Library·Udanavarga·26

Udanavarga 26

कूर्मोयथाअङ्गानिस्वकेकपालेसमादधीतआत्मवितर्कितानि । अनिह्श्रितोह्यन्यमहेठयानःपरिनिर्वृतोनअपवदेतकंचित् ॥

kūrmo.yathā.aṅgāni.svake.kapāle.samādadhīta.ātma.vitarkitāni / anihśrito.hy.anyam.aheṭhayānaḥ.parinirvṛto.na.apavadeta.kaṃcit //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षान्तिःपरमम्तपस्तितीक्षानिर्वाणम्परमम्वदन्तिबुद्धाः ।[।तितिक्षा।] नहिप्रव्रजितःपरौपतापीश्रमणोभवतिपरम्विहेठयन्वै ॥

kṣāntiḥ.paramam.tapas.titīkṣā.nirvāṇam.paramam.vadanti.buddhāḥ /[.titikṣā.] na.hi.pravrajitaḥ.para.upatāpī.śramaṇo.bhavati.param.viheṭhayan.vai //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माकंचित्परुषम्ब्रूथःप्रोक्ताःप्रतिवदन्तितम् । दुह्खाहिसंरम्भकथाःप्रतिदण्डम्स्पृशन्तिहि ॥

mā.kaṃcit.paruṣam.brūthaḥ.proktāḥ.prativadanti.tam / duhkhā.hi.saṃrambha.kathāḥ.pratidaṇḍam.spṛśanti.hi //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदीरयसिहआत्मानम्कंसीइवौपहतासदा । जातिमरणसंसारम्चिरम्ह्यनुभविष्यसि ॥

yad.īrayasi.ha.ātmānam.kaṃsī.iva.upahatā.sadā / jāti.maraṇa.saṃsāram.ciram.hy.anubhaviṣyasi //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नत्वीरयसिहआत्मानम्कंसिर्नौपहतायथा । एषप्राप्तोअसिनिर्वाणम्संरम्भस्तेनविद्यते ॥

na.tv.īrayasi.ha.ātmānam.kaṃsir.na.upahatā.yathā / eṣa.prāpto.asi.nirvāṇam.saṃrambhas.te.na.vidyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरोग्यपरमालाभासंतुष्टिपरमम्धनम् । विश्वासपरमम्मित्रम्निर्वाणपरमम्सुखम् ॥

ārogya.paramā.lābhā.saṃtuṣṭi.paramam.dhanam / viśvāsa.paramam.mitram.nirvāṇa.paramam.sukham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुधापरमरोगाणाम्संस्कारादुह्खमेवतु ।[।परमा।]? एतज्ज्ञात्वायथाभूतम्निर्वाणपरमोभवेत् ॥

kṣudhā.parama.rogāṇām.saṃskārā.duhkham.eva.tu /[.paramā.]? etaj.jñātvā.yathā.bhūtam.nirvāṇa.paramo.bhavet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पकाःसुगतिम्यान्तिबहवोयान्तिदुर्गतिम् ॥ एतज्ज्ञात्वायथाभूतम्निर्वाणपरमोभवेत् ॥

alpakāḥ.sugatim.yānti.bahavo.yānti.durgatim // etaj.jñātvā.yathā.bhūtam.nirvāṇa.paramo.bhavet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहेतुम्सुगतिम्यान्तिसहेतुम्यान्तिदुर्गतिम् । सहेतुम्परिनिर्वान्तिह्येवमेतत्सहेतुकम् ॥

sahetum.sugatim.yānti.sahetum.yānti.durgatim / sahetum.parinirvānti.hy.evam.etat.sahetukam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतिर्मृगाणाम्प्रवणमाकाशम्पक्षिणाम्गतिः । धर्मोगतिर्विभागीनाम्निर्वाणम्त्वर्हताम्गतिः ॥

gatir.mṛgāṇām.pravaṇam.ākāśam.pakṣiṇām.gatiḥ / dharmo.gatir.vibhāgīnām.nirvāṇam.tv.arhatām.gatiḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नहिइदम्हीनवीर्येणमन्देनअप्यविजानता । निर्वाणम्शक्यमधिगन्तुम्सर्वग्रन्थप्रदालनम् ॥

na.hi.idam.hīna.vīryeṇa.mandena.apy.avijānatā / nirvāṇam.śakyam.adhigantum.sarva.grantha.pradālanam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सिञ्चभिक्षोरिमाम्नावम्सिक्तालघ्वीभविष्यति । हित्वारागम्चदोषम्चततोनिर्वाणमेष्यसि ॥

siñca.bhikṣor.imām.nāvam.siktā.laghvī.bhaviṣyati / hitvā.rāgam.ca.doṣam.ca.tato.nirvāṇam.eṣyasi //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभूत्पूर्वेततोनअभून्नअभूत्पूर्वेततोह्यभूत् । नचअभून्नभविष्यतिनवाअप्येतर्हिविद्यते ॥

abhūt.pūrve.tato.na.abhūn.na.abhūt.pūrve.tato.hy.abhūt / na.ca.abhūn.na.bhaviṣyati.na.vā.apy.etarhi.vidyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्दृशम्सत्यमचलम्सुदृशम्प्रतिविध्यतः । तृष्णाक्षयम्पश्यतोहिदुह्खस्यअन्तोनिरुच्यते ॥

durdṛśam.satyam.acalam.sudṛśam.pratividhyataḥ / tṛṣṇā.kṣayam.paśyato.hi.duhkhasya.anto.nirucyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छित्त्वातृष्णाम्प्रशाम्यैहरजःसर्वम्समाहितः । विशोषयित्वासरिताम्दुह्खस्यअन्तोनिरुच्यते ॥

chittvā.tṛṣṇām.praśāmya.iha.rajaḥ.sarvam.samāhitaḥ / viśoṣayitvā.saritām.duhkhasya.anto.nirucyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भित्त्वाकायम्चसंज्ञाम्चवेदनाम्व्युपशाम्यच । विज्ञानअस्तगमम्लब्ध्वादुह्खस्यअन्तोनिरुच्यते ॥

bhittvā.kāyam.ca.saṃjñām.ca.vedanām.vyupaśāmya.ca / vijñāna.asta.gamam.labdhvā.duhkhasya.anto.nirucyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टेतुदृष्टमात्रेणश्रुतेचश्रुतमात्रता । मतेतथैवविज्ञातेदुह्खस्यअन्तोनिरुच्यते ॥

dṛṣṭe.tu.dṛṣṭa.mātreṇa.śrute.ca.śruta.mātratā / mate.tathaiva.vijñāte.duhkhasya.anto.nirucyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एनेमेमेतथादप्फेदडप्फेचैतिबुध्यतः । सर्वस्माद्विरतिःपापाद्दुह्खस्यअन्तोनिरुच्यते ॥

ene.meme.tathā.dapphe.daḍapphe.ca.iti.budhyataḥ / sarvasmād.viratiḥ.pāpād.duhkhasya.anto.nirucyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माशातुषासंशमाचसर्वत्रविरडीतथा । सर्वस्माद्विरतिःपापाद्दुह्खस्यअन्तोनिरुच्यते ॥

māśā.tuṣā.saṃśamā.ca.sarvatra.viraḍī.tathā / sarvasmād.viratiḥ.pāpād.duhkhasya.anto.nirucyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनिह्श्रितस्यअचलितम्प्रस्रब्धिश्चैहविद्यते । नगतिर्नच्युतिश्चैवदुह्खस्यअन्तोनिरुच्यते ॥

anihśritasya.acalitam.prasrabdhiś.ca.iha.vidyate / na.gatir.na.cyutiś.caiva.duhkhasya.anto.nirucyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजातेसतिजातस्यवदेन्निह्सरणम्सदा । असंस्कृतम्चसम्पश्यन्संस्कृतात्परिमुच्यते ॥

ajāte.sati.jātasya.vaden.nihsaraṇam.sadā / asaṃskṛtam.ca.sampaśyan.saṃskṛtāt.parimucyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातम्भूतम्समुत्पन्नम्कृतम्संस्कृतमध्रुवम् । जरामरणसंघातम्मोषधर्मप्रलोपनम् । आहारनेत्रीप्रभवम्नअलम्तदभिनन्दितुम् ॥

jātam.bhūtam.samutpannam.kṛtam.saṃskṛtam.adhruvam / jarā.maraṇa.saṃghātam.moṣa.dharma.pralopanam / āhāra.netrī.prabhavam.na.alam.tad.abhinanditum //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यनिह्ह्सरणम्शान्तमतर्कअवचरम्पदम् ।[।अतर्कावचरम्।] निरोधोदुह्खधर्माणाम्संस्कारौपशमम्सुखम् ॥

tasya.nihhsaraṇam.śāntam.atarka.avacaram.padam /[.atarkāvacaram.] nirodho.duhkha.dharmāṇām.saṃskāra.upaśamam.sukham //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिजानाम्यहम्स्थानम्यत्रभूतम्नविद्यते । नआकाशम्नचविज्ञानम्नसूर्यश्चन्द्रमानच ॥

abhijānāmy.aham.sthānam.yatra.bhūtam.na.vidyate / na.ākāśam.na.ca.vijñānam.na.sūryaś.candramā.na.ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नएवअगतिर्नचगतिर्नौपपत्तिश्च्युतिर्नच । अप्रतिष्ठमनालम्बम्दुह्खअन्तःसनिरुच्यते ॥

na.eva.agatir.na.ca.gatir.na.upapattiś.cyutir.na.ca / apratiṣṭham.anālambam.duhkha.antaḥ.sa.nirucyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रनआपोनपृथिवीतेजोवायुर्नगाहते । नतत्रशुक्लाद्योतन्तितमस्तत्रनविद्यते ॥

yatra.na.āpo.na.pṛthivī.tejo.vāyur.na.gāhate / na.tatra.śuklā.dyotanti.tamas.tatra.na.vidyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नतत्रचन्द्रमाभातिनआदित्योवैप्रकाश्यते । यथात्विहआत्मनावेत्तिमुनिर्मौनेयमात्मनः । अथरूपादरूपाच्चसर्वदुह्खात्प्रमुच्यते ॥

na.tatra.candramā.bhāti.na.ādityo.vai.prakāśyate / yathā.tv.iha.ātmanā.vetti.munir.mauneyam.ātmanaḥ / atha.rūpād.arūpāc.ca.sarva.duhkhāt.pramucyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्ठागतोह्यसंत्रासीनविकन्थीनकौकृतिः ।[।विकण्ठी।]? अच्छेत्ताभवशल्यानामन्तिमोअस्यसमुच्छ्रयः ॥

niṣṭhā.gato.hy.asaṃtrāsī.na.vikanthī.na.kaukṛtiḥ /[.vikaṇṭhī.]? acchettā.bhava.śalyānām.antimo.asya.samucchrayaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषाहिपरमानिष्ठाशान्तम्पदमनुत्तरम् । क्षयःसर्वनिमित्तानाम्प्रदानपदमच्युतम् ॥

eṣā.hi.paramā.niṣṭhā.śāntam.padam.anuttaram / kṣayaḥ.sarva.nimittānām.pradāna.padam.acyutam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुल्यमतुल्यम्चसम्भवम्भवसंस्कारमवासृजन्मुनिः । आध्यात्मरतःसमाहितोह्यभिनत्कोशमिवअण्डसम्भवम् ॥

tulyam.atulyam.ca.sambhavam.bhava.saṃskāram.avāsṛjan.muniḥ / ādhyātma.rataḥ.samāhito.hy.abhinat.kośam.iva.aṇḍa.sambhavam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयतेदानम्धर्मदानम्चसर्वम्जयतेरतिम्धर्मरतिंश्चसर्वाम् । जयतेबलम्क्षान्तिबलम्चसर्वम्जयतेसुखम्सर्वतृष्णानिरोधः ॥

jayate.dānam.dharma.dānam.ca.sarvam.jayate.ratim.dharma.ratiṃś.ca.sarvām / jayate.balam.kṣānti.balam.ca.sarvam.jayate.sukham.sarva.tṛṣṇā.nirodhaḥ //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.