इति श्रीवामनपुराणे एकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः अरजा उवाच । नात्मानं तव दास्यामि बुहनोक्तेन किं तव । रक्षन्ती भवतः शापादात्मानं च मही पते
iti śrīvāmanapurāṇe ekonacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ arajā uvāca / nātmānaṃ tava dāsyāmi buhanoktena kiṃ tava / rakṣantī bhavataḥ śāpādātmānaṃ ca mahī pate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रह्लाद उवाच। । इत्थं विवदमानां तां भार्गवेन्द्रसुतां बलात् । कामोपहतचित्तात्मा व्यध्वंसयत मन्दधीः
prahlāda uvāca/ / itthaṃ vivadamānāṃ tāṃ bhārgavendrasutāṃ balāt / kāmopahatacittātmā vyadhvaṃsayata mandadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां कृत्वा च्युतचापित्रां मदान्धः पृथिवीपतिः । निश्चक्रामाश्रमात् तस्माद् गतश्च नगरं निजम्
tāṃ kṛtvā cyutacāpitrāṃ madāndhaḥ pṛthivīpatiḥ / niścakrāmāśramāt tasmād gataśca nagaraṃ nijam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि शुक्रसुता तन्वी अरजा रजसाप्लुता । आश्रमादथ निरगत्य बहिस्तस्थावधोसुखी
sāpi śukrasutā tanvī arajā rajasāplutā / āśramādatha niragatya bahistasthāvadhosukhī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्तयन्ती स्वपितरं रुदती च मुहुर्मुहुः । महाग्रहोपतप्तेव रोहिणी शशिनः प्रिया
cintayantī svapitaraṃ rudatī ca muhurmuhuḥ / mahāgrahopatapteva rohiṇī śaśinaḥ priyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो बहुतिथे काले समाप्ते यज्ञकर्मणि । पातालादागमच्छुक्रः खमाश्रमपदं मुनिः
tato bahutithe kāle samāpte yajñakarmaṇi / pātālādāgamacchukraḥ khamāśramapadaṃ muniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आश्रमान्ते च ददृशे सुतां दैत्य रजखलाम् । मेघलेखामिवाकाशे संध्यारागेण रञ्जिताम्
āśramānte ca dadṛśe sutāṃ daitya rajakhalām / meghalekhāmivākāśe saṃdhyārāgeṇa rañjitām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां दृष्ट्वा परिपप्रच्छ पुत्रि केनासि धर्षिता । कः क्रीडति सरोषेण सममाशीविषेण हि
tāṃ dṛṣṭvā paripapraccha putri kenāsi dharṣitā / kaḥ krīḍati saroṣeṇa samamāśīviṣeṇa hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को ऽद्यैव याम्यां नगरीं गमिष्यति सुदुर्मतिः । यस्त्वां सुद्धसमाचारां विध्वंसयति पापकृत्
ko 'dyaiva yāmyāṃ nagarīṃ gamiṣyati sudurmatiḥ / yastvāṃ suddhasamācārāṃ vidhvaṃsayati pāpakṛt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्वपितरं दृष्ट्वा कम्पमाना पुनः पुनाः । रुदन्ती व्रीडयोपेता मन्दं मन्दमुवाच ह
tataḥ svapitaraṃ dṛṣṭvā kampamānā punaḥ punāḥ / rudantī vrīḍayopetā mandaṃ mandamuvāca ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तव शिष्येण दण्डेन वार्यमाणेन चासकृत् । बलादनाथा रुदती नीताहं वचनीयताम्
tava śiṣyeṇa daṇḍena vāryamāṇena cāsakṛt / balādanāthā rudatī nītāhaṃ vacanīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत् पुत्र्या वचः श्रुत्वा क्रोधसंरक्तलोचनः । उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा इदं वचनमब्रवीत्
etat putryā vacaḥ śrutvā krodhasaṃraktalocanaḥ / upaspṛśya śucirbhūtvā idaṃ vacanamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात् तेनाविनितेन मत्तो ह्यभयमुत्तमम् । गौरवं च तिरस्कृत्य च्युतधर्मारजा कृता
yasmāt tenāvinitena matto hyabhayamuttamam / gauravaṃ ca tiraskṛtya cyutadharmārajā kṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् सराष्ट्रः सबलः सभृत्यो वाहनैः सह । सप्तरात्रान्तराद् भस्म ग्राववृष्ट्या भविष्यति
tasmāt sarāṣṭraḥ sabalaḥ sabhṛtyo vāhanaiḥ saha / saptarātrāntarād bhasma grāvavṛṣṭyā bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा मुनिपुङ्गवो ऽसौ शप्त्वा स दण्डं स्वसुतामुवाच । त्वं पापमोक्षार्थमिहैव पुत्रि तिष्ठस्व कल्याणि तपश्चरन्ती
ityevamuktvā munipuṅgavo 'sau śaptvā sa daṇḍaṃ svasutāmuvāca / tvaṃ pāpamokṣārthamihaiva putri tiṣṭhasva kalyāṇi tapaścarantī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्पत्वेत्थं भगवान् शुक्रो दण्डमिक्ष्वाकुनन्दनम् । जगाम शिष्यसहितः पातालं दानवालयम्
śpatvetthaṃ bhagavān śukro daṇḍamikṣvākunandanam / jagāma śiṣyasahitaḥ pātālaṃ dānavālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डो ऽपि भस्मसाद् भूतः सराष्ट्रबलवाहनः । महता ग्राववरषेण सप्तरात्रान्तरे तदा
daṇḍo 'pi bhasmasād bhūtaḥ sarāṣṭrabalavāhanaḥ / mahatā grāvavaraṣeṇa saptarātrāntare tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं तदृण्डकारण्यं परित्यज्यनति देवता । आलयं राक्षसानां तु कृतं देवेन शंभुना
evaṃ tadṛṇḍakāraṇyaṃ parityajyanati devatā / ālayaṃ rākṣasānāṃ tu kṛtaṃ devena śaṃbhunā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं परकलत्राणि नयन्ति सुकृतीनपि । भस्मभूतान् प्राकृतांस्तु महान्तं च पराभवम्
evaṃ parakalatrāṇi nayanti sukṛtīnapi / bhasmabhūtān prākṛtāṃstu mahāntaṃ ca parābhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मादन्धक दुर्बुद्धिर्न कार्या भवता त्वियम् । प्राकृतापि दहेन्नारी किमुताहोद्रिनन्दिनी
tasmādandhaka durbuddhirna kāryā bhavatā tviyam / prākṛtāpi dahennārī kimutāhodrinandinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्करो ऽपि न दैत्येश शक्यो जेतुं सुरासुरैः । द्रष्टुमप्यमितौजस्कः किमु योधयितुं रणे
śaṅkaro 'pi na daityeśa śakyo jetuṃ surāsuraiḥ / draṣṭumapyamitaujaskaḥ kimu yodhayituṃ raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलस्त्य उवाच । इत्येवमुक्ते वचने क्रुद्धस्ताम्रेक्षणः श्वसन् । वाक्यमाह महातेजाः प्रह्लादं चान्धकासुरः
pulastya uvāca / ityevamukte vacane kruddhastāmrekṣaṇaḥ śvasan / vākyamāha mahātejāḥ prahlādaṃ cāndhakāsuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किं ममासौ रणे योद्धुं शक्तस्त्रिमयनो ऽसुर । एकाकी धर्मरहितो भस्मारुणितविग्रहः
kiṃ mamāsau raṇe yoddhuṃ śaktastrimayano 'sura / ekākī dharmarahito bhasmāruṇitavigrahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नान्धको बिभियादिन्द्रान्नामरेभ्यः कथञ्चन । स कथं वृषपत्राक्षाद् बिभेति स्त्रीमुखेक्षकात्
nāndhako bibhiyādindrānnāmarebhyaḥ kathañcana / sa kathaṃ vṛṣapatrākṣād bibheti strīmukhekṣakāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वास्य वचो घोरं प्रह्लादः प्राह नारद । न सम्यगुक्तं भवता विरुद्धं धर्मतोर्ऽथतः
tacchrutvāsya vaco ghoraṃ prahlādaḥ prāha nārada / na samyaguktaṃ bhavatā viruddhaṃ dharmator'thataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुताशनपतङ्गाभ्यां सिंहक्रोष्टुकयोरिव । गजेन्द्रमशकाभ्यां च रुक्मपाषाणयोरिव
hutāśanapataṅgābhyāṃ siṃhakroṣṭukayoriva / gajendramaśakābhyāṃ ca rukmapāṣāṇayoriva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषामेभिरुदितं यावदन्तरमन्धक । तावदेवान्तरं चास्ति भवतो वा हरस्य च
eteṣāmebhiruditaṃ yāvadantaramandhaka / tāvadevāntaraṃ cāsti bhavato vā harasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वारितो ऽसि मया वीर भूयो भूयश्च वार्यसे । शृणुष्व वाक्यं देवर्षेरसितस्य महात्मनः
vārito 'si mayā vīra bhūyo bhūyaśca vāryase / śṛṇuṣva vākyaṃ devarṣerasitasya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो धर्मशीलो जितमानरोषो विद्याविनीतो न परोपतापी । स्वदारतुष्टः परदारवर्जो नतस्य लोके भयमस्ति किञ्चित्
yo dharmaśīlo jitamānaroṣo vidyāvinīto na paropatāpī / svadāratuṣṭaḥ paradāravarjo natasya loke bhayamasti kiñcit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो धर्महीनः कलहप्रियः सदा परोपतापी श्रुतिशास्त्रवर्जितः । परार्थदारेष्सुरवर्णसंगमी सुखं न विन्देत परत्र चेह
yo dharmahīnaḥ kalahapriyaḥ sadā paropatāpī śrutiśāstravarjitaḥ / parārthadāreṣsuravarṇasaṃgamī sukhaṃ na vindeta paratra ceha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मान्वितो ऽभून्मनुरर्कपुत्रः स्वदारसंतुष्टमनास्त्वगस्त्यः
dharmānvito 'bhūnmanurarkaputraḥ svadārasaṃtuṣṭamanāstvagastyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतानि पुण्यानि कृतान्यमीभिर्मया निबद्धानि कुलक्रमोक्त्या । तेजोन्विताः शापवरक्षमाश्च जाताश्च सर्वे सुरसिद्धपूज्याः
etāni puṇyāni kṛtānyamībhirmayā nibaddhāni kulakramoktyā / tejonvitāḥ śāpavarakṣamāśca jātāśca sarve surasiddhapūjyāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधर्मऽयुक्तो ऽङ्गसुतो बभूव विभुश्च नित्यं कलहप्रियो ऽभूत् । परोपतापी नमुचिर्दुरात्मा पराबलेप्सुर्नहुषश्च राजा
adharma'yukto 'ṅgasuto babhūva vibhuśca nityaṃ kalahapriyo 'bhūt / paropatāpī namucirdurātmā parābalepsurnahuṣaśca rājā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परार्थलिप्सुर्दिजितो हिरण्यदृक् मूर्खस्तु तस्याप्यनुजः सुदुर्मतिः । अवर्णसंगी यदुस्त्तमौजा एते विनष्टास्त्वनयात् पुरा हि
parārthalipsurdijito hiraṇyadṛk mūrkhastu tasyāpyanujaḥ sudurmatiḥ / avarṇasaṃgī yadusttamaujā ete vinaṣṭāstvanayāt purā hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद् धर्मो न संत्याज्यो धर्मो हि परमा गतिः । धर्महीना नरा यान्ति रौरवं नरकं महत्
tasmād dharmo na saṃtyājyo dharmo hi paramā gatiḥ / dharmahīnā narā yānti rauravaṃ narakaṃ mahat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मस्तु गदितः पुंभिस्तारणे दिवि चेह च । पतनाय तथाधर्म इह लोके परत्र च
dharmastu gaditaḥ puṃbhistāraṇe divi ceha ca / patanāya tathādharma iha loke paratra ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्याज्यं धर्मान्वितैर्न्नित्यं परदारोपसेवनम् । नयन्ति परदारा हि नरकानेकविंशतिम् । सर्वेषामपि वर्णानामेष धर्मो ध्रुवो ऽन्धक
tyājyaṃ dharmānvitairnnityaṃ paradāropasevanam / nayanti paradārā hi narakānekaviṃśatim / sarveṣāmapi varṇānāmeṣa dharmo dhruvo 'ndhaka
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परार्थपरदारेषु यदा वाञ्छां करिष्यति । स याति नरकं घोरं रौरवं बहुलाः समाः
parārthaparadāreṣu yadā vāñchāṃ kariṣyati / sa yāti narakaṃ ghoraṃ rauravaṃ bahulāḥ samāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं पुरासुरपते देवर्षिरसितो ऽव्यायः । प्राह धर्मव्यवस्थानं खगेन्द्रायारुणाय हि
evaṃ purāsurapate devarṣirasito 'vyāyaḥ / prāha dharmavyavasthānaṃ khagendrāyāruṇāya hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् सुदूरतो वर्जेत् परदारान् विचक्षणाः । नयन्ति निकृतिप्रज्ञं परदाराः पराभवम्
tasmāt sudūrato varjet paradārān vicakṣaṇāḥ / nayanti nikṛtiprajñaṃ paradārāḥ parābhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलस्त्य उवाच । इत्येवमुक्ते वचने प्रह्लादं प्राह चान्धकः । भवान् धर्मपरस्त्वेको नाहं धर्म समाचरे
pulastya uvāca / ityevamukte vacane prahlādaṃ prāha cāndhakaḥ / bhavān dharmaparastveko nāhaṃ dharma samācare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्त्वा प्रह्लादमन्धकः प्राह शम्बरम् । गच्छ शम्बर शैलेन्द्रं मन्दरं वद शङ्करम्
ityevamuktvā prahlādamandhakaḥ prāha śambaram / gaccha śambara śailendraṃ mandaraṃ vada śaṅkaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भिक्षो किमर्थं शौलेन्द्रं स्वर्गोपम्यं सकन्दरम् । परिभुञ्जसि केनाद्य तव दत्तो वदस्व माम
bhikṣo kimarthaṃ śaulendraṃ svargopamyaṃ sakandaram / paribhuñjasi kenādya tava datto vadasva māma
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठन्ति शासने मह्यं देवाः शक्रपुरोगमाः । तत् किमर्थं निवससे मामनादृत्य मन्दरे
tiṣṭhanti śāsane mahyaṃ devāḥ śakrapurogamāḥ / tat kimarthaṃ nivasase māmanādṛtya mandare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदीष्टस्तव शैलेन्द्रः क्रियतां वचनं मम । येयं हि भवतः पत्नी सा मे शीघ्रं प्रदीयताम्
yadīṣṭastava śailendraḥ kriyatāṃ vacanaṃ mama / yeyaṃ hi bhavataḥ patnī sā me śīghraṃ pradīyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तः स तदा तेन शम्बरो मन्दरं द्रुतम् । जगाम तत्र यत्रास्ते सह देव्या पिनाकधृक्
ityuktaḥ sa tadā tena śambaro mandaraṃ drutam / jagāma tatra yatrāste saha devyā pinākadhṛk
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वोवाचान्धकवचो याथातथ्यं दनोः सुतः । तमुत्तरं हरः प्राह शृण्वत्या गिरिकन्यया
gatvovācāndhakavaco yāthātathyaṃ danoḥ sutaḥ / tamuttaraṃ haraḥ prāha śṛṇvatyā girikanyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममायं मन्दरो दत्तः सहस्राक्षेण धीमता । तन्न शक्नोम्यहं त्यक्तुं विनाज्ञां वृक्षवैरिणः
mamāyaṃ mandaro dattaḥ sahasrākṣeṇa dhīmatā / tanna śaknomyahaṃ tyaktuṃ vinājñāṃ vṛkṣavairiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच्चाब्रवीद् दीयतां मे गिरिपुत्रीति दानवः । तदेषा यातु स्वं कामं नाहं वारयितुं क्षमः
yaccābravīd dīyatāṃ me giriputrīti dānavaḥ / tadeṣā yātu svaṃ kāmaṃ nāhaṃ vārayituṃ kṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽब्रवीत् गिरिसुता शम्बरं मुनिसत्तम । ब्रूहि गत्वान्धकं वीर मम वाक्यं विपश्चितम्
tato 'bravīt girisutā śambaraṃ munisattama / brūhi gatvāndhakaṃ vīra mama vākyaṃ vipaścitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं पताका संग्रामे भवानीशश्च देविनौ । प्रामद्यूतं परिस्तीर्य यो जेष्यति स लप्स्यते
ahaṃ patākā saṃgrāme bhavānīśaśca devinau / prāmadyūtaṃ paristīrya yo jeṣyati sa lapsyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्तो मतिमान् शम्बरो ऽन्दकमागमत् । समागम्याब्रवीद् वाक्यं शर्वगौर्योश्च भाषितम्
ityevamukto matimān śambaro 'ndakamāgamat / samāgamyābravīd vākyaṃ śarvagauryośca bhāṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रत्वा दानवपतिः क्रोधदीप्तेक्षणः श्वसन् । समाहूयाब्रवीद् वाक्यं दुर्योधनमिदं वचः
tacchratvā dānavapatiḥ krodhadīptekṣaṇaḥ śvasan / samāhūyābravīd vākyaṃ duryodhanamidaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छ शीघ्रं महाबाहो भेरीं सान्नाहिकीं दृढाम् । ताडयस्व सुविश्रब्धं दुःशीलामिव योषितम्
gaccha śīghraṃ mahābāho bherīṃ sānnāhikīṃ dṛḍhām / tāḍayasva suviśrabdhaṃ duḥśīlāmiva yoṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समादिष्टो ऽन्धकेनाथ भेरीं दुर्योधनो बलात् । ताडयामास वेगेन यथाप्राणेन भूयसा
samādiṣṭo 'ndhakenātha bherīṃ duryodhano balāt / tāḍayāmāsa vegena yathāprāṇena bhūyasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा ताडिता बलवता भेरी दुर्योधनेन हि । सत्वरं भैरवं रावं रुराव सुरभी यथा
sā tāḍitā balavatā bherī duryodhanena hi / satvaraṃ bhairavaṃ rāvaṃ rurāva surabhī yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यास्तं स्वरमाकर्ण्य सर्व एव महासुराः । समायाताः सभां तूर्णं किमेतदिति वादिनः
tasyāstaṃ svaramākarṇya sarva eva mahāsurāḥ / samāyātāḥ sabhāṃ tūrṇaṃ kimetaditi vādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याथातथ्यं च तान् सर्वानाह सेनापतिर्बली । ते चापि बलिनां श्रेष्ठाः सन्नद्धा युद्धकाङ्क्षिणः
yāthātathyaṃ ca tān sarvānāha senāpatirbalī / te cāpi balināṃ śreṣṭhāḥ sannaddhā yuddhakāṅkṣiṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहान्धका निर्ययुस्ते गजैरुष्ट्रैर्हयै रथैः । अन्धको रथमास्थाय पञ्चनल्वप्रणमाणतः
sahāndhakā niryayuste gajairuṣṭrairhayai rathaiḥ / andhako rathamāsthāya pañcanalvapraṇamāṇataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्र्यम्बकं स पराजेतुं कृतबुद्धिर्विनिर्ययौ । जम्भः कुजम्भो हुण्डश्च तुहुण्डः शम्बरो बलिः
tryambakaṃ sa parājetuṃ kṛtabuddhirviniryayau / jambhaḥ kujambho huṇḍaśca tuhuṇḍaḥ śambaro baliḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाणाः कार्तस्वरो हस्ती सूर्यशत्रुर्महोदरः । अयःशुङ्कुः शिबिः शाल्वो वृषपर्वा विरोचनः
bāṇāḥ kārtasvaro hastī sūryaśatrurmahodaraḥ / ayaḥśuṅkuḥ śibiḥ śālvo vṛṣaparvā virocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हयग्रीवः कालनेमिः संह्लादः कालनाशनः । शरभः शलभश्चैव विप्रचित्तिश्च वीर्यवान्
hayagrīvaḥ kālanemiḥ saṃhlādaḥ kālanāśanaḥ / śarabhaḥ śalabhaścaiva vipracittiśca vīryavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्योधनश्च पाकश्च विपाकः कालशम्बरौ । एते चान्ये च बहवो महावीर्या महाबलाः । प्रजगमुरुत्सुका योद्धुं नानायुधधरा रणे
duryodhanaśca pākaśca vipākaḥ kālaśambarau / ete cānye ca bahavo mahāvīryā mahābalāḥ / prajagamurutsukā yoddhuṃ nānāyudhadharā raṇe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्थं दुरात्मा दनुसैन्यपालस्तदान्धको योद्धुमना हरेण । महाचलं मन्दरमभ्युपेयिवान् स कालपाशावसितो हि मन्दधीः
itthaṃ durātmā danusainyapālastadāndhako yoddhumanā hareṇa / mahācalaṃ mandaramabhyupeyivān sa kālapāśāvasito hi mandadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.