Vāsiṣṭhadharmasūtra 11

षट् अर्घअर्हास् भवन्ति ॥

ṣaṭ argha.arhās bhavanti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋत्विज् विवाह्यस् राजापितृव्यस्नातकमातुलास् च ॥

ṛtvij vivāhyas rājā.pitṛvya.snātaka.mātulās ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्वदेवस्य सिद्धस्य सायम् प्रातर् गृह्यअग्नौ जुहुयात् ॥

vaiśvadevasya siddhasya sāyam prātar gṛhya.agnau juhuyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहदेवताभ्यस् बलिम् हरेत् ॥

gṛha.devatābhyas balim haret //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोत्रियाय अग्रभागम् दत्त्वा ब्रह्मचारिणे वा अनन्तरम् पितृभ्यस् दद्यात् ॥

śrotriyāya agra.bhāgam dattvā brahmacāriṇe vā anantaram pitṛbhyas dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् अतिथिम् भोजयेत् श्रेयांसम् श्रेयांसम् आनुपूर्व्येण ॥

tatas atithim bhojayet śreyāṃsam śreyāṃsam ānupūrvyeṇa //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वगृह्याणाम् कुमारीबालवृद्धतरुणप्रजातास् ॥

sva.gṛhyāṇām kumārī.bāla.vṛddha.taruṇa.prajātās //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् अपरान् गृह्यान् ॥

tatas aparān gṛhyān //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वचाण्डालपतितवायसेभ्यस् भूमौ निर्वपेत् ॥

śva.cāṇḍāla.patita.vāyasebhyas bhūmau nirvapet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्राय उच्छिष्टम् अनुच्छिष्टम् वा दद्यात् ॥

śūdrāya ucchiṣṭam anucchiṣṭam vā dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषम् दम्पती भुञ्जीयाताम् ॥

śeṣam dampatī bhuñjīyātām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वौपयोगेन पुनर्पाकस् यदि निरुप्ते वैश्वदेवे अतिथिस् आगच्छेत् विशेषेण अस्मै अन्नम् कारयेत् ॥

sarva.upayogena punar.pākas yadi nirupte vaiśvadeve atithis āgacchet viśeṣeṇa asmai annam kārayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञायते हि । वैश्वानरस् प्रविशति अतिथिस् ब्राह्मणस् गृहम् तस्मात् अपस् आनयन्ति अन्नम् वर्षाभ्यस् ताम् हि शान्तिम् जनास् विदुस् इति ॥

vijñāyate hi / vaiśvānaras praviśati atithis brāhmaṇas gṛham tasmāt apas ānayanti annam varṣābhyas tām hi śāntim janās vidus iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् भोजयित्वा उपासीत ॥

tam bhojayitvā upāsīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ सीमान्तम् अनुव्रजेत् अनुज्ञानात् वा ॥

ā sīmāntam anuvrajet anujñānāt vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपरपक्षे ऊर्ध्वम् चतुर्थ्यास् पितृभ्यस् दद्यात् ॥

aparapakṣe ūrdhvam caturthyās pitṛbhyas dadyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वेद्युस् ब्राह्मणान् सन्निपात्य यतीन् गृहस्थान् साधून् वा अपरिणतवयसस् विकर्मस्थान् श्रोत्रियान् अशिष्यान् अनन्तेवासिनस् ॥

pūrvedyus brāhmaṇān sannipātya yatīn gṛhasthān sādhūn vā a.pariṇata.vayasas vikarma.sthān śrotriyān a.śiṣyān an.antevāsinas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिष्यान् अपि गुणवतस् भोजयेत् ॥

śiṣyān api guṇa.vatas bhojayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नग्नशुक्लक्लीबअन्धश्यावदन्तकुष्ठिकुनखिवर्जम् ॥

nagna.śukla.klība.andha.śyāva.danta.kuṣṭhi.kunakhi.varjam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ अपि उदाहरन्ति । अथ चेत् मन्त्रविद् युक्तस् शारीरैस् पङ्क्तिदूषणैस् (च्)। अदुष्यम् तम् यमस् प्राह पङ्क्तिपावनस् एव सस् (च्)॥

atha api udāharanti / atha cet mantravid yuktas śārīrais paṅkti.dūṣaṇais (c)/ aduṣyam tam yamas prāha paṅkti.pāvanas eva sas (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धे न उद्वासनीयानि उच्छिष्टानि आ दिनक्षयात् (च्)। श्च्योतन्ते हि सुधाधारास् तास् पिबन्ति अकृतौदकास् (च्)॥

śrāddhe na udvāsanīyāni ucchiṣṭāni ā dina.kṣayāt (c)/ ścyotante hi sudhā.dhārās tās pibanti a.kṛta.udakās (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छिष्टम् न प्रमृज्यात् तु यावत् न अस्तमितस् रविस् (च्)। क्षीरधारास् ततस् यान्ति अक्षय्यास् सञ्चरभागिनस् (च्)॥

ucchiṣṭam na pramṛjyāt tu yāvat na astamitas ravis (c)/ kṣīra.dhārās tatas yānti akṣayyās sañcara.bhāginas (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राक् संस्कारात् प्रमीतानाम् स्ववंश्यानाम् इति स्थितिस् (च्)। भागधेयम् मनुस् प्राह उच्छिष्टौच्छेषणे उभे (च्)॥

prāk saṃskārāt pramītānām sva.vaṃśyānām iti sthitis (c)/ bhāga.dheyam manus prāha ucchiṣṭa.uccheṣaṇe ubhe (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छेषणम् भूमिगतम् विकिरम् लेपनौदकम् (च्)। अन्नम् प्रेतेषु विसृजेत् अप्रजानाम् अनायुषाम् (च्)॥

uccheṣaṇam bhūmi.gatam vikiram lepana.udakam (c)/ annam preteṣu visṛjet a.prajānām an.āyuṣām (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयोस् हस्तयोस् मुक्तम् पितृभ्यस् अन्नम् निवेदितम् (च्)। ततन्तरम् प्रतीक्षन्ते हि असुरास् दुष्टचेतसस् (च्)॥

ubhayos hastayos muktam pitṛbhyas annam niveditam (c)/ tat.antaram pratīkṣante hi asurās duṣṭa.cetasas (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् अशून्यहस्तेन कुर्यात् अन्नम् उपागतम् (च्)। भोजनम् वा समालभ्य तिष्ठेत उच्छेषणे उभे (च्)॥

tasmāt a.śūnya.hastena kuryāt annam upāgatam (c)/ bhojanam vā samālabhya tiṣṭheta uccheṣaṇe ubhe (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वौ दैवे पितृकृत्ये त्रीन् एकैकम् उभयत्र वा (च्)॥ भोजयेत् सुसमृद्धस् अपि न प्रसज्जेत विस्तरे (च्)॥

dvau daive pitṛ.kṛtye trīn ekaikam ubhayatra vā (c)// bhojayet su.samṛddhas api na prasajjeta vistare (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्क्रियाम् देशकालौ च शौचम् ब्राह्मणसंपदम् (च्)। पञ्च एतान् विस्तरस् हन्ति तस्मात् तम् परिवर्जयेत् (च्)॥

sat.kriyām deśa.kālau ca śaucam brāhmaṇa.saṃpadam (c)/ pañca etān vistaras hanti tasmāt tam parivarjayet (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि वा भोजयेत् एकम् ब्राह्मणम् वेदपारगम् (च्)। श्रुतशीलौपसंपन्नम् सर्वअलक्षणवर्जितम् (च्)॥

api vā bhojayet ekam brāhmaṇam veda.pāragam (c)/ śruta.śīla.upasaṃpannam sarva.a.lakṣaṇa.varjitam (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि एकम् भोजयेत् श्राद्धे दैवम् तत्र कथम् भवेत् (च्)। अन्नम् पात्रे समुद्धृत्य सर्वस्य प्रकृतस्य तु (च्)॥

yadi ekam bhojayet śrāddhe daivam tatra katham bhavet (c)/ annam pātre samuddhṛtya sarvasya prakṛtasya tu (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवताआयतने कृत्वा ततस् श्राद्धम् प्रवर्तयेत् (च्)। प्रास्येत् अग्नौ तत् अन्नम् वा दद्यात् वा ब्रह्मचारिणे (च्)॥

devatā.āyatane kṛtvā tatas śrāddham pravartayet (c)/ prāsyet agnau tat annam vā dadyāt vā brahmacāriṇe (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावत् उष्णम् भवति अन्नम् यावत् अश्नन्ति वाच्यतास् (च्)। तावत् हि पितरस् अश्नन्ति यावत् न उक्तास् हविस्गुणास् (च्)॥

yāvat uṣṇam bhavati annam yāvat aśnanti vāc.yatās (c)/ tāvat hi pitaras aśnanti yāvat na uktās havis.guṇās (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हविस्गुणास् न वक्तव्यास् पितरस् यावत् अतर्पितास् (च्)। पितृभिस् तर्पितैस् पश्चात् वक्तव्यम् शोभनम् हविस् (च्)॥

havis.guṇās na vaktavyās pitaras yāvat a.tarpitās (c)/ pitṛbhis tarpitais paścāt vaktavyam śobhanam havis (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नियुक्तस् तु यतिस् श्राद्धे दैवे वा मांसम् उत्सृजेत् (च्)। यावन्ति पशुरोमाणि तावत् नरकम् ऋच्छति (च्)॥

niyuktas tu yatis śrāddhe daive vā māṃsam utsṛjet (c)/ yāvanti paśu.romāṇi tāvat narakam ṛcchati (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रस् कुतपस् तिलास् (च्)। त्रीणि च अत्र प्रशंसान्ति शौचम् अक्रोधम् अत्वराम् (च्)॥

trīṇi śrāddhe pavitrāṇi dauhitras ku.tapas tilās (c)/ trīṇi ca atra praśaṃsānti śaucam a.krodham a.tvarām (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिवसस्य अष्टमे भागे मन्दीभवति भास्करस् (च्)। स कालस् कुतपस् ज्ञेयस् पितॄणाम् दत्तम् अक्षयम् (च्)॥

divasasya aṣṭame bhāge mandībhavati bhāskaras (c)/ sa kālas ku.tapas jñeyas pitṝṇām dattam akṣayam (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्राद्धम् दत्त्वा भुक्त्वा च मैथुनम् यस् अधिगच्छति (च्)। भवन्ति पितरस् तस्य तत्मासम् रेतसस् भुजस् (च्)॥

śrāddham dattvā bhuktvā ca maithunam yas adhigacchati (c)/ bhavanti pitaras tasya tat.māsam retasas bhujas (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् ततस् जायते गर्भस् दत्त्वा भुक्त्वा च पैतृकम् (च्)। न स विद्याम् समाप्नोति क्षीणआयुस् च एव जायते (च्)॥

yas tatas jāyate garbhas dattvā bhuktvā ca paitṛkam (c)/ na sa vidyām samāpnoti kṣīṇa.āyus ca eva jāyate (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिता पितामहस् च एव तथा एव प्रपितामहस् (च्)। उपासते सुतम् जातम् शकुन्तास् इव पिप्पलम् (च्)॥

pitā pitāmahas ca eva tathā eva prapitāmahas (c)/ upāsate sutam jātam śakuntās iva pippalam (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुमांसैस् च शाकैस् च पयसा पायसेन च (च्)। एष नस् दास्यति श्राद्धम् वर्षासु च मघासु च (च्)॥

madhu.māṃsais ca śākais ca payasā pāyasena ca (c)/ eṣa nas dāsyati śrāddham varṣāsu ca maghāsu ca (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्तानवर्द्धनम् पुत्रम् उद्यतम् पितृकर्मणि (च्)। ब्ष्प्ष् वर्द्धनम् ए वर्धनम् देवब्राह्मणसंपन्नमभिनन्दन्ति पूर्वजास् (च्)॥

santāna.varddhanam putram udyatam pitṛ.karmaṇi (c)/ BṣPṣ varddhanam E vardhanam deva.brāhmaṇa.saṃpannamabhinandanti pūrva.jās (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दन्ति पितरस् तस्य सुकृष्टैस् इव कर्षकास् (च्)। यत् गयास्थस् ददाति अन्नम् पितरस् तेन पुत्रिणस्।(च्) इति ॥

nandanti pitaras tasya su.kṛṣṭais iva karṣakās (c)/ yat gayā.sthas dadāti annam pitaras tena putriṇas.(c) iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावणीआग्रहायिण्योस् च अन्वष्टक्याम् च पितृभ्यस् दद्यात् ॥ ब्ष्प्ष् आग्रहायिण्योस् फ़् आग्रहायण्योस्

śrāvaṇī.āgrahāyiṇyos ca anvaṣṭakyām ca pitṛbhyas dadyāt // BṣPṣ āgrahāyiṇyos F āgrahāyaṇyos

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्यदेशब्राह्मणसन्निधाने वा अकालनियमस् ॥

dravya.deśa.brāhmaṇa.sannidhāne vā akāla.niyamas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवश्यम् ब्राह्मणस् अग्नीन् आदधीत ॥

avaśyam brāhmaṇas agnīn ādadhīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शपूर्णमासआग्रयणैष्टिचातुर्मास्यपशुसोमैस् च यजेत ॥

darśapūrṇamāsa.āgrayaṇa.iṣṭi.cāturmāsya.paśu.somais ca yajeta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैयमिकम् हि एतत् ऋणसंस्तुतम् च ॥

naiyamikam hi etat ṛṇa.saṃstutam ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञायते हि । त्रिभिस् ऋणैस् ऋणवान् ब्राह्मणस् जायते इति । यज्ञेन देवेभ्यस् प्रजया पितृभ्यस् ब्रह्मचर्येण ऋषिभ्यस् इति एष वा अनृणस् यज्वा यस् पुत्री ब्रह्मचर्यवान् इति ॥

vijñāyate hi / tribhis ṛṇais ṛṇavān brāhmaṇas jāyate iti / yajñena devebhyas prajayā pitṛbhyas brahmacaryeṇa ṛṣibhyas iti eṣa vā anṛṇas yajvā yas putrī brahmacaryavān iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भअष्टमेषु ब्राह्मणम् उपनयीत ॥ ब्ष्प्ष् गर्भअष्टमेषु फ़् गर्भात्। अष्टमेषु

garbha.aṣṭameṣu brāhmaṇam upanayīta // BṣPṣ garbha.aṣṭameṣu F garbhāt. aṣṭameṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भात् एकादशेषु राजन्यम् ॥

garbhāt ekādaśeṣu rājanyam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गर्भात् द्वादशेषु वैश्यम् ॥

garbhāt dvādaśeṣu vaiśyam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पालाशस् वा दण्डस् ब्राह्मणस्य ॥

pālāśas vā daṇḍas brāhmaṇasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैय्यग्रोधस् क्षत्रियस्य वा ॥

naiyyagrodhas kṣatriyasya vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

औदुम्बरस् वा वैश्यस्य ॥

audumbaras vā vaiśyasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशसंमितस् ब्राह्मणस्य ॥

keśa.saṃmitas brāhmaṇasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ललाटसंमितस् क्षत्रियस्य ॥

lalāṭa.saṃmitas kṣatriyasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घ्राणसंमितस् वैश्यस्य ॥

ghrāṇa.saṃmitas vaiśyasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौञ्जी रशना ब्राह्मणस्य ॥

mauñjī raśanā brāhmaṇasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनुस्ज्या क्षत्रियस्य ॥

dhanus.jyā kṣatriyasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शणतान्तवी वैश्यस्य ॥

śaṇa.tāntavī vaiśyasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णअजिनम् उत्तरीयम् ब्राह्मणस्य ॥

kṛṣṇa.ajinam uttarīyam brāhmaṇasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रौरवम् क्षत्रियस्य ॥

rauravam kṣatriyasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गव्यम् बस्तअजिनम् वा वैश्यस्य ॥

gavyam basta.ajinam vā vaiśyasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्लम् अहतम् वासस् ब्राह्मणस्य ॥

śuklam ahatam vāsas brāhmaṇasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माञ्जिष्ठम् क्षत्रियस्य ॥

māñjiṣṭham kṣatriyasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हारिद्रम् कौशेयम् वा वैश्यस्य ॥

hāridram kauśeyam vā vaiśyasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषाम् वा तान्तवम् अरक्तम् ॥

sarveṣām vā tāntavam a.raktam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्पूर्वाम् ब्राह्मणस् भिक्षाम् याचेत् ॥

bhavat.pūrvām brāhmaṇas bhikṣām yācet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्मध्याम् राजन्यस् ॥

bhavat.madhyām rājanyas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवतन्त्याम् वैश्यस् ॥

bhavat.antyām vaiśyas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ षोडशात् ब्राह्मणस्य न अतीतस् कालस् ॥

ā ṣoḍaśāt brāhmaṇasya na atītas kālas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ द्वाविंशात् क्षत्रियस्य ॥

ā dvāviṃśāt kṣatriyasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आ चतुर्विंशात् वैश्यस्य ॥

ā caturviṃśāt vaiśyasya //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतस् ऊर्ध्वम् पतितसावित्रीकास् भवन्ति ॥

atas ūrdhvam patita.sāvitrīkās bhavanti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न एतान् उपनयेत् न अध्यापयेत् न याजयेत् न एभिस् विवाहयेयुस् ॥

na etān upanayet na adhyāpayet na yājayet na ebhis vivāhayeyus //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतितसावित्रीकस् उद्दालकव्रतम् चरेत् ॥

patita.sāvitrīkas uddālaka.vratam caret //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वौ मासौ यावकेन वर्तयेत् मासम् पयसा अर्धमासम् आमिक्षया अष्टरात्रम् घृतेन षट्रात्रम् अयाचितेन त्रिरात्रम् अब्भक्षस् अहर्रात्रम् उपवसेत् ॥

dvau māsau yāvakena vartayet māsam payasā ardha.māsam āmikṣayā aṣṭa.rātram ghṛtena ṣaṭ.rātram a.yācitena tri.rātram ab.bhakṣas ahar.rātram upavaset //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वमेधअवभृथम् गच्छेत् ॥

aśvamedha.avabhṛtham gacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रात्यस्तोमेन वा यजेत् वा यजेत् वा इति ॥

vrātya.stomena vā yajet vā yajet vā iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.