Vāsiṣṭhadharmasūtra 14

अथ अतस् भोज्यअभोज्यम् च वर्णयिष्यामस् ॥

atha atas bhojya.abhojyam ca varṇayiṣyāmas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिकित्सकमृगयुपुंश्चलीदण्डिकस्तेनअभिशस्तषण्ढपतितानाम् अन्नम् अभोज्यम् ॥

cikitsaka.mṛgayu.puṃścalī.daṇḍika.stena.abhiśasta.ṣaṇḍha.patitānām annam abhojyam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदर्यदीक्षितबद्धआतुरसोमविक्रयितक्षरजकशौण्डिकसूचकवार्धुषिकचर्मावकृन्तानाम् ॥

kadarya.dīkṣita.baddha.ātura.somavikrayi.takṣa.rajaka.śauṇḍika.sūcaka.vārdhuṣika.carmāvakṛntānām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रस्य च ॥

śūdrasya ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्रभृतस् च ॥

astra.bhṛtas ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपपतेस् यस् च उपपतिम् मन्यते ॥

upapates yas ca upapatim manyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् च गृहान् दहेत् ॥

yas ca gṛhān dahet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् च वधअर्हान् न उपहन्यात् ॥

yas ca vadha.arhān na upahanyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कस् भोक्ष्यते इति वाचा अभिघुष्टम् ॥

kas bhokṣyate iti vācā abhighuṣṭam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गणअन्नम् गणिकाअन्नम् च इति ॥

gaṇa.annam gaṇikā.annam ca iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ अपि उदाहरन्ति । न अश्नन्ति श्ववतस् देवास् न अश्नन्ति वृषलीपतेस् (च्)। भार्याजितस्य न अश्नन्ति यस्य च उपपतिस् गृहे।(च्) इति ॥

atha api udāharanti / na aśnanti śvavatas devās na aśnanti vṛṣalī.pates (c)/ bhāryā.jitasya na aśnanti yasya ca upapatis gṛhe.(c) iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एधौदकयवसकुशलाजाअभ्युद्यतयानावसथशफरीप्रियङ्गुस्रज्गन्धमधुमांसानि इति एतेषाम् प्रतिगृह्णीयात् ॥

edha.udaka.yavasa.kuśa.lājā.abhyudyata.yānā.vasatha.śapharī.priyaṅgu.sraj.gandha.madhu.māṃsāni iti eteṣām pratigṛhṇīyāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ अपि उदाहरन्ति । गुरुअर्थम् दारम् उज्जिहीर्षन् अर्चिष्यन् देवताअतिथीन् (च्)। सर्वतस् प्रतिगृह्णीयात् न तु तृप्येत् स्वयम् ततस्।(च्) इति ॥

atha api udāharanti / guru.artham dāram ujjihīrṣan arciṣyan devatā.atithīn (c)/ sarvatas pratigṛhṇīyāt na tu tṛpyet svayam tatas.(c) iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मृगयोस् इषुचारिणस् परिवर्ज्यम् अन्नम् ॥

na mṛgayos iṣu.cāriṇas parivarjyam annam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञायते हि । अगस्त्यस् वर्षसाहस्रिके सत्रे मृगयाम् चचार । तस्य असंस्तरसमयास् पुरोडाशास् मृगपक्षिणाम् प्रशस्तानाम् ॥ ब्ष्प्ष् सत्रे फ़् सत्त्रे

vijñāyate hi / agastyas varṣa.sāhasrike satre mṛgayām cacāra / tasya a.saṃstara.samayās puroḍāśās mṛgapakṣiṇām praśastānām // BṣPṣ satre F sattre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि हि अत्र प्राजापत्यान् श्लोकान् उदाहरन्ति । उद्यताम् आहृताम् भिक्षाम् पुरस्तात् अप्रचोदिताम् (च्)। भोज्याम् प्रजापतिस् मेने अपि दुष्कृतकारिणस् (च्)॥

api hi atra prājāpatyān ślokān udāharanti / udyatām āhṛtām bhikṣām purastāt apracoditām (c)/ bhojyām prajāpatis mene api duṣkṛta.kāriṇas (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रद्दधानस्य भोक्तव्यम् चोरस्य अपि विशेषतस् (च्)। न तु एव बहुयाज्यस्य यस् च उपनयते बहून् (च्)॥

śraddadhānasya bhoktavyam corasya api viśeṣatas (c)/ na tu eva bahu.yājyasya yas ca upanayate bahūn (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तस्य पितरस् अश्नन्ति दश वर्षाणि पञ्च च (च्)। न च हव्यम् वहति अग्निस् यस् ताम् अभ्यवमन्यते (च्)॥

na tasya pitaras aśnanti daśa varṣāṇi pañca ca (c)/ na ca havyam vahati agnis yas tām abhyavamanyate (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिकित्सकस्य मृगयोस् शल्यहर्तुस् तु पापिनस् (च्)। षण्ढस्य कुलटायास् च उद्यता अपि न गृह्यते ।(च्) इति ॥

cikitsakasya mṛgayos śalya.hartus tu pāpinas (c)/ ṣaṇḍhasya kulaṭāyās ca udyatā api na gṛhyate .(c) iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्छिष्टम् अगुरोस् अभोज्यम् ॥

ucchiṣṭam a.guros a.bhojyam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वम् उच्छिष्टम् उच्छिष्टौपहतम् च ॥

svam ucchiṣṭam ucchiṣṭa.upahatam ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् वसनकेशकीटौपहतम् च ॥

yat vasana.keśa.kīṭa.upahatam ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामम् तु केशकीटान् उद्धृत्य अद्भिस् प्रोक्ष्य भस्मना अवकीर्य वाचा प्रशस्तम् उपयुञ्जीत ॥

kāmam tu keśa.kīṭān uddhṛtya adbhis prokṣya bhasmanā avakīrya vācā praśastam upayuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि हि अत्र प्राजापत्यान् श्लोकान् उदाहरन्ति । त्रीणि देवास् पवित्राणि ब्राह्मणानाम् अकल्पयन् (च्)। अदृष्टम् अद्भिस् निर्णिक्तम् यत् च वाचा प्रशस्यते (च्)॥

api hi atra prājāpatyān ślokān udāharanti / trīṇi devās pavitrāṇi brāhmaṇānām akalpayan (c)/ a.dṛṣṭam adbhis nirṇiktam yat ca vācā praśasyate (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवद्रोण्याम् विवाहेषु यज्ञेषु प्रकृतेषु च (च्)। काकैस् श्वभिस् च संस्पृष्टम् अन्नम् तत् न विसर्जयेत् (च्)।

deva.droṇyām vivāheṣu yajñeṣu prakṛteṣu ca (c)/ kākais śvabhis ca saṃspṛṣṭam annam tat na visarjayet (c)/

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् अन्नम् अपोद्धृत्य शेषम् संस्कारम् अर्हति (च्)। द्रवाणाम् प्लावनेन एव घनानाम् प्रोक्षणेन तु (च्)॥

tasmāt annam apoddhṛtya śeṣam saṃskāram arhati (c)/ dravāṇām plāvanena eva ghanānām prokṣaṇena tu (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्जारमुखसंस्पृष्टम् शुचि एव हि तत् भवेत् (च्)॥

mārjāra.mukha.saṃspṛṣṭam śuci eva hi tat bhavet (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्नम् पर्युषितम् भावदुष्टम् सहृद्लेखम् पुनर्सिद्धम् आममांसम् पक्वम् च ॥

annam paryuṣitam bhāva.duṣṭam sahṛd.lekham punar.siddham āma.māṃsam pakvam ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामम् तु दध्ना घृतेन वा अभिघारितम् उपयुञ्जीत ॥

kāmam tu dadhnā ghṛtena vā abhighāritam upayuñjīta //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपि हि अत्र प्राजापत्यान् श्लोकान् उदाहरन्ति । घृतम् वा यदि वा तैलम् विप्रस् न अद्यात् नखश्च्युतम् (च्)। यमस् तत् अशुचि प्राह तुल्यम् गोमांसभक्षणैस् (च्)॥

api hi atra prājāpatyān ślokān udāharanti / ghṛtam vā yadi vā tailam vipras na adyāt nakha.ścyutam (c)/ yamas tat aśuci prāha tulyam go.māṃsa.bhakṣaṇais (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हस्तदत्तास् तु ये स्नेहास् लवणव्यञ्जनानि च (च्)। दातारम् न उपतिष्ठन्ति भोक्ता भुञ्जीत किल्बिषम् (च्)॥

hasta.dattās tu ye snehās lavaṇa.vyañjanāni ca (c)/ dātāram na upatiṣṭhanti bhoktā bhuñjīta kilbiṣam (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदद्यात् न तु हस्तेन न आयसेन कदाचन।(च्) इति ॥

pradadyāt na tu hastena na āyasena kadā.cana.(c) iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लशुनपलाण्डुक्याकुगृञ्जनश्लेष्मान्तकवृक्षनिर्यासलोहितव्रश्चनश्वकाकअवलीढशूद्रौच्छेषणभोजनेषु अतिकृच्छ्रस् ॥

laśuna.palāṇḍu.kyāku.gṛñjana.śleṣmāntaka.vṛkṣa.niryāsa.lohita.vraścana.śva.kāka.avalīḍha.śūdra.uccheṣaṇa.bhojaneṣu atikṛcchras //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्धिनीक्षीरम् अवत्साक्षीरम् ॥

sandhinī.kṣīram a.vatsā.kṣīram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गोमहिषिअजानाम् अनिर्दशअहानाम् ॥

go.mahiṣi.ajānām anirdaśa.ahānām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्नावि उदकम् ॥

antar.nāvi udakam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपूपधानाकरम्भसक्तुवटकतैलपायसशाकानि शुक्तानि वर्जयेत् ॥

apūpa.dhānā.karambha.saktu.vaṭaka.taila.pāyasa.śākāni śuktāni varjayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यान् च क्षीरयवपिष्टविकारान् ॥

anyān ca kṣīra.yava.piṣṭa.vikārān //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वाविध्शल्यकशशकच्छपगोधास् पञ्चनखानाम् भक्ष्यास् ॥

śvāvidh.śalyaka.śaśa.kacchapa.godhās pañca.nakhānām bhakṣyās //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुष्ट्रास् पशूनाम् अन्यतस्दन्तास् च ॥

an.uṣṭrās paśūnām anyatas.dantās ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्स्यानाम् वा चेटगवयशिशुमारनक्रकुलीरास् ॥

matsyānām vā ceṭa.gavaya.śiśumāra.nakra.kulīrās //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विकृतरूपास् सर्पशीर्षास् च ॥

vikṛta.rūpās sarpa.śīrṣās ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गौरगवयशरभास् च ॥

gaura.gavaya.śarabhās ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनुद्दिष्टास् तथा ॥

an.uddiṣṭās tathā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धेनुअनडुहौ अपन्नदन्तान् च ॥

dhenu.anaḍuhau apanna.dantān ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्ष्यौ तु धेनुअनडुहौ मेध्यौ वाजसनेयके विज्ञायते ॥

bhakṣyau tu dhenu.anaḍuhau medhyau vājasaneyake vijñāyate //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खड्गे तु विवदन्ति अग्राम्यशूकरे च ॥

khaḍge tu vivadanti a.grāmya.śūkare ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शकुनानाम् च विषुविष्करजालपादकलविङ्कप्लवहंसचक्रवाकभासवायसपारावतकुररसारङ्गपाण्डुकपोतक्रौञ्चक्रकरकङ्कगृध्रश्येनबकबलाकमद्गुटिट्टिभमान्धालनक्तञ्चरदार्वाघाटचकटरैलातकाहारीतखञ्जरीटग्राम्यकुक्कुटशुकशारिककोकिलक्रव्यादस् ग्रामचारिणस् च ग्रामचारिणस् च इति ॥

śakunānām ca viṣuviṣkara.jālapāda.kalaviṅka.plava.haṃsa.cakravāka.bhāsa.vāyasa.pārāvata.kurara.sāraṅga.pāṇḍu.kapota.krauñca.krakara.kaṅka.gṛdhra.śyena.baka.balāka.madgu.ṭiṭṭibha.māndhāla.naktañcara.dārvāghāṭa.cakaṭa.railātakā.hārīta.khañjarīṭa.grāmyakukkuṭa.śuka.śārika.kokila.kravyādas grāma.cāriṇas ca grāma.cāriṇas ca iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.