Vāsiṣṭhadharmasūtra 16

अथ व्यवहारास् ॥

atha vyavahārās //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजा मन्त्री वा सदस्कार्याणि कुर्यात् ॥

rājā mantrī vā sadas.kāryāṇi kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वयोस् विवदमानयोस् पक्षअन्तरम् न गच्छेत् ॥

dvayos vivadamānayos pakṣa.antaram na gacchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथाआसनम् अपराधोही अन्तेन अपराधस् ॥

yathā.āsanam aparādhohī antena aparādhas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस् सर्वेषु भूतेषु यथाआसनम् अपराधोही आद्यवर्णयोस् विद्याअन्ततस् ॥

samas sarveṣu bhūteṣu yathā.āsanam aparādhohī ādya.varṇayos vidyā.antatas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संपन्नम् च रक्षयेत् ॥

saṃpannam ca rakṣayet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजबालधनानि ॥

rāja.bāla.dhanāni //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्राप्तव्यवहाराणाम् ॥

a.prāpta.vyavahārāṇām //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तकाले तु तत् यत् ॥

prāpta.kāle tu tat yat //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिखितम् साक्षिणस् भुक्तिस् प्रमाणम् त्रिविधम् स्मृतम् (च्)। धनस्वीकरणम् पूर्वम् धनी धनम् अवाप्नुयात् ।(च्) इति ॥

likhitam sākṣiṇas bhuktis pramāṇam tri.vidham smṛtam (c)/ dhana.svīkaraṇam pūrvam dhanī dhanam avāpnuyāt .(c) iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मार्गक्षेत्रेभ्यस् विसर्गस् तथा परिवर्त्तनम् ॥ ब्ष्प्ष् परिवर्त्तनम् फ़् परिवर्तनम्

mārga.kṣetrebhyas visargas tathā parivarttanam // BṣPṣ parivarttanam F parivartanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरुणगृहेषु अर्थअन्तरेषु त्रिपादमात्रम् ॥

taruṇa.gṛheṣu artha.antareṣu tri.pāda.mātram //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहक्षेत्रविरोधे सामन्तप्रत्ययस् ॥

gṛha.kṣetra.virodhe sāmanta.pratyayas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामन्तविरोधे लेख्यप्रत्ययस् ॥

sāmanta.virodhe lekhya.pratyayas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्यभिलेख्यविरोधे ग्रामनगरवृद्धश्रेणीप्रत्ययस् ॥

pratyabhilekhya.virodhe grāma.nagara.vṛddha.śreṇī.pratyayas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ अपि उदाहरन्ति । पैतृकम् क्रीतम् आधेयम् अन्वाधेयम् प्रतिग्रहम् (च्)। यज्ञात् उपगमस् वेणिस् तथा धूमशिखा अष्टमी।(च्) इति ॥

atha api udāharanti / paitṛkam krītam ādheyam anvādheyam pratigraham (c)/ yajñāt upagamas veṇis tathā dhūma.śikhā aṣṭamī.(c) iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र भुक्तअनुभुक्तदशवर्षम् ॥

tatra bhukta.anubhukta.daśa.varṣam //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यथा अपि उदाहरन्ति । आधिस् सीमा बालधनस् निक्षेपौपनिधिस्त्रियस् (च्)। राजस्वम् श्रोत्रियद्रव्यम् न संभोगेन हीयते (च्)॥

anyathā api udāharanti / ādhis sīmā bāla.dhanas nikṣepa.upanidhi.striyas (c)/ rāja.svam śrotriya.dravyam na saṃbhogena hīyate (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रहीणद्रव्याणि राजगामीनि भवन्ति ॥

prahīṇa.dravyāṇi rāja.gāmīni bhavanti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस् अन्यथा राजा मन्त्रिभिस् सह नागरैस् च कार्याणि कुर्यात् ॥

tatas anyathā rājā mantribhis saha nāgarais ca kāryāṇi kuryāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेधसस् वा राजा श्रेयान् गृध्रपरिवारम् स्यात् ॥

vedhasas vā rājā śreyān gṛdhra.parivāram syāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृध्रपरिवारम् वा राजा श्रेयान् ॥

gṛdhra.parivāram vā rājā śreyān //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृध्रपरिवारम् स्यात् न गृध्रस् गृध्रपरिवारम् स्यात् ॥

gṛdhra.parivāram syāt na gṛdhras gṛdhra.parivāram syāt //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिवारात् हि दोषास् प्रादुर्भवन्ति ॥

parivārāt hi doṣās prādurbhavanti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तेयहारविनाशनम् च ॥

steya.hāra.vināśanam ca //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् पूर्वम् एव परिवारम् पृच्छेत् ॥

tasmāt pūrvam eva parivāram pṛcchet //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ साक्षिणस् ॥

atha sākṣiṇas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रोत्रियस् रूपवान् शीलवान् पुण्यवान् सत्यवान् साक्षिणस् ॥

śrotriyas rūpavān śīlavān puṇyavān satyavān sākṣiṇas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेषु सर्वे एव वा ॥

sarveṣu sarve eva vā //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रीणाम् साक्षिणस् स्त्रियस् कुर्यात् द्विजानाम् सदृशास् द्विजास् शूद्राणाम् सन्तस् शूद्रास् च अन्त्यानाम् अन्त्ययोनयस् ॥

strīṇām sākṣiṇas striyas kuryāt dvijānām sadṛśās dvijās śūdrāṇām santas śūdrās ca antyānām antya.yonayas //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ अपि उदाहरन्ति । प्रतिभाव्यम् वृथादानम् आक्षिकम् सौरिकम् च यत् (च्)। दण्डशुल्कअवशिष्टम् च न पुत्रस् दातुस् महति (च्)॥

atha api udāharanti / pratibhāvyam vṛthā.dānam ākṣikam saurikam ca yat (c)/ daṇḍa.śulka.avaśiṣṭam ca na putras dātus mahati (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रूहि साक्षिन् यथातत्त्वम् लम्बन्ते पितरस् तव (च्)। तव वाक्यम् उदीक्षाणास् उत्पतन्ति पतन्ति च (च्)॥

brūhi sākṣin yathā.tattvam lambante pitaras tava (c)/ tava vākyam udīkṣāṇās utpatanti patanti ca (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नग्नस् मुण्डस् कपाली च भिक्षाअर्थी क्षुत्पिपासितस् (च्)। अन्धस् शत्रुकुले गच्छेत् यस् साक्ष्यम् अनृतम् वदेत् (च्)॥

nagnas muṇḍas kapālī ca bhikṣā.arthī kṣut.pipāsitas (c)/ andhas śatru.kule gacchet yas sākṣyam anṛtam vadet (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्च कन्याअनृते हन्ति दश हन्ति गवअनृते (च्)। शतम् अश्वअनृते हन्ति सहस्रम् पुरुषअनृते (च्)॥

pañca kanyā.anṛte hanti daśa hanti gava.anṛte (c)/ śatam aśva.anṛte hanti sahasram puruṣa.anṛte (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यवहारे मृते दारे प्रायश्चित्तम् कुलस्त्रियास् (च्)। तेषाम् पूर्वपरिच्छेदात् छिद्यन्ते अत्र अपवादिभिस् (च्)॥

vyavahāre mṛte dāre prāyaścittam kula.striyās (c)/ teṣām pūrva.paricchedāt chidyante atra apavādibhis (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्वाहकाले रतिसंप्रयोगे प्राणअत्यये सर्वधनअपहारे (च्)। विप्रस्य च अर्थे हि अनृतम् वदेयुस् पञ्च अनृतानि आहुर् अपातकानि (च्)॥

udvāha.kāle rati.saṃprayoge prāṇa.atyaye sarva.dhana.apahāre (c)/ viprasya ca arthe hi anṛtam vadeyus pañca anṛtāni āhur a.pātakāni (c)//

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वजनस्वअर्थे यदि वा अर्थहेतोस् पक्षआश्रयेण एव वदन्ति कार्यम् (च्)। ते शब्दवंशस्य कुलस्य पूर्वान् स्वर्गस्थितान् तान् अपि पातयन्ति (च्)॥ अपि पातयन्ति इति ॥

sva.jana.sva.arthe yadi vā artha.hetos pakṣa.āśrayeṇa eva vadanti kāryam (c)/ te śabda.vaṃśasya kulasya pūrvān svarga.sthitān tān api pātayanti (c)// api pātayanti iti //

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.