Svayambhupurana 4

रौप्यखुरां हेम शृंगी रणद् घण्ठावलं विना । सवत्सां कपिलां दद्याद्यः स यज्ञफलं लभेत्

raupyakhurāṃ hema śṛṃgī raṇad ghaṇṭhāvalaṃ vinā / savatsāṃ kapilāṃ dadyādyaḥ sa yajñaphalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो रत्नकंचुकं दद्यात् स भवेद् बहुरत्नवान् । वस्त्रवान् वस्त्रदानेन भूमिदानेन भूमिवान्

yo ratnakaṃcukaṃ dadyāt sa bhaved bahuratnavān / vastravān vastradānena bhūmidānena bhūmivān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तूर्यसंगीति नृत्यादि महोत्साहं प्रचारयेत् । यः सदिव्य श्रुतिप्राप्तः शिवपार्श्वचरो भवेत्

tūryasaṃgīti nṛtyādi mahotsāhaṃ pracārayet / yaḥ sadivya śrutiprāptaḥ śivapārśvacaro bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीलोत्पलार्कपद्मानि यो दद्यात् स श्रियं लभेत् । यो ऽर्चयेद् विल्वपत्रेण स बलिष्ठो भवेत् कृती

nīlotpalārkapadmāni yo dadyāt sa śriyaṃ labhet / yo 'rcayed vilvapatreṇa sa baliṣṭho bhavet kṛtī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धत्तुरकेन निर्वार्य केन वीरेण सद् वनो । सुगन्धिकुसुमैः सर्वै योष्टावपि समर्चयत्

dhatturakena nirvārya kena vīreṇa sad vano / sugandhikusumaiḥ sarvai yoṣṭāvapi samarcayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स श्रीमान् सुभगो धीमान् भवेत्सौगन्धिताश्रये । दिव्यातिसुन्दरः कान्ता भद्रश्री सद्गुणाद्धिमान्

sa śrīmān subhago dhīmān bhavetsaugandhitāśraye / divyātisundaraḥ kāntā bhadraśrī sadguṇāddhimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पैः पत्रैः फलमूलैस्तोत्रै र्वा यो ऽर्चयेच्छिवान् । स देवालयमासाद्य भुक्त्वा दिव्यसुखं चरेत्

puṣpaiḥ patraiḥ phalamūlaistotrai rvā yo 'rcayecchivān / sa devālayamāsādya bhuktvā divyasukhaṃ caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश्च प्रदक्षिणां कृत्वा भजेन्नित्यं समादरात् । रूपवान्स भवेदन्ते संप्रयायाच्छिवालयं

yaśca pradakṣiṇāṃ kṛtvā bhajennityaṃ samādarāt / rūpavānsa bhavedante saṃprayāyācchivālayaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश्च स्तोत्रैः प्रसन्नात्मा भजेतेतान्महेश्वरान् । स तु पित्रालयं गत्वा महानन्द सुखं लभेत्

yaśca stotraiḥ prasannātmā bhajetetānmaheśvarān / sa tu pitrālayaṃ gatvā mahānanda sukhaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश्चनाम समुच्चार्य जपित्वा च समाहितः । सो ऽपि श्रीमान् महाभिज्ञः प्रान्ते यायाच्छिवालयं

yaścanāma samuccārya japitvā ca samāhitaḥ / so 'pi śrīmān mahābhijñaḥ prānte yāyācchivālayaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टांगैः प्रणतिं कृत्वा यो भजेत् तान् महेश्वरान् । स यायात् सङ्गतावेव दुर्गतिं न कदाचन्

aṣṭāṃgaiḥ praṇatiṃ kṛtvā yo bhajet tān maheśvarān / sa yāyāt saṅgatāveva durgatiṃ na kadācan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्मृत्वा ध्यात्वा समुच्चार्य नामपि यो भजत् सदा । स दिव्यामृतभुंजानो रमेद् दिवि यथासुखं

smṛtvā dhyātvā samuccārya nāmapi yo bhajat sadā / sa divyāmṛtabhuṃjāno ramed divi yathāsukhaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश्च दृष्टा प्रसन्नात्मा प्रणमेत् सांजलिर्मुदा । सो ऽपि दिव्यामृतं भुक्त्वा रमेत् स्वर्गे सुरैः सह

yaśca dṛṣṭā prasannātmā praṇamet sāṃjalirmudā / so 'pi divyāmṛtaṃ bhuktvā ramet svarge suraiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येषां वीतरागाणामष्टानां भजनाद् ध्रुवं । विशेषफलमाज्ञाय भजस्वैनां यथेच्छया

ityeṣāṃ vītarāgāṇāmaṣṭānāṃ bhajanād dhruvaṃ / viśeṣaphalamājñāya bhajasvaināṃ yathecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदत्र भूतले शुद्ध विधाय पुरमाश्रयन् । सर्वाल्लोकान् प्रतिष्ठाप्य पालयन्सर्वदा वस

tadatra bhūtale śuddha vidhāya puramāśrayan / sarvāllokān pratiṣṭhāpya pālayansarvadā vasa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदात्र सर्वदिग्भ्यो ऽपि सर्वलोकाः प्रमोदिताः । आगत्य संस्थिति कृत्वानि वसेयुः सदा मुदा

tadātra sarvadigbhyo 'pi sarvalokāḥ pramoditāḥ / āgatya saṃsthiti kṛtvāni vaseyuḥ sadā mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा जानपदाश्चात्र ग्रामाश्चनगराण्यपि । निर्गम पक्तनं चापि प्रवर्क्तेयुः समन्ततः

tadā jānapadāścātra grāmāścanagarāṇyapi / nirgama paktanaṃ cāpi pravarkteyuḥ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा देवा सुरेन्द्राश्चं सर्वे लोकाधिपा अपि । आगत्यात्र समालोक्य धर्मधातोः स्वयंभुवः

tathā devā surendrāścaṃ sarve lokādhipā api / āgatyātra samālokya dharmadhātoḥ svayaṃbhuvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वा गुह्यका यक्षाः किन्नरा राक्षसा अपि । कुम्भाण्डा गरुडा नागाः सिद्धा विद्याधरा अपि

gandharvā guhyakā yakṣāḥ kinnarā rākṣasā api / kumbhāṇḍā garuḍā nāgāḥ siddhā vidyādharā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साध्याश्च मातृका श्चापि स भैरवगणा अपि । ऋषयो योगिनश्चापि यतय स्तीर्थिका अपि

sādhyāśca mātṛkā ścāpi sa bhairavagaṇā api / ṛṣayo yoginaścāpi yataya stīrthikā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावका भिक्षवो ऽर्हन्त श्चैलकाश्चाप्युपासकाः । बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः शैव कौलाश्च वैष्णवाः

śrāvakā bhikṣavo 'rhanta ścailakāścāpyupāsakāḥ / bodhisattvā mahāsattvāḥ śaiva kaulāśca vaiṣṇavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगत्यात्र समालोक्य धर्म्मधातोः स्वयंभुवः । देव्याः खगाननायाश्च मञ्जुदेवस्य सङ्गुरोः

āgatyātra samālokya dharmmadhātoḥ svayaṃbhuvaḥ / devyāḥ khagānanāyāśca mañjudevasya saṅguroḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषां च वीतरागानां तीर्थानां चानुभावतां । प्रसादिताः समाश्रित्य भजेयुः सर्वदा मुदा

eṣāṃ ca vītarāgānāṃ tīrthānāṃ cānubhāvatāṃ / prasāditāḥ samāśritya bhajeyuḥ sarvadā mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदात्र सर्वदैतेषां सर्वा पुण्यानुभावतः । सुभिक्षं मंगलोत्साहं निरुत्पातं भवेद्ध्रुव्रं

tadātra sarvadaiteṣāṃ sarvā puṇyānubhāvataḥ / subhikṣaṃ maṃgalotsāhaṃ nirutpātaṃ bhaveddhruvraṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण क्रकुछन्देन सप्रतुः । धर्म्माकर समाकर्ण्य तथेति प्रतिबुध्यत

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa krakuchandena sapratuḥ / dharmmākara samākarṇya tatheti pratibudhyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सःनृप उत्थाय साञ्जलिस्तं मुनीश्वरं । क्रकुच्छन्द स संघं य प्रणत्वेवं न्यवेदयत

tataḥ saḥnṛpa utthāya sāñjalistaṃ munīśvaraṃ / krakucchanda sa saṃghaṃ ya praṇatvevaṃ nyavedayata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् भवतामाज्ञां धृत्वाहमत्र सर्वदा । पुरं विधाय लोकानां हितार्थे निवसे खलु

bhagavan bhavatāmājñāṃ dhṛtvāhamatra sarvadā / puraṃ vidhāya lokānāṃ hitārthe nivase khalu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् भवान् कृपयालोक्य सर्वदात्र हिमालये । ससंघो धर्म्ममादिश्य विहरंतु जगद्धिते

tad bhavān kṛpayālokya sarvadātra himālaye / sasaṃgho dharmmamādiśya viharaṃtu jagaddhite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति संप्रार्थिते तेन भगवान् स मुनीश्वरः । धर्म्माकरं महासत्त्वं तं पश्यन्नेवमव्रवीत्

iti saṃprārthite tena bhagavān sa munīśvaraḥ / dharmmākaraṃ mahāsattvaṃ taṃ paśyannevamavravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाहं सदात्र तिष्ठेयं चरेयं सर्व भूतले । सर्वसत्त्व हितार्थ हि भवामि धर्म्मदिक्षिणः

nāhaṃ sadātra tiṣṭheyaṃ careyaṃ sarva bhūtale / sarvasattva hitārtha hi bhavāmi dharmmadikṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिश्य मुनीन्द्रेण क्रकुछन्दः स सांधिकः । ततः संप्रस्थितो ऽन्यत्र देशें संभाषयन् ययौ

ityādiśya munīndreṇa krakuchandaḥ sa sāṃdhikaḥ / tataḥ saṃprasthito 'nyatra deśeṃ saṃbhāṣayan yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो धर्माकरः सो ऽत्र विधाय नगरं तथा । राज्यांगानि प्रतिस्थाप्य राज्यं कृत्वाध्यतिष्ठत

tato dharmākaraḥ so 'tra vidhāya nagaraṃ tathā / rājyāṃgāni pratisthāpya rājyaṃ kṛtvādhyatiṣṭhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदात्र सर्वे आगत्य मन्दिरेषु समन्ततः । आश्रित्य संस्थितिं कृत्वा निवसन्तो मुदा चरन्

tadātra sarve āgatya mandireṣu samantataḥ / āśritya saṃsthitiṃ kṛtvā nivasanto mudā caran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽन्येपि समायाताः सर्वदिग्भ्यो ऽत्र सर्वतः ॥ जानपदे पुरेनेकं ग्रामेषु न्यवसन् मुदा

tato 'nyepi samāyātāḥ sarvadigbhyo 'tra sarvataḥ // jānapade purenekaṃ grāmeṣu nyavasan mudā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा देवा सुराद्याश्च सर्वे लोकाधिपा अपि । स्वस्वपरिजनैः सार्द्धं आगत्यात्र मुदा वसन्

tathā devā surādyāśca sarve lokādhipā api / svasvaparijanaiḥ sārddhaṃ āgatyātra mudā vasan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा महर्षयश्चापि यतयो ब्रह्मचारिणः । योगिनो भिक्षवो ऽर्हन्तो व्रतिनश्चाप्युपासकाः

tathā maharṣayaścāpi yatayo brahmacāriṇaḥ / yogino bhikṣavo 'rhanto vratinaścāpyupāsakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधिसत्त्वा महासत्त्वा श्चैलकाः श्रावका अपि । यथाभिलषिते देशे कृत्वा श्रमं समाश्रयन्

bodhisattvā mahāsattvā ścailakāḥ śrāvakā api / yathābhilaṣite deśe kṛtvā śramaṃ samāśrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथान्य तीर्थिकाः शैवा वैष्णवाः कौलिका अपि । यथाभिलषिते स्थाने कृत्वाश्रमं समाश्रयन्

tathānya tīrthikāḥ śaivā vaiṣṇavāḥ kaulikā api / yathābhilaṣite sthāne kṛtvāśramaṃ samāśrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येक सुगताश्चापि समागत्य समन्ततः । विविक्ते आश्रमे रम्ये समाश्रित्य मुदा वसन्

pratyeka sugatāścāpi samāgatya samantataḥ / vivikte āśrame ramye samāśritya mudā vasan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुनीन्द्रा अपि चागत्य विहृत्यात्र ससांधिकाः । प्रार्य सम्बोधि सद्धर्म्मं समादेश्यन् त्वरागताः

munīndrā api cāgatya vihṛtyātra sasāṃdhikāḥ / prārya sambodhi saddharmmaṃ samādeśyan tvarāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पुण्यतमा भूमीरियं हिमालयाहवया । सुखावतिनिभारम्या बोधिसत्त्व समाश्रय

evaṃ puṇyatamā bhūmīriyaṃ himālayāhavayā / sukhāvatinibhāramyā bodhisattva samāśraya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वहूनि चात्र तीर्थानि सर्वपापहराण्यपि । जातानि सन्ति सर्वार्थ समृद्धि सिद्धिदाण्यपि

vahūni cātra tīrthāni sarvapāpaharāṇyapi / jātāni santi sarvārtha samṛddhi siddhidāṇyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदेतेषु च तीर्थेषु स्नात्वा चरत सद्व्रतं । पापं हन्तुं शुभं प्राप्तुं समीछन्त्यत्र ये नराः

tadeteṣu ca tīrtheṣu snātvā carata sadvrataṃ / pāpaṃ hantuṃ śubhaṃ prāptuṃ samīchantyatra ye narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ऽत्र तीर्थेषु सर्वेषु स्नात्वा नित्यं समाहित । जप यज्ञादि कर्म्माणि कृत्वा चरन्ति सम्वरं

ye 'tra tīrtheṣu sarveṣu snātvā nityaṃ samāhita / japa yajñādi karmmāṇi kṛtvā caranti samvaraṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृञ्चापि समभ्यर्च्य देवाञ्च श्रद्धयादरात् । दत्वा दानं समाधाय ध्यात्वापीशं भजन्ति च

pitṛñcāpi samabhyarcya devāñca śraddhayādarāt / datvā dānaṃ samādhāya dhyātvāpīśaṃ bhajanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते ऽपि सर्वे विकल्माषाः परिशुद्ध त्रिमण्डलाः । श्रीमन्तः सिद्धि मन्तश्च भवेयुः सद्गुणाश्रयाः

te 'pi sarve vikalmāṣāḥ pariśuddha trimaṇḍalāḥ / śrīmantaḥ siddhi mantaśca bhaveyuḥ sadguṇāśrayāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते सर्व सत्त्वानां हितार्थे धर्म साधकाः । बोधिसत्त्वा महासत्त्वाः भवेयुः सुगतात्मजाः

tataste sarva sattvānāṃ hitārthe dharma sādhakāḥ / bodhisattvā mahāsattvāḥ bhaveyuḥ sugatātmajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते बोधिसम्भारं पूरयित्वा यथाक्रमं । त्रिरत्न भजनं कृत्वा संचरेरञ्जगद्धिते

tataste bodhisambhāraṃ pūrayitvā yathākramaṃ / triratna bhajanaṃ kṛtvā saṃcarerañjagaddhite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते विमलात्मानो निःक्लेशा विजितेन्द्रियाः । अर्हन्त स्त्रिविधां बोधिं प्राप्येयुः सौगतं पदं

tataste vimalātmāno niḥkleśā vijitendriyāḥ / arhanta strividhāṃ bodhiṃ prāpyeyuḥ saugataṃ padaṃ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मत्वात्र तीर्थेषु सर्वेषु बोधिवांछिभिः । नात्वा दानादि कर्म कर्त्तव्य सर्वदा भवे

evaṃ matvātra tīrtheṣu sarveṣu bodhivāṃchibhiḥ / nātvā dānādi karma karttavya sarvadā bhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिष्टं मुनीन्द्रेण समादिष्टं निसम्य ते । सर्व सभाश्रिता लोकाः प्राभ्यनन्दन् प्रवोधिताः

ityādiṣṭaṃ munīndreṇa samādiṣṭaṃ nisamya te / sarva sabhāśritā lokāḥ prābhyanandan pravodhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.