इति श्रीवामनपुराणे विंशो ऽध्यायः नारद उवाच । कथं कात्यायनी देवी सानगं महिषासुरम् । सवाहनं हतवती तथा विस्तरतो वाद
iti śrīvāmanapurāṇe viṃśo 'dhyāyaḥ nārada uvāca / kathaṃ kātyāyanī devī sānagaṃ mahiṣāsuram / savāhanaṃ hatavatī tathā vistarato vāda
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच्च संशयं ब्रह्मन् हृदि मे परिवर्तते । विद्यामानेषु शस्त्रेषु यत्पद्भ्यां तममर्दयत्
etacca saṃśayaṃ brahman hṛdi me parivartate / vidyāmāneṣu śastreṣu yatpadbhyāṃ tamamardayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलस्त्य उवाच । शृणुष्वावहितो भूत्वा कथामेतां पुरातनीम् । वृत्तां देवयुगस्यादौ पुण्यां पापभयापहाम्
pulastya uvāca / śṛṇuṣvāvahito bhūtvā kathāmetāṃ purātanīm / vṛttāṃ devayugasyādau puṇyāṃ pāpabhayāpahām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स नमरः क्रुद्धः समापतत वेगवान् । सगजाश्वरथो ब्रह्मन् दृष्टो देव्या यथेच्छया
evaṃ sa namaraḥ kruddhaḥ samāpatata vegavān / sagajāśvaratho brahman dṛṣṭo devyā yathecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो बाणगणैर्दैत्यः समानम्याथ कार्मुकम् । ववर्ष शैलं धारौघैर्द्यैरिवाम्बुदवृष्टिभिः
tato bāṇagaṇairdaityaḥ samānamyātha kārmukam / vavarṣa śailaṃ dhāraughairdyairivāmbudavṛṣṭibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरवर्षेण तेनाथ विलोक्याद्रिं समावृतम् । क्रुद्धा भगवती वेगादाचकर्ष धनुर्वरम्
śaravarṣeṇa tenātha vilokyādriṃ samāvṛtam / kruddhā bhagavatī vegādācakarṣa dhanurvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्धनुर्दानवे सैन्ये दुर्गया नामितं बलान् । सुवर्णपृष्ठं विबभौ विद्युदम्बुधरेष्विव
taddhanurdānave sainye durgayā nāmitaṃ balān / suvarṇapṛṣṭhaṃ vibabhau vidyudambudhareṣviva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणैः सुररिपूनन्यान् खड्गेनान्यान् शुभव्रत । गदया मुसलेनान्यांश्चर्मणान्यानपातयत्
bāṇaiḥ suraripūnanyān khaḍgenānyān śubhavrata / gadayā musalenānyāṃścarmaṇānyānapātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एको ऽप्यसौ बहून् देव्याः केसरी कालसंनिभः । विधुन्वन् केसरसटां निषूदयति दानवान्
eko 'pyasau bahūn devyāḥ kesarī kālasaṃnibhaḥ / vidhunvan kesarasaṭāṃ niṣūdayati dānavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुलिशाभिहता दैत्याः शक्त्या निर्भिन्नवक्षसः । लाङ्गलैर्दारितग्रीवा विनिकृत्ताः परश्वधैः
kuliśābhihatā daityāḥ śaktyā nirbhinnavakṣasaḥ / lāṅgalairdāritagrīvā vinikṛttāḥ paraśvadhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डनिर्भिंन्नशिरसश्चक्रविच्छिन्नबन्धनाः । चेलुः पेतुश्च मम्लुश् च तत्यजुश्चापरे रणम्
daṇḍanirbhiṃnnaśirasaścakravicchinnabandhanāḥ / celuḥ petuśca mamluś ca tatyajuścāpare raṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते वध्यमाना रौद्रय दुर्गया दैत्यदानवाः । कालरात्रिं मन्यमाना दुद्रुवुर्भयपीडिताः
te vadhyamānā raudraya durgayā daityadānavāḥ / kālarātriṃ manyamānā dudruvurbhayapīḍitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सैन्याग्रं भग्नमालोक्य दुर्गामग्रे तथा स्थिताम् । दृष्ट्वाजगाम नमरो मत्तकुञ्जरसंस्थितः
sainyāgraṃ bhagnamālokya durgāmagre tathā sthitām / dṛṣṭvājagāma namaro mattakuñjarasaṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समागम्य च वेगेन देव्याः शक्तिं मुमोच ह । त्रिशुलमपि सिंहाय प्राहिणोद् दानवो रणे
samāgamya ca vegena devyāḥ śaktiṃ mumoca ha / triśulamapi siṃhāya prāhiṇod dānavo raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावापतन्तौ देव्या तु हुङ्कारेणाथ भस्मसात् । कृतावथ गजेन्द्रेण गृहीतो मध्यतो हरिः
tāvāpatantau devyā tu huṅkāreṇātha bhasmasāt / kṛtāvatha gajendreṇa gṛhīto madhyato hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथोत्पत्य च वेगेन तलेनाह्तय दानवम् । गतासुः सुञ्जरस्कन्धात् क्षिप्य दैव्यै निवेदितः
athotpatya ca vegena talenāhtaya dānavam / gatāsuḥ suñjaraskandhāt kṣipya daivyai niveditaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गृहीत्वा दानवं मध्ये ब्रह्मन् कात्यायनी रुषा । सव्येन पाणिना भ्राम्य वादयत् पहं यथा
gṛhītvā dānavaṃ madhye brahman kātyāyanī ruṣā / savyena pāṇinā bhrāmya vādayat pahaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽट्टहासं मुमुचे तादृशे वाद्यतां गते । हास्यात् समुद्भवंस्तस्या भूता नानाविधाद्भुताः
tato 'ṭṭahāsaṃ mumuce tādṛśe vādyatāṃ gate / hāsyāt samudbhavaṃstasyā bhūtā nānāvidhādbhutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिद् व्याघ्रमुखा रौद्रा वृकाकारास्तथा परे । हयास्या महिषास्याश्च वराहवदनाः परे
kecid vyāghramukhā raudrā vṛkākārāstathā pare / hayāsyā mahiṣāsyāśca varāhavadanāḥ pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आखुकुक्कुटवक्त्राश्च गो ऽजाविकमुखास्तथा । नानावक्त्राक्षिचरणा नानायुधधरास्तथा
ākhukukkuṭavaktrāśca go 'jāvikamukhāstathā / nānāvaktrākṣicaraṇā nānāyudhadharāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गायन्त्यन्ये हसन्त्यन्ये पमन्त्यन्ये तु संघशः । वादयन्त्यपरे तत्र स्तुवन्त्यन्ये तथाम्बिकाम्
gāyantyanye hasantyanye pamantyanye tu saṃghaśaḥ / vādayantyapare tatra stuvantyanye tathāmbikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तैर्भूतगणैर्देवी सार्द्ध तद्दानवं बलम् । शातयामास चाक्रम्य यथा सस्यं महाशनिः
sā tairbhūtagaṇairdevī sārddha taddānavaṃ balam / śātayāmāsa cākramya yathā sasyaṃ mahāśaniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेनाग्रे निहते तस्मिन् तथा सेनाग्रगामिनि । चिक्षुरः सैन्यपालस्तु योधयामास देवताः
senāgre nihate tasmin tathā senāgragāmini / cikṣuraḥ sainyapālastu yodhayāmāsa devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कार्मुकं दृढमाकर्णमाकृष्य रथिनां वरः । ववर्ष शरजालानि यथा मेघो वसुन्धराम्
kārmukaṃ dṛḍhamākarṇamākṛṣya rathināṃ varaḥ / vavarṣa śarajālāni yathā megho vasundharām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् दुर्गा स्वशरैश्छित्त्वा शरसंघान् सुपर्वभिः । सौवर्णपुङ्खानपराञ्शरान् जग्राह षोडश
tān durgā svaśaraiśchittvā śarasaṃghān suparvabhiḥ / sauvarṇapuṅkhānaparāñśarān jagrāha ṣoḍaśa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश्चतुर्भिश्चतुरस्तुरङ्गनपि भामिनी । हत्वा सारथिमेकेन ध्वजमेकेन चिच्छिदे
tataścaturbhiścaturasturaṅganapi bhāminī / hatvā sārathimekena dhvajamekena cicchide
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तु सशरं चापं चिच्छेदैकेषुणाम्बिका । छिन्ने धनुषु खङ्गं च चर्म चादत्तवान् बली
tatastu saśaraṃ cāpaṃ cicchedaikeṣuṇāmbikā / chinne dhanuṣu khaṅgaṃ ca carma cādattavān balī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं खङ्ग चर्मणा सार्ध दैत्यस्याधुन्वतो बलात् । शरैश्चतुर्भिश्चिच्छेद ततः शूलं समाददे
taṃ khaṅga carmaṇā sārdha daityasyādhunvato balāt / śaraiścaturbhiściccheda tataḥ śūlaṃ samādade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समुद्भ्राम्य महच्छूलं संप्राद्रवदथाम्बिकाम् । क्रोष्टुको मुदितो ऽरण्ये मृगराजवधूं यथा
samudbhrāmya mahacchūlaṃ saṃprādravadathāmbikām / kroṣṭuko mudito 'raṇye mṛgarājavadhūṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याभिपततः पादौ करौ शीर्ष च पञ्चभिः । शरैश्चिच्छद संक्रुद्धा न्यपतिन्निहतो ऽसुरः
tasyābhipatataḥ pādau karau śīrṣa ca pañcabhiḥ / śaraiścicchada saṃkruddhā nyapatinnihato 'suraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन् सेनापतौ क्षुण्णे तदोग्रास्यो महासुरः । समाद्रवत वेगेन करालास्यश्च दानवः
tasmin senāpatau kṣuṇṇe tadogrāsyo mahāsuraḥ / samādravata vegena karālāsyaśca dānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाष्कलश्चोद्धतश्चैव उदग्राख्योग्रकार्मुकः । दुर्द्धरो दुर्मुखश्चैव बिडालनयनो ऽपरः
bāṣkalaścoddhataścaiva udagrākhyograkārmukaḥ / durddharo durmukhaścaiva biḍālanayano 'paraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते ऽन्ये च महात्मानो दानवा बलिनां वराः । कात्यायनीमाद्रवन्त नानाशस्त्रास्त्रपाणयः
ete 'nye ca mahātmāno dānavā balināṃ varāḥ / kātyāyanīmādravanta nānāśastrāstrapāṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तान् दृष्ट्वा लीलया दुर्गा वीणां जग्राह पाणिना । वादयामास हसती तथा डमरुकं वरम्
tān dṛṣṭvā līlayā durgā vīṇāṃ jagrāha pāṇinā / vādayāmāsa hasatī tathā ḍamarukaṃ varam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा यथा वादयते देवी वाद्यानि तानि तु । तथा तथा भूतगणा नृत्यन्ति च हस्न्ति च
yathā yathā vādayate devī vādyāni tāni tu / tathā tathā bhūtagaṇā nṛtyanti ca hasnti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽसुराः शस्त्रधराः समभ्येत्य सरस्वतीम् । अभ्यघ्नंस्तांश् च जग्राह केशेषु परमेश्वरी
tato 'surāḥ śastradharāḥ samabhyetya sarasvatīm / abhyaghnaṃstāṃś ca jagrāha keśeṣu parameśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रहृह्य केशेषु महासुरांस्तान् उत्पत्य सिंहात्तु नगस्य सानुम् । ननर्त वीणां परिवादयन्ती पपौ च पानं जगतो जनित्री
prahṛhya keśeṣu mahāsurāṃstān utpatya siṃhāttu nagasya sānum / nanarta vīṇāṃ parivādayantī papau ca pānaṃ jagato janitrī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तु देव्या बलिनो महासुरा दोर्दण्डनिर्धूतविशीर्मदर्पाः । विस्रस्तवस्त्रा व्यसवश्च जाताः ततस्तु तान् वीक्ष्य महासुरेन्द्रान्
tatastu devyā balino mahāsurā dordaṇḍanirdhūtaviśīrmadarpāḥ / visrastavastrā vyasavaśca jātāḥ tatastu tān vīkṣya mahāsurendrān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्या महौजा महिषासुरस्तु व्यद्रावयद् भूतगणान् खुराग्रैः । तुण्डेन पुच्छेन तथोरसान्यान् निःश्वासवातेन च भूतसंघान्
devyā mahaujā mahiṣāsurastu vyadrāvayad bhūtagaṇān khurāgraiḥ / tuṇḍena pucchena tathorasānyān niḥśvāsavātena ca bhūtasaṃghān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नादेन चैवाशनिसन्निभेन विषाणाकोट्या त्वपरान् प्रमथ्य । दुद्राव सिंहं युधि हन्तुकामः ततो ऽम्बका क्रोधवशं जगाम
nādena caivāśanisannibhena viṣāṇākoṭyā tvaparān pramathya / dudrāva siṃhaṃ yudhi hantukāmaḥ tato 'mbakā krodhavaśaṃ jagāma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स कोपादथ तीक्ष्णशृङ्गः क्षिप्रं गिरीन् भूमिमशीर्णयच्च । संक्षोभयययंस्तोयनिधीन् घनांश् च विध्वंसयन् प्राद्वताथ गुर्गाम्
tataḥ sa kopādatha tīkṣṇaśṛṅgaḥ kṣipraṃ girīn bhūmimaśīrṇayacca / saṃkṣobhayayayaṃstoyanidhīn ghanāṃś ca vidhvaṃsayan prādvatātha gurgām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा चाथ पाशेन बबन्ध दुष्टं स चाप्यभूत् क्लिन्नकटः करीन्द्रः । करं प्रचिच्छेद च हस्तिनो ऽग्रं स चापि भृयो महिषो ऽभिजातः
sā cātha pāśena babandha duṣṭaṃ sa cāpyabhūt klinnakaṭaḥ karīndraḥ / karaṃ praciccheda ca hastino 'graṃ sa cāpi bhṛyo mahiṣo 'bhijātaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽस्य शूलं व्यसृजन्यमृडानी स शीर्णमूलो न्यपतत् पृथिव्याम् । शक्तिं प्रचिक्षेप हुताशदत्तां सा कुण्ठिताग्रा न्यपतनमार्षे
tato 'sya śūlaṃ vyasṛjanyamṛḍānī sa śīrṇamūlo nyapatat pṛthivyām / śaktiṃ pracikṣepa hutāśadattāṃ sā kuṇṭhitāgrā nyapatanamārṣe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रं हरेर्दानपचक्रहन्तुः क्षिप्तं त्वचक्रत्वमुपागतं हि । गदां समाविध्य धनेश्वरस्य क्षिप्तातु भग्ना न्यपतत् पृथिव्याम्
cakraṃ harerdānapacakrahantuḥ kṣiptaṃ tvacakratvamupāgataṃ hi / gadāṃ samāvidhya dhaneśvarasya kṣiptātu bhagnā nyapatat pṛthivyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जलेशपाशो ऽपि महासुरेण विषाणतुण्डाग्रखुरप्रणुन्नः । निरस्य तत्कोपितया च मुक्तो दण्डस्तु याम्यो बहुखण्डतां गतः
jaleśapāśo 'pi mahāsureṇa viṣāṇatuṇḍāgrakhurapraṇunnaḥ / nirasya tatkopitayā ca mukto daṇḍastu yāmyo bahukhaṇḍatāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रं सुरेन्द्रस्य च विग्रहे ऽस्य मुक्तं सुसूक्ष्मत्वमुपाजगाम । संत्यज्य सिंहं महिषासुरस्य दुर्गाधिरूढा सहसैव पृष्ठम्
vajraṃ surendrasya ca vigrahe 'sya muktaṃ susūkṣmatvamupājagāma / saṃtyajya siṃhaṃ mahiṣāsurasya durgādhirūḍhā sahasaiva pṛṣṭham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृष्ठस्थितायां महिषासुरो ऽपि पोप्लूयते वीर्यमदान्मृडान्याम् । सा चापि पद्भ्यां मृदुकोमलाभ्यां ममर्द तं क्लिन्नमिवाजिनं हि
pṛṣṭhasthitāyāṃ mahiṣāsuro 'pi poplūyate vīryamadānmṛḍānyām / sā cāpi padbhyāṃ mṛdukomalābhyāṃ mamarda taṃ klinnamivājinaṃ hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स मृद्यमानो धरणीधराभो देव्या बली हीनबलो बभूव । ततो ऽस्य शूलेन बिबेद कण्ठं तस्मात् पुमान् खङ्गधरो विनिर्गतः
sa mṛdyamāno dharaṇīdharābho devyā balī hīnabalo babhūva / tato 'sya śūlena bibeda kaṇṭhaṃ tasmāt pumān khaṅgadharo vinirgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्क्रान्तमात्रं हृदये पदा तम् आहत्य संगृह्य कचेषु कोपात् । शिरः प्रचिच्छेद वरासिनास्य हाहाकृतं दैत्यबलं तदाभूत्
niṣkrāntamātraṃ hṛdaye padā tam āhatya saṃgṛhya kaceṣu kopāt / śiraḥ praciccheda varāsināsya hāhākṛtaṃ daityabalaṃ tadābhūt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सचण्डमुण्डाः समयाः सताराः सहासिलोम्ना भयकातराक्षाः । संताड्यमानाः प्रमथैर्भवान्याः पातलमेवाविविशुर्भयार्ताः
sacaṇḍamuṇḍāḥ samayāḥ satārāḥ sahāsilomnā bhayakātarākṣāḥ / saṃtāḍyamānāḥ pramathairbhavānyāḥ pātalamevāviviśurbhayārtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्या जयं देवागणा विलोक्य स्तुवन्ति देवीं स्तुतिभिर्महर्षे । नारायणीं सर्वजगत्प्रतिष्ठां कात्यायनीं घोरमुखीं सुरूपाम्
devyā jayaṃ devāgaṇā vilokya stuvanti devīṃ stutibhirmaharṣe / nārāyaṇīṃ sarvajagatpratiṣṭhāṃ kātyāyanīṃ ghoramukhīṃ surūpām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संस्तूयमाना सुरसिद्धसंघैर्न्निषण्णभूता हरपादमुले । भूयो भविष्याम्यमरार्थमेवमुक्त्वा सुरांस्तान् प्रविवेश दुर्गा
saṃstūyamānā surasiddhasaṃghairnniṣaṇṇabhūtā harapādamule / bhūyo bhaviṣyāmyamarārthamevamuktvā surāṃstān praviveśa durgā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.