Rudradeva: Śyainika-śāstra (on hawking) 1

त्रैलोक्यश्रेयसे विष्णोर्यन्मित्रं साम्परायिकम् सापत्नमिन्द्रस्य च तत् वन्दे गारुत्मतं महः

trailokyaśreyase viṣṇoryanmitraṃ sāmparāyikam sāpatnamindrasya ca tat vande gārutmataṃ mahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामशास्त्रानभिज्ञानां कामः किं नु न गोचरः तथापि मुनिभिः शास्त्रं निर्मितं तत्त्वसंविदे

kāmaśāstrānabhijñānāṃ kāmaḥ kiṃ nu na gocaraḥ tathāpi munibhiḥ śāstraṃ nirmitaṃ tattvasaṃvide

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ पामरप्रसिद्धोऽपि तथैव मृगसारसः श्यैनिकज्ञस्य हृदये विशेषान्मुदमृच्छति

ā pāmaraprasiddho'pi tathaiva mṛgasārasaḥ śyainikajñasya hṛdaye viśeṣānmudamṛcchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सद्रसनिष्पत्त्यै श्यैनिकं सप्रयोजनम् विविच्यते मृगयायाः समासव्यासयोगतः

iti sadrasaniṣpattyai śyainikaṃ saprayojanam vivicyate mṛgayāyāḥ samāsavyāsayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नृणां प्राग्दृष्टभोगाप्त्यै विनोदा मनसो मुदे सृष्टा विश्वसृजा कार्त्स्न्यात् के तान् गणितुमीशते

nṛṇāṃ prāgdṛṣṭabhogāptyai vinodā manaso mude sṛṣṭā viśvasṛjā kārtsnyāt ke tān gaṇitumīśate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु येऽष्टादश प्रोक्ता व्यसनानीति यान् विदुः तैर्विना नेन्द्रियफलं न एव रसभूमयः

teṣu ye'ṣṭādaśa proktā vyasanānīti yān viduḥ tairvinā nendriyaphalaṃ na eva rasabhūmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेव्यमानाः सुखायालं भवन्ति प्राणिनां च ते यथाकालं यथापोषं विशेषेण महीभृताम्

sevyamānāḥ sukhāyālaṃ bhavanti prāṇināṃ ca te yathākālaṃ yathāpoṣaṃ viśeṣeṇa mahībhṛtām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यसनानीति सततं शास्त्रकारैर्विनिन्दिताः श्रूयन्ते चेतिहासाश्च तद्रक्तभ्रंशसूचकाः

vyasanānīti satataṃ śāstrakārairvininditāḥ śrūyante cetihāsāśca tadraktabhraṃśasūcakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि सर्वात्मनासेव्याः स्मरस्मेरालसेक्षणाः पुन्नाम्नो नरकात् त्रात्री भवेत् क्व जनिरौरसी

yadi sarvātmanāsevyāḥ smarasmerālasekṣaṇāḥ punnāmno narakāt trātrī bhavet kva janiraurasī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निषिद्धैव मृगव्या चेत्तर्हि यागादिसाधनम् क्व मांसाजिनशृङ्गादि लभ्यते विधिनोदितम्

niṣiddhaiva mṛgavyā cettarhi yāgādisādhanam kva māṃsājinaśṛṅgādi labhyate vidhinoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजीर्णाद्यामयध्वंसो दिवास्वप्ननिषेवणात् त्रिवर्गसाधनस्येह जायते वपुषस्तथा

ajīrṇādyāmayadhvaṃso divāsvapnaniṣevaṇāt trivargasādhanasyeha jāyate vapuṣastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् सर्वात्मना त्याज्यः सङ्ग एवेति निश्चयः बन्धः सङ्गेन भवतीत्येव भागवतोक्तयः

tasmāt sarvātmanā tyājyaḥ saṅga eveti niścayaḥ bandhaḥ saṅgena bhavatītyeva bhāgavatoktayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्ममात्रपरित्यागः स तु मोक्षाय केवलम् जात्युक्तकर्माचरणं त्रिवर्गाय किलेष्यते

karmamātraparityāgaḥ sa tu mokṣāya kevalam jātyuktakarmācaraṇaṃ trivargāya kileṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स सन्न्यासस्तु सिध्येत मनोवाक्कायकर्मभिः कृतेन तेन जायेत ब्रह्म वाचामगोचरम्

sa sannyāsastu sidhyeta manovākkāyakarmabhiḥ kṛtena tena jāyeta brahma vācāmagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि निःश्रेयसे सङ्गजिहासा कर्मणाम्भवेत् जन्तोः सुकृतपुञ्जेन तदा सन्न्यासमाचरेत्

yadi niḥśreyase saṅgajihāsā karmaṇāmbhavet jantoḥ sukṛtapuñjena tadā sannyāsamācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षयहेतुश्च भोगोऽपि श्रूयते कर्मणां यथा सिषेवे विषयान् ज्ञानी सौभरिर्बन्धमुक्तये

kṣayahetuśca bhogo'pi śrūyate karmaṇāṃ yathā siṣeve viṣayān jñānī saubharirbandhamuktaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाच गाथाः श्रूयन्ते पितृभिः समुदाहृताः विरक्तस्य रुचेः सम्यक्श्रेयसे हृदयंगमाः

tathāca gāthāḥ śrūyante pitṛbhiḥ samudāhṛtāḥ viraktasya ruceḥ samyakśreyase hṛdayaṃgamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वकर्म कृतं भोगैः क्षीयतेऽहर्निशं तथा सुखदुःखैः स्वकैर्वत्स पुण्यापुण्यात्मकं नृणाम्

pūrvakarma kṛtaṃ bhogaiḥ kṣīyate'harniśaṃ tathā sukhaduḥkhaiḥ svakairvatsa puṇyāpuṇyātmakaṃ nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणाधिकारो धर्मज्ञस्ततः शममवाप्स्यसि तथा भागवतं वाक्यं श्रूयते चार्जुनं प्रति

kṣīṇādhikāro dharmajñastataḥ śamamavāpsyasi tathā bhāgavataṃ vākyaṃ śrūyate cārjunaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुरु कर्मैव तस्मात्त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः शरीरयात्रापि च ते न प्रसिध्येद् अकर्मणः

kuru karmaiva tasmāttvaṃ karma jyāyo hyakarmaṇaḥ śarīrayātrāpi ca te na prasidhyed akarmaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शास्त्रान्तरेऽपि भूयस्यः श्रूयन्ते तत्त्ववादिनाम् गृहाश्रमाचारवतां कर्मसंप्रेरिका गिरः

śāstrāntare'pi bhūyasyaḥ śrūyante tattvavādinām gṛhāśramācāravatāṃ karmasaṃprerikā giraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न्यायागतधनस्तत्त्वज्ञाननिष्ठोऽतिथिप्रियः श्राद्धकृत् सत्यवादी च गृहस्थोऽपि विमुच्यते

nyāyāgatadhanastattvajñānaniṣṭho'tithipriyaḥ śrāddhakṛt satyavādī ca gṛhastho'pi vimucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्यादिवेदवचनैः कर्मजानामपीष्यते भोगः फलानां प्राप्तानां स तु संगविवर्जितः

ityādivedavacanaiḥ karmajānāmapīṣyate bhogaḥ phalānāṃ prāptānāṃ sa tu saṃgavivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रूयते जनको राजा प्रजापालनतत्परः भुञ्जन् भोगान् मुक्तिपात्रमसक्तिस्तत्र कारणम्

śrūyate janako rājā prajāpālanatatparaḥ bhuñjan bhogān muktipātramasaktistatra kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयमप्यपवर्गस्य मार्गः प्रकृतिसुन्दरः स्वजात्युक्ताभिचरणात् स्वर्गस्तु सुलभो नृणाम्

ayamapyapavargasya mārgaḥ prakṛtisundaraḥ svajātyuktābhicaraṇāt svargastu sulabho nṛṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं कर्म कुर्वीत तत्परः कुर्वन्नेवेह कर्माणीत्यादि वेदेऽपि निश्चयः

svargyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ karma kurvīta tatparaḥ kurvanneveha karmāṇītyādi vede'pi niścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुकृतैः प्राप्यते सम्पत् सा च भोगाय चेष्यते स भोगोऽष्टादशविधैर्व्यसनैश्चानुबध्यते

sukṛtaiḥ prāpyate sampat sā ca bhogāya ceṣyate sa bhogo'ṣṭādaśavidhairvyasanaiścānubadhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथक् तेभ्यो भीमरूपो न कुत्रापि प्रतीयते भक्ष्यस्रक्चन्दनादेर्यः सोऽपि तादर्थकः स्मृतः

pṛthak tebhyo bhīmarūpo na kutrāpi pratīyate bhakṣyasrakcandanāderyaḥ so'pi tādarthakaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतो वसन्तवर्षर्तुचन्दनेन्दूदयादयः मुदे कान्तोपगूढानामुद्वेगाय वियोगिनाम्

ato vasantavarṣartucandanendūdayādayaḥ mude kāntopagūḍhānāmudvegāya viyoginām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मद्रुमस्य फलमर्थमुदीरयन्ति शास्त्रेषु निश्चितधियो हि यथागमेन तं दानभोगविधये सुजनो नियुङ्क्ते सम्यक् तयोः परिणतिः सुषमानुपैति

dharmadrumasya phalamarthamudīrayanti śāstreṣu niścitadhiyo hi yathāgamena taṃ dānabhogavidhaye sujano niyuṅkte samyak tayoḥ pariṇatiḥ suṣamānupaiti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीकूर्माचलाधिपतिरुद्रदेवविरचिते श्यैनिके शास्त्रे कर्मानुषञ्जनः प्रथमः परिच्छेदः

iti śrīkūrmācalādhipatirudradevaviracite śyainike śāstre karmānuṣañjanaḥ prathamaḥ paricchedaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.