Library·Vāsiṣṭhadharmasūtra·23
ब्रह्मचारी चेत् स्त्रियम् उपेयात् अरण्ये चतुष्पथे लौकिके अग्नौ रक्षस्दैवतम् गर्दभम् पशुम् आलभेत् ॥
brahmacārī cet striyam upeyāt araṇye catuṣpathe laukike agnau rakṣas.daivatam gardabham paśum ālabhet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नैरृतम् वा चरुम् निर्वपेत् ॥
nairṛtam vā carum nirvapet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य जुहुयात् कामाय स्वाहा कामकामाय स्वाहा नैरृत्यै स्वाहा रक्षस्देवताभ्यस् स्वाहा इति ॥
tasya juhuyāt kāmāya svāhā kāma.kāmāya svāhā nairṛtyai svāhā rakṣas.devatābhyas svāhā iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् एव रेतसस् प्रयत्नौत्सर्गे दिवा स्वप्ने व्रतअन्तरेषु वा समावर्तनात् ॥
etat eva retasas prayatna.utsarge divā svapne vrata.antareṣu vā samāvartanāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिर्यक्योनिव्यवाये शुक्लम् ऋषभम् दद्यात् ॥
tiryak.yoni.vyavāye śuklam ṛṣabham dadyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गाम् गत्वा शूद्राअवधेन दोषस् व्याख्यातस् ॥
gām gatvā śūdrā.avadhena doṣas vyākhyātas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मचारिणस् शवकर्मणस् व्रतात् निवृत्तिस् ॥
brahmacāriṇas śava.karmaṇas vratāt nivṛttis //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यत्र मातापित्रोस् ॥
anyatra mātā.pitros //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चेत् व्याधीयीत कामम् गुरोस् उच्छिष्टम् भेषजअर्थम् सर्वम् प्राश्नीयात् ॥
sa cet vyādhīyīta kāmam guros ucchiṣṭam bheṣaja.artham sarvam prāśnīyāt //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुप्रयुक्तस् चेत् म्रियेत त्रीन् कृच्छान् चरेत् गुरुस् ॥ ब्ष्प्ष् कृच्छान् फ़् कृच्छ्रान्
guruprayuktas cet mriyeta trīn kṛcchān caret gurus // BṣPṣ kṛcchān F kṛcchrān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मचारी चेत् मांसम् अश्नीयात् उच्छिष्टभोजनीयम् कृच्छ्रम् द्वादशरात्रम् चरित्वा व्रतशेषम् समापयेत् ॥
brahmacārī cet māṃsam aśnīyāt ucchiṣṭa.bhojanīyam kṛcchram dvādaśa.rātram caritvā vrata.śeṣam samāpayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धसूतकभोजनेषु च एवम् ॥
śrāddha.sūtaka.bhojaneṣu ca evam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकामतौपनतम् मधु वाजसनेयके न दुष्यति इति विज्ञायते ॥
a.kāmata.upanatam madhu vājasaneyake na duṣyati iti vijñāyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस् आत्मत्यागी अभिशस्तस् भवति सपिण्डानाम् प्रेतकर्मछेदस् ॥
yas ātma.tyāgī abhiśastas bhavati sapiṇḍānām preta.karma.chedas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काष्ठजललोष्टपाषाणशस्त्रविषरज्जुभिस् यस् आत्मानम् अवसादयति सस् आत्महा भवति ॥
kāṣṭha.jala.loṣṭa.pāṣāṇa.śastra.viṣa.rajjubhis yas ātmānam avasādayati sas ātmahā bhavati //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ अपि उदाहरन्ति । यस् आत्मत्यागिनस् कुर्यात् स्नेहात् प्रेतक्रियाम् द्विजस् (च्)। स तप्त ।कृच्छ्रसहितम् चरेत् चान्द्रायणव्रतम्(च्) इति ॥
atha api udāharanti / yas ātma.tyāginas kuryāt snehāt preta.kriyām dvijas (c)/ sa tapta .kṛcchra.sahitam caret cāndrāyaṇa.vratam(c) iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चान्द्रायणम् परस्तात् वक्ष्यामस् ॥
cāndrāyaṇam parastāt vakṣyāmas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्महननअध्यवसाये त्रिरात्रम् ॥
ātma.hanana.adhyavasāye tri.rātram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवन् आत्मत्यागी कृछ्रं द्वादशरात्रम् चरेत् त्रिरात्रम् हि उपवसेत् नित्यम् स्निग्धेन वाससा प्राणान् आत्मनि च आयम्य त्रिस् पठेत् अघमर्षणम् इति ॥ ब्ष्प्ष् कृछ्रं फ़् कृच्छ्रं
jīvan ātmatyāgī kṛchraṃ dvādaśa.rātram caret tri.rātram hi upavaset nityam snigdhena vāsasā prāṇān ātmani ca āyamya tris paṭhet aghamarṣaṇam iti // BṣPṣ kṛchraṃ F kṛcchraṃ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि वा एतेन कल्पेन गायत्रीम् परिवर्तयेत् ॥
api vā etena kalpena gāyatrīm parivartayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपि वा अग्निम् उपसमाधाय कूष्माण्डैस् जुहुयात् धृतम् ॥
api vā agnim upasamādhāya kūṣmāṇḍais juhuyāt dhṛtam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् च अन्यत् महापातकेभ्यस् सर्वम् एतेन पूयते इति ॥
yat ca anyat mahāpātakebhyas sarvam etena pūyate iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ अपि आचमेत् अग्निस् च मा मन्युस् च इति प्रातर्मनसा पापम् ध्यात्व्ॐपूर्वास् सत्यान्ता व्याहृतीस् जपेत् अघमर्षणम् वा पठेत् ॥ ध्यात्व्ॐपूर्वास् < ध्यात्वा । ॐपूर्वास्
atha api ācamet agnis ca mā manyus ca iti prātarmanasā pāpam dhyātvoṃpūrvās satyāntā vyāhṛtīs japet aghamarṣaṇam vā paṭhet // dhyātvoṃpūrvās < dhyātvā . oṃpūrvās
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुषअस्थि स्निग्धम् स्पृष्ट्वा त्रिरात्रम् आशौचम् ॥
mānuṣa.asthi snigdham spṛṣṭvā tri.rātram āśaucam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्निग्धे तु अहर्रात्रम् ॥
asnigdhe tu ahar.rātram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शवअनुगमने च एवम् ॥
śava.anugamane ca evam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधीयानानाम् अन्तरागमने अहर्रात्रम् अभोजनम् ॥
adhīyānānām antarā.gamane ahar.rātram abhojanam //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिरात्रम् अभिषेकस् विवासस् च अन्योन्येन ॥
tri.rātram abhiṣekas vivāsas ca anyonyena //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वमार्जारनकुलशीघ्रगाणाम् अहर्रात्रम् ॥
śva.mārjāra.nakula.śīghra.gāṇām ahar.rātram //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वकुक्कुटग्राम्यशूकरकङ्कगृध्रभासपारावतमानुषकाकौलूकमांसअदने सप्तरात्रम् उपवासस् निष्पुरीषीभावस् घृतप्राशस् पुनस् संस्कारस् च ॥
śva.kukkuṭa.grāmyaśūkara.kaṅka.gṛdhra.bhāsa.pārāvata.mānuṣa.kāka.ulūka.māṃsa.adane sapta.rātram upavāsas niṣpurīṣībhāvas ghṛta.prāśas punas saṃskāras ca //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणस् तु शुना दष्टस् नदीम् गत्वा समुद्रगाम् (च्)। प्राणायामशतम् कृत्वा घृतम् प्राश्य ततस् शुचिस्।(च्) इति ॥
brāhmaṇas tu śunā daṣṭas nadīm gatvā samudra.gām (c)/ prāṇāyāma.śatam kṛtvā ghṛtam prāśya tatas śucis.(c) iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वचाण्डालपतितौपस्पर्शने सचैलम् स्नातस् सद्यस् पूतस् भवति इति विज्ञायते ॥
śva.cāṇḍāla.patita.upasparśane sa.cailam snātas sadyas pūtas bhavati iti vijñāyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतितचाण्डालआरावश्रवणे त्रिरात्रम् वाच्यता अनश्नन्तस् आसीरन् ॥
patita.cāṇḍāla.ārāva.śravaṇe tri.rātram vāc.yatā an.aśnantas āsīran //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्रपरमम् वा ततभ्यसन्तस् पूतास् भवन्ति इति विज्ञायते ॥
sahasra.paramam vā tat.abhyasantas pūtās bhavanti iti vijñāyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन एव गर्हितअध्यापकयाजकास् व्याख्यातास् दक्षिणात्यागात् च पूतास् भवन्ति इति विज्ञायते ॥
etena eva garhita.adhyāpaka.yājakās vyākhyātās dakṣiṇā.tyāgāt ca pūtās bhavanti iti vijñāyate //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन एव अभिशस्तस् व्याख्यातस् ॥
etena eva abhiśastas vyākhyātas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भ्रूणहत्त्यायाम् द्वादशरात्रम् अब्भक्षस् द्वादशरात्रम् उपवसेत् ॥ ब्ष्प्ष् हत्त्यायाम्। फ़् हत्यायाम्।
bhrūṇa.hattyāyām dvādaśa.rātram ab.bhakṣas dvādaśa.rātram upavaset // BṣPṣ hattyāyām. F hatyāyām.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणम् अनृतेन अभिशंस्य पतनीयेन उपपतनीयेन वा मासम् अब्भक्षस् शुद्धवतीस् आवर्तयेत् ॥
brāhmaṇam anṛtena abhiśaṃsya patanīyena upapatanīyena vā māsam ab.bhakṣas śuddhavatīs āvartayet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अश्वमेधअवभृथम् वा गच्छेत् ॥
aśvamedha.avabhṛtham vā gacchet //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेन एव चाण्डालीव्यवायस् व्याख्यातस् ॥
etena eva cāṇḍālīvyavāyas vyākhyātas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ अपरस् कृच्छ्रविधिस् साधारणस् व्यूढस् ॥
atha aparas kṛcchra.vidhis sādhāraṇas vyūḍhas //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहर् प्रातर् अहर् नक्तमहर् एकम् अयाचितम् (च्)। अहर् पराकम् तन्त्रैकम् एवम् चतुसहौ परौ (च्)॥ अनुग्रहअर्थम् विप्राणाम् मनुस् धर्मभृताम् वरस् (च्)। बालवृद्धआतुरेषु एवम् शिशुकृच्छ्रम् उवाच ह (च्)॥
ahar prātar ahar naktamahar ekam ayācitam (c)/ ahar parākam tantraikam evam catus.ahau parau (c)// anugraha.artham viprāṇām manus dharma.bhṛtām varas (c)/ bāla.vṛddha.ātureṣu evam śiśu.kṛcchram uvāca ha (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चान्द्रायणविधिस् ॥
atha cāndrāyaṇa.vidhis //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मासस्य कृष्णपक्षआदौ ग्रासान् अद्यात् चतुर्दश (च्)। ग्रासौपचयभोजी स्यात् पक्षशेषम् समापयेत् (च्)॥ एवम् हि शुक्लपक्षआदौ ग्रासम् एकम् तु भक्षयेत् (च्)। ग्रासअपचयभोजी स्यात् पक्षशेषम् समापयेत् (च्)॥
māsasya kṛṣṇa.pakṣa.ādau grāsān adyāt caturdaśa (c)/ grāsa.upacaya.bhojī syāt pakṣa.śeṣam samāpayet (c)// evam hi śukla.pakṣa.ādau grāsam ekam tu bhakṣayet (c)/ grāsa.apacaya.bhojī syāt pakṣa.śeṣam samāpayet (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्र एव गायेत् सामानि अपि वा व्याहृतीस् जपेत् (च्)॥
atra eva gāyet sāmāni api vā vyāhṛtīs japet (c)//
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एष चान्द्रायणस् मासस् पवित्रम् ऋषिसंस्तुतस् (च्)। अनादिष्टेषु सर्वेषु प्रायश्चित्तम् विधीयते (च्)॥ विधीयते इति ॥
eṣa cāndrāyaṇas māsas pavitram ṛṣi.saṃstutas (c)/ anādiṣṭeṣu sarveṣu prāyaścittam vidhīyate (c)// vidhīyate iti //
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.