अङ्गलेखा शरीरयष्टिः । कारमीरं कुङ्कुमम् । येयं पीतच्छायता शरीरस्य सा नायिकानां कुङ्कुमसमालम्भनलक्षणक्रियाकार्या प्रार्यण परिदृश्यते, भगवत्यास्तु शरीरे पीतच्छायत्वं न कुङ्कुमसमालम्भनेनोत्पादितम् । अतः कुङ्कुमसमालम्भनलक्षणायाः क्रियाया विगमे फलस्य पीतच्छायत्वस्यात्रोपदेशः । परिहारश्चात्र स्वाभाविकतया तच्छायत्वमिति । तेनेयं विभावना । अनलक्तकताम्राक्षामित्यत्रालक्तककारणिकाया रागक्रियाया निषेधे तत्फलस्य लौहित्यस्य उत्पत्तिः स्वाभाविकी निर्दिष्टा । अतो विभावना । अत्र च कुङ्कुमादिसंपाद्येन पिञ्चरत्वादिना उपमानभूतेन स्वाभाविकस्य पिञ्जरत्वादेरुपमेयभूतस्याभेदाध्यवसायो ऽतिशयोक्त्या द्रष्टव्यः ॥ समासोक्तिः---- प्रकृतार्थेन वाक्येन तत्समानैर्विशेषणैः । अप्रस्तुतार्थकथनं समासोक्तिरुदाहृता
aṅgalekhā śarīrayaṣṭiḥ / kāramīraṃ kuṅkumam / yeyaṃ pītacchāyatā śarīrasya sā nāyikānāṃ kuṅkumasamālambhanalakṣaṇakriyākāryā prāryaṇa paridṛśyate, bhagavatyāstu śarīre pītacchāyatvaṃ na kuṅkumasamālambhanenotpāditam / ataḥ kuṅkumasamālambhanalakṣaṇāyāḥ kriyāyā vigame phalasya pītacchāyatvasyātropadeśaḥ / parihāraścātra svābhāvikatayā tacchāyatvamiti / teneyaṃ vibhāvanā / analaktakatāmrākṣāmityatrālaktakakāraṇikāyā rāgakriyāyā niṣedhe tatphalasya lauhityasya utpattiḥ svābhāvikī nirdiṣṭā / ato vibhāvanā / atra ca kuṅkumādisaṃpādyena piñcaratvādinā upamānabhūtena svābhāvikasya piñjaratvāderupameyabhūtasyābhedādhyavasāyo 'tiśayoktyā draṣṭavyaḥ // samāsoktiḥ---- prakṛtārthena vākyena tatsamānairviśeṣaṇaiḥ / aprastutārthakathanaṃ samāsoktirudāhṛtā
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.