Library·Svacchandatantra·7

Svacchandatantra 7

सूतकं मृतकं त्यक्त्वा तिष्ठेद्वै तत्त्ववृत्तितः । तत्त्ववृत्तिश्च व्याख्याता सर्वाध्वोपाधिवर्जिता

sūtakaṃ mṛtakaṃ tyaktvā tiṣṭhedvai tattvavṛttitaḥ / tattvavṛttiśca vyākhyātā sarvādhvopādhivarjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्त्वाध्वधर्मनिर्मुख्तः कारणैश्च विवर्जितः । तत्त्ववृत्तौ स्थितो योगी सर्वारम्भविवर्जितः

tattvādhvadharmanirmukhtaḥ kāraṇaiśca vivarjitaḥ / tattvavṛttau sthito yogī sarvārambhavivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागद्वेषविनिर्मुक्तो विषादानन्दवर्जितः । नाकाङ्क्षेन्न च निन्देत्तु विषयांश्च कदाचन

rāgadveṣavinirmukto viṣādānandavarjitaḥ / nākāṅkṣenna ca nindettu viṣayāṃśca kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समः शत्रौ च मित्रे च ब्राह्मणे श्वपचे समः । तुल्यदर्शी भवेन्नित्यं सर्वं शिवमयं स्मरेत्

samaḥ śatrau ca mitre ca brāhmaṇe śvapace samaḥ / tulyadarśī bhavennityaṃ sarvaṃ śivamayaṃ smaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मानं च तथैवैवं सर्वथैव सदा स्मरेत् । सर्वतत्त्वानि भूतानि वर्णा मन्त्राश्च ये स्मृताः

ātmānaṃ ca tathaivaivaṃ sarvathaiva sadā smaret / sarvatattvāni bhūtāni varṇā mantrāśca ye smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यं तस्य वशास्ते वै शिवभावनयानया । नचासौ कुरुते पुण्यं नैव पापं च सुव्रते

nityaṃ tasya vaśāste vai śivabhāvanayānayā / nacāsau kurute puṇyaṃ naiva pāpaṃ ca suvrate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतकृत्यः प्रसन्नात्मा कृत्यं चास्य न विद्यते । इह लोके परस्मिंश्च परिपूर्णस्तु सर्वदा

kṛtakṛtyaḥ prasannātmā kṛtyaṃ cāsya na vidyate / iha loke parasmiṃśca paripūrṇastu sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माधर्मविनिर्मुक्तः पुण्यपापविवर्जितः । न चास्य भक्ष्याभक्ष्यं हि न पेयापेयमेव च

dharmādharmavinirmuktaḥ puṇyapāpavivarjitaḥ / na cāsya bhakṣyābhakṣyaṃ hi na peyāpeyameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नापवित्रं हि तस्यास्ति न पवित्रं हि सुव्रते । निरपेक्षो ह्यसौ नित्यं सर्वापेक्षाविवर्जितः

nāpavitraṃ hi tasyāsti na pavitraṃ hi suvrate / nirapekṣo hyasau nityaṃ sarvāpekṣāvivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्य क्षेत्रं नास्य तीर्थं नियमो यम एव च । क्षेत्रं तस्य परा शक्तिर् यतः सर्वं प्रसूयते

nāsya kṣetraṃ nāsya tīrthaṃ niyamo yama eva ca / kṣetraṃ tasya parā śaktir yataḥ sarvaṃ prasūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाध्वानो यतो देवि तत्रस्थाः प्रचरन्ति वै । तीर्थं चैव परं शान्तं नित्यं चानन्दविश्वगम्

sarvādhvāno yato devi tatrasthāḥ pracaranti vai / tīrthaṃ caiva paraṃ śāntaṃ nityaṃ cānandaviśvagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन व्याप्तमिदं विश्वम् अनन्तं विश्वशक्तिभिः । नित्यं विरक्तिः संसाराद् यमो ऽयम् परिकीर्तितः

yena vyāptamidaṃ viśvam anantaṃ viśvaśaktibhiḥ / nityaṃ viraktiḥ saṃsārād yamo 'yam parikīrtitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियमो भावना नित्यं परतत्त्वैकतानता । नात्मनो भावयेज्जातिं न कुलं न च बान्धवान्

niyamo bhāvanā nityaṃ paratattvaikatānatā / nātmano bhāvayejjātiṃ na kulaṃ na ca bāndhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचरेत्सर्ववर्णत्वं न च वर्णेषु वर्तयेत् । परभावनया नित्यं परधर्मेण वर्तयेत्

ācaretsarvavarṇatvaṃ na ca varṇeṣu vartayet / parabhāvanayā nityaṃ paradharmeṇa vartayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्ञः परितृप्तश्च परिपूर्णः स्वभावतः । स्वतन्त्रो ऽलुप्तसामर्थ्यस् त्व् अनादिनिधनाश्रितः

sarvajñaḥ paritṛptaśca paripūrṇaḥ svabhāvataḥ / svatantro 'luptasāmarthyas tv anādinidhanāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनादिबोधो ह्यतुलः कालवेलाविवर्जितः । चारोच्चारविनिर्मुक्तस् त्व् अहोरात्रविवर्जितः

anādibodho hyatulaḥ kālavelāvivarjitaḥ / cāroccāravinirmuktas tv ahorātravivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दिवा जागरं कुर्यान् न च रात्रौ स्वपेत्क्वचित् । स्वभावेनैव संतिष्ठद् दिनरात्रिविवर्जितः

na divā jāgaraṃ kuryān na ca rātrau svapetkvacit / svabhāvenaiva saṃtiṣṭhad dinarātrivivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वै वर्तते योगी परेण समतां व्रजेत् । न च तं कलयेत्कालः कल्पकोटिशतैरपि

evaṃ vai vartate yogī pareṇa samatāṃ vrajet / na ca taṃ kalayetkālaḥ kalpakoṭiśatairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीवन्नेव विमुक्तो ऽसौ यस्यैषा भावना सदा । शिवो हि भावितो नित्यं न कालः कलयेच्छिवम्

jīvanneva vimukto 'sau yasyaiṣā bhāvanā sadā / śivo hi bhāvito nityaṃ na kālaḥ kalayecchivam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगी स्वच्छन्दयोगेन स्वच्छन्दगतिचारिणा । स स्वच्छन्दपदे युक्तः स्वच्छन्दसमतां व्रजेत्

yogī svacchandayogena svacchandagaticāriṇā / sa svacchandapade yuktaḥ svacchandasamatāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वच्छन्दश्चैव स्वच्छन्दः स्वच्छन्दो विचरेत्सदा । एवं वै मृत्युलिङ्गानि रिष्टान्यन्यानि यानि च

svacchandaścaiva svacchandaḥ svacchando vicaretsadā / evaṃ vai mṛtyuliṅgāni riṣṭānyanyāni yāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

योगाज्जानाति योगीन्द्रो नादजान्तर्गतानि च । निर्जित्यैतानि योगेन एवमुक्तव्रमेण तु

yogājjānāti yogīndro nādajāntargatāni ca / nirjityaitāni yogena evamuktavrameṇa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयोगी यानि जानाति अयुक्तो वापि सुव्रते । बहिर्लिङ्गानि तान्यत्र अङ्गारिष्टानि मे शृणु

ayogī yāni jānāti ayukto vāpi suvrate / bahirliṅgāni tānyatra aṅgāriṣṭāni me śṛṇu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुष्कताल्वोष्ठकण्ठश्चेद् अकस्माद्धूसरच्छविः । स्कन्धौ च भङ्गमायातः षण्मासान्मृत्युमाप्नुयात्

śuṣkatālvoṣṭhakaṇṭhaśced akasmāddhūsaracchaviḥ / skandhau ca bhaṅgamāyātaḥ ṣaṇmāsānmṛtyumāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुनीलं मण्डलं व्योम्नि यः पश्यति दिने दिने । सितं हरितकृष्णं च वत्सरार्धान्म्रियेत सः

sunīlaṃ maṇḍalaṃ vyomni yaḥ paśyati dine dine / sitaṃ haritakṛṣṇaṃ ca vatsarārdhānmriyeta saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरश्मिं पश्यति रविं सोमं वै लक्ष्मवर्जितम् । तारां ज्योत्स्नां च कृष्णां वै पश्येत्षण्मासजीवितः

viraśmiṃ paśyati raviṃ somaṃ vai lakṣmavarjitam / tārāṃ jyotsnāṃ ca kṛṣṇāṃ vai paśyetṣaṇmāsajīvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यवर्णं पुरुषं पिङ्गलं कृष्णमेव च । स्वप्ने संपश्यते यो वै षण्मासान्सो ऽपि जीवति

hiraṇyavarṇaṃ puruṣaṃ piṅgalaṃ kṛṣṇameva ca / svapne saṃpaśyate yo vai ṣaṇmāsānso 'pi jīvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मनो ह्यशिरच्छायां पश्येत्षण्मासजीवितः । तैलाभ्यङ्गं तथा पानं रक्तस्रगनुलेपनम्

ātmano hyaśiracchāyāṃ paśyetṣaṇmāsajīvitaḥ / tailābhyaṅgaṃ tathā pānaṃ raktasraganulepanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्ताम्बराणि कृष्णानि स्वप्ने पश्यति वै यदा । प्रेतैः पिशाचै रक्षोभिः श्वगोमायुकसूकरैः

raktāmbarāṇi kṛṣṇāni svapne paśyati vai yadā / pretaiḥ piśācai rakṣobhiḥ śvagomāyukasūkaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृतं यातं गृद्ध्रकाकैर् महिषैरुष्ट्रगर्दभैः । अङ्गभक्षणमुद्वाहं नग्नं चातीव विह्वलम्

vṛtaṃ yātaṃ gṛddhrakākair mahiṣairuṣṭragardabhaiḥ / aṅgabhakṣaṇamudvāhaṃ nagnaṃ cātīva vihvalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्ने च पश्यते यो वै वर्षमेकं स जीवति । शंखावर्ते भुजामध्ये गुल्फयोर्मर्मसन्धिषु

svapne ca paśyate yo vai varṣamekaṃ sa jīvati / śaṃkhāvarte bhujāmadhye gulphayormarmasandhiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽवश्यं वधमायाति यस्यैतत्स्पन्दनं न हि । सोमार्कमण्डलं देहे ध्रुवं चैव त्वरुन्धतीम्

so 'vaśyaṃ vadhamāyāti yasyaitatspandanaṃ na hi / somārkamaṇḍalaṃ dehe dhruvaṃ caiva tvarundhatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पश्यति महायानं सो ऽवश्यं म्रियते नरः । तालुरन्ध्रगतो धूमो महायानं तदुच्यते

na paśyati mahāyānaṃ so 'vaśyaṃ mriyate naraḥ / tālurandhragato dhūmo mahāyānaṃ taducyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिह्वा त्वरुन्धतीत्युक्ता नासाग्रं ध्रुव उच्यते । नेत्रान्ते करजाक्रान्ते मण्डलं सोमसूर्ययोः

jihvā tvarundhatītyuktā nāsāgraṃ dhruva ucyate / netrānte karajākrānte maṇḍalaṃ somasūryayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पश्येद्गगने ऽप्येतत् सो ऽवश्यं म्रियते नरः । स्थूलो ऽकस्माच्च जायेत अकस्माद्वै भवेत्कृशः

na paśyedgagane 'pyetat so 'vaśyaṃ mriyate naraḥ / sthūlo 'kasmācca jāyeta akasmādvai bhavetkṛśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिक्रुद्धो ऽतिभीतश्च वर्षमेकं स जीवति । कृष्णाम्बरधरं कृष्णं लोहदण्डकरोद्यतम्

atikruddho 'tibhītaśca varṣamekaṃ sa jīvati / kṛṣṇāmbaradharaṃ kṛṣṇaṃ lohadaṇḍakarodyatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरं चाभिमुखं स्वप्ने दृष्ट्वा मासत्रयायुषम् । हृदयं शुष्यते यस्य स्नातमात्रस्य तत्क्षणात्

naraṃ cābhimukhaṃ svapne dṛṣṭvā māsatrayāyuṣam / hṛdayaṃ śuṣyate yasya snātamātrasya tatkṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गात्रं चैवाप्यनुष्णं च ऋतुमेकं स जीवति । धनुर्निशि दिवा चोल्का व्यभ्रे विद्युत्प्रदर्शनम्

gātraṃ caivāpyanuṣṇaṃ ca ṛtumekaṃ sa jīvati / dhanurniśi divā colkā vyabhre vidyutpradarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिग्दाहो ऽप्लुष्टदेशे ऽपि मासमेकं स जीवति । चक्षुषी स्रवतो यस्य शब्दं न शृणुयात् स्फुटम्

digdāho 'pluṣṭadeśe 'pi māsamekaṃ sa jīvati / cakṣuṣī sravato yasya śabdaṃ na śṛṇuyāt sphuṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाघ्राति गन्धं वाग्जाड्यं मासमेकं गतायुषः । रक्तपद्मोपमं वक्त्रं जिह्वा कृष्णा च यस्य वै

nāghrāti gandhaṃ vāgjāḍyaṃ māsamekaṃ gatāyuṣaḥ / raktapadmopamaṃ vaktraṃ jihvā kṛṣṇā ca yasya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गात्रे वर्णान्यनेकानि हृदयं यस्य रोदिति । तालुकम्पो ऽथ नाभेश्च अर्धमासं स जीवति

gātre varṇānyanekāni hṛdayaṃ yasya roditi / tālukampo 'tha nābheśca ardhamāsaṃ sa jīvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यक्षकाकनासीरो दीपधूमं न जिघ्रति । पूर्वदृष्टं न जानाति चतुर्मासं स जीवति

pratyakṣakākanāsīro dīpadhūmaṃ na jighrati / pūrvadṛṣṭaṃ na jānāti caturmāsaṃ sa jīvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिन्दुं यस्तु न पश्येत्तु नित्यं वक्त्रानुगं हितम् । नित्यं वहति हिक्कां तु वर्षमेकं स जीवति

binduṃ yastu na paśyettu nityaṃ vaktrānugaṃ hitam / nityaṃ vahati hikkāṃ tu varṣamekaṃ sa jīvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बहिर्लिङ्गानि चैतानि अङ्गारिष्टानि यानि च । पूजया जपहोमेन ध्यानधारणया प्रिये

bahirliṅgāni caitāni aṅgāriṣṭāni yāni ca / pūjayā japahomena dhyānadhāraṇayā priye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतरक्षाविधानेन जीयन्ते नात्र संशयः । नाडीनां शोधनं चैव वायूनां च जयः कथम्

kṛtarakṣāvidhānena jīyante nātra saṃśayaḥ / nāḍīnāṃ śodhanaṃ caiva vāyūnāṃ ca jayaḥ katham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानं रूपं च शब्दं च कर्म ब्रूहि मम प्रभो । परमो योगसद्भावो गुह्याद्गुह्यतरः प्रिये

sthānaṃ rūpaṃ ca śabdaṃ ca karma brūhi mama prabho / paramo yogasadbhāvo guhyādguhyataraḥ priye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो न कस्यचिदाख्यातस् तं योगं शृणु तत्त्वतः । सुप्रशस्ते भूप्रदेशे नाग्नितोयसमीपतः

yo na kasyacidākhyātas taṃ yogaṃ śṛṇu tattvataḥ / supraśaste bhūpradeśe nāgnitoyasamīpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वालुकाशर्कराहीने शुष्कवृक्षविवर्जिते । निःशब्दकीटवल्मीके ईतिभिः परिवर्जिते

vālukāśarkarāhīne śuṣkavṛkṣavivarjite / niḥśabdakīṭavalmīke ītibhiḥ parivarjite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्ये धर्मिष्ठसंवासे तत्र योगं समभ्यसेत् । देवदेवं समभ्यर्च्य भैरवं सविनायकम्

puṇye dharmiṣṭhasaṃvāse tatra yogaṃ samabhyaset / devadevaṃ samabhyarcya bhairavaṃ savināyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वाचार्यान्नमस्कृत्य युक्तो ध्यानपरायणः । आसनं स्वस्तिकं बद्ध्वा पद्मकं भद्रमेव वा

pūrvācāryānnamaskṛtya yukto dhyānaparāyaṇaḥ / āsanaṃ svastikaṃ baddhvā padmakaṃ bhadrameva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सापाश्रयं सार्धचन्द्रं योगपट्टं यथासुखम् । दहनोत्पूयने कृत्वा प्लावयेदमृतेन च

sāpāśrayaṃ sārdhacandraṃ yogapaṭṭaṃ yathāsukham / dahanotpūyane kṛtvā plāvayedamṛtena ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सबाह्याभ्यन्तरेणैव सकलीकरणं ततः । अन्तर्यागं यथापूर्वम् उच्चार्यं च परं तथा

sabāhyābhyantareṇaiva sakalīkaraṇaṃ tataḥ / antaryāgaṃ yathāpūrvam uccāryaṃ ca paraṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशधा योगमार्गेण हंसस्वच्छन्दमभ्यसेत् । मन्त्रं बिन्दुमतीतं तु नादान्तज्योतिराकृतिम्

daśadhā yogamārgeṇa haṃsasvacchandamabhyaset / mantraṃ bindumatītaṃ tu nādāntajyotirākṛtim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संकल्प्य कल्पनालक्ष्यं ध्यायेद्वै तेन सर्वगम् । अपसव्येन पूर्येत सव्येनैव विरेचयेत्

saṃkalpya kalpanālakṣyaṃ dhyāyedvai tena sarvagam / apasavyena pūryeta savyenaiva virecayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाडीसंशोधनं चैतन् मोक्षमार्गपथस्य च । रेचनात्पूरणाद्रोधात् प्राणायामस्रिधा स्मृतः

nāḍīsaṃśodhanaṃ caitan mokṣamārgapathasya ca / recanātpūraṇādrodhāt prāṇāyāmasridhā smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामान्या बहिरेते तु पुनश्चाभ्यन्तरे त्रयः । आभ्यन्तरेण रेच्येत पूर्येताभ्यन्तरेण तु

sāmānyā bahirete tu punaścābhyantare trayaḥ / ābhyantareṇa recyeta pūryetābhyantareṇa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्कम्पं कुम्भकं कृत्वा कार्याश्चाभ्यन्तरास्त्रयः । नाभ्यां हृदयसंचारान् मनश्चेन्द्रियगोचरात्

niṣkampaṃ kumbhakaṃ kṛtvā kāryāścābhyantarāstrayaḥ / nābhyāṃ hṛdayasaṃcārān manaścendriyagocarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणायामश्चतुर्थस्तु सुप्रशान्त इति श्रुतः । प्राणरोधे तु संपूर्णे नाभौ नीत्वा समुच्छ्वसन्

prāṇāyāmaścaturthastu supraśānta iti śrutaḥ / prāṇarodhe tu saṃpūrṇe nābhau nītvā samucchvasan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शनैर्विमोचयेद्वायुं वामनासापुटेन तु । वायवी धारणाङ्गुष्ठे आग्नेयी नाभिमध्यतः

śanairvimocayedvāyuṃ vāmanāsāpuṭena tu / vāyavī dhāraṇāṅguṣṭhe āgneyī nābhimadhyataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माहेयी कण्ठदेशे तु वारुणी घण्टिकाश्रया । आकाशधारणा मूर्ध्नि सर्वसिद्धिकरी स्मृता

māheyī kaṇṭhadeśe tu vāruṇī ghaṇṭikāśrayā / ākāśadhāraṇā mūrdhni sarvasiddhikarī smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकद्वित्रिचतुष्पञ्च- संख्योद्धातैः प्रसिद्ध्यति । संनिरुद्धे तु वै प्राणे मूर्ध्नि गत्वा निवर्तते

ekadvitricatuṣpañca- saṃkhyoddhātaiḥ prasiddhyati / saṃniruddhe tu vai prāṇe mūrdhni gatvā nivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स उद्घात इति प्रोक्तो ज्ञातव्यो योगिभिः सदा । रागद्वेषौ प्रहीयेते प्राणायामैः सुधारितैः

sa udghāta iti prokto jñātavyo yogibhiḥ sadā / rāgadveṣau prahīyete prāṇāyāmaiḥ sudhāritaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धारणाभिर्दहेत्पापं प्रत्याहारे ऽक्षसंयमः । हृद्गुदे नाभिकण्ठे च सर्वसन्धौ तथैव च

dhāraṇābhirdahetpāpaṃ pratyāhāre 'kṣasaṃyamaḥ / hṛdgude nābhikaṇṭhe ca sarvasandhau tathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणाद्याः संस्थिता ह्येते रूपं शब्दं च मे शृणु । द्रुततारनिभो रक्त इन्द्रगोपकसंनिभः

prāṇādyāḥ saṃsthitā hyete rūpaṃ śabdaṃ ca me śṛṇu / drutatāranibho rakta indragopakasaṃnibhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीराभः स्फटिकाभश्च पञ्चानां रूपलक्षणं । घण्टाकंसाब्दमधुरो गजनादो महाध्वनिः

kṣīrābhaḥ sphaṭikābhaśca pañcānāṃ rūpalakṣaṇaṃ / ghaṇṭākaṃsābdamadhuro gajanādo mahādhvaniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणादिनां तु पञ्चानाम् अयं शब्द उदाहृतः । जल्पितं हसितं गीतं नृत्तं युद्धगतिः कलाः

prāṇādināṃ tu pañcānām ayaṃ śabda udāhṛtaḥ / jalpitaṃ hasitaṃ gītaṃ nṛttaṃ yuddhagatiḥ kalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिल्पं च सर्वकर्माणि प्राणस्यैव विचेष्टितम् । प्रवेशयेदन्नपानं तन्मलं स्रावयेदधः

śilpaṃ ca sarvakarmāṇi prāṇasyaiva viceṣṭitam / praveśayedannapānaṃ tanmalaṃ srāvayedadhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्धत्वं श्रोत्ररोगं च अपानस्तु करिष्यति । अशितं लीढपीतं च समानः समतां नयेत्

andhatvaṃ śrotrarogaṃ ca apānastu kariṣyati / aśitaṃ līḍhapītaṃ ca samānaḥ samatāṃ nayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षोभो हिक्का तथा छिक्का उदानस्य विचेष्टितम् । स्वेदश्च रोमहर्षश्च शूलं दाहो ऽङ्गभञ्जनम्

kṣobho hikkā tathā chikkā udānasya viceṣṭitam / svedaśca romaharṣaśca śūlaṃ dāho 'ṅgabhañjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यानस्यैतानि कर्माणि स्पर्शं चैव स विन्दति । अङ्गुष्ठजानुहृदये लोचने मूर्ध्नि संस्थिताः

vyānasyaitāni karmāṇi sparśaṃ caiva sa vindati / aṅguṣṭhajānuhṛdaye locane mūrdhni saṃsthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागाद्याः बहुरूपाश्च कर्म त्वेषां निबोध मे । आह्लादोद्वेगजनकः शोषणस्त्रासनस्तथा

nāgādyāḥ bahurūpāśca karma tveṣāṃ nibodha me / āhlādodvegajanakaḥ śoṣaṇastrāsanastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागः कूर्मश्च कृकरो देवदत्तश्च पञ्चमः । अतिनिद्राकरश्चान्यो योजकश्च धनंजयः

nāgaḥ kūrmaśca kṛkaro devadattaśca pañcamaḥ / atinidrākaraścānyo yojakaśca dhanaṃjayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वाससंकोचनच्छेदा घुर्घुरोत्क्रमणं तथा । नागादीनां तु पञ्चानां मृत्युकाले विचेष्टितम्

śvāsasaṃkocanacchedā ghurghurotkramaṇaṃ tathā / nāgādīnāṃ tu pañcānāṃ mṛtyukāle viceṣṭitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न चैव याति चोत्क्रान्तौ तनुं त्यक्त्वा धनञ्जयः । आकुञ्चयति वै कूर्मः शोषयेच्च कलेवरम्

na caiva yāti cotkrāntau tanuṃ tyaktvā dhanañjayaḥ / ākuñcayati vai kūrmaḥ śoṣayecca kalevaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणमेव जयेत्पूर्वं जिते प्राणे जितं मनः । जिते मनसि शान्तस्य परं तत्त्वं प्रकाशते

prāṇameva jayetpūrvaṃ jite prāṇe jitaṃ manaḥ / jite manasi śāntasya paraṃ tattvaṃ prakāśate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणापानं गुदे ध्यायेत् प्राणसमानं नाभितः । प्राणोदानं तु कण्ठे तु प्राणव्यानं तु सर्वगम्

prāṇāpānaṃ gude dhyāyet prāṇasamānaṃ nābhitaḥ / prāṇodānaṃ tu kaṇṭhe tu prāṇavyānaṃ tu sarvagam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागाद्याः प्राणसंयुक्ताः स्वस्थानेषु निरोधयेत् । निरुद्धस्य च यः कालस् तं वक्ष्यामि निबोध मे

nāgādyāḥ prāṇasaṃyuktāḥ svasthāneṣu nirodhayet / niruddhasya ca yaḥ kālas taṃ vakṣyāmi nibodha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालात्प्रभृति तं ध्यायेद् यावत्पञ्चशतं गतम् । जितो ऽनिलो भवत्येव संक्रान्त्युत्क्रान्तिकर्मणि

tālātprabhṛti taṃ dhyāyed yāvatpañcaśataṃ gatam / jito 'nilo bhavatyeva saṃkrāntyutkrāntikarmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्या कान्तिः शुभो गन्धः प्रज्ञा चास्य विवर्धते । दिव्या दृष्टिश्च श्रवणं दिव्या वाक्च प्रजायते

divyā kāntiḥ śubho gandhaḥ prajñā cāsya vivardhate / divyā dṛṣṭiśca śravaṇaṃ divyā vākca prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुवद्विचरेल्लोकान् सिद्धान्देवांश्च पश्यति । मनसा चिन्तितावाप्तिः प्रवर्तेत गुणाष्टकम्

vāyuvadvicarellokān siddhāndevāṃśca paśyati / manasā cintitāvāptiḥ pravarteta guṇāṣṭakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वकामसुसंपूर्णः सर्वद्वन्द्वविवर्जितः । संसारबन्धनिर्मुक्तः शिवतुल्यश्च जायते

sarvakāmasusaṃpūrṇaḥ sarvadvandvavivarjitaḥ / saṃsārabandhanirmuktaḥ śivatulyaśca jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणापानौ तु संयोज्य ह्रस्वकोटिसमन्वितौ । नाभ्याधारे च योगीन्द्रः स्वेदः कम्पश्च जायते

prāṇāpānau tu saṃyojya hrasvakoṭisamanvitau / nābhyādhāre ca yogīndraḥ svedaḥ kampaśca jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनरेव तु हृत्स्थौ हि प्राणापानौ निरोधयेत् । दीर्घकोटिसमायोगात् तत्क्षणाच्च पतेद्भुवि

punareva tu hṛtsthau hi prāṇāpānau nirodhayet / dīrghakoṭisamāyogāt tatkṣaṇācca patedbhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्ठस्थं च तथैवेह प्राणमेव निरोधयेत् । प्लुतकोटिसमायोगात् स्वप्नवृत्तिस्ततो भवेत्

kaṇṭhasthaṃ ca tathaiveha prāṇameva nirodhayet / plutakoṭisamāyogāt svapnavṛttistato bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रूमध्ये बिन्दुयोगेन प्राणरोधं तु कारयेत् । सुषुप्तं जायते तत्र क्षणाच्चैव प्रबुद्ध्यते

bhrūmadhye binduyogena prāṇarodhaṃ tu kārayet / suṣuptaṃ jāyate tatra kṣaṇāccaiva prabuddhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्धद्वारं समाश्रित्य निष्कलं ध्यानमारभेत् । एवमभ्यसतस्तस्य प्रत्ययस्तु तदा भवेत्

mūrdhadvāraṃ samāśritya niṣkalaṃ dhyānamārabhet / evamabhyasatastasya pratyayastu tadā bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिपीलकण्टकावेधो मूर्ध्वद्वारं विभिन्दतः । भित्त्वा क्रमेण सर्वणि उन्मन्यन्तानि यानि तु

pipīlakaṇṭakāvedho mūrdhvadvāraṃ vibhindataḥ / bhittvā krameṇa sarvaṇi unmanyantāni yāni tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वोक्तलक्ष्णैर्देवि त्यक्त्वा स्वच्छन्दतां व्रजेत् । जायते उन्मनस्त्वं हि देहेनानेन साधके

pūrvoktalakṣṇairdevi tyaktvā svacchandatāṃ vrajet / jāyate unmanastvaṃ hi dehenānena sādhake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्रामेत्परदेहेषु क्षुत्तृष्णाभ्यां न बाध्यते । अतीतानागतं चैव त्रैलोक्ये यत्प्रवर्तते

saṃkrāmetparadeheṣu kṣuttṛṣṇābhyāṃ na bādhyate / atītānāgataṃ caiva trailokye yatpravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यक्षं तद्भवेत्तस्य सर्वज्ञत्वं च जायते । प्रसङ्गे ऽध्यात्मकालस्य ज्ञानं विज्ञानमेव च

pratyakṣaṃ tadbhavettasya sarvajñatvaṃ ca jāyate / prasaṅge 'dhyātmakālasya jñānaṃ vijñānameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वमेतत्समाख्यातम् अंशकांश्च निबोध मे

sarvametatsamākhyātam aṃśakāṃśca nibodha me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.