Rudradeva: Śyainika-śāstra (on hawking) 2

वाक्पारुष्याद्यभिहितस्तथाष्टादशको गणः हेयाहेयप्रकारेण नामतश्चाथ कथ्यते

vākpāruṣyādyabhihitastathāṣṭādaśako gaṇaḥ heyāheyaprakāreṇa nāmataścātha kathyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाग्दण्डयोश्च पारुष्ये ईर्ष्यासूया च साहसम् अर्थदूषणपैशुन्ये क्रोधजे क्रोध एव च

vāgdaṇḍayośca pāruṣye īrṣyāsūyā ca sāhasam arthadūṣaṇapaiśunye krodhaje krodha eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रियोऽक्षा मदिरागीतनृत्यवाद्यवृथाटनम् परोक्षनिन्दाहःस्वप्नो मृगया चेति कामजः

striyo'kṣā madirāgītanṛtyavādyavṛthāṭanam parokṣanindāhaḥsvapno mṛgayā ceti kāmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्लीला कर्कशा चोक्तिर् वाक्पारुष्यम् इतीष्यते दण्डेषु व्यवहारे च शोभते नान्यदा क्वचित्

aślīlā karkaśā coktir vākpāruṣyam itīṣyate daṇḍeṣu vyavahāre ca śobhate nānyadā kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डोऽनर्हे महोग्रश्च दण्डपारुष्यमुच्यते प्रतापजननायालं संकटे नान्यदा चरेत्

daṇḍo'narhe mahograśca daṇḍapāruṣyamucyate pratāpajananāyālaṃ saṃkaṭe nānyadā caret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परर्द्धिष्वक्षमा चेर्ष्या सा सपत्ने प्रशस्यते तदुच्छेदाय यतते तथैवोत्तेजितो यतः

pararddhiṣvakṣamā cerṣyā sā sapatne praśasyate taducchedāya yatate tathaivottejito yataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोषारोपो गुणादौ यः सासूयेति निगद्यते विदूषकादिभिः सा तु रहोगोष्ठ्यां प्रशस्यते

doṣāropo guṇādau yaḥ sāsūyeti nigadyate vidūṣakādibhiḥ sā tu rahogoṣṭhyāṃ praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियमाणा तत्प्रपञ्चो नाटकादौ निरीक्ष्यताम् आख्यायिकादिष्वपि च समासव्यासयोगतः

kriyamāṇā tatprapañco nāṭakādau nirīkṣyatām ākhyāyikādiṣvapi ca samāsavyāsayogataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणसन्देहकृत् कार्यं कृतं साहसमुच्यते तदापत्सु च शोभायै भवेद्धास्याय चान्यदा

prāṇasandehakṛt kāryaṃ kṛtaṃ sāhasamucyate tadāpatsu ca śobhāyai bhaveddhāsyāya cānyadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रकीर्णता चाग्रहणमपात्रे प्रतिपादनम् मूलच्छेदेन वा दानप्रतिपत्त्यर्थदूषणम् तत् प्रयत्नेन चाप्तैस्तु कारयेत् परमण्डले

prakīrṇatā cāgrahaṇamapātre pratipādanam mūlacchedena vā dānapratipattyarthadūṣaṇam tat prayatnena cāptaistu kārayet paramaṇḍale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूचनं परदोषाणां पैशुन्यमिति गीयते तच्चारमुखतः सर्वं श्रोतव्यं स्वधिया पुनः निश्चित्य चारैरन्यैश्च प्रतीकारं तदाचरेत्

sūcanaṃ paradoṣāṇāṃ paiśunyamiti gīyate taccāramukhataḥ sarvaṃ śrotavyaṃ svadhiyā punaḥ niścitya cārairanyaiśca pratīkāraṃ tadācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डादिपातने क्रौर्य्यं क्रोध इत्युच्यते बुधैः सदापकारिषु च तं विदध्यान्नेतरेषु च

daṇḍādipātane krauryyaṃ krodha ityucyate budhaiḥ sadāpakāriṣu ca taṃ vidadhyānnetareṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुलक्षणा कलाभिज्ञा दक्षा सौभाग्यसंयुता वयोविनयसम्पन्ना सा स्त्री स्त्रीत्युच्यते बुधैः

sulakṣaṇā kalābhijñā dakṣā saubhāgyasaṃyutā vayovinayasampannā sā strī strītyucyate budhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साधनं सा त्रिवर्गस्य गृहस्थाश्रमलक्ष्म च प्रसूत्युपस्करप्रेक्षामनःप्रह्लादनादिभिः

sādhanaṃ sā trivargasya gṛhasthāśramalakṣma ca prasūtyupaskaraprekṣāmanaḥprahlādanādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् कुमारेणाप्युक्तं पुरागस्त्याय पृच्छते यत्रानुकूल्यं दम्पत्योस्त्रिवर्गस्तत्र वर्धते

etat kumāreṇāpyuktaṃ purāgastyāya pṛcchate yatrānukūlyaṃ dampatyostrivargastatra vardhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्म्मादर्थोऽर्थतः कामः कामः स्त्रीभ्यो न चान्यतः तेन धर्म्मद्रुमस्याहो फलं रक्ता नितम्बिनी

dharmmādartho'rthataḥ kāmaḥ kāmaḥ strībhyo na cānyataḥ tena dharmmadrumasyāho phalaṃ raktā nitambinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतस्तां सर्वभावेन पुमांश्चैवानुरञ्जयेत् स्वच्छन्दाचरणं हित्वा कामसंवेदनादिषु

atastāṃ sarvabhāvena pumāṃścaivānurañjayet svacchandācaraṇaṃ hitvā kāmasaṃvedanādiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामश् चानन्यमनसोर् दम्पत्योर् यः परस्परम् आत्मैकवेद्यो नाख्येयः स्पर्शः काम इतीरितः

kāmaś cānanyamanasor dampatyor yaḥ parasparam ātmaikavedyo nākhyeyaḥ sparśaḥ kāma itīritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुणाढ्यव्यासवाल्मीकिसूक्तिमुक्तार्णवेषु च सम्भोगविप्रलम्भाभ्यां प्रपञ्चस्तस्य विस्तरः

guṇāḍhyavyāsavālmīkisūktimuktārṇaveṣu ca sambhogavipralambhābhyāṃ prapañcastasya vistaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडा सजीवनिर्जीवा ग्लहपूर्वाक्ष उच्यते स चार्थवृद्ध्यै कामर्द्ध्यै सुप्रयुक्तः प्रजायते

krīḍā sajīvanirjīvā glahapūrvākṣa ucyate sa cārthavṛddhyai kāmarddhyai suprayuktaḥ prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्पानात् मत्ततामेति तद्वस्तु मदिरोच्यते अचिकित्स्येष्व् आमयेषु तज्ज्ञैः सापि प्रशस्यते

yatpānāt mattatāmeti tadvastu madirocyate acikitsyeṣv āmayeṣu tajjñaiḥ sāpi praśasyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गेयं यद्रक्तकण्ठस्य तालस्वरसमन्वितं लास्योपयोगि तदेति गीतज्ञास्तद्विजानते

geyaṃ yadraktakaṇṭhasya tālasvarasamanvitaṃ lāsyopayogi tadeti gītajñāstadvijānate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथावकाशेन च तच्चतुर्वर्गस्य साधनम् प्रत्यक्षेणार्थकामस्य सिद्धिगाने प्रदृश्यते

yathāvakāśena ca taccaturvargasya sādhanam pratyakṣeṇārthakāmasya siddhigāne pradṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्म्मापवर्गयोः सिद्धिर्भरतेन यथोदिता याज्ञवल्क्येन मुनिना तथान्यैर्नारदादिभिः

dharmmāpavargayoḥ siddhirbharatena yathoditā yājñavalkyena muninā tathānyairnāradādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गीतज्ञो यदि गीतेन नाप्नोति परमं पदम् रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते

gītajño yadi gītena nāpnoti paramaṃ padam rudrasyānucaro bhūtvā tenaiva saha modate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्धतं ताण्डवं यच्च लास्यं चाभिनयात्मकम् चारालयममायुक्तं द्विविधं नृत्यमुच्यते

uddhataṃ tāṇḍavaṃ yacca lāsyaṃ cābhinayātmakam cārālayamamāyuktaṃ dvividhaṃ nṛtyamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्विधं वाद्यमुक्तं तत्ततादिप्रभेदतः प्रयोजनं गीतवच्च विज्ञेयं नृत्यवाद्ययोः

caturvidhaṃ vādyamuktaṃ tattatādiprabhedataḥ prayojanaṃ gītavacca vijñeyaṃ nṛtyavādyayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्यं विना यदुद्याननगराद्युपसर्पणम् वृथाटनं तच्छस्तं तु शरीरालस्यशान्तये

kāryaṃ vinā yadudyānanagarādyupasarpaṇam vṛthāṭanaṃ tacchastaṃ tu śarīrālasyaśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परोक्षनिन्दा व्यक्तार्था सातिसंधातुमिष्यते

parokṣanindā vyaktārthā sātisaṃdhātumiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वर्तुषु दिवास्वप्नः सोऽपि व्यक्तार्थ एव हि बालातिसारिक्षीणेषु स चाजीर्णिषु शोभनः

sarvartuṣu divāsvapnaḥ so'pi vyaktārtha eva hi bālātisārikṣīṇeṣu sa cājīrṇiṣu śobhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त एते सप्तदश च मृगयाष्टादशी तथा हेयाहेयाः पुरा प्राह भीष्मो धर्मात्मजं यथा

ta ete saptadaśa ca mṛgayāṣṭādaśī tathā heyāheyāḥ purā prāha bhīṣmo dharmātmajaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यसनानि च सर्वाणि त्यजेथा भूरिदक्षिण न चैव न प्रयुञ्जीत संगं तु परिवर्जयेत्

vyasanāni ca sarvāṇi tyajethā bhūridakṣiṇa na caiva na prayuñjīta saṃgaṃ tu parivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्थमत्र परिचिन्त्य लाघवं गौरवं च गुणयोगतः पृथक् संगमात्रमपहाय योजयेत् रञ्जनाय जगतो यथायथम्

itthamatra paricintya lāghavaṃ gauravaṃ ca guṇayogataḥ pṛthak saṃgamātramapahāya yojayet rañjanāya jagato yathāyatham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीरुद्रदेवविरचिते श्यैनिके शास्त्रे व्यसनहेयाहेयतानिरूपणो द्वितीयः परिच्छेदः

iti śrīrudradevaviracite śyainike śāstre vyasanaheyāheyatānirūpaṇo dvitīyaḥ paricchedaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.