Library·Vamana: Kavyalamkarasutra, with Vrtti [VKal]·3

Vamana: Kavyalamkarasutra, with Vrtti [VKal] 3

================================================================ तृतीयाधिकरणे प्रथमोऽध्यायः । यद्विपर्ययात्मानो दोषास्तान् गुणान् विचारयितुं गुणविवेचनमधिकरणमारभ्यते । तत्रौजःप्रसादादयो गुणा यमकोपमादयस्त्वलङ्कारा इति स्थितिः काव्यविदाम् । तेषां किं भेदनिबन्धनमित्याह ---- काव्यशोभायाः कर्तारो धर्मा गुणाः

================================================================ tṛtīyādhikaraṇe prathamo'dhyāyaḥ / yadviparyayātmāno doṣāstān guṇān vicārayituṃ guṇavivecanamadhikaraṇamārabhyate / tatraujaḥprasādādayo guṇā yamakopamādayastvalaṅkārā iti sthitiḥ kāvyavidām / teṣāṃ kiṃ bhedanibandhanamityāha ---- kāvyaśobhāyāḥ kartāro dharmā guṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदतिशयहेतवस्त्वलङ्काराः

tadatiśayahetavastvalaṅkārāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वे नित्याः

pūrve nityāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं गुणालङ्काराणां भेदं दर्शयित्वा शब्दगुणनिरूपणार्थमाह ---- ओजःप्रसादश्लेषसमतासमाधिमाधुर्यसौकुमार्योदारतार्थव्यक्तिकान्तयो बन्धगुणाः

evaṃ guṇālaṅkārāṇāṃ bhedaṃ darśayitvā śabdaguṇanirūpaṇārthamāha ---- ojaḥprasādaśleṣasamatāsamādhimādhuryasaukumāryodāratārthavyaktikāntayo bandhaguṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान् क्रमेण दर्शयितुमाह ---- गाढबन्धत्वमोजः

tān krameṇa darśayitumāha ---- gāḍhabandhatvamojaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैथिल्यं प्रसादः

śaithilyaṃ prasādaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्वयमोजोविपर्ययात्मा दोष , तत् कथं गुण इत्याह ---- गुणः संप्लवात्

nanvayamojoviparyayātmā doṣa , tat kathaṃ guṇa ityāha ---- guṇaḥ saṃplavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स त्वनुभवसिद्धः

sa tvanubhavasiddhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साम्योत्कर्षौ च

sāmyotkarṣau ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मसृणत्वं श्लेषः

masṛṇatvaṃ śleṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्गाव्हेदः समता

mārgāvhedaḥ samatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरोहावरोहक्रमः समाधिः

ārohāvarohakramaḥ samādhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न पृथक्, आरोहावरोहयोरोजःप्रसादरूपत्वात् ॥ व्कल् ३,१।१३ ॥* न, असंपृक्तत्वात् ॥ व्कल् ३,१।१४ ॥* अनैकान्त्याच्च

na pṛthak, ārohāvarohayorojaḥprasādarūpatvāt // VKal 3,1.13 //* na, asaṃpṛktatvāt // VKal 3,1.14 //* anaikāntyācca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ओजःप्रसादयोः तीव्रावस्था, ताविति चेदभ्युपगमः ॥ व्कल् ३,१।१६ ॥* विशेषापेक्षित्वात्तयोः

ojaḥprasādayoḥ tīvrāvasthā, tāviti cedabhyupagamaḥ // VKal 3,1.16 //* viśeṣāpekṣitvāttayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरोहावरोहनिमित्तं समाधिराख्यायते

ārohāvarohanimittaṃ samādhirākhyāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रमविधानार्थं वा

kramavidhānārthaṃ vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथक्पदत्वं माधुर्यम्

pṛthakpadatvaṃ mādhuryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजरठत्वं सौकुमार्यम्

ajaraṭhatvaṃ saukumāryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकटत्वमुदारता

vikaṭatvamudāratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थव्यक्तिहेतुत्वमर्थव्यक्तिः

arthavyaktihetutvamarthavyaktiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औज्ज्वल्यं कान्तिः

aujjvalyaṃ kāntiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

---------------------------------------------------------------------------------------------- अथ तृतीयाधिकरणे द्वितीयोऽध्यायः सम्प्रत्यर्थगुणविवेचनार्थमाह ---- त एवार्थगुणाः

---------------------------------------------------------------------------------------------- atha tṛtīyādhikaraṇe dvitīyo'dhyāyaḥ sampratyarthaguṇavivecanārthamāha ---- ta evārthaguṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थस्य प्रौढिरोजः

arthasya prauḍhirojaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थवैमल्यं प्रसादः

arthavaimalyaṃ prasādaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घटना श्लेषः

ghaṭanā śleṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवैषम्यं समता

avaiṣamyaṃ samatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थदृष्टिः समाधिः

arthadṛṣṭiḥ samādhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्थो द्विविधः, अयोनिरन्यच्छायायोनिर्वा ॥ व्कल् ३,२।७ ॥* अर्थो व्यक्तः सूक्ष्मश्च

artho dvividhaḥ, ayoniranyacchāyāyonirvā // VKal 3,2.7 //* artho vyaktaḥ sūkṣmaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूक्ष्मो भाव्यो वासनीयश्च

sūkṣmo bhāvyo vāsanīyaśca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्तिवैचित्र्यं माधुर्यम्

uktivaicitryaṃ mādhuryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपारुष्यं सौकुमार्यम्

apāruṣyaṃ saukumāryam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्राम्यत्वमुदारता

agrāmyatvamudāratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्तुस्वभावस्फुटत्वमर्थव्यक्तिः

vastusvabhāvasphuṭatvamarthavyaktiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीप्तरसत्वं कान्तिः

dīptarasatvaṃ kāntiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.