Vājasaneyi Saṃhitā (Śukla Yajurveda, as given on Wikisource) 1

इषे त्वा ऊर्जे त्वा । वायव स्थ । देवो वः सविता प्रार्पयतु श्रेष्ठतमाय कर्मणऽ आ प्यायध्वम् अघ्न्या ऽइन्द्राय भागं प्रजावतीर् अनमीवा ऽअयक्ष्मा मा व स्तेनऽ ईशत माघशꣳसो ध्रुवा ऽअस्मिन् गोपतौ स्यात बह्वीः । यजमानस्य पशून् पाहि ॥

iṣe tvā ūrje tvā | vāyava stha | devo vaḥ savitā prārpayatu śreṣṭhatamāya karmaṇa' ā pyāyadhvam aghnyā 'indrāya bhāgaṃ prajāvatīr anamīvā 'ayakṣmā mā va stena' īśata māghaśam̐so dhruvā 'asmin gopatau syāta bahvīḥ | yajamānasya paśūn pāhi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसोः पवित्रम् असि । द्यौर् असि पृथिव्यसि । मातरिश्वनो ऽघर्मो सि विश्वधा ऽअसि परमेण धाम्ना दृꣳहस्व मा ह्वार् मा ते यज्ञपतिर् ह्वार्षीत् ॥

vasoḥ pavitram asi | dyaur asi pṛthivyasi | mātariśvano 'gharmo si viśvadhā 'asi parameṇa dhāmnā dṛm̐hasva mā hvār mā te yajñapatir hvārṣīt ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसोः पवित्रम् असि शतधारं वसोः पवित्रम् असि सहस्रधारम् । देवस् त्वा सविता पुनातु वसोः पवित्रेण शतधारेण सुप्वा । काम् अधुक्षः ॥

vasoḥ pavitram asi śatadhāraṃ vasoḥ pavitram asi sahasradhāram | devas tvā savitā punātu vasoḥ pavitreṇa śatadhāreṇa supvā | kām adhukṣaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा विश्वायुः । सा विश्वकर्मा । सा विश्वधायाः । इन्द्रस्य त्वा भागꣳ सोमेना तनच्मि । विष्णो हव्यꣳ रक्ष ॥

sā viśvāyuḥ | sā viśvakarmā | sā viśvadhāyāḥ | indrasya tvā bhāgam̐ somenā tanacmi | viṣṇo havyam̐ rakṣa ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्ने व्रतपते व्रतं चरिष्यामि तच् छकेयं तन् मे राध्यताम् । इदम् अहम् अनृतात् सत्यम् उपैमि ॥

agne vratapate vrataṃ cariṣyāmi tac chakeyaṃ tan me rādhyatām | idam aham anṛtāt satyam upaimi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस् त्वा युनक्ति स त्वा युनक्ति कस्मै त्वा युनक्ति तस्मै त्वा युनक्ति । कर्मणे वां वेषाय वाम् ॥

kas tvā yunakti sa tvā yunakti kasmai tvā yunakti tasmai tvā yunakti | karmaṇe vāṃ veṣāya vām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्युष्टꣳ रक्षः प्रत्युष्टा अरातयः । निष्टप्तꣳ रक्षो निष्टप्ता ऽ अरातयः । उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् एमि ॥

pratyuṣṭam̐ rakṣaḥ pratyuṣṭā arātayaḥ | niṣṭaptam̐ rakṣo niṣṭaptā ' arātayaḥ | urv antarikṣam anv emi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूर् असि धूर्व धूर्वन्तं धूर्व तं योऽ स्मान् धूर्वति तं धूर्व यं वयं धूर्वामः । देवानाम् असि वह्नितमꣳ सम्नितमं पप्रितमं जुष्टतमं देवहूतमम् ॥

dhūr asi dhūrva dhūrvantaṃ dhūrva taṃ yo' smān dhūrvati taṃ dhūrva yaṃ vayaṃ dhūrvāmaḥ | devānām asi vahnitamam̐ samnitamaṃ papritamaṃ juṣṭatamaṃ devahūtamam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अह्रुतम् असि हविर्धानं दृꣳहस्व मा ह्वार् मा यज्ञपतिर् ह्वार्षीत् । विष्णुस् त्वा क्रमताम् । उरु वाताय । अपहतꣳ रक्षः । यच्छन्तां पञ्च ॥

ahrutam asi havirdhānaṃ dṛm̐hasva mā hvār mā yajñapatir hvārṣīt | viṣṇus tvā kramatām | uru vātāya | apahatam̐ rakṣaḥ | yacchantāṃ pañca ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । अग्नये जुष्टं गृह्णामि । अग्नीषोमाभ्यां जुष्टं गृह्णामि ॥

devasya tvā savituḥ prasave'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyām | agnaye juṣṭaṃ gṛhṇāmi | agnīṣomābhyāṃ juṣṭaṃ gṛhṇāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूताय त्वा नारातये । स्वर् अभिवि ख्येषम् । दृꣳहन्तां दुर्याः पृथिव्याम् । उर्व् अन्तरिक्षम् अन्व् एमि । पृथिव्यास् त्वा नाभौ सादयाम्य् अदित्या ऽउपस्थेऽ ग्ने हव्यꣳ रक्ष ॥

bhūtāya tvā nārātaye | svar abhivi khyeṣam | dṛm̐hantāṃ duryāḥ pṛthivyām | urv antarikṣam anv emi | pṛthivyās tvā nābhau sādayāmy adityā 'upasthe' gne havyam̐ rakṣa ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पवित्रे स्थो वैष्णव्यौ । सवितुर् वः प्रसव उत् पुनाम्य् अच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः । देवीर् आपो अग्रेगुवोऽ अग्रेपुवोऽग्र इमम् अद्य यज्ञं नयताग्रे यज्ञपतिꣳ सुधातुं यज्ञपतिं देवयुवम् ॥

pavitre stho vaiṣṇavyau | savitur vaḥ prasava ut punāmy acchidreṇa pavitreṇa sūryasya raśmibhiḥ | devīr āpo agreguvo' agrepuvo'gra imam adya yajñaṃ nayatāgre yajñapatim̐ sudhātuṃ yajñapatiṃ devayuvam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युष्मा ऽ इन्द्रोऽवृणीत वृत्रतूर्ये यूयम् इन्द्रम् अवृणीध्वं वृत्रतूर्ये । प्रोक्षिता स्थ । अग्नये त्वा जुष्टं प्रोक्षामि । अग्नीषोमाभ्यां त्वा जुष्टं प्रोक्षामि । दैव्याय कर्मणे शुन्धध्वं देवयज्यायै यद् वोऽशुद्धाः पराजघ्नुर् इदं वस् तच् छुन्धामि ॥

yuṣmā ' indro'vṛṇīta vṛtratūrye yūyam indram avṛṇīdhvaṃ vṛtratūrye | prokṣitā stha | agnaye tvā juṣṭaṃ prokṣāmi | agnīṣomābhyāṃ tvā juṣṭaṃ prokṣāmi | daivyāya karmaṇe śundhadhvaṃ devayajyāyai yad vo'śuddhāḥ parājaghnur idaṃ vas tac chundhāmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शर्मासि । अवधूतꣳ रक्षोऽवधूता ऽ अरातयः । ऽअदित्यास् त्वग् असि प्रति त्वादितिर् वेत्तु । अद्रिर् असि वानस्पत्यः । ग्रावासि पृथुबुध्नः प्रति त्वादित्यास् त्वग् वेत्तु ॥

śarmāsi | avadhūtam̐ rakṣo'vadhūtā ' arātayaḥ | 'adityās tvag asi prati tvāditir vettu | adrir asi vānaspatyaḥ | grāvāsi pṛthubudhnaḥ prati tvādityās tvag vettu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्नेस् तनूर् असि वाचो विसर्जनं देववीतये त्वा गृह्णामि । बृहद्ग्रावासि वानस्पत्यः । सऽइदं देवेभ्यो हविः शमीष्व सुशमि शमीष्व । हविष्कृद् एहि हविष्कृद् एहि हविष्कृद् एहि ॥

agnes tanūr asi vāco visarjanaṃ devavītaye tvā gṛhṇāmi | bṛhadgrāvāsi vānaspatyaḥ | sa'idaṃ devebhyo haviḥ śamīṣva suśami śamīṣva | haviṣkṛd ehi haviṣkṛd ehi haviṣkṛd ehi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुक्कुटोऽसि मधुजिह्वऽइषमूर्जम् आ वद त्वया वयꣳ संघातꣳ-संघातं जेष्म । वर्षवृद्धम् असि । प्रति त्वा वर्षवृद्धं वेत्तु । परापूतꣳ रक्षः परापूता अरातयः । ऽअपहतꣳ रक्षः । वायुर् वो वि विनक्तु । देवो वः सविता हिरण्यपाणिः प्रति गृभ्णात्व् अच्छिद्रेण पाणिना ॥

kukkuṭo'si madhujihva'iṣamūrjam ā vada tvayā vayam̐ saṃghātam̐-saṃghātaṃ jeṣma | varṣavṛddham asi | prati tvā varṣavṛddhaṃ vettu | parāpūtam̐ rakṣaḥ parāpūtā arātayaḥ | 'apahatam̐ rakṣaḥ | vāyur vo vi vinaktu | devo vaḥ savitā hiraṇyapāṇiḥ prati gṛbhṇātv acchidreṇa pāṇinā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृष्टिर् असि । अपाऽग्ने ऽ अग्निम् आमादं जहि निष् क्रव्यादꣳ सेध । आ देवयजं वह । ध्रुवम् असि पृथिवीं दृꣳह ब्रह्मवनि त्वा क्षत्रवनि सजातवन्य् उप दधामि भ्रातृव्यस्य वधाय ॥

dhṛṣṭir asi | apā'gne ' agnim āmādaṃ jahi niṣ kravyādam̐ sedha | ā devayajaṃ vaha | dhruvam asi pṛthivīṃ dṛm̐ha brahmavani tvā kṣatravani sajātavany upa dadhāmi bhrātṛvyasya vadhāya ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अग्ने ब्रह्म गृभ्णीष्व । धरुणम् अस्य् अन्तरिक्षं दृꣳह ब्रह्मवनि त्वा क्षत्रवनि सजातवन्य् उप दधामि भ्रातृव्यस्य वधाय । धर्त्रम् असि दिवं दृꣳह ब्रह्मवनि त्वा क्षत्रवनि सजातवन्य् उप दधामि भ्रातृव्यस्य वधाय । विश्वाभ्यस् त्वाशाभ्यऽ उप दधामि । चित स्थोर्ध्वचितः । भृगूणाम् अङ्गिरसां तपसा तप्यध्वम् ॥

agne brahma gṛbhṇīṣva | dharuṇam asy antarikṣaṃ dṛm̐ha brahmavani tvā kṣatravani sajātavany upa dadhāmi bhrātṛvyasya vadhāya | dhartram asi divaṃ dṛm̐ha brahmavani tvā kṣatravani sajātavany upa dadhāmi bhrātṛvyasya vadhāya | viśvābhyas tvāśābhya' upa dadhāmi | cita sthordhvacitaḥ | bhṛgūṇām aṅgirasāṃ tapasā tapyadhvam ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शर्मासि । अवधूतꣳ रक्षोऽवधूता ऽ अरातयः । ऽअदित्यास् त्वग् असि प्रति त्वादितिर् वेत्तु । धिषणासि पर्वती प्रति त्वादित्यास् त्वग् वेत्तु । दिव स्कम्भनीर् असि । धिषणासि पार्वतेयी प्रति त्वा पर्वती वेत्तु ॥

śarmāsi | avadhūtam̐ rakṣo'vadhūtā ' arātayaḥ | 'adityās tvag asi prati tvāditir vettu | dhiṣaṇāsi parvatī prati tvādityās tvag vettu | diva skambhanīr asi | dhiṣaṇāsi pārvateyī prati tvā parvatī vettu ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धान्यम् असि धिनुहि देवान् । प्राणाय त्वा । उदानाय त्वा । व्यानाय त्वा । दीर्घाम् अनु प्रसितिम् आयुषे धां देवो वः सविता हिरण्यपाणिः प्रति गृभ्णात्व् अच्छिद्रेण पाणिना । चक्षुषे त्वा । महीनां पयोऽसि ॥

dhānyam asi dhinuhi devān | prāṇāya tvā | udānāya tvā | vyānāya tvā | dīrghām anu prasitim āyuṣe dhāṃ devo vaḥ savitā hiraṇyapāṇiḥ prati gṛbhṇātv acchidreṇa pāṇinā | cakṣuṣe tvā | mahīnāṃ payo'si ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । सं वपामि । सम् आपऽओषधीभिः सम् ओषधयो रसेन । सꣳ रेवतीर् जगतीभिः पृच्यन्ताꣳ सं मधुमतीर् मधुमतीभिः पृच्यन्ताम् ॥

devasya tvā savituḥ prasave'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyām | saṃ vapāmi | sam āpa'oṣadhībhiḥ sam oṣadhayo rasena | sam̐ revatīr jagatībhiḥ pṛcyantām̐ saṃ madhumatīr madhumatībhiḥ pṛcyantām ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जनयत्यै त्वा सं यौमि । इदम् अग्नेः । इदम् अग्नीषोमयोः । इषे त्वा । घर्मोऽसि विश्वायुः । उरुप्रथाऽ उरु प्रथस्वोरु ते यज्ञपतिः प्रथताम् । अग्निष्टे त्वचं मा हिꣳसीत् । देवस् त्वा सविता श्रपयतु वर्षिष्ठेऽधि नाके ॥

janayatyai tvā saṃ yaumi | idam agneḥ | idam agnīṣomayoḥ | iṣe tvā | gharmo'si viśvāyuḥ | uruprathā' uru prathasvoru te yajñapatiḥ prathatām | agniṣṭe tvacaṃ mā him̐sīt | devas tvā savitā śrapayatu varṣiṣṭhe'dhi nāke ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा भेर् मा संविक्थाः । ऽ अतमेरुर् यज्ञो ऽतमेरुर् यजमानस्य प्रजा भूयात् । त्रिताय त्वा । द्विताय त्वा । एकताय त्वा ॥

mā bher mā saṃvikthāḥ | ' atamerur yajño 'tamerur yajamānasya prajā bhūyāt | tritāya tvā | dvitāya tvā | ekatāya tvā ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवस्य त्वा सवितुः प्रसवे ऽश्विनोर् बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्याम् । आ ददे ऽध्वरकृतं देवेभ्यः । ऽइन्द्रस्य बाहुर् असि दक्षिणः सहस्रभृष्टिः शततेजा वायुर् असि तिग्मतेजा द्विषतो वधः ॥

devasya tvā savituḥ prasave 'śvinor bāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyām | ā dade 'dhvarakṛtaṃ devebhyaḥ | 'indrasya bāhur asi dakṣiṇaḥ sahasrabhṛṣṭiḥ śatatejā vāyur asi tigmatejā dviṣato vadhaḥ ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथिवि देवयजन्य् ओषध्यास् ते मूलं मा हिꣳसिषम् । व्रजं गच्छ गोष्ठानम् । वर्षतु ते द्यौः । बधान देव सवितः परमस्यां पृथिव्याꣳ शतेन पाशैर् यो स्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस् तम् अतो मा मौक् ॥

pṛthivi devayajany oṣadhyās te mūlaṃ mā him̐siṣam | vrajaṃ gaccha goṣṭhānam | varṣatu te dyauḥ | badhāna deva savitaḥ paramasyāṃ pṛthivyām̐ śatena pāśair yo smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmas tam ato mā mauk ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपाररुं पृथिव्यै देवयजनाद् वध्यासम् । व्रजं गच्छ गोष्ठानम् । वर्षतु ते द्यौः । बधान देव सवितः परमस्यां पृथिव्या शतेन पाशैर् योऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस् तम् अतो मा मौक् । अररो दिवं मा पप्तः । द्रप्सस् ते द्यां मा स्कन् । व्रजं गच्छ गोष्ठानम् । वर्षतु ते द्यौः । बधान देव सवितः परमस्यां पृथिव्याꣳ शतेन पाशैर् योऽस्मान् द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस् तम् अतो मा मौक् ॥

apāraruṃ pṛthivyai devayajanād vadhyāsam | vrajaṃ gaccha goṣṭhānam | varṣatu te dyauḥ | badhāna deva savitaḥ paramasyāṃ pṛthivyā śatena pāśair yo'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmas tam ato mā mauk | araro divaṃ mā paptaḥ | drapsas te dyāṃ mā skan | vrajaṃ gaccha goṣṭhānam | varṣatu te dyauḥ | badhāna deva savitaḥ paramasyāṃ pṛthivyām̐ śatena pāśair yo'smān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmas tam ato mā mauk ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गायत्रेण त्वा छन्दसा परि गृह्णामि । त्रैष्टुभेन त्वा छन्दसा परि गृह्णामि । जागतेन त्वा छन्दसा परि गृह्णामि । सुक्ष्मा चासि शिवा चासि । स्योना चासि सुषदा चासि । ऊर्जस्वती चासि पयस्वती च ॥

gāyatreṇa tvā chandasā pari gṛhṇāmi | traiṣṭubhena tvā chandasā pari gṛhṇāmi | jāgatena tvā chandasā pari gṛhṇāmi | sukṣmā cāsi śivā cāsi | syonā cāsi suṣadā cāsi | ūrjasvatī cāsi payasvatī ca ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा क्रूरस्य विसृपो विरप्शिन्न् उदादाय पृथिवीं जीवदानुम् । याम् ऐरयꣳश् चन्द्रमसि स्वधाभिस् ताम् उ धीरासो ऽअनुदिश्य यजन्ते । प्रोक्षणीर् आ सादय । द्विषतो वधोऽ सि ॥

purā krūrasya visṛpo virapśinn udādāya pṛthivīṃ jīvadānum | yām airayam̐ś candramasi svadhābhis tām u dhīrāso 'anudiśya yajante | prokṣaṇīr ā sādaya | dviṣato vadho' si ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्युष्टꣳ रक्षः प्रत्युष्टा ऽअरातयः । निष्टप्तꣳ रक्षो निष्टप्ता ऽ अरातयः । अनिशितोऽ सि सपत्नक्षिद् वाजिनं त्वा वाजेध्यायै सं मार्ज्मि । प्रत्युष्टꣳ रक्षः प्रत्युष्टाऽ अरातयः । निष्टप्तꣳ रक्षो निष्टप्ताऽ अरातयः । अनिशिताऽसि सपत्नक्षिद् वाजिनीं त्वा वाजेध्यायै सं मार्ज्मि ॥

pratyuṣṭam̐ rakṣaḥ pratyuṣṭā 'arātayaḥ | niṣṭaptam̐ rakṣo niṣṭaptā ' arātayaḥ | aniśito' si sapatnakṣid vājinaṃ tvā vājedhyāyai saṃ mārjmi | pratyuṣṭam̐ rakṣaḥ pratyuṣṭā' arātayaḥ | niṣṭaptam̐ rakṣo niṣṭaptā' arātayaḥ | aniśitā'si sapatnakṣid vājinīṃ tvā vājedhyāyai saṃ mārjmi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदित्यै रास्नासि । विष्णोर् वेष्यो सि । ऊर्जे त्वा । ऽअदब्धेन त्वा चक्षुषाव पश्यामि । अग्नेर् जिह्वासि सुहूर् देवेभ्यो धाम्ने-धाम्ने मे भव यजुषे-यजुषे ॥

adityai rāsnāsi | viṣṇor veṣyo si | ūrje tvā | 'adabdhena tvā cakṣuṣāva paśyāmi | agner jihvāsi suhūr devebhyo dhāmne-dhāmne me bhava yajuṣe-yajuṣe ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सवितुस् त्वा प्रसवऽ उत् पुनाम्य् अच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः । सवितुर् वः प्रसव ऽ उत् पुनाम्य् अच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः । तेजो ऽसि शुक्रम् अस्य् अमृतम् असि । धाम नामासि प्रियं देवानाम् अनाधृष्टं देवयजनम् असि ॥

savitus tvā prasava' ut punāmy acchidreṇa pavitreṇa sūryasya raśmibhiḥ | savitur vaḥ prasava ' ut punāmy acchidreṇa pavitreṇa sūryasya raśmibhiḥ | tejo 'si śukram asy amṛtam asi | dhāma nāmāsi priyaṃ devānām anādhṛṣṭaṃ devayajanam asi ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.