Anandabhatta: Vallalacarita 2.19

सत्शूद्रश्चैव शूद्रश्च शूद्रस्तु द्विविधो मतः । आद्यो विप्रविशोः शूद्र्यां द्वितीयः पादजः स्मृतः

satśūdraścaiva śūdraśca śūdrastu dvividho mataḥ / ādyo vipraviśoḥ śūdryāṃ dvitīyaḥ pādajaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणात् क्षत्त्रकन्यायां मौलो नाम प्रजायते । ब्राह्मणात् वैश्यकन्यायामम्बष्ठस्तनयः स्मृतः

brāhmaṇāt kṣattrakanyāyāṃ maulo nāma prajāyate / brāhmaṇāt vaiśyakanyāyāmambaṣṭhastanayaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्बष्ठाद्वैश्यकन्यायां वैद्यो नाम प्रजायते । शूद्रायां करणो वैश्यात् करण्याञ्च ततः पुनः । स्थितः करणकायेषु ततः कायस्य उच्यते । पादजाः सन्ति कायस्थास्तथैवाम्बष्ठजा अपि । ये तु किरातकायस्था ते सर्व्वे निन्दिताः स्मृता

ambaṣṭhādvaiśyakanyāyāṃ vaidyo nāma prajāyate / śūdrāyāṃ karaṇo vaiśyāt karaṇyāñca tataḥ punaḥ / sthitaḥ karaṇakāyeṣu tataḥ kāyasya ucyate / pādajāḥ santi kāyasthāstathaivāmbaṣṭhajā api / ye tu kirātakāyasthā te sarvve ninditāḥ smṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निगमश्च गन्धिकश्च वैश्यवंशसमुद्भवौ । शनैः शूद्रत्वमापन्नौ क्रियालोपादिहेतुना

nigamaśca gandhikaśca vaiśyavaṃśasamudbhavau / śanaiḥ śūdratvamāpannau kriyālopādihetunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्नकाराः स्वर्णकारा रूप्यकारलिपीकरौ । ताम्रकारा लोहकाराः शङ्खकाराश्च तन्त्रिणः

ratnakārāḥ svarṇakārā rūpyakāralipīkarau / tāmrakārā lohakārāḥ śaṅkhakārāśca tantriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तण्डुलिनो व्यञ्जनिनः सत्शूद्राश्च प्रकीर्त्तिताः । वैश्याद्रामकवैदेहौ ब्राह्मणीक्षत्रियासुतौ

taṇḍulino vyañjaninaḥ satśūdrāśca prakīrttitāḥ / vaiśyādrāmakavaidehau brāhmaṇīkṣatriyāsutau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रामकात् क्षत्रकन्यायामुग्रो नाम प्रजायते । ब्राह्मणादुग्रकन्यायामावृतो नाम जायते

rāmakāt kṣatrakanyāyāmugro nāma prajāyate / brāhmaṇādugrakanyāyāmāvṛto nāma jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आभीरः शूद्रः शूद्रायां ब्रात्यक्षत्रविशोरपि । वैश्याद्वैदेहकन्यायां कांसकारः प्रजायते

ābhīraḥ śūdraḥ śūdrāyāṃ brātyakṣatraviśorapi / vaiśyādvaidehakanyāyāṃ kāṃsakāraḥ prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्यादम्बष्ठकन्यायां गोपगोपालकौ सुतौ । जज्ञे वैदेहकन्यायां लेषकारस्तु रामकात्

vaiśyādambaṣṭhakanyāyāṃ gopagopālakau sutau / jajñe vaidehakanyāyāṃ leṣakārastu rāmakāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्यायां जायते शूद्रात् तैलकार इति स्मृतः । अम्बष्ठायां स्वर्णकारात् शौचिको नाम जायते

vaiśyāyāṃ jāyate śūdrāt tailakāra iti smṛtaḥ / ambaṣṭhāyāṃ svarṇakārāt śauciko nāma jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशः कुविन्दकन्यायां कृषिको नाम जायते । कृषिकात्गोपकन्यायां ताम्बोलिरिति नःश्रुतम्

viśaḥ kuvindakanyāyāṃ kṛṣiko nāma jāyate / kṛṣikātgopakanyāyāṃ tāmboliriti naḥśrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वणिजः शूद्रकन्यायां कन्दुको नाम जायते । कन्दुकाद्विप्रकन्यायां कलुपालो व्यजायत

vaṇijaḥ śūdrakanyāyāṃ kanduko nāma jāyate / kandukādviprakanyāyāṃ kalupālo vyajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रादायोगवो वैणश्चाण्डालश्चाधमो नृणाम् । वैश्यराजन्यविप्रासु जायन्ते वर्णसङ्कराः

śūdrādāyogavo vaiṇaścāṇḍālaścādhamo nṛṇām / vaiśyarājanyaviprāsu jāyante varṇasaṅkarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिद्वीजमाहात्मात् क्षेत्रमाहात्मतः क्वचित् । नीचोत्तमत्वं भवति श्रेष्ठत्वं क्षेत्रवीजतः

kadācidvījamāhātmāt kṣetramāhātmataḥ kvacit / nīcottamatvaṃ bhavati śreṣṭhatvaṃ kṣetravījataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिदानुलोम्येन जातिर्मातृसमा स्मृता । कर्म्मणोत्तमनीचत्वं कालतश्च भवेद्गुणैः

kadācidānulomyena jātirmātṛsamā smṛtā / karmmaṇottamanīcatvaṃ kālataśca bhavedguṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातो नार्य्यामनार्य्यायामार्य्यादार्य्योभवेद्गुणैः । अनार्य्याज्जात आर्य्यायामनाय्य इति निश्चयः

jāto nāryyāmanāryyāyāmāryyādāryyobhavedguṇaiḥ / anāryyājjāta āryyāyāmanāyya iti niścayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अम्बष्ठायान्तु कृषिकाद्व्यजायन्त कुटुम्बिनः । कुटुम्बिनश्च गोपाल्यां कुम्भकारो व्यजायत

ambaṣṭhāyāntu kṛṣikādvyajāyanta kuṭumbinaḥ / kuṭumbinaśca gopālyāṃ kumbhakāro vyajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करण्यां लोहकारात्तु वर्द्धकि र्नाम जायते । वर्द्धकेस्ताम्रकारिण्यां वारकि र्नाम जायते

karaṇyāṃ lohakārāttu varddhaki rnāma jāyate / varddhakestāmrakāriṇyāṃ vāraki rnāma jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुम्भकारेण शूद्रायां जनितः पलगण्डकः । शूद्रात् कुम्भकारनार्य्यां मालाकारः प्रजायते

kumbhakāreṇa śūdrāyāṃ janitaḥ palagaṇḍakaḥ / śūdrāt kumbhakāranāryyāṃ mālākāraḥ prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रयक्रीतासु कन्यासु भवन्ति दासजातयः । ब्राह्मणाच्छूद्रकन्यायां नापितो नाम जायते

krayakrītāsu kanyāsu bhavanti dāsajātayaḥ / brāhmaṇācchūdrakanyāyāṃ nāpito nāma jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजायन्त च क्षेत्रेषु हतानां मुखजन्मनाम् । शूद्रविट् क्षत्रैश्चण्डालाः किराताभरजातयः

ajāyanta ca kṣetreṣu hatānāṃ mukhajanmanām / śūdraviṭ kṣatraiścaṇḍālāḥ kirātābharajātayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किरातावेल्लोहकारिण्यां कर्म्मारः शस्त्रविक्रयी । ताम्रकुट्यां तन्तुवायात् पट्टकारः प्रजायते

kirātāvellohakāriṇyāṃ karmmāraḥ śastravikrayī / tāmrakuṭyāṃ tantuvāyāt paṭṭakāraḥ prajāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रादायोगवं वैश्या जनयामास वै सुतम् । कलुपालात् कुविन्दायां शौण्डिकोनाम जायते

śūdrādāyogavaṃ vaiśyā janayāmāsa vai sutam / kalupālāt kuvindāyāṃ śauṇḍikonāma jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रङ्गाजीवस्तु शौण्डिक्यां सुतो वर्द्धकिसम्भवः । सङ्कराणान्तु साङ्कर्य्यासाङ्कर्य्याच्च पुनः पुनः

raṅgājīvastu śauṇḍikyāṃ suto varddhakisambhavaḥ / saṅkarāṇāntu sāṅkaryyāsāṅkaryyācca punaḥ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जात्यानन्त्यन्तु संप्राप्तं सर्व्वं वक्तुं न शक्यते । पौण्ड्राः सुह्माश्च पल्हाश्च पुलिन्दाश्च किनारयः

jātyānantyantu saṃprāptaṃ sarvvaṃ vaktuṃ na śakyate / pauṇḍrāḥ suhmāśca palhāśca pulindāśca kinārayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कोला भूषारा वरटास्तुर्कानाः शवराः शकाः । पारदा दरदा व्याधा निषादाः पुक्कशा अमी

kolā bhūṣārā varaṭāsturkānāḥ śavarāḥ śakāḥ / pāradā daradā vyādhā niṣādāḥ pukkaśā amī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

म्लेच्छवाचश्चार्य्यवाचो दस्यवः षोडश स्मृताः

mlecchavācaścāryyavāco dasyavaḥ ṣoḍaśa smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रजकश्चर्म्मकारश्च नटो वरुड् एव च । कैवर्त्तमेदभिल्लाश्च सप्तैते चान्त्यजाः स्मृताः

rajakaścarmmakāraśca naṭo varuḍ eva ca / kaivarttamedabhillāśca saptaite cāntyajāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्त्यजानां गृहे तोयं भाण्डे पर्य्युषितन्तु यत् । प्रायश्चित्तं यदा पीतं तदैव हि समाचरेत्

antyajānāṃ gṛhe toyaṃ bhāṇḍe paryyuṣitantu yat / prāyaścittaṃ yadā pītaṃ tadaiva hi samācaret

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.