Vagbhata: Rasaratnasamuccaya 14

अग्निमान्द्यं ज्वरः शैत्यं वान्तिः शोणितपूययोः । सत्त्वहानिश्च दौर्बल्यं राजरोगस्य लक्षणम्

agnimāndyaṃ jvaraḥ śaityaṃ vāntiḥ śoṇitapūyayoḥ / sattvahāniśca daurbalyaṃ rājarogasya lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसस्य तुल्यभागेन हेमभस्म प्रकल्पयेत् । तालकं गन्धकं तुत्थं माक्षिकं रसकं शिलाम्

rasasya tulyabhāgena hemabhasma prakalpayet / tālakaṃ gandhakaṃ tutthaṃ mākṣikaṃ rasakaṃ śilām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रससाम्येन युञ्जीत तुत्थं भस्मीकृतं न्यसेत् । वह्नौ भस्मीकृतं चेत्थं मयूरकसुतुत्थकम्

rasasāmyena yuñjīta tutthaṃ bhasmīkṛtaṃ nyaset / vahnau bhasmīkṛtaṃ cetthaṃ mayūrakasututthakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किंचिट् टङ्कणकं दत्त्वा मार्जारस्य विशा युतम् । प्रथमं पुटयेद् दध्ना द्वितीयं मधुना सह

kiṃciṭ ṭaṅkaṇakaṃ dattvā mārjārasya viśā yutam / prathamaṃ puṭayed dadhnā dvitīyaṃ madhunā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तालकं शोधयेदग्रे कूष्माण्डक्षारपाचनात् । तैले पचेत्ततः सम्यक् चूर्णे वा परिशोधयेत्

tālakaṃ śodhayedagre kūṣmāṇḍakṣārapācanāt / taile pacettataḥ samyak cūrṇe vā pariśodhayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धकं शोधयेद्दुग्धे रसकं नरवारिणा । माक्षिकं सिन्धुसंयुक्तं बीजपूररसे पचेत्

gandhakaṃ śodhayeddugdhe rasakaṃ naravāriṇā / mākṣikaṃ sindhusaṃyuktaṃ bījapūrarase pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयन्तीद्रवसम्पिष्टां शिलां तत्रैव पाचयेत् । एकीकृत्य ततः सर्वम् अर्कक्षीरेण मर्दयेत्

jayantīdravasampiṣṭāṃ śilāṃ tatraiva pācayet / ekīkṛtya tataḥ sarvam arkakṣīreṇa mardayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयन्तीभृङ्गराजाभ्यां वासापाठाकृशानुभिः । अगस्तिलाङ्गलीभ्यां च प्रत्येकं दिवसं शनैः

jayantībhṛṅgarājābhyāṃ vāsāpāṭhākṛśānubhiḥ / agastilāṅgalībhyāṃ ca pratyekaṃ divasaṃ śanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तु गोलकं बद्ध्वा पचेत्पूर्ववदाहृतः । चूर्णयित्वा ततः सम्यग् भावयेदार्द्रकाम्बुना

tatastu golakaṃ baddhvā pacetpūrvavadāhṛtaḥ / cūrṇayitvā tataḥ samyag bhāvayedārdrakāmbunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तधा व्योषनिर्यासै रसः कनकसुन्दरः । गुञ्जाद्वयं त्रयं वास्य राजयक्ष्मापनुत्तये

saptadhā vyoṣaniryāsai rasaḥ kanakasundaraḥ / guñjādvayaṃ trayaṃ vāsya rājayakṣmāpanuttaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुना पिप्पलीभिश्च मरिचैर्वा घृतान्वितैः । लेहयेद्रोगिणं वैद्यो बलावस्थाविशेषवित्

madhunā pippalībhiśca maricairvā ghṛtānvitaiḥ / lehayedrogiṇaṃ vaidyo balāvasthāviśeṣavit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जयपालरजोभिर्वा शुण्ठ्या गव्यघृताक्तया । ददीत शूलिने प्राज्ञो गुल्मिने च विशेषतः

jayapālarajobhirvā śuṇṭhyā gavyaghṛtāktayā / dadīta śūline prājño gulmine ca viśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कादिवर्ज्यं चरेत्पथ्यं हृद्यं बल्यं च पूर्ववत् । सन्निपाते ददीतैनमार्द्रकद्रवसंयुतम् । गुडूचीत्रिफलाक्वाथैः संस्कृतो गुग्गुलुर्वरः

kādivarjyaṃ caretpathyaṃ hṛdyaṃ balyaṃ ca pūrvavat / sannipāte dadītainamārdrakadravasaṃyutam / guḍūcītriphalākvāthaiḥ saṃskṛto guggulurvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसभस्म त्रयो भागा भागैकं हेमभस्मकम् । मृतताम्रस्य भागैकं शिलागन्धकतालकम्

rasabhasma trayo bhāgā bhāgaikaṃ hemabhasmakam / mṛtatāmrasya bhāgaikaṃ śilāgandhakatālakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रतिभागद्वयं शुद्धमेकीकृत्य विचूर्णयेत् । वराटान्पूरयेत्तेन अजाक्षीरेण टङ्कणम्

pratibhāgadvayaṃ śuddhamekīkṛtya vicūrṇayet / varāṭānpūrayettena ajākṣīreṇa ṭaṅkaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिष्ट्वा तेन मुखं रुद्ध्वा मृद्भाण्डे तन्निरोधयेत् । शुद्धं गजपुटे पच्याच्चूर्णयेत्स्वाङ्गशीतलम्

piṣṭvā tena mukhaṃ ruddhvā mṛdbhāṇḍe tannirodhayet / śuddhaṃ gajapuṭe pacyāccūrṇayetsvāṅgaśītalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसो राजमृगाङ्कोऽयं चतुर्गुञ्जः क्षयापहः । दशपिप्पलिकाक्षौद्रैर्मरिचैकोनविंशतिः । सघृतैर्दापयेद्वैद्यो रोगराजप्रशान्तये

raso rājamṛgāṅko'yaṃ caturguñjaḥ kṣayāpahaḥ / daśapippalikākṣaudrairmaricaikonaviṃśatiḥ / saghṛtairdāpayedvaidyo rogarājapraśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खस्य वलयान्निष्कं चतुर्निष्कं वराटकम् । निष्कार्धं नीलतुत्थस्य सर्वतुल्यं तु गन्धकम्

śaṅkhasya valayānniṣkaṃ caturniṣkaṃ varāṭakam / niṣkārdhaṃ nīlatutthasya sarvatulyaṃ tu gandhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धतुल्यं मृतं नागं नागतुल्यं मृतं रसम् । टङ्कणं रसतुल्यं स्यान्मर्द्यं पाच्यं मृगाङ्कवत् । राजयक्ष्महरः सोऽयं नाम्ना शङ्खेश्वरो मतः

gandhatulyaṃ mṛtaṃ nāgaṃ nāgatulyaṃ mṛtaṃ rasam / ṭaṅkaṇaṃ rasatulyaṃ syānmardyaṃ pācyaṃ mṛgāṅkavat / rājayakṣmaharaḥ so'yaṃ nāmnā śaṅkheśvaro mataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शङ्खनाभिं गवां क्षीरैः पेषयेन्निष्कषोडश । तेन मूषा प्रकर्तव्या तन्मध्ये भस्मसूतकम्

śaṅkhanābhiṃ gavāṃ kṣīraiḥ peṣayenniṣkaṣoḍaśa / tena mūṣā prakartavyā tanmadhye bhasmasūtakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्कार्धं गन्धकात्त्रीणि चूर्णीकृत्य विनिक्षिपेत् । रुद्ध्वा तद्वेष्टयेद्वस्त्रे मृत्तिकां लेपयेद्बहिः

niṣkārdhaṃ gandhakāttrīṇi cūrṇīkṛtya vinikṣipet / ruddhvā tadveṣṭayedvastre mṛttikāṃ lepayedbahiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोष्यं गजपुटे पच्यान्मूषया सह चूर्णयेत् । गुञ्जैकमनुपानेन क्षयं हन्ति मृगाङ्कवत्

śoṣyaṃ gajapuṭe pacyānmūṣayā saha cūrṇayet / guñjaikamanupānena kṣayaṃ hanti mṛgāṅkavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विनिष्कं भस्म सूतस्य निष्कैकं स्वर्णभस्मकम् । शुद्धगन्धकनिष्कौ द्वौ चूर्णयित्वा चित्रकद्रवैः

dviniṣkaṃ bhasma sūtasya niṣkaikaṃ svarṇabhasmakam / śuddhagandhakaniṣkau dvau cūrṇayitvā citrakadravaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वियामान्ते विशोष्याथ तेन पूर्या वराटिकाः । वराटान्मृण्मये भाण्डे रुद्ध्वा गजपुटे पचेत्

dviyāmānte viśoṣyātha tena pūryā varāṭikāḥ / varāṭānmṛṇmaye bhāṇḍe ruddhvā gajapuṭe pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वाङ्गशीतं विचूर्ण्याथ पोटलीं हेमगर्भिताम् । मृगाङ्कवच्चतुर्गुञ्जं भक्षितं राजयक्ष्मनुत्

svāṅgaśītaṃ vicūrṇyātha poṭalīṃ hemagarbhitām / mṛgāṅkavaccaturguñjaṃ bhakṣitaṃ rājayakṣmanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयमग्निरसं खादेत्त्रिनिष्कं राजयक्ष्मनुत्

svayamagnirasaṃ khādettriniṣkaṃ rājayakṣmanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भस्मसूताभ्रलोहानां शिलाजतुविषं समम् । गुडूचीत्रिफलाक्वाथैः संस्कृतं गुग्गुलुं तथा

bhasmasūtābhralohānāṃ śilājatuviṣaṃ samam / guḍūcītriphalākvāthaiḥ saṃskṛtaṃ gugguluṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृतं नेपालताम्रं च सूतस्थाने नियोजयेत् । एकीकृत्य द्विगुञ्जं तद्भक्षयेद्राजयक्ष्मनुत्

mṛtaṃ nepālatāmraṃ ca sūtasthāne niyojayet / ekīkṛtya dviguñjaṃ tadbhakṣayedrājayakṣmanut

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चामृतरसो नाम ह्यनुपानं च पूर्ववत्

pañcāmṛtaraso nāma hyanupānaṃ ca pūrvavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरेत्क्षीराजगन्धाभ्यां जयन्ती वा क्षयापहा

haretkṣīrājagandhābhyāṃ jayantī vā kṣayāpahā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुल्यं पारदगन्धकं त्रिकटुकं ताभ्यां रजः कम्बुजं तैस्तुल्यं च भवेत्कपर्दभसितं स्यात्पारदाट्टङ्कणम् । पादांशं सकलैः समानमरिचं लिह्यात्क्रमात्साज्यकं यावन्निष्कमितं भवेत्प्रतिदिनं मासात्क्षयः शाम्यति

tulyaṃ pāradagandhakaṃ trikaṭukaṃ tābhyāṃ rajaḥ kambujaṃ taistulyaṃ ca bhavetkapardabhasitaṃ syātpāradāṭṭaṅkaṇam / pādāṃśaṃ sakalaiḥ samānamaricaṃ lihyātkramātsājyakaṃ yāvanniṣkamitaṃ bhavetpratidinaṃ māsātkṣayaḥ śāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसस्य भस्मना हेम पादांशेन प्रकल्पयेत् । गन्धकं द्विगुणं दत्त्वा मर्दयेच्चित्रकाम्बुना

rasasya bhasmanā hema pādāṃśena prakalpayet / gandhakaṃ dviguṇaṃ dattvā mardayeccitrakāmbunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चराचरास्ये सम्पूर्य टङ्कणेन निरुध्य च । भाण्डे चूर्णप्रलिप्तेऽथ क्षिप्त्वा रुन्धीत मृत्स्नया

carācarāsye sampūrya ṭaṅkaṇena nirudhya ca / bhāṇḍe cūrṇapralipte'tha kṣiptvā rundhīta mṛtsnayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोषयित्वा पुटेद्गर्तेऽरत्निमात्रे ऽपराह्णके । स्वाङ्गशीतलम् उद्धृत्य चूर्णयित्वाथ विन्यसेत्

śoṣayitvā puṭedgarte'ratnimātre 'parāhṇake / svāṅgaśītalam uddhṛtya cūrṇayitvātha vinyaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष लोकेश्वरो नाम पुष्टिवीर्यविवर्धनः । गुञ्जाचतुष्टयं साज्यं मरिचैश्च समन्वितम्

eṣa lokeśvaro nāma puṣṭivīryavivardhanaḥ / guñjācatuṣṭayaṃ sājyaṃ maricaiśca samanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खादेत्परमया भक्त्या लोकेशे सर्वदर्शिनी । अङ्गकार्श्येऽग्निमान्द्ये च रसोऽयं कासहिक्कयोः

khādetparamayā bhaktyā lokeśe sarvadarśinī / aṅgakārśye'gnimāndye ca raso'yaṃ kāsahikkayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मरीचैर्घृतसंयुक्तैः प्रदातव्यो दिनत्रयम् । लवणं वर्जयेत्तत्र साज्यं सदधि भोजनम्

marīcairghṛtasaṃyuktaiḥ pradātavyo dinatrayam / lavaṇaṃ varjayettatra sājyaṃ sadadhi bhojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकविंशद्दिनं यावन्मरिचं सघृतं पिबेत् । पथ्यं मृगाङ्कवद्देयं शयीतोत्तानपादतः

ekaviṃśaddinaṃ yāvanmaricaṃ saghṛtaṃ pibet / pathyaṃ mṛgāṅkavaddeyaṃ śayītottānapādataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वमने सम्प्रवृत्ते तु गुडूचीद्रवमाहरेत् । मधुना पाययेत्सार्धं दग्धवृन्ताकमाशयेत्

vamane sampravṛtte tu guḍūcīdravamāharet / madhunā pāyayetsārdhaṃ dagdhavṛntākamāśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानं शीतलतोयेन मूर्ध्नि धारां विनिक्षिपेत् । जाते श्लेष्मविकारे तु कदलीफलमाहरेत्

snānaṃ śītalatoyena mūrdhni dhārāṃ vinikṣipet / jāte śleṣmavikāre tu kadalīphalamāharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृष्ट्वा तन्मरिचैः सार्धं भोजयेच्छ्लेष्मनुत्तये । आर्द्रकं मधुमिश्रं वा गुडार्द्रकमथोऽपि वा

bhṛṣṭvā tanmaricaiḥ sārdhaṃ bhojayecchleṣmanuttaye / ārdrakaṃ madhumiśraṃ vā guḍārdrakamatho'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृष्ट्वा कुस्तुम्बरीमाषान्निस्तुषांश्चूर्णयेत्ततः । शर्कराघृतसम्मिश्रान्ददीतारुचिशान्तये

bhṛṣṭvā kustumbarīmāṣānnistuṣāṃścūrṇayettataḥ / śarkarāghṛtasammiśrāndadītāruciśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृष्ट्वा कुस्तुम्बरीं सम्यग् घृते शर्करया पिबेत् । एलां मरिचसंयुक्तां यावद् वान्तिः प्रशाम्यति

bhṛṣṭvā kustumbarīṃ samyag ghṛte śarkarayā pibet / elāṃ maricasaṃyuktāṃ yāvad vāntiḥ praśāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजमोदं विडङ्गं च पिष्ट्वा तक्रेण पाययेत् । कृमिकोपप्रशान्त्यर्थं क्वाथं वातघ्नमुस्तयोः

ajamodaṃ viḍaṅgaṃ ca piṣṭvā takreṇa pāyayet / kṛmikopapraśāntyarthaṃ kvāthaṃ vātaghnamustayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्कृत्य दुग्धिकां वह्नौ विरेके च प्रयोजयेत् । ईषद्भृष्ट्वा जयाचूर्णं मधुना खादयेन्निशि

saṃskṛtya dugdhikāṃ vahnau vireke ca prayojayet / īṣadbhṛṣṭvā jayācūrṇaṃ madhunā khādayenniśi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गतोदे घृतेनाङ्गं मर्दयित्वोष्णवारिणा । स्नापयेद्रोगिणं वैद्यो लोकनाथं रसं स्मरन्

aṅgatode ghṛtenāṅgaṃ mardayitvoṣṇavāriṇā / snāpayedrogiṇaṃ vaidyo lokanāthaṃ rasaṃ smaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शंखस्य वलयं निष्कं चतुर्निष्कं वराटिकाः । कर्षांशं नीलतुत्थं च तालं गन्धाश्मटङ्कणम्

śaṃkhasya valayaṃ niṣkaṃ caturniṣkaṃ varāṭikāḥ / karṣāṃśaṃ nīlatutthaṃ ca tālaṃ gandhāśmaṭaṅkaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुत्थं नागरसं चार्धं निष्कांशं पूर्ववत्पुटेत् । वराटचूर्णं मण्डूरकल्पितालेपने पचेत्

tutthaṃ nāgarasaṃ cārdhaṃ niṣkāṃśaṃ pūrvavatpuṭet / varāṭacūrṇaṃ maṇḍūrakalpitālepane pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्यार्धमाषं मरिचार्धमाषं ताम्बूलवल्लीरसभावितं च । तत्पत्रलिप्तं मधुनावलिह्याद्धैयङ्गवीनेन घृतेन वापि

asyārdhamāṣaṃ maricārdhamāṣaṃ tāmbūlavallīrasabhāvitaṃ ca / tatpatraliptaṃ madhunāvalihyāddhaiyaṅgavīnena ghṛtena vāpi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाडीमार्गे निर्गते चाल्पमल्पं पथ्यं भोज्यं लोकनाथोपदिष्टम् । यामे यामे चैवम् आ मण्डलान्तात् सिद्धं सद्यः शोषजिद्वैद्यनाथः

nāḍīmārge nirgate cālpamalpaṃ pathyaṃ bhojyaṃ lokanāthopadiṣṭam / yāme yāme caivam ā maṇḍalāntāt siddhaṃ sadyaḥ śoṣajidvaidyanāthaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अध्यर्धनिष्कौ रसतुत्थभागौ पृथक्पृथग्गन्धकटङ्ककर्षम् । शंखस्य कर्षं मृतताम्रतो द्वौ वराटिकानां नव सम्पुटस्थान्

adhyardhaniṣkau rasatutthabhāgau pṛthakpṛthaggandhakaṭaṅkakarṣam / śaṃkhasya karṣaṃ mṛtatāmrato dvau varāṭikānāṃ nava sampuṭasthān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्त्वा पचेदर्कदलद्रवार्द्रान् भूयो ऽर्धभागेन करीषकाणाम् । अस्यार्धपादं मरिचार्धभागं गन्धाश्मनिष्कं च घृतेन लिह्यात्

paktvā pacedarkadaladravārdrān bhūyo 'rdhabhāgena karīṣakāṇām / asyārdhapādaṃ maricārdhabhāgaṃ gandhāśmaniṣkaṃ ca ghṛtena lihyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्नीयात्पूर्ववत्पथ्यं वासराण्येकविंशतिः । लोकनाथरसो नाम्ना रोगराजनिकृन्तनः

aśnīyātpūrvavatpathyaṃ vāsarāṇyekaviṃśatiḥ / lokanātharaso nāmnā rogarājanikṛntanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयोरजो विंशतिनिष्कमानं विभावितं भृङ्गरसाढकेन । धत्तूरभार्ङ्गित्रिफलारसार्द्रं तुल्यांशताप्यं विपचेत्पुटेषु

ayorajo viṃśatiniṣkamānaṃ vibhāvitaṃ bhṛṅgarasāḍhakena / dhattūrabhārṅgitriphalārasārdraṃ tulyāṃśatāpyaṃ vipacetpuṭeṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूतं च निष्कं समभागतुत्थं गन्धोपलौ द्वौ चतुरो वराटान् । पक्त्वा पुटाग्नौ समलोहचूर्णान्पचेत्तथा पूर्वरसैर्विमिश्रान्

sūtaṃ ca niṣkaṃ samabhāgatutthaṃ gandhopalau dvau caturo varāṭān / paktvā puṭāgnau samalohacūrṇānpacettathā pūrvarasairvimiśrān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चूर्णेऽस्मिन्मरिचाः सप्त तुत्थटङ्कणयोर्दश । संसृजेत् तत् पृथङ्निष्कान् प्राणनाथाह्वयोदितः

cūrṇe'sminmaricāḥ sapta tutthaṭaṅkaṇayordaśa / saṃsṛjet tat pṛthaṅniṣkān prāṇanāthāhvayoditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धपादो रसाद्भक्ष्यः केवलाद्राजयक्ष्मिभिः । शोषोदरार्शोग्रहणीज्वरगुल्माद्युपद्रुतैः

ardhapādo rasādbhakṣyaḥ kevalādrājayakṣmibhiḥ / śoṣodarārśograhaṇījvaragulmādyupadrutaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्षं खर्परसत्त्वस्य षण्मासे हेम्नि विद्रुते । षण्निष्कसूतं गन्धाश्मन्यष्टनिष्के प्रवेशितम्

karṣaṃ kharparasattvasya ṣaṇmāse hemni vidrute / ṣaṇniṣkasūtaṃ gandhāśmanyaṣṭaniṣke praveśitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवालमुक्ताफलयोश्चूर्णं हेमसमांशयोः । क्रमाद्द्वित्रिचतुर्निष्कं मृतायः सीसभास्करम्

pravālamuktāphalayoścūrṇaṃ hemasamāṃśayoḥ / kramāddvitricaturniṣkaṃ mṛtāyaḥ sīsabhāskaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चाङ्गेर्यम्लेन यामांस्त्रीन्मर्दितं चूर्णितं पृथक् । द्वौ निष्कौ नीलवटकव्योमायस्कान्ततालकात्

cāṅgeryamlena yāmāṃstrīnmarditaṃ cūrṇitaṃ pṛthak / dvau niṣkau nīlavaṭakavyomāyaskāntatālakāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्कोल्लकङ्गुणीबीजतुत्थेभ्यश् चतुरः पृथक् । अष्टौ च टंकणक्षाराद्वराटानां च विंशतिः

aṅkollakaṅguṇībījatutthebhyaś caturaḥ pṛthak / aṣṭau ca ṭaṃkaṇakṣārādvarāṭānāṃ ca viṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाजम्बीरनीरस्य प्रस्थद्वन्द्वेन पेषयेत् । एतदष्टशरावस्थं शुद्धं खार्यास्तुषस्य च

mahājambīranīrasya prasthadvandvena peṣayet / etadaṣṭaśarāvasthaṃ śuddhaṃ khāryāstuṣasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करीषभारे च पचेदथ माषद्वयं ततः । एतावद्गन्धकात्पादं मरिचाद्भावितादपि

karīṣabhāre ca pacedatha māṣadvayaṃ tataḥ / etāvadgandhakātpādaṃ maricādbhāvitādapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुनालोडितं लिह्यात्ताम्बूलीपत्रलेपितम् । गतेऽस्य घटिकामात्रे प्रतियामं च पथ्यभुक्

madhunāloḍitaṃ lihyāttāmbūlīpatralepitam / gate'sya ghaṭikāmātre pratiyāmaṃ ca pathyabhuk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नो चेदुद्दीपितो वह्निः क्षणाद्धातून्पचत्यतः । दिनमेकं निषेव्यैनं त्याज्यान्यामण्डलं त्यजेत्

no ceduddīpito vahniḥ kṣaṇāddhātūnpacatyataḥ / dinamekaṃ niṣevyainaṃ tyājyānyāmaṇḍalaṃ tyajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः परं यथेष्टाशी द्वादशाब्दं सुखी भवेत् । एकमेकं दिनं भुक्त्वा वर्षे वर्षे महारसम्

tataḥ paraṃ yatheṣṭāśī dvādaśābdaṃ sukhī bhavet / ekamekaṃ dinaṃ bhuktvā varṣe varṣe mahārasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षादौ च त्यजेत्त्याज्यं द्वादशाब्दं जरां जयेत् । एष वज्ररसो नाम क्षयपर्वतभेदनः

varṣādau ca tyajettyājyaṃ dvādaśābdaṃ jarāṃ jayet / eṣa vajraraso nāma kṣayaparvatabhedanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निष्कौ द्वौ तुत्थभागस्य रसाद् एकं सुसंस्कृतात् । निष्कं विषस्य द्वौ तीक्ष्णात्कर्षांशं गन्धमौक्तिकात्

niṣkau dvau tutthabhāgasya rasād ekaṃ susaṃskṛtāt / niṣkaṃ viṣasya dvau tīkṣṇātkarṣāṃśaṃ gandhamauktikāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निपर्णीहरिलताभृङ्गार्द्रसुरसारसैः । मर्दितं लाङ्गलीकन्दप्रलिप्ते सम्पुटे पचेत्

agniparṇīharilatābhṛṅgārdrasurasārasaiḥ / marditaṃ lāṅgalīkandapralipte sampuṭe pacet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धपादं च पोटल्याः काकिन्यौ द्वे विषस्य च । लिहेन्मरिचचूर्णं च मधुना पोटलीसमम्

ardhapādaṃ ca poṭalyāḥ kākinyau dve viṣasya ca / lihenmaricacūrṇaṃ ca madhunā poṭalīsamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षयग्रहण्यतीसारवह्निदौर्बल्यकासिनाम् । पाण्डुगुल्मवतां श्रेष्ठो महावीरो हितो रसः

kṣayagrahaṇyatīsāravahnidaurbalyakāsinām / pāṇḍugulmavatāṃ śreṣṭho mahāvīro hito rasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिस्थूलस्य पूयासृक्कफानुद्वमताक्षये । न योजयेत्क्षीररसान्विरुद्धक्रमतत्त्वतः

atisthūlasya pūyāsṛkkaphānudvamatākṣaye / na yojayetkṣīrarasānviruddhakramatattvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातुलुङ्गस्य मूलानि लाजचूर्णं ससैन्धवम् । पिप्पलीमधुना युक्तं खादेद्वान्तिप्रशान्तये

mātuluṅgasya mūlāni lājacūrṇaṃ sasaindhavam / pippalīmadhunā yuktaṃ khādedvāntipraśāntaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजनीशङ्खपूगं च निष्कैकं वान्तिनाशनम् । निष्कार्धं टङ्कणं वाथ काकमाचीद्रवैः पिबेत्

rajanīśaṅkhapūgaṃ ca niṣkaikaṃ vāntināśanam / niṣkārdhaṃ ṭaṅkaṇaṃ vātha kākamācīdravaiḥ pibet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुगन्धां वा पिबेत्खादेत् सर्ववान्तिप्रशान्तये । अलक्तकरसं क्षौद्रै रक्तवान्तिहरं परम्

sugandhāṃ vā pibetkhādet sarvavāntipraśāntaye / alaktakarasaṃ kṣaudrai raktavāntiharaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तं गन्धकपिष्ट्यायस्तालकं स्वर्णमाक्षिकम् । युक्त्या तद्भस्मतां नीतं तृष्णाछर्दिनिवारणम्

yuktaṃ gandhakapiṣṭyāyastālakaṃ svarṇamākṣikam / yuktyā tadbhasmatāṃ nītaṃ tṛṣṇāchardinivāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजावर्तो रसः शुल्बं माक्षिकं घृतपाचितम् । मध्वाज्यशर्करायुक्तं हन्ति सर्वान्मदात्ययान्

rājāvarto rasaḥ śulbaṃ mākṣikaṃ ghṛtapācitam / madhvājyaśarkarāyuktaṃ hanti sarvānmadātyayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजावर्तरसः शुल्बं सूतगर्भे नियोजितम् । यष्टीमधुरसैर्घृष्टं घृतमध्ये विपाचितम्

rājāvartarasaḥ śulbaṃ sūtagarbhe niyojitam / yaṣṭīmadhurasairghṛṣṭaṃ ghṛtamadhye vipācitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मध्वाज्यशर्करायुक्तं हन्ति सर्वान्मदात्ययान्

madhvājyaśarkarāyuktaṃ hanti sarvānmadātyayān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णं रजतं ताम्रं सत्त्वाभ्रं कान्तलोहकम् । क्रमवृद्धमिदं सर्वं शाणेयौ नागवङ्गकौ

suvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ sattvābhraṃ kāntalohakam / kramavṛddhamidaṃ sarvaṃ śāṇeyau nāgavaṅgakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रावयित्वैकतः सर्वं रेतयित्वा ततश्चरेत् । पृथक्पलमितं गन्धं शिलालं विनिधाय च

drāvayitvaikataḥ sarvaṃ retayitvā tataścaret / pṛthakpalamitaṃ gandhaṃ śilālaṃ vinidhāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं खल्ले विनिक्षिप्य मर्दयेद् अम्लवर्गतः । ताप्यं नीलाञ्जनं तालं शिलागन्धं च चूर्णितम्

sarvaṃ khalle vinikṣipya mardayed amlavargataḥ / tāpyaṃ nīlāñjanaṃ tālaṃ śilāgandhaṃ ca cūrṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दत्त्वा दत्त्वा पुटेत्तावद्यावद्विंशतिवारकम् । लोहाद् द्विगुणसूतेन ततो द्विगुणगन्धतः

dattvā dattvā puṭettāvadyāvadviṃśativārakam / lohād dviguṇasūtena tato dviguṇagandhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विधाय कज्जलीं श्लक्ष्णां क्षिप्त्वा तां लोहपात्रके । द्रावयेद् बदराङ्गारैर् मृदुभिश्चाथ निक्षिपेत्

vidhāya kajjalīṃ ślakṣṇāṃ kṣiptvā tāṃ lohapātrake / drāvayed badarāṅgārair mṛdubhiścātha nikṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हेमादिपञ्चलोहानां भस्म चाथ विलोडयेत् । अथ तत्कदलीपत्रे गोमयस्थे विनिक्षिपेत्

hemādipañcalohānāṃ bhasma cātha viloḍayet / atha tatkadalīpatre gomayasthe vinikṣipet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्रेणान्येन संछाद्य कुर्याद्यत्नेन चिप्पिटीम् । तस्योपरि क्षिपेत्सद्यो गोमयं स्तोकमेव च

patreṇānyena saṃchādya kuryādyatnena cippiṭīm / tasyopari kṣipetsadyo gomayaṃ stokameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वतः शीतं समाहृत्य पटचूर्णं विधाय च । निक्षिपेदूर्ध्वदण्डायां पालिकायां ततः परम्

svataḥ śītaṃ samāhṛtya paṭacūrṇaṃ vidhāya ca / nikṣipedūrdhvadaṇḍāyāṃ pālikāyāṃ tataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्ववद्बदराङ्गारैर् मृदुभिर् द्रावयेच्छनैः । तुल्यालकशिलागन्धं पलार्धं विषभावितम्

pūrvavadbadarāṅgārair mṛdubhir drāvayecchanaiḥ / tulyālakaśilāgandhaṃ palārdhaṃ viṣabhāvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वपर्पटिकातुल्यं तस्मादल्पं मुहुर्मुहुः । जारयेत्पलिकामध्ये यथा दह्येन्न पर्पटी

pūrvaparpaṭikātulyaṃ tasmādalpaṃ muhurmuhuḥ / jārayetpalikāmadhye yathā dahyenna parpaṭī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पलिकेति विनिर्दिष्टा स्नेहक्षेपणयन्त्रिका । जीर्णे तालादिके चूर्णे पटचूर्णं विधीयताम्

paliketi vinirdiṣṭā snehakṣepaṇayantrikā / jīrṇe tālādike cūrṇe paṭacūrṇaṃ vidhīyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूतीकरञ्जषट्कोलव्याघ्रीसौभाञ्जनाङ्घ्रिभिः । एतैः पञ्चपलैः क्वाथं षोडशांशावशेषितम्

pūtīkarañjaṣaṭkolavyāghrīsaubhāñjanāṅghribhiḥ / etaiḥ pañcapalaiḥ kvāthaṃ ṣoḍaśāṃśāvaśeṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन क्वाथेन संस्वेद्य शोषयेत्सप्तधा हि ताम् । विषतिन्दुफलोद्भूतै रसैर्निर्गुण्डिकारसैः

tena kvāthena saṃsvedya śoṣayetsaptadhā hi tām / viṣatinduphalodbhūtai rasairnirguṇḍikārasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विभाव्य पलिकामध्ये क्षिप्त्वा बदरवह्निना । ईषत्प्रस्वेदनं कृत्वा स्थापयेदतियत्नतः

vibhāvya palikāmadhye kṣiptvā badaravahninā / īṣatprasvedanaṃ kṛtvā sthāpayedatiyatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उक्ता भैरवनाथेन स्यात् पञ्चामृतपर्पटी । व्योषाज्यसहिता लीढा गुञ्जाबीजेन संमिता

uktā bhairavanāthena syāt pañcāmṛtaparpaṭī / vyoṣājyasahitā līḍhā guñjābījena saṃmitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वलक्षणसम्पूर्णं विनिहन्ति क्षयामयम् । श्वासं कासं विषूचीं च प्रमेहमुदरामयम्

sarvalakṣaṇasampūrṇaṃ vinihanti kṣayāmayam / śvāsaṃ kāsaṃ viṣūcīṃ ca pramehamudarāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरोचकं च दुःसाध्यं प्रसेकं छर्दिहृद्भवम् । सर्वजं गुदरोगं च शूलकुष्ठान्यशेषतः

arocakaṃ ca duḥsādhyaṃ prasekaṃ chardihṛdbhavam / sarvajaṃ gudarogaṃ ca śūlakuṣṭhānyaśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातज्वरं च विड्बन्धं ग्रहणीं कफजान्गदान् । एकद्वन्द्वत्रिदोषोत्थान् रोगान् अन्यान् महागदान्

vātajvaraṃ ca viḍbandhaṃ grahaṇīṃ kaphajāngadān / ekadvandvatridoṣotthān rogān anyān mahāgadān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्निमान्द्यं विशेषेण हन्तीयं पर्पटी ध्रुवम् । एवं समूह्य दातव्या रोगेषु भिषगुत्तमैः

agnimāndyaṃ viśeṣeṇa hantīyaṃ parpaṭī dhruvam / evaṃ samūhya dātavyā rogeṣu bhiṣaguttamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तद्रोगहरैर् योगैस् तत्तद्रोगानुपानतः । क्षयादिसर्वरोगघ्नी स्यात् पञ्चामृतपर्पटी

tattadrogaharair yogais tattadrogānupānataḥ / kṣayādisarvarogaghnī syāt pañcāmṛtaparpaṭī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलसर्षपबिल्वाम्लकारवेल्लकुसुम्भकम् । त्यजेत्पारावतं मांसं वृन्ताकं कुक्कुटं तथा

tilasarṣapabilvāmlakāravellakusumbhakam / tyajetpārāvataṃ māṃsaṃ vṛntākaṃ kukkuṭaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.