================================================================ तृतीयाधिकरणे प्रथमोऽध्यायः । यद्विपर्ययात्मानो दोषास्तान् गुणान् विचारयितुं गुणविवेचनमधिकरणमारभ्यते । तत्रौजःप्रसादादयो गुणा यमकोपमादयस्त्वलङ्कारा इति स्थितिः काव्यविदाम् । तेषां किं भेदनिबन्धनमित्याह ---- काव्यशोभायाः कर्तारो धर्मा गुणाः
================================================================ tṛtīyādhikaraṇe prathamo'dhyāyaḥ / yadviparyayātmāno doṣāstān guṇān vicārayituṃ guṇavivecanamadhikaraṇamārabhyate / tatraujaḥprasādādayo guṇā yamakopamādayastvalaṅkārā iti sthitiḥ kāvyavidām / teṣāṃ kiṃ bhedanibandhanamityāha ---- kāvyaśobhāyāḥ kartāro dharmā guṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदतिशयहेतवस्त्वलङ्काराः
tadatiśayahetavastvalaṅkārāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वे नित्याः
pūrve nityāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं गुणालङ्काराणां भेदं दर्शयित्वा शब्दगुणनिरूपणार्थमाह ---- ओजःप्रसादश्लेषसमतासमाधिमाधुर्यसौकुमार्योदारतार्थव्यक्तिकान्तयो बन्धगुणाः
evaṃ guṇālaṅkārāṇāṃ bhedaṃ darśayitvā śabdaguṇanirūpaṇārthamāha ---- ojaḥprasādaśleṣasamatāsamādhimādhuryasaukumāryodāratārthavyaktikāntayo bandhaguṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् क्रमेण दर्शयितुमाह ---- गाढबन्धत्वमोजः
tān krameṇa darśayitumāha ---- gāḍhabandhatvamojaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शैथिल्यं प्रसादः
śaithilyaṃ prasādaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नन्वयमोजोविपर्ययात्मा दोष , तत् कथं गुण इत्याह ---- गुणः संप्लवात्
nanvayamojoviparyayātmā doṣa , tat kathaṃ guṇa ityāha ---- guṇaḥ saṃplavāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स त्वनुभवसिद्धः
sa tvanubhavasiddhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम्योत्कर्षौ च
sāmyotkarṣau ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मसृणत्वं श्लेषः
masṛṇatvaṃ śleṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मार्गाव्हेदः समता
mārgāvhedaḥ samatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोहावरोहक्रमः समाधिः
ārohāvarohakramaḥ samādhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न पृथक्, आरोहावरोहयोरोजःप्रसादरूपत्वात् ॥ व्कल् ३,१।१३ ॥* न, असंपृक्तत्वात् ॥ व्कल् ३,१।१४ ॥* अनैकान्त्याच्च
na pṛthak, ārohāvarohayorojaḥprasādarūpatvāt // VKal 3,1.13 //* na, asaṃpṛktatvāt // VKal 3,1.14 //* anaikāntyācca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओजःप्रसादयोः तीव्रावस्था, ताविति चेदभ्युपगमः ॥ व्कल् ३,१।१६ ॥* विशेषापेक्षित्वात्तयोः
ojaḥprasādayoḥ tīvrāvasthā, tāviti cedabhyupagamaḥ // VKal 3,1.16 //* viśeṣāpekṣitvāttayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोहावरोहनिमित्तं समाधिराख्यायते
ārohāvarohanimittaṃ samādhirākhyāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमविधानार्थं वा
kramavidhānārthaṃ vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथक्पदत्वं माधुर्यम्
pṛthakpadatvaṃ mādhuryam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजरठत्वं सौकुमार्यम्
ajaraṭhatvaṃ saukumāryam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकटत्वमुदारता
vikaṭatvamudāratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थव्यक्तिहेतुत्वमर्थव्यक्तिः
arthavyaktihetutvamarthavyaktiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
औज्ज्वल्यं कान्तिः
aujjvalyaṃ kāntiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
---------------------------------------------------------------------------------------------- अथ तृतीयाधिकरणे द्वितीयोऽध्यायः सम्प्रत्यर्थगुणविवेचनार्थमाह ---- त एवार्थगुणाः
---------------------------------------------------------------------------------------------- atha tṛtīyādhikaraṇe dvitīyo'dhyāyaḥ sampratyarthaguṇavivecanārthamāha ---- ta evārthaguṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थस्य प्रौढिरोजः
arthasya prauḍhirojaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थवैमल्यं प्रसादः
arthavaimalyaṃ prasādaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
घटना श्लेषः
ghaṭanā śleṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवैषम्यं समता
avaiṣamyaṃ samatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थदृष्टिः समाधिः
arthadṛṣṭiḥ samādhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्थो द्विविधः, अयोनिरन्यच्छायायोनिर्वा ॥ व्कल् ३,२।७ ॥* अर्थो व्यक्तः सूक्ष्मश्च
artho dvividhaḥ, ayoniranyacchāyāyonirvā // VKal 3,2.7 //* artho vyaktaḥ sūkṣmaśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूक्ष्मो भाव्यो वासनीयश्च
sūkṣmo bhāvyo vāsanīyaśca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उक्तिवैचित्र्यं माधुर्यम्
uktivaicitryaṃ mādhuryam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपारुष्यं सौकुमार्यम्
apāruṣyaṃ saukumāryam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्राम्यत्वमुदारता
agrāmyatvamudāratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वस्तुस्वभावस्फुटत्वमर्थव्यक्तिः
vastusvabhāvasphuṭatvamarthavyaktiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीप्तरसत्वं कान्तिः
dīptarasatvaṃ kāntiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.