Library·Vāsiṣṭhadharmasūtra·17
ऋणम् अस्मिन् सन्नयति अमृतत्वम् च गच्छति (च्)। पिता पुत्रस्य जातस्य पश्येत् चेत् जीवतस् मुखम् (च्)॥
ṛṇam asmin sannayati amṛta.tvam ca gacchati (c)/ pitā putrasya jātasya paśyet cet jīvatas mukham (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तास् पुत्रिणाम् लोकास् न अपुत्रस्य लोकस् अस्ति ।(च्) इति श्रूयते ॥
anantās putriṇām lokās na a.putrasya lokas asti .(c) iti śrūyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपजास् सन्तु अत्रिणस् इति अभिशापस् ॥(च्फ़् ऋव्।<१।०२१।०५च्> अप्रजाः सन्त्व् अत्रिणः ॥ )
a.pajās santu atriṇas iti abhiśāpas //(cf ṛV.<1.021.05c> aprajāḥ santv atriṇaḥ || )
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजाभिस् अग्ने अमृतत्वम् अश्याम् इति अपि निगमस् भवति ॥(च्फ़् ऋव्।<५।००४।१०च्> जातवेदो यशो अस्मासु धेहि प्रजाभिर् अग्ने अमृतत्वम् अश्याम् ॥)
prajābhis agne amṛta.tvam aśyām iti api nigamas bhavati //(cf ṛV.<5.004.10c> jātavedo yaśo asmāsu dhehi prajābhir agne amṛtatvam aśyām ||)
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रेण लोकान् जयति पौत्रेण अनन्त्यम् अश्नुते (च्)। अथ पुत्रस्य पौत्रेण ब्रध्नस्य आप्नोति विष्टपम्(च्) इति ॥
putreṇa lokān jayati pautreṇa anantyam aśnute (c)/ atha putrasya pautreṇa bradhnasya āpnoti viṣṭapam(c) iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षेत्रिणस् पुत्रस् जनयितुस् पुत्रस् इति विवदन्ते ॥
kṣetriṇas putras janayitus putras iti vivadante //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र उभयथा अपि उदाहरन्ति ।
tatra ubhayathā api udāharanti /
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि अन्यगोषु वृषभस् वत्सानाम् जनयेत् शतम् (च्)। गोमिनाम् एव ते वत्सास् मोघम् स्यन्दितम् आर्षभम्(च्) इति ॥
yadi anya.goṣu vṛṣabhas vatsānām janayet śatam (c)/ gominām eva te vatsās mogham syanditam ārṣabham(c) iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमत्तास् रक्षत तन्तुम् एतम् मा वस् क्षेत्रे परबीजानि वाप्सुस् । जनयितुस् पुत्रस् भवति संपराये मोघम् तेत्ता कुरुते तन्तुम् एतम् इति ॥ ब्ष्प्ष् तेत्ता ए वेत्ता
apramattās rakṣata tantum etam mā vas kṣetre para.bījāni vāpsus / janayitus putras bhavati saṃparāye mogham tettā kurute tantum etam iti // BṣPṣ tettā E vettā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बहूनाम् एकजातानाम् एकस् चेत् पुत्रवान् नरस् (च्)। सर्वे ते तेन पुत्रेण पुत्रवन्तस् इति श्रुतिस् (च्)॥
bahūnām eka.jātānām ekas cet putravān naras (c)/ sarve te tena putreṇa putravantas iti śrutis (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बह्वीनाम् एकपत्नीनाम् एका पुत्रवती यदि (च्)। सर्वास् तास् तेन पुत्रेण पुत्रवन्त्यस् इति श्रुतिस् (च्)॥
bahvīnām eka.patnīnām ekā putravatī yadi (c)/ sarvās tās tena putreṇa putravantyas iti śrutis (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादश इति एव पुत्रास् पुराणदृष्टास् ॥
dvādaśa iti eva putrās purāṇa.dṛṣṭās //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयम् उत्पादितस् स्वक्षेत्रे संस्कृतायाम् प्रथमस् ॥
svayam utpāditas sva.kṣetre saṃskṛtāyām prathamas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततलाभे नियुक्तायाम् क्षेत्रजस् द्वितीयस् ॥
tat.alābhe niyuktāyām kṣetra.jas dvitīyas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृतीयस् पुत्रिका ॥
tṛtīyas putrikā //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विज्ञायते अभ्रातृका पुंसस् पितॄन् अभ्येति प्रतीचीनम् गच्छति पुत्रत्वम् ॥
vijñāyate a.bhrātṛkā puṃsas pitṝn abhyeti pratīcīnam gacchati putra.tvam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र श्लोकस् । अभ्रातृकाम् प्रदास्यामि तुभ्यम् कन्याम् अलंकृताम् (च्)। अस्याम् यस् जायते पुत्रस् स मे पुत्रस् भवेत् इति (च्)॥
tatra ślokas / abhrātṛkām pradāsyāmi tubhyam kanyām alaṃkṛtām (c)/ asyām yas jāyate putras sa me putras bhavet iti (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौनर्भवस् चतुर्थस् ॥
paunarbhavas caturthas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या कौमारम् भर्त्तारम् उत्त्सृज्य अन्यैस् सह चरित्वा तस्य एव कुटुम्बम् आश्रयति सा पुनर्भूस् भवति ॥ ब्ष्प्ष् भर्त्तारम् फ़् भर्तारम् ब्ष्प्ष् उत्त्सृज्य फ़् उत्सृज्य
yā kaumāram bharttāram uttsṛjya anyais saha caritvā tasya eva kuṭumbam āśrayati sā punar.bhūs bhavati // BṣPṣ bharttāram F bhartāram BṣPṣ uttsṛjya F utsṛjya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या च क्लीबम् पतितम् उन्मत्तम् वा भर्त्तारम् उत्सृज्य अन्यम् पतिम् विन्दते मृते वा सा पुनर्भूस् भवति ॥ ब्ष्प्ष् भर्त्तारम् फ़् भर्तारम्
yā ca klībam patitam unmattam vā bharttāram utsṛjya anyam patim vindate mṛte vā sā punar.bhūs bhavati // BṣPṣ bharttāram F bhartāram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कानीनस् पञ्चमस् ॥
kānīnas pañcamas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम् पितृगृहे असंस्कृता कामात् उत्पादयेत् मातामहस्य पुत्रस् भवति इति आहुर् ॥
yam pitṛ.gṛhe asaṃskṛtā kāmāt utpādayet mātāmahasya putras bhavati iti āhur //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ अपि उदाहरन्ति । अप्रत्ता दुहिता यस्य पुत्रम् विन्देत तुल्यतस् (च्)। पुत्री मातामहस् तेन दद्यात् पिण्डम् हरेत् धनम्(च्) इति ॥
atha api udāharanti / aprattā duhitā yasya putram vindeta tulyatas (c)/ putrī mātāmahas tena dadyāt piṇḍam haret dhanam(c) iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहे च गूढौत्पन्नस् षष्ठस् ॥
gṛhe ca gūḍha.utpannas ṣaṣṭhas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति एते दायादास् बान्धवास् त्रातारस् महतस् भयात् इति आहुर् ॥
iti ete dāyādās bāndhavās trātāras mahatas bhayāt iti āhur //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ अदायादबन्धूनाम् सहोढस् एव प्रथमस् ॥
atha a.dāyāda.bandhūnām sahoḍhas eva prathamas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या गर्भिणी संस्क्रियते सहोढस् पुत्रस् भवति ॥
yā garbhiṇī saṃskriyate sahoḍhas putras bhavati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्तकस् द्वितीयस् ॥
dattakas dvitīyas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम् मातापितरौ दद्याताम् ॥
yam mātā.pitarau dadyātām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रीतस् तृतीयस् ॥
krītas tṛtīyas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् शुनःशेपेन व्याख्यातम् ॥
tat śunaḥśepena vyākhyātam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिश्चन्द्रस् वै राजा सस् अजीगर्तस्य सौयवसेस् पुत्रम् चिक्राय ॥
hariścandras vai rājā sas ajīgartasya sauyavases putram cikrāya //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वयम् उपागतस् चतुर्थस् ॥
svayam upāgatas caturthas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् शुनःशेपेन व्याक्यातम् ॥
tat śunaḥśepena vyākyātam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुनःशेपस् वै यूपे नियुक्तस् देवतास् तुष्टाव । तस्य इह देवतास् पाशम् विमुमुचुस् तम् ऋत्विजस् ऊचुस् । मम एव अयम् पुत्रस् अस्तु इति तान् ह न संपेदे । ते संपादयामासुस् । एषस् एव यम् कामयेत् तस्य पुत्रस् अस्तु इति । तस्य ह विश्वामित्रस् होता आसीत् तस्य पुत्रत्वम् इयाय ॥
śunaḥśepas vai yūpe niyuktas devatās tuṣṭāva / tasya iha devatās pāśam vimumucus tam ṛtvijas ūcus / mama eva ayam putras astu iti tān ha na saṃpede / te saṃpādayāmāsus / eṣas eva yam kāmayet tasya putras astu iti / tasya ha viśvāmitras hotā āsīt tasya putratvam iyāya //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपविद्धस् पञ्चमस् ॥
apaviddhas pañcamas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यम् मातापितृभ्याम् अपास्तम् प्रतिगृह्णीयात् ॥
yam mātā.pitṛbhyām apāstam pratigṛhṇīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रापुत्रस् एव षष्ठस् भवति इति आहुर् इति एते अदायादबान्धवास् ॥
śūdrā.putras eva ṣaṣṭhas bhavati iti āhur iti ete a.dāyāda.bāndhavās //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ अपि उदाहरन्ति । यस्य पूर्वेषाम् षण्णाम् न कस्चित् दायादस् स्यात् एते तस्य दायम् हरेरन् इति ॥
atha api udāharanti / yasya pūrveṣām ṣaṇṇām na kas.cit dāyādas syāt ete tasya dāyam hareran iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भ्रातॄणाम् दायविभागस् ॥
atha bhrātṝṇām dāya.vibhāgas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् च अनपत्यास् तासाम् आ पुत्रलाभात् ॥
yas ca an.apatyās tāsām ā putra.lābhāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विअंशम् ज्येष्ठस् हरेत् ॥
dvi.aṃśam jyeṣṭhas haret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गवअश्वस्य च अनुदशमम् ॥
gava.aśvasya ca anudaśamam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजअवयस् गृहम् च कनिष्ठस्य ॥
aja.avayas gṛham ca kaniṣṭhasya //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्ष्णायसम् गुहौपकरणानि च मध्यमस्य ॥
kārṣṇāyasam guha.upakaraṇāni ca madhyamasya //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातुस् पारिणेयम् स्त्रियस् विभजेरन् ॥
mātus pāriṇeyam striyas vibhajeran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि ब्राह्मणस्य ब्राह्मणीक्षत्रियावैश्यासु पुत्रास् स्युस् ॥
yadi brāhmaṇasya brāhmaṇī.kṣatriyā.vaiśyāsu putrās syus //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिअंशम् ब्राह्मण्यास् पुत्रस् हरेत् ॥
tri.aṃśam brāhmaṇyās putras haret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विअंशम् राजन्यायास् पुत्रस् ॥
dvi.aṃśam rājanyāyās putras //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समम् इतरे विभजेरन् ॥
samam itare vibhajeran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन च एषाम् स्वयम् उत्पादितम् स्यात् द्विअंशम् एव हरेत् ॥
yena ca eṣām svayam utpāditam syāt dvi.aṃśam eva haret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनंशास् तु आश्रमअन्तरगतास् ॥
an.aṃśās tu āśrama.antara.gatās //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्लीबौन्मत्तपतितास् च ॥
klība.unmatta.patitās ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भरणम् क्लीबौन्मत्तानाम् ॥
bharaṇam klība.unmattānām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रेतपत्नी षट्मासान् व्रतचारिणी अक्षारलवणम् भुञ्जाना अधस् शयीत ॥
preta.patnī ṣaṭ.māsān vrata.cāriṇī a.kṣāra.lavaṇam bhuñjānā adhas śayīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वम् षड्भ्यस् मासेभ्यस् स्नात्त्वा श्राद्धम् च पत्ये दत्त्वा विद्याकर्मगुरुयोनिसंबन्धान् संनिपात्य पिता भ्राता वा नियोगम् कारयेत् ॥ ब्ष्प्ष् स्नात्त्वा फ़् स्नात्वा
ūrdhvam ṣaḍbhyas māsebhyas snāttvā śrāddham ca patye dattvā vidyā.karma.guru.yoni.saṃbandhān saṃnipātya pitā bhrātā vā niyogam kārayet // BṣPṣ snāttvā F snātvā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न सौन्मादाम् अवशाम् व्याधिताम् वा नियुञ्ज्यात् ॥
na sa.unmādām avaśām vyādhitām vā niyuñjyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्यायसीम् अपि ॥
jyāyasīm api //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षोडश वर्षाणि ॥
ṣoḍaśa varṣāṇi //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न चेत् आमयावी स्यात् ॥
na cet āmayāvī syāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापत्ये मुहूर्ते पाणिग्राहवत् उपचरेत् अन्यत्र सम्प्रहास्य वाच्पारुष्यदण्डपारुष्यात् च ॥
prajāpatye muhūrte pāṇigrāhavat upacaret anyatra samprahāsya vāc.pāruṣya.daṇḍa.pāruṣyāt ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रासआच्छादनस्नानअनुलेपनेषु प्राक्गामिनी स्यात् ॥
grāsa.ācchādana.snāna.anulepaneṣu prāk.gāminī syāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनियुक्तायाम् उत्पन्नस् उत्पादयितुस् पुत्रस् भवति इति आहुर् ॥
aniyuktāyām utpannas utpādayitus putras bhavati iti āhur //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्यात् चेत् नियोगिनोस् ॥
syāt cet niyoginos //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रिक्थलोभात् न अस्ति नियोगस् ॥
riktha.lobhāt na asti niyogas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रायश्चित्तम् वा अपि उपदिश्य नियुञ्ज्यात् इति एके ॥
prāyaścittam vā api upadiśya niyuñjyāt iti eke //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुमारी ऋतुमती त्रीणि वर्षाणि उपासीत ॥
kumārī ṛtumatī trīṇi varṣāṇi upāsīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिभ्यस् वर्षेभ्यस् पतिम् विन्देत् तुल्यम् ॥
tribhyas varṣebhyas patim vindet tulyam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ अपि उदाहरन्ति । पितुस् प्रमादात् तु यदि इह कन्या वयस्प्रमाणम् समतीत्य दीयते (च्)। सा हन्ति दातारम् उदीक्षमाणा कालअतिरिक्ता गुरुदक्षिणा इव (च्)॥
atha api udāharanti / pitus pramādāt tu yadi iha kanyā vayas.pramāṇam samatītya dīyate (c)/ sā hanti dātāram udīkṣamāṇā kāla.atiriktā guru.dakṣiṇā iva (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयच्छेत् नग्निकाम् कन्याम् ऋतुकालभयात् पिता (च्)। ऋतुमत्याम् हि तिष्ठन्त्याम् दोषस् पितरम् ऋच्छति (च्)॥
prayacchet nagnikām kanyām ṛtu.kāla.bhayāt pitā (c)/ ṛtumatyām hi tiṣṭhantyām doṣas pitaram ṛcchati (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन्तस् कन्याम् ऋतवस् स्पृशन्ति तुल्यैस् सकामाम् अभियाच्यमानाम् (च्)। भ्रूणानि तावन्ति हतानि ताभ्याम् मातापितृभ्याम् इति धर्मवादस् (च्)॥
yāvantas kanyām ṛtavas spṛśanti tulyais sakāmām abhiyācyamānām (c)/ bhrūṇāni tāvanti hatāni tābhyām mātā.pitṛbhyām iti dharma.vādas (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्भिस् वाचा च दत्तायाम् म्रियेत आदौ वरस् यदि (च्)। न च मन्त्रौपनीता स्यात् कुमारी पितुस् एव सा (च्)॥
adbhis vācā ca dattāyām mriyeta ādau varas yadi (c)/ na ca mantra.upanītā syāt kumārī pitus eva sā (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलात् चेत् प्रहृता कन्या मन्त्रैस् यदि न संस्कृता (च्)। अन्यस्मै विधिवत् देया यथा कन्या तथा एव सा (च्)॥
balāt cet prahṛtā kanyā mantrais yadi na saṃskṛtā (c)/ anyasmai vidhivat deyā yathā kanyā tathā eva sā (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाणिग्राहे मृते बाला केवलम् मन्त्रसंस्कृता (च्)। सा चेत् अक्षतयोनिस् स्यात् पुनस् संस्कारम् अर्हति ।(च्) इति ॥
pāṇigrāhe mṛte bālā kevalam mantra.saṃskṛtā (c)/ sā cet akṣata.yonis syāt punas saṃskāram arhati .(c) iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रोषितपत्नी पञ्च वर्षाणि उपासीत ॥
proṣita.patnī pañca varṣāṇi upāsīta //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वम् पञ्चभ्यस् वर्षेभ्यस् भर्तृसकाशम् गच्छेत् ॥
ūrdhvam pañcabhyas varṣebhyas bhartṛ.sakāśam gacchet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि धर्मअर्थाभ्याम् प्रवासम् प्रत्यनुकामा न स्यात् यथा प्रेते एवम् वर्तितव्यम् स्यात् ॥
yadi dharma.arthābhyām pravāsam pratyanukāmā na syāt yathā prete evam vartitavyam syāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवम् ब्राह्मणी पञ्च प्रजाता अप्रजाता चत्वारि राजन्या प्रजाता पञ्च अप्रजाता त्रीणि वैश्या प्रजाता चत्वारि अप्रजाता द्वे शूद्रा प्रजाता त्रीणि अप्रजाता एकम् ॥
evam brāhmaṇī pañca prajātā aprajātā catvāri rājanyā prajātā pañca aprajātā trīṇi vaiśyā prajātā catvāri aprajātā dve śūdrā prajātā trīṇi aprajātā ekam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतस् ऊर्ध्वम् समानअर्थजन्मपिण्डौदकगोत्राणाम् पूर्वस् पूर्वस् गरीयान् ॥
atas ūrdhvam samāna.artha.janma.piṇḍa.udaka.gotrāṇām pūrvas pūrvas garīyān //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तु खलु कुलीने विद्यमाने परगामिनी स्यात् ॥
na tu khalu kulīne vidyamāne paragāminī syāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य पूर्वेषाम् षण्णाम् न कस्चित् दायादस् स्यात् सपिण्डास् पुत्रस्थानीयास् वा तस्य धनम् विभजेरन् ॥
yasya pūrveṣām ṣaṇṇām na kas.cit dāyādas syāt sapiṇḍās putra.sthānīyās vā tasya dhanam vibhajeran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषाम् अलाभे आचार्यअन्तेवासिनौ हरेयाताम् ॥
teṣām alābhe ācārya.antevāsinau hareyātām //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोस् अलाभे राजा हरेत् ॥
tayos alābhe rājā haret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तु ब्राह्मणस्य राजा हरेत् ॥
na tu brāhmaṇasya rājā haret //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मस्वम् तु विषम् घोरम् ॥
brahma.svam tu viṣam ghoram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न विषम् विषम् इति आहुर् ब्रह्मस्वम् विषम् उच्यते (च्)। विषम् एकाकिनम् हन्ति ब्रह्मस्वम् पुत्रपौत्रकम्(च्) इति ॥
na viṣam viṣam iti āhur brahma.svam viṣam ucyate (c)/ viṣam ekākinam hanti brahma.svam putra.pautrakam(c) iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैविद्यसाधुभ्यस् संप्रयच्छेत् संप्रयच्छेत् इति ॥
traividya.sādhubhyas saṃprayacchet saṃprayacchet iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.