Śvetāśvatara Upaniṣad 4

चतुर्थो ऽध्यायः य एको ऽवर्णो बहुधा शक्तियोगाद् वर्णान् अनेकान् निहितार्थो दधाति । वि चैति चान्ते विश्वम् आदौ स देवः स नो बुद्ध्या शुभया संयुनक्तु

caturtho 'dhyāyaḥ ya eko 'varṇo bahudhā śaktiyogād varṇān anekān nihitārtho dadhāti / vi caiti cānte viśvam ādau sa devaḥ sa no buddhyā śubhayā saṃyunaktu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एवाग्निस् तद् आदित्यस् तद् वायुस् तद् उ चन्द्रमाः । तद् एव शुक्रं तद् ब्रह्म तद् आपस् तत् प्रजापतिः

tad evāgnis tad ādityas tad vāyus tad u candramāḥ / tad eva śukraṃ tad brahma tad āpas tat prajāpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वं स्त्री त्वं पुमान् असि त्वं कुमार उत वा कुमारी । त्वं जीर्णो दण्डेन वञ्चसि त्वं जातो भवसि विश्वतोमुखः

tvaṃ strī tvaṃ pumān asi tvaṃ kumāra uta vā kumārī / tvaṃ jīrṇo daṇḍena vañcasi tvaṃ jāto bhavasi viśvatomukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलः पतङ्गो हरितो लोहिताक्षस् तडिद्गर्भ ऋतवः समुद्राः । अनादिमांस् त्वं विभुत्वेन वर्तसे यतो जातानि भुवनानि विश्वा

nīlaḥ pataṅgo harito lohitākṣas taḍidgarbha ṛtavaḥ samudrāḥ / anādimāṃs tvaṃ vibhutvena vartase yato jātāni bhuvanāni viśvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजाम् एकां लोहितशुक्लकृष्णां बह्वीः प्रजाः सृजमानां सरूपाः । अजो ह्य् एको जुषमाणो ऽनुशेते जहात्य् एनां भुक्तभोगाम् अजो ऽन्यः

ajām ekāṃ lohitaśuklakṛṣṇāṃ bahvīḥ prajāḥ sṛjamānāṃ sarūpāḥ / ajo hy eko juṣamāṇo 'nuśete jahāty enāṃ bhuktabhogām ajo 'nyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परिषस्वजाते । तयोर् अन्यः पिप्पलं स्वाद्व् अत्त्य् अनश्नन्न् अन्यो अभिचाकशीति

dvā suparṇā sayujā sakhāyā samānaṃ vṛkṣaṃ pariṣasvajāte / tayor anyaḥ pippalaṃ svādv atty anaśnann anyo abhicākaśīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाने वृक्षे पुरुषो निमग्नो अनीशया शोचति मुह्यमानः । जुष्टं यदा पश्यत्य् अन्यम् ईशं अस्य महिमानम् इति वीतशोकः

samāne vṛkṣe puruṣo nimagno anīśayā śocati muhyamānaḥ / juṣṭaṃ yadā paśyaty anyam īśaṃ asya mahimānam iti vītaśokaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋचो अक्षरे परमे व्योमन् यस्मिन् देवा अधि विश्वे निषेधुः । यस् तन् न वेद किम् ऋचा करिष्यति य इत् तद् विदुस् त इमे समासते

ṛco akṣare parame vyoman yasmin devā adhi viśve niṣedhuḥ / yas tan na veda kim ṛcā kariṣyati ya it tad vidus ta ime samāsate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छन्दांसि यज्ञाः क्रतवो व्रतानि भूतं भव्यं यच् च वेदा वदन्ति । अस्मान् मायी सृजते विश्वम् एतत् तस्मिंश् चान्यो मायया संनिरुद्धः

chandāṃsi yajñāḥ kratavo vratāni bhūtaṃ bhavyaṃ yac ca vedā vadanti / asmān māyī sṛjate viśvam etat tasmiṃś cānyo māyayā saṃniruddhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मायां तु प्रकृतिं विद्यान् मायिनं तु महेश्वरं । तस्यावयवभूतैस् तु व्याप्तं सर्वं इदं जगत्

māyāṃ tu prakṛtiṃ vidyān māyinaṃ tu maheśvaraṃ / tasyāvayavabhūtais tu vyāptaṃ sarvaṃ idaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो योनिं-योनिम् अधितिष्ठत्य् एको यस्मिन्न् इदं सं च वि चैति सर्वम् । तम् ईशानं वरदं देवम् ईड्यं निचाय्येमां शान्तिम् अत्यन्तम् एति

yo yoniṃ-yonim adhitiṣṭhaty eko yasminn idaṃ saṃ ca vi caiti sarvam / tam īśānaṃ varadaṃ devam īḍyaṃ nicāyyemāṃ śāntim atyantam eti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो देवानां प्रभवश् चोद्भवश् च विश्वाधिको रुद्रो महर्षिः । हिरण्यगर्भं पश्यत जायमानं स नो बुद्ध्या शुभया संयुनक्तु

yo devānāṃ prabhavaś codbhavaś ca viśvādhiko rudro maharṣiḥ / hiraṇyagarbhaṃ paśyata jāyamānaṃ sa no buddhyā śubhayā saṃyunaktu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो देवानाम् अधिपो यस्मिंल् लोका अधिश्रिताः । य ईशे अस्य द्विपदश् चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम

yo devānām adhipo yasmiṃl lokā adhiśritāḥ / ya īśe asya dvipadaś catuṣpadaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूक्ष्मातिसूक्ष्मं कलिलस्य मध्ये विश्वस्य स्रष्टारम् अनेकरूपं । विश्वस्यैकं परिवेष्टितारं ज्ञात्वा शिवं शान्तिम् अत्यन्तम् एति

sūkṣmātisūkṣmaṃ kalilasya madhye viśvasya sraṣṭāram anekarūpaṃ / viśvasyaikaṃ pariveṣṭitāraṃ jñātvā śivaṃ śāntim atyantam eti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एव काले भुवनस्य गोप्ता विश्वाधिपः सर्वभूतेषु गूढः । यस्मिन् युक्ता ब्रह्मर्षयो देवताश् च तम् एवं ज्ञात्वा मृत्युपाशांश् छिनत्ति

sa eva kāle bhuvanasya goptā viśvādhipaḥ sarvabhūteṣu gūḍhaḥ / yasmin yuktā brahmarṣayo devatāś ca tam evaṃ jñātvā mṛtyupāśāṃś chinatti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घृतात् परं मण्डम् इवातिसूक्ष्मं ज्ञात्वा शिवं सर्वभूतेषु गूढं । विश्वस्यैकं परिवेष्टितारं ज्ञात्वा देवं मुच्यते सर्वपाशैः

ghṛtāt paraṃ maṇḍam ivātisūkṣmaṃ jñātvā śivaṃ sarvabhūteṣu gūḍhaṃ / viśvasyaikaṃ pariveṣṭitāraṃ jñātvā devaṃ mucyate sarvapāśaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष देवो विश्वकर्मा महात्मा सदा जनानां हृदये संनिविष्टः । हृदा मनीषा मनसाभिकॢप्तो य एतद् विदुर् अमृतास् ते भवन्ति

eṣa devo viśvakarmā mahātmā sadā janānāṃ hṛdaye saṃniviṣṭaḥ / hṛdā manīṣā manasābhikḷpto ya etad vidur amṛtās te bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदातमस् तन् न दिवा न रात्रिर् न सन् न चासच् छिव एव केवलः । तद् अक्षरं तत् सवितुर् वरेण्यं प्रज्ञा च तस्मात् प्रसृता पुराणी

yadātamas tan na divā na rātrir na san na cāsac chiva eva kevalaḥ / tad akṣaraṃ tat savitur vareṇyaṃ prajñā ca tasmāt prasṛtā purāṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैनम् ऊर्ध्वं न तिर्यञ्चं न मध्ये परिजग्रभत् । न तस्य प्रतिमा अस्ति यस्य नाम महद् यशः

nainam ūrdhvaṃ na tiryañcaṃ na madhye parijagrabhat / na tasya pratimā asti yasya nāma mahad yaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न संदृशे तिष्ठति रूपम् अस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चनैनं । हृदा हृदिस्थं मनसा य एनम् एवं विदुर् अमृतास् ते भवन्ति

na saṃdṛśe tiṣṭhati rūpam asya na cakṣuṣā paśyati kaścanainaṃ / hṛdā hṛdisthaṃ manasā ya enam evaṃ vidur amṛtās te bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजात इत्य् एवं कश्चिद् भीरुः प्रपद्यते । रुद्र यत् दक्षिणं मुखम् तेन मां पाहि नित्यम्

ajāta ity evaṃ kaścid bhīruḥ prapadyate / rudra yat dakṣiṇaṃ mukham tena māṃ pāhi nityam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा नस् तोके तनये मा न आयुषि मा नो गोषु मा नो अश्वेषु रीरिषः । वीरान् मा नो रुद्र भामितो वधीर् हविष्मन्तः सदम् इत् त्वा हवामहे

mā nas toke tanaye mā na āyuṣi mā no goṣu mā no aśveṣu rīriṣaḥ / vīrān mā no rudra bhāmito vadhīr haviṣmantaḥ sadam it tvā havāmahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.