान सनामरूपम्

avidyataḥ pratyayasaṃbhavāśca avidyamānaiva avidyavācaḥ / tasmānmayā ukta avidya eṣā saṃskāravijñāna sanāmarūpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षडायतनस्पर्श तथैव वेदना तृष्णा उपादान तथा भवश्च । जातिजरामरणशोक उपद्रवाणां दुःखानि संस्कार अचिन्तियानि

ṣaḍāyatanasparśa tathaiva vedanā tṛṣṇā upādāna tathā bhavaśca / jātijarāmaraṇaśoka upadravāṇāṃ duḥkhāni saṃskāra acintiyāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसारचक्रे च यथा स्थितानि अभूत संभूत असंभवाश्च । अयोनिशश्चित्तविचारणं तथा दृष्टीगतं छेत्स्यथ आत्मनैव

saṃsāracakre ca yathā sthitāni abhūta saṃbhūta asaṃbhavāśca / ayoniśaścittavicāraṇaṃ tathā dṛṣṭīgataṃ chetsyatha ātmanaiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानासिना छिन्दथ क्लेशजालं स्कन्धालयं पश्यथ शून्यभूतम् । स्पर्शेथ तं बोधिगुणं ह्युदारं विवर्त च मे अमृतपुरस्य द्वारम्

jñānāsinā chindatha kleśajālaṃ skandhālayaṃ paśyatha śūnyabhūtam / sparśetha taṃ bodhiguṇaṃ hyudāraṃ vivarta ca me amṛtapurasya dvāram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तर्पिष्य ह अमृततरसेन आत्मनां पराहता मे वरधर्मभेरीः

tarpiṣya ha amṛtatarasena ātmanāṃ parāhatā me varadharmabherīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपूरितो मे वरधर्मशङ्खः प्रज्वालिता मे वरधर्म उल्का । सुवर्षितं मे वरधर्मवर्षं पराजिता मे परक्लेशशत्रवः

āpūrito me varadharmaśaṅkhaḥ prajvālitā me varadharma ulkā / suvarṣitaṃ me varadharmavarṣaṃ parājitā me parakleśaśatravaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छ्रेपितं मे वरधर्मध्वजं प्रतारिता मे भवसत्त्वसमुद्राः । पिधितानि मे ऽपायपथानि त्रीणि क्लेशाग्निदाहं शमयित्व प्राणिनाम्

ucchrepitaṃ me varadharmadhvajaṃ pratāritā me bhavasattvasamudrāḥ / pidhitāni me 'pāyapathāni trīṇi kleśāgnidāhaṃ śamayitva prāṇinām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्माद्धि पूर्वमहमनेककल्पान् अचिन्तिया पूजित्व नायका हि । चरित्व बोधाय दृढव्रतेन सद्धर्मकायं परिवेषमाणः

yasmāddhi pūrvamahamanekakalpān acintiyā pūjitva nāyakā hi / caritva bodhāya dṛḍhavratena saddharmakāyaṃ pariveṣamāṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तौ च पादौ च परित्यजित्वा धनं हिरण्यं मणिमुक्तभूषणम् । नयनोत्तमाङ्गं प्रियदारपुत्रं सुवर्णवैडूर्यविचित्ररत्नानि

hastau ca pādau ca parityajitvā dhanaṃ hiraṇyaṃ maṇimuktabhūṣaṇam / nayanottamāṅgaṃ priyadāraputraṃ suvarṇavaiḍūryavicitraratnāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्दित्वा त्रिसाहस्रायां सर्ववृक्षवनस्पतीम् । सर्वं च चूर्णयित्वा तत् कुर्यात् सूक्ष्मरजोपमम्

chinditvā trisāhasrāyāṃ sarvavṛkṣavanaspatīm / sarvaṃ ca cūrṇayitvā tat kuryāt sūkṣmarajopamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूर्णराशिं करित्वा तु यावदाकाशगोचरम् । अशकद्भभागभिन्नाय धरणीरजःसमानि वा

cūrṇarāśiṃ karitvā tu yāvadākāśagocaram / aśakadbhabhāgabhinnāya dharaṇīrajaḥsamāni vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वसत्त्वा अनेके हि ज्ञानवत तथैव च । सर्वं गणयितुं शक्यं न तु ज्ञातं जिनस्य च

sarvasattvā aneke hi jñānavata tathaiva ca / sarvaṃ gaṇayituṃ śakyaṃ na tu jñātaṃ jinasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकक्षणप्रवृत्तं तु यज्ज्ञानं च महामुनेः । अनेककल्पकोटीषु न शक्यं गणयितुं क्वचित्

ekakṣaṇapravṛttaṃ tu yajjñānaṃ ca mahāmuneḥ / anekakalpakoṭīṣu na śakyaṃ gaṇayituṃ kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.