Anandabhatta: Vallalacarita 2.14

शस्ता स्त्री चारुसर्व्वाङ्गी मत्तमातङ्गगामिनी । गुरूरुजघना या च कृष्णसारमृगेक्षणा

śastā strī cārusarvvāṅgī mattamātaṅgagāminī / gurūrujaghanā yā ca kṛṣṇasāramṛgekṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुनीलकेशी तन्वङ्गी विलोमाङ्गी मनोहरा । समभूमिस्पृशौ पादौ संहतौ च तथा स्तनौ

sunīlakeśī tanvaṅgī vilomāṅgī manoharā / samabhūmispṛśau pādau saṃhatau ca tathā stanau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभिः प्रदक्षिणावर्त्ता गुह्यमश्वत्थपत्रवत् । गुल्फौ निगूढौ मध्येन नाभिरङ्गुष्ठमानिका

nābhiḥ pradakṣiṇāvarttā guhyamaśvatthapatravat / gulphau nigūḍhau madhyena nābhiraṅguṣṭhamānikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गण्डैर्मधूकपुष्पाभैर्न शिराला न लोमशा । न संहतभ्रूकुटिला पतिप्राणा पतिप्रिया

gaṇḍairmadhūkapuṣpābhairna śirālā na lomaśā / na saṃhatabhrūkuṭilā patiprāṇā patipriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाला खेलनकैः काले दत्तैर्दिव्यफलाशनैः मोदते युवती वस्त्रालङ्कारालिङ्गनादिभिः

bālā khelanakaiḥ kāle dattairdivyaphalāśanaiḥ modate yuvatī vastrālaṅkārāliṅganādibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृष्येन्मध्यवयाः प्रौढा रतक्रीडासु कौशलैः । वृद्धा तु मधुरालापै र्गौरवेण च युज्यते

hṛṣyenmadhyavayāḥ prauḍhā ratakrīḍāsu kauśalaiḥ / vṛddhā tu madhurālāpai rgauraveṇa ca yujyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षोडशाब्दा भवेद्बाला त्रिंशताद्भूतयौवना । पञ्च पञ्चाशता प्रौढा वृद्धा स्त्री तदनन्तरम्

ṣoḍaśābdā bhavedbālā triṃśatādbhūtayauvanā / pañca pañcāśatā prauḍhā vṛddhā strī tadanantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कामाधीना एव नार्य्यस्तदर्थं रत्नसंग्रहः । सेव्यास्ता नातिसेव्याश्च भूभुजा विषयैषिणा

kāmādhīnā eva nāryyastadarthaṃ ratnasaṃgrahaḥ / sevyāstā nātisevyāśca bhūbhujā viṣayaiṣiṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्त्रियां षोडशवर्षायां चतुर्व्विंशतिहायनः । बुद्धिमानुद्यमं कुर्य्याद्विशिष्टसुखकाङ्क्षया

striyāṃ ṣoḍaśavarṣāyāṃ caturvviṃśatihāyanaḥ / buddhimānudyamaṃ kuryyādviśiṣṭasukhakāṅkṣayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा पूर्णाङ्गवीर्य्यौ तौ पुत्त्रं जनयतः परम् । सर्व्वेन्द्रियसमायुक्तं बलवन्तं शतायुषम्

tathā pūrṇāṅgavīryyau tau puttraṃ janayataḥ param / sarvvendriyasamāyuktaṃ balavantaṃ śatāyuṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निदाघशरदोर्ब्बला हिता विषयिणी मता । तरुणी शीतसमये मध्या वर्षावसन्तयोः

nidāghaśaradorbbalā hitā viṣayiṇī matā / taruṇī śītasamaye madhyā varṣāvasantayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यं बाला सेव्यमाना नित्यं वर्द्धयते बलम् । युवती ह्रासयेच्छक्तिं मध्योद्भावयते जराम्

nityaṃ bālā sevyamānā nityaṃ varddhayate balam / yuvatī hrāsayecchaktiṃ madhyodbhāvayate jarām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यो मांसं च शाल्यन्नं बालास्त्रीसेवनं घृतम् । क्षीरमुष्णोदके स्नानं सद्यः प्राणकराणि षट्

sadyo māṃsaṃ ca śālyannaṃ bālāstrīsevanaṃ ghṛtam / kṣīramuṣṇodake snānaṃ sadyaḥ prāṇakarāṇi ṣaṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सेवेत कामतः कामी बलात् वाजीकृतो हिमे । प्रकामं तु निषेवेत सुरतं शिशिरागमे

seveta kāmataḥ kāmī balāt vājīkṛto hime / prakāmaṃ tu niṣeveta surataṃ śiśirāgame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीते रात्रौ दिने ग्रीष्मे वसन्ते च दिवानिशि । वर्षायामम्बुदध्वाने काले शरदि सस्मरः

śīte rātrau dine grīṣme vasante ca divāniśi / varṣāyāmambudadhvāne kāle śaradi sasmaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिकामः समुल्लास्य पूर्व्वमालिङ्गनादिभिः । समेयात् प्रमदां युक्त्या वाजीकरणवृंहितः

abhikāmaḥ samullāsya pūrvvamāliṅganādibhiḥ / sameyāt pramadāṃ yuktyā vājīkaraṇavṛṃhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यमुष्णाम्भसा स्नानं पयःपानं नवा स्त्रियः । राजानः पथ्यमेतद्वः सुस्निग्धमल्पभोजनम्

nityamuṣṇāmbhasā snānaṃ payaḥpānaṃ navā striyaḥ / rājānaḥ pathyametadvaḥ susnigdhamalpabhojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपित्थचूर्णयोगेन तथा दध्ना सृजा तथा । घृतं सुगन्धि भवति दुग्धैः क्षिप्तैस्तथा यवैः

kapitthacūrṇayogena tathā dadhnā sṛjā tathā / ghṛtaṃ sugandhi bhavati dugdhaiḥ kṣiptaistathā yavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भोज्यस्य कल्पनैवं स्याद्गन्धमुक्तिः प्रदर्श्यते । शौचमाचमनं सम्यक् तथैव च विरेचनम्

bhojyasya kalpanaivaṃ syādgandhamuktiḥ pradarśyate / śaucamācamanaṃ samyak tathaiva ca virecanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावना चैव पाकश्च बोधनं धूपनं तथा । वासनञ्चैव निर्द्दिष्टं कर्म्माष्टकमिदं स्मृतम्

bhāvanā caiva pākaśca bodhanaṃ dhūpanaṃ tathā / vāsanañcaiva nirddiṣṭaṃ karmmāṣṭakamidaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपित्थविल्वजम्ब्वाम्र-करवीरक पल्लवैः । कृत्वोदकन्तु यद्द्रव्यं शोचितं शौचनन्तु तत्

kapitthavilvajambvāmra-karavīraka pallavaiḥ / kṛtvodakantu yaddravyaṃ śocitaṃ śaucanantu tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषामभावे शौचन्तु मृगदर्पाम्भसा भवेत् । नखं कुष्ठं घनं मांसं स्पृक्का शैलेयजं जलम्

teṣāmabhāve śaucantu mṛgadarpāmbhasā bhavet / nakhaṃ kuṣṭhaṃ ghanaṃ māṃsaṃ spṛkkā śaileyajaṃ jalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव कुङ्कुमं लाक्षा चन्दनागुरुनीरदम् । सरलं देवकाष्ठञ्च कर्परं कान्तया सह

tathaiva kuṅkumaṃ lākṣā candanāgurunīradam / saralaṃ devakāṣṭhañca karparaṃ kāntayā saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाला कुन्दुरकश्चैव गुग्गुलुः श्रीनिवासकः । सह सर्ज्जरसेनैव धूपद्रव्यैकविंशतिः

bālā kundurakaścaiva gugguluḥ śrīnivāsakaḥ / saha sarjjarasenaiva dhūpadravyaikaviṃśatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूपद्रव्यगणादस्मादेकविंशाद्यथेच्छया । द्वे द्वे द्रव्ये समादाय सर्ज्जभागैर्नियोजयेत्

dhūpadravyagaṇādasmādekaviṃśādyathecchayā / dve dve dravye samādāya sarjjabhāgairniyojayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नखपिण्याकमलयैः संयोज्य मधुना तथा । धूपयोगा भवन्तीह यथावत् स्वेच्छया कृताः

nakhapiṇyākamalayaiḥ saṃyojya madhunā tathā / dhūpayogā bhavantīha yathāvat svecchayā kṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वचं नाडीं फलं तैलं कुङ्कुमं ग्रन्थिपर्णकम् । शैलेयं तगरं कान्ताम् चोलकर्पूरमेव च

tvacaṃ nāḍīṃ phalaṃ tailaṃ kuṅkumaṃ granthiparṇakam / śaileyaṃ tagaraṃ kāntām colakarpūrameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासीं मुराञ्च कुष्ठञ्च स्नानद्रव्याणि निर्दिशेत् । एतभ्यस्तु समादाय द्रव्यत्रयमथेच्छया । मृगदर्पयुतं स्नानं कार्य्यं कन्दर्पवर्द्धनम्

māsīṃ murāñca kuṣṭhañca snānadravyāṇi nirdiśet / etabhyastu samādāya dravyatrayamathecchayā / mṛgadarpayutaṃ snānaṃ kāryyaṃ kandarpavarddhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वङ्मुरानलदैस्तुल्यैर्वासकार्द्धसमायुतैः । स्नानमुत्पलगन्धि स्यात् सतैलं कुङ्कुमायते

tvaṅmurānaladaistulyairvāsakārddhasamāyutaiḥ / snānamutpalagandhi syāt satailaṃ kuṅkumāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातिपुष्पसुगन्धि स्यात् तगरार्द्धेन योजितम् । सद्वासकं स्याद्वकुलैस्तुल्यगन्धि मनोहरम्

jātipuṣpasugandhi syāt tagarārddhena yojitam / sadvāsakaṃ syādvakulaistulyagandhi manoharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मञ्जिष्ठा तगरं चोलं त्वचं व्याघ्रनखं नखम् । गन्धपत्रञ्च विन्यस्य गन्धतैलं भवेच्छुभम्

mañjiṣṭhā tagaraṃ colaṃ tvacaṃ vyāghranakhaṃ nakham / gandhapatrañca vinyasya gandhatailaṃ bhavecchubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मल्लीभिर्गन्धितात् तैलं तिलात् स्यात् प्रमदाप्रियम् । तैलं निपीडितं घानौ तिलैः पुष्पाधिवासितैः । वासनात् पुष्पसदृशं गन्धेन तु भवेद्ध्रुवम्

mallībhirgandhitāt tailaṃ tilāt syāt pramadāpriyam / tailaṃ nipīḍitaṃ ghānau tilaiḥ puṣpādhivāsitaiḥ / vāsanāt puṣpasadṛśaṃ gandhena tu bhaveddhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एला-लवङ्ग-कक्कोल-जातीफल-निशाकराः । जातिपत्रिकया सार्द्धं स्वतन्त्रा मुखवासकाः

elā-lavaṅga-kakkola-jātīphala-niśākarāḥ / jātipatrikayā sārddhaṃ svatantrā mukhavāsakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्पूरं कुङ्कुमं कान्ता मृगदर्पं हरेणुकम् । कक्कोलैलालवङ्गञ्च जाती कोशकमेव च

karpūraṃ kuṅkumaṃ kāntā mṛgadarpaṃ hareṇukam / kakkolailālavaṅgañca jātī kośakameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वक्पत्रं त्रुटिमुस्तौ च लतां कस्तुरिकं तथा । कण्टकानि लवङ्गस्य फलपत्रे च जातितः

tvakpatraṃ truṭimustau ca latāṃ kasturikaṃ tathā / kaṇṭakāni lavaṅgasya phalapatre ca jātitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुटकञ्च फलं गृह्य कार्षिकाण्युपकल्पयेत् । तच्चूर्णे खदिरं सारं दद्यात्तुर्य्यन्तु वासितम्

kuṭakañca phalaṃ gṛhya kārṣikāṇyupakalpayet / taccūrṇe khadiraṃ sāraṃ dadyātturyyantu vāsitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहकाररसेनास्मात् कर्त्तव्या गुटिकाः शुभाः । मुखे न्यस्ता सुगन्धास्ता मुखरोगविनाशकाः

sahakārarasenāsmāt karttavyā guṭikāḥ śubhāḥ / mukhe nyastā sugandhāstā mukharogavināśakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूगं प्रक्षालितं सम्यक् पञ्चपल्लववारिणा । शक्त्या तु गुटिका द्रव्यैर्वासितं मुखवासकम्

pūgaṃ prakṣālitaṃ samyak pañcapallavavāriṇā / śaktyā tu guṭikā dravyairvāsitaṃ mukhavāsakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुकं दण्डकाष्ठञ्च गोमूत्रवासितं त्र्यहम् । कृतञ्च पूगवत् सम्यक् मुखसौगन्धिकारकम्

kaṭukaṃ daṇḍakāṣṭhañca gomūtravāsitaṃ tryaham / kṛtañca pūgavat samyak mukhasaugandhikārakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वक्पथ्ययोः समावंशौ शशिभागार्द्धसंयुतौ । नागवल्लीसमो भाति मुखवासो मनोहरः

tvakpathyayoḥ samāvaṃśau śaśibhāgārddhasaṃyutau / nāgavallīsamo bhāti mukhavāso manoharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कुर्य्यात् सदा स्त्रीणां रक्षणं पृथिवीपतिः । न चासां विश्वसेज्जातु पुत्रमातुर्व्विशेषतः

evaṃ kuryyāt sadā strīṇāṃ rakṣaṇaṃ pṛthivīpatiḥ / na cāsāṃ viśvasejjātu putramāturvviśeṣataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.