Library·Varahagrhyasutra·1

Varahagrhyasutra 1

अतः परं परिशिष्टा मैत्रायणीयसूत्रस्य । गृह्यपुरुषः प्रायश्चित्तम् अनुग्रहिकहौतृकशुल्विकोत्तरेष्टकवैष्णवाध्वर्यविकचातुर्होतृकगोनामिकाकुलपादरहस्यप्रतिग्रहयमकवृषोत्सर्गप्रश्नद्रविणषट्कारणप्रधानसांदेहिकप्रवराध्यायरुद्रविधानछन्दोऽनुक्रमण्यन्तर्क्यकल्पप्रवासविधिप्रातरुपस्थानभूतोत्पत्तिर् इति द्वाविंशतिः परिशिष्टसंख्यानाम्

ataḥ paraṃ pariśiṣṭā maitrāyaṇīyasūtrasya / gṛhyapuruṣaḥ prāyaścittam anugrahikahautṛkaśulvikottareṣṭakavaiṣṇavādhvaryavikacāturhotṛkagonāmikākulapādarahasyapratigrahayamakavṛṣotsargapraśnadraviṇaṣaṭkāraṇapradhānasāṃdehikapravarādhyāyarudravidhānachando'nukramaṇyantarkyakalpapravāsavidhiprātarupasthānabhūtotpattir iti dvāviṃśatiḥ pariśiṣṭasaṃkhyānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृह्ये ऽग्नौ पाकयज्ञान् विहरेत्

gṛhye 'gnau pākayajñān viharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रस्वत्वात् पाकयज्ञः । ह्रस्वं हि पाक इत्याचक्षते

hrasvatvāt pākayajñaḥ / hrasvaṃ hi pāka ityācakṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शपूर्णमासप्रकृतिः पाकयज्ञविधिर् अप्रयाजो ऽननुयाजो ऽसामिधेनीकः

darśapūrṇamāsaprakṛtiḥ pākayajñavidhir aprayājo 'nanuyājo 'sāmidhenīkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाहाकारान्तं निगद्य होमाः

svāhākārāntaṃ nigadya homāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परतन्त्रोत्पत्तिर् दक्षिणाग्नाव् आहिताग्निः कुर्वीत शालाग्नाव् अनाहिताग्निः

paratantrotpattir dakṣiṇāgnāv āhitāgniḥ kurvīta śālāgnāv anāhitāgniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमयेन गोचर्ममात्रं चतुरस्रं स्थण्डिलम् उपलिप्येषुमात्रं तस्मिन् लक्षणं कुर्वीत सत्यसदसीति पश्चार्धाद् उदीचीं लेखां लिखति । ऋतसदसीति दक्षिणार्धात् प्राचीम् । घर्मसदसीत्य् उत्तरार्धात् प्राचीम् । मध्ये द्वे तिस्रो वा प्राचीः । ऊर्जस्वतीति दक्षिणाम् । पयस्वतीत्य् उत्तराम् । इन्द्राय त्वेति मध्याद् वा । सर्वाः प्रादेशमात्र्यो दर्भेणावलिखेत्

gomayena gocarmamātraṃ caturasraṃ sthaṇḍilam upalipyeṣumātraṃ tasmin lakṣaṇaṃ kurvīta satyasadasīti paścārdhād udīcīṃ lekhāṃ likhati / ṛtasadasīti dakṣiṇārdhāt prācīm / gharmasadasīty uttarārdhāt prācīm / madhye dve tisro vā prācīḥ / ūrjasvatīti dakṣiṇām / payasvatīty uttarām / indrāya tveti madhyād vā / sarvāḥ prādeśamātryo darbheṇāvalikhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्भिः प्रोक्ष्याग्निं सादयति

adbhiḥ prokṣyāgniṃ sādayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिसमुह्य परिस्तीर्य पर्युक्ष्य तूष्णीम् इध्माबर्हिः संनह्य ग्रागग्रैर् दक्षिणारम्भैर् उदक्संस्थैरयुग्मैर् धातुभिः स्तृणाति

parisamuhya paristīrya paryukṣya tūṣṇīm idhmābarhiḥ saṃnahya grāgagrair dakṣiṇārambhair udaksaṃsthairayugmair dhātubhiḥ stṛṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणतो ऽग्नेर् ब्रह्माणम् उपवेश्योत्तरत उदपात्रम्

dakṣiṇato 'gner brahmāṇam upaveśyottarata udapātram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बर्हिषः पवित्रे कुरुते

barhiṣaḥ pavitre kurute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समाव् अप्रच्छिन्नप्रान्तौ दर्भौ प्रादेशमात्रौ पवित्रे स्थो वैष्णव्ये इत्योषध्या छित्त्वा विष्णोर्मनसा पूते स्थ इत्य् अद्भिस् त्रिर् उन्मृज्य प्रोक्षणीर् धर्मैः संस्कृत्य प्रणीतां प्रणीय निर्वपणप्रोक्षणसंवपनम् इति यथादेवतं चरुम् अधिश्रित्य स्रुक्स्रुवं प्रमृज्याभ्युक्ष्याग्नौ प्रताप्यादितिर् असि नाच्छिन्नपत्त्रेत्य् आज्यम् अग्नाव् अधिश्रयति

samāv apracchinnaprāntau darbhau prādeśamātrau pavitre stho vaiṣṇavye ityoṣadhyā chittvā viṣṇormanasā pūte stha ity adbhis trir unmṛjya prokṣaṇīr dharmaiḥ saṃskṛtya praṇītāṃ praṇīya nirvapaṇaprokṣaṇasaṃvapanam iti yathādevataṃ carum adhiśritya sruksruvaṃ pramṛjyābhyukṣyāgnau pratāpyāditir asi nācchinnapattrety ājyam agnāv adhiśrayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृश्नेः पयो ऽसीत्य् आज्यं निर्वपति

pṛśneḥ payo 'sīty ājyaṃ nirvapati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परि वाजपतिर् इत्याज्यहविश् च त्रिः पर्यग्निकरोति

pari vājapatir ityājyahaviś ca triḥ paryagnikaroti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस् त्वा सवितोत्पुनात्व् इत्याज्यं श्रपयति

devas tvā savitotpunātv ityājyaṃ śrapayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तूष्णीम् इध्माबर्हिर् विप्रोक्ष्य यथा म्नातम् अभिपरिस्तृणाति

tūṣṇīm idhmābarhir viprokṣya yathā mnātam abhiparistṛṇāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिधीन् परिदधाति

paridhīn paridadhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेजो ऽसीत्याज्यमवेक्ष्य पश्चादग्नेर्दर्भेष्वासादयति

tejo 'sītyājyamavekṣya paścādagnerdarbheṣvāsādayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिघार्य स्थालीपाकमुत्तरत उद्वासयति

abhighārya sthālīpākamuttarata udvāsayati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सकृदेवेध्ममाधाय वैरूपाक्षः प्रथमो होमानाम्

sakṛdevedhmamādhāya vairūpākṣaḥ prathamo homānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्माणम् आमन्त्र्य समिधम् आधायाघाराव् आघार्याज्यभागौ हुत्वा युनज्मि त्वेति च योजयित्वा

brahmāṇam āmantrya samidham ādhāyāghārāv āghāryājyabhāgau hutvā yunajmi tveti ca yojayitvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नह्य् अयुक्तो हव्यं वहत इति ह विज्ञायते

nahy ayukto havyaṃ vahata iti ha vijñāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामं पुरस्ताद्धुरो जुहोति । युक्तो वह जातवेदः पुरस्तादिदं विद्धि क्रियमाणं यथेह । त्वं भिषग्भेषजस्यासि गोप्ता त्वया प्रसूता गामश्वं पूरुषं सनेम । स्वाहा । इति

kāmaṃ purastāddhuro juhoti / yukto vaha jātavedaḥ purastādidaṃ viddhi kriyamāṇaṃ yatheha / tvaṃ bhiṣagbheṣajasyāsi goptā tvayā prasūtā gāmaśvaṃ pūruṣaṃ sanema / svāhā / iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वा अग्ने त्वया वयं धारा उदन्या इव । अतिगाहेमहि द्विषम्

viśvā agne tvayā vayaṃ dhārā udanyā iva / atigāhemahi dviṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति । नक्षत्रमिष्ट्वा देवतां यजेत । अहोरात्रमृतुं तिथिं च

iti / nakṣatramiṣṭvā devatāṃ yajeta / ahorātramṛtuṃ tithiṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिघार्य यद्देवतं हविः स्यात्तच् च जुहुयाद् यथादेवतं यथादेवतया चर्चा

abhighārya yaddevataṃ haviḥ syāttac ca juhuyād yathādevataṃ yathādevatayā carcā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकूताय स्वाहा । आकूतये स्वाहेति जयान् जुहुयात्

ākūtāya svāhā / ākūtaye svāheti jayān juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतिः प्रायच्छत् । इडाम् अग्न इति स्विष्टकृतम् उत्तरार्धपूर्वार्धे जुहुयात्

prajāpatiḥ prāyacchat / iḍām agna iti sviṣṭakṛtam uttarārdhapūrvārdhe juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेक्षणम् उपयामं पवित्रे चान्वादध्यात्

mekṣaṇam upayāmaṃ pavitre cānvādadhyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्व् अद्य नो ऽनुमतिः । अन्व् इद् अनुमते त्वम् इति । भूः स्वाहेति प्रायश्चित्ताहुतीश्च

anv adya no 'numatiḥ / anv id anumate tvam iti / bhūḥ svāheti prāyaścittāhutīśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वन् नो ऽग्ने । स त्वन् नो ऽग्ने । मनो ज्योतिः । त्रयस्त्रिंशत्तन्तवः । अयाश्चाग्ने ऽसीति च

tvan no 'gne / sa tvan no 'gne / mano jyotiḥ / trayastriṃśattantavaḥ / ayāścāgne 'sīti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमं स्तनं मधुमन्तं धयापां प्रपीनमग्ने सलिलस्य मध्ये । उत्सं जुषस्व मधुमन्तम् ऊर्मिं समुद्र्यं सदनम् आविशस्व । स्वाहा । इति परिधिविमोकम् अभिजुहोति

imaṃ stanaṃ madhumantaṃ dhayāpāṃ prapīnamagne salilasya madhye / utsaṃ juṣasva madhumantam ūrmiṃ samudryaṃ sadanam āviśasva / svāhā / iti paridhivimokam abhijuhoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नपत इत्यन्नस्य जुहुयात्

annapata ityannasya juhuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एधो ऽस्येधीषीमहि स्वाहेति समिधम् आदधाति । समिदसि समेधिषीमहीति द्वितीयाम्

edho 'syedhīṣīmahi svāheti samidham ādadhāti / samidasi samedhiṣīmahīti dvitīyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बर्हिषि पूर्णपात्रं निनयेत्

barhiṣi pūrṇapātraṃ ninayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषो ऽवभृथः

eṣo 'vabhṛthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाकयज्ञानाम् एतत्तन्त्रम्

pākayajñānām etattantram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपोहिष्ठीयाभिर् मार्जयित्वा पर्युक्षेत

āpohiṣṭhīyābhir mārjayitvā paryukṣeta

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरो दक्षिणा । अश्वं वरं विद्यात् । गामित्येके

varo dakṣiṇā / aśvaṃ varaṃ vidyāt / gāmityeke

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.