इति श्रीवामनपुराणे चत्वारिशो ऽध्यायः पुलास्त्य उवाच । हरो ऽपि शम्बरे याते समाहूयाथ नन्दिनम् । प्राहामन्त्रय शैलादे ये स्थितास्तव शासने
iti śrīvāmanapurāṇe catvāriśo 'dhyāyaḥ pulāstya uvāca / haro 'pi śambare yāte samāhūyātha nandinam / prāhāmantraya śailāde ye sthitāstava śāsane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो महेशवचनान्नन्दी तूर्णतरं गतः । उपस्पृश्य जलं श्रीमान् सस्मार गणनायकान्
tato maheśavacanānnandī tūrṇataraṃ gataḥ / upaspṛśya jalaṃ śrīmān sasmāra gaṇanāyakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नन्दिना संस्मृताः सर्वे गणनाथाः सहस्रशः । समुत्पत्य त्वरायुक्ताः प्रणतास्त्रिदसेश्वरम्
nandinā saṃsmṛtāḥ sarve gaṇanāthāḥ sahasraśaḥ / samutpatya tvarāyuktāḥ praṇatāstridaseśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आगतांश्च गणान्नन्दी कृताञ्जलिपुटो ऽव्ययः । सर्वान् निवेदयामास शङ्कराय महात्मने
āgatāṃśca gaṇānnandī kṛtāñjalipuṭo 'vyayaḥ / sarvān nivedayāmāsa śaṅkarāya mahātmane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नन्द्युवाच । यानेतान् पश्यसे शंभो त्रिनेत्राञ्जटिलाञ्शुचीन् । एते रुद्रा इति ख्याताः कोट्य एकादशैव तु
nandyuvāca / yānetān paśyase śaṃbho trinetrāñjaṭilāñśucīn / ete rudrā iti khyātāḥ koṭya ekādaśaiva tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वानरास्यान् पश्यसे यान् शार्दूलसमविक्रमान् । एतेषां द्वारपालास्ते मन्नमानो यशोधनाः
vānarāsyān paśyase yān śārdūlasamavikramān / eteṣāṃ dvārapālāste mannamāno yaśodhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षण्मुखान् पश्यसे यांश्च शक्तिपाणीञ्शिखिध्वजान् । षट् च षष्टिस्तथा कोट्यः स्कन्दनाम्नः कुमारकान्
ṣaṇmukhān paśyase yāṃśca śaktipāṇīñśikhidhvajān / ṣaṭ ca ṣaṣṭistathā koṭyaḥ skandanāmnaḥ kumārakān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतावत्यस्तथा कोट्य शाखा नाम षडाननाः । विशाखास्तावदेवोक्ता नैगमेयाश्च शङ्कर
etāvatyastathā koṭya śākhā nāma ṣaḍānanāḥ / viśākhāstāvadevoktā naigameyāśca śaṅkara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तकोटिशतं शंभो अमी वै प्रमथोत्तमाः । एकैकं प्रति देवेश तावत्यो ह्यपि मातरः
saptakoṭiśataṃ śaṃbho amī vai pramathottamāḥ / ekaikaṃ prati deveśa tāvatyo hyapi mātaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भस्मारुणितदेहाश्च त्रिनेत्राः शूलपाणयः । एते शैवा इति प्रोक्तास्तव भक्ता गणेश्वराः
bhasmāruṇitadehāśca trinetrāḥ śūlapāṇayaḥ / ete śaivā iti proktāstava bhaktā gaṇeśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा पाशुपताश्चान्ये भस्मप्रहारणा विभो । एते गणास्त्वसंख्याताः सहायार्थं समागताः
tathā pāśupatāścānye bhasmaprahāraṇā vibho / ete gaṇāstvasaṃkhyātāḥ sahāyārthaṃ samāgatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पिनाकधारिणो रौद्रा गणाः कालमुखापरे । तव भक्ताः समायाता जटामण्डलिनोद्भुताः
pinākadhāriṇo raudrā gaṇāḥ kālamukhāpare / tava bhaktāḥ samāyātā jaṭāmaṇḍalinodbhutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
खट्वाङ्गयोधिनो वीरा रक्तचर्मसमावृताः । इमे प्राप्ता गणा योद्धुं महाव्रतिन उत्तमाः
khaṭvāṅgayodhino vīrā raktacarmasamāvṛtāḥ / ime prāptā gaṇā yoddhuṃ mahāvratina uttamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिग्वाससो मौनिनश्च घण्टाप्रहरणास्तथा । निराश्रया नाम गणाः समायाता जगद्गुरो
digvāsaso mauninaśca ghaṇṭāpraharaṇāstathā / nirāśrayā nāma gaṇāḥ samāyātā jagadguro
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सार्धद्विनेत्राः पद्माक्षाः श्रीवत्साङ्कितवक्षसः । समायाताः खगारूढा वृषभध्वजिनो ऽव्ययाः
sārdhadvinetrāḥ padmākṣāḥ śrīvatsāṅkitavakṣasaḥ / samāyātāḥ khagārūḍhā vṛṣabhadhvajino 'vyayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महापाशुपता नाम चक्रशूलधरास्तथा । भैरवो विष्णुना सार्द्धमभेदेनार्चितो हि यै
mahāpāśupatā nāma cakraśūladharāstathā / bhairavo viṣṇunā sārddhamabhedenārcito hi yai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इमे मृगोन्द्रवदनाः शूलबाणधनुर्धराः । गणास्त्वद्रोमसंभूता वीरभद्रपुरोगमाः
ime mṛgondravadanāḥ śūlabāṇadhanurdharāḥ / gaṇāstvadromasaṃbhūtā vīrabhadrapurogamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते चान्ये च बहवः शतशो ऽथ सहस्रशः । सहायार्थं तवायाता यथाप्रीत्यादिशस्व तान्
ete cānye ca bahavaḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ / sahāyārthaṃ tavāyātā yathāprītyādiśasva tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽभ्येत्य गणाः सर्वे प्रणेमुर्वृषभध्वजम् । तान् करेणैव भगवान् समाश्वास्योपवेशयत्
tato 'bhyetya gaṇāḥ sarve praṇemurvṛṣabhadhvajam / tān kareṇaiva bhagavān samāśvāsyopaveśayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महापाशुपतान् दृष्ट्वा समुत्थाय महेश्वरः । संपरिष्वजताध्यक्षांस्ते प्रणेमुर्महेश्वरम्
mahāpāśupatān dṛṣṭvā samutthāya maheśvaraḥ / saṃpariṣvajatādhyakṣāṃste praṇemurmaheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तदद्भुततमं दृष्ट्वा सर्वे गणेश्वराः सुचिरं विस्मिताक्षाश्च वैलक्ष्यमगमत् परम्
tatastadadbhutatamaṃ dṛṣṭvā sarve gaṇeśvarāḥ suciraṃ vismitākṣāśca vailakṣyamagamat param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मिताक्षान् गणान् दृष्ट्वा सैलदिर्योगिनां वरः । प्राह प्रहस्य देवेशं शूलपाणिं गणाधिपम्
vismitākṣān gaṇān dṛṣṭvā sailadiryogināṃ varaḥ / prāha prahasya deveśaṃ śūlapāṇiṃ gaṇādhipam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मितामी गणा देव सर्व एव महेश्वर । महापाशुपतानां हि यत् त्वयालिङ्गनं कृतम्
vismitāmī gaṇā deva sarva eva maheśvara / mahāpāśupatānāṃ hi yat tvayāliṅganaṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदेतेषां महादेव स्फुटं त्रैलोक्यविन्दकम् । रूपं ज्ञानं विवेकं च वदस्व स्वेच्छया विभो
tadeteṣāṃ mahādeva sphuṭaṃ trailokyavindakam / rūpaṃ jñānaṃ vivekaṃ ca vadasva svecchayā vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमथाधिपतेर्वाक्यं विदित्वा भूतभावनः । बभाषे तान् गणान् सर्वान् भावाभावविचारिणः
pramathādhipatervākyaṃ viditvā bhūtabhāvanaḥ / babhāṣe tān gaṇān sarvān bhāvābhāvavicāriṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुद्र उवाच। । भव्द्भिर्भक्तिसंयुक्तैर्हरो भावेन पूजितः । अहङ्कारविमूढैश्च निन्दद्भिर्वैष्णवं पदम्
rudra uvāca/ / bhavdbhirbhaktisaṃyuktairharo bhāvena pūjitaḥ / ahaṅkāravimūḍhaiśca nindadbhirvaiṣṇavaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनाज्ञानेन भवतोनादृत्यानुविरोधिताः । यो ऽहं स भगवान् विष्णुर्विष्णुर्यः सो ऽहमव्ययः
tenājñānena bhavatonādṛtyānuvirodhitāḥ / yo 'haṃ sa bhagavān viṣṇurviṣṇuryaḥ so 'hamavyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नावयोर्वै विशेषो ऽस्ति एका मूर्तिर्द्विधा स्थिता । तदमीभिर्नरव्याघ्रैर्भक्तिभावयुतैर्गणैः
nāvayorvai viśeṣo 'sti ekā mūrtirdvidhā sthitā / tadamībhirnaravyāghrairbhaktibhāvayutairgaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाहं वै परिज्ञातो न भवद्भिस्तथा ध्रुवम् । येनाहं निन्दितो नित्यं भवद्भिर्मूढबुद्धिभिः
yathāhaṃ vai parijñāto na bhavadbhistathā dhruvam / yenāhaṃ nindito nityaṃ bhavadbhirmūḍhabuddhibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन ज्ञानं हि वै नष्टं नातस्त्वालिङ्गिता मया । इत्येवमुक्ते वचने गणाः प्रोचुर्महेश्वरम्
tena jñānaṃ hi vai naṣṭaṃ nātastvāliṅgitā mayā / ityevamukte vacane gaṇāḥ procurmaheśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं भवान् यथैक्येन संस्थितो ऽस्ति जनार्दनः । भवान् हि निर्मलः सुद्धः शान्तः सुक्लो निरञ्जनः
kathaṃ bhavān yathaikyena saṃsthito 'sti janārdanaḥ / bhavān hi nirmalaḥ suddhaḥ śāntaḥ suklo nirañjanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स चाप्यञ्जनसंकाशः कथं तेनेह युज्यते । तेषां वचनमर्थाढ्यं श्रुत्वा जीमूतवाहनः
sa cāpyañjanasaṃkāśaḥ kathaṃ teneha yujyate / teṣāṃ vacanamarthāḍhyaṃ śrutvā jīmūtavāhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहस्य मेघगम्भीरं गणानिदमुवाच ह । श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये स्वयशोवर्द्धनं वचः
vihasya meghagambhīraṃ gaṇānidamuvāca ha / śrūyatāṃ sarvamākhyāsye svayaśovarddhanaṃ vacaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न त्वेव योग्या यूयं हि महाज्ञानस्य कर्हिचित् । अपवादभयाद् गुह्यं भवतां हि प्रकाशये
na tveva yogyā yūyaṃ hi mahājñānasya karhicit / apavādabhayād guhyaṃ bhavatāṃ hi prakāśaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रियध्वमपि चैतेन यन्मच्चित्तास्तु नित्यशः । एकरूपात्मकं देहं कुरुध्यं यत्नमास्थिताः
priyadhvamapi caitena yanmaccittāstu nityaśaḥ / ekarūpātmakaṃ dehaṃ kurudhyaṃ yatnamāsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयसा हविषाद्यैश्च स्नापनेन प्रयत्नतः । चन्दनादिभिरेकाग्रैर्न मे प्रीतिः प्रजायते
payasā haviṣādyaiśca snāpanena prayatnataḥ / candanādibhirekāgrairna me prītiḥ prajāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्नात् क्रकचमादाय छिन्दध्वं मम विग्रहम् । नरकार्हा भवद्भक्ता रक्षामि स्वयशोर्ऽथतः
yatnāt krakacamādāya chindadhvaṃ mama vigraham / narakārhā bhavadbhaktā rakṣāmi svayaśor'thataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मायं वदिष्यते लोको महान्तमपवादिनम् । यथा पतन्ति नरके हरभक्तास्तपस्विनः
māyaṃ vadiṣyate loko mahāntamapavādinam / yathā patanti narake harabhaktāstapasvinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्रजन्ति नरकं घोरं इत्येवं परिवादिनः । अतोर्ऽथं न क्षिपाम्यद्य भवतो नरके ऽद्भुते
vrajanti narakaṃ ghoraṃ ityevaṃ parivādinaḥ / ator'thaṃ na kṣipāmyadya bhavato narake 'dbhute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यन्निन्दध्वं जगन्नाथं पुष्कराक्षं च मन्मयम् । स चैव सदृशो लोके विद्यते सचराचरे । श्वेतमूर्तिः स गवान् पीतो रक्तो ऽञ्जनप्रभः
yannindadhvaṃ jagannāthaṃ puṣkarākṣaṃ ca manmayam / sa caiva sadṛśo loke vidyate sacarācare / śvetamūrtiḥ sa gavān pīto rakto 'ñjanaprabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तस्य सदृशो लोके विद्यते सचराचरे । श्वेतमूर्तिः स भगवान् पीतो रक्तो ऽञ्जनप्रभः
na tasya sadṛśo loke vidyate sacarācare / śvetamūrtiḥ sa bhagavān pīto rakto 'ñjanaprabhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मात् परतरं लोके नान्यद् धर्म हि विद्यते । सात्त्विकं राजसं चैव तामसं मिश्रकं तथा । स एव धत्ते भगवान् सर्वपूज्यः सदाशिवः
tasmāt parataraṃ loke nānyad dharma hi vidyate / sāttvikaṃ rājasaṃ caiva tāmasaṃ miśrakaṃ tathā / sa eva dhatte bhagavān sarvapūjyaḥ sadāśivaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शङ्करस्य वचः श्रुत्वा शैवाद्या प्रमथोत्तमाः । प्रत्यूचुर्भगवन् ब्रूहि सदाशिवविशेणम्
śaṅkarasya vacaḥ śrutvā śaivādyā pramathottamāḥ / pratyūcurbhagavan brūhi sadāśivaviśeṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां तद् भाषितं श्रुत्वा प्रमथानामथेश्वरः । दर्शयामास तद्रूपं सदाशैवं निरञ्जनम्
teṣāṃ tad bhāṣitaṃ śrutvā pramathānāmatheśvaraḥ / darśayāmāsa tadrūpaṃ sadāśaivaṃ nirañjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पश्यन्ति हि गणाः तमीसं वै शहस्रशः । सहस्रवक्त्रचरणं सहस्त्रभुजमीश्वरम्
tataḥ paśyanti hi gaṇāḥ tamīsaṃ vai śahasraśaḥ / sahasravaktracaraṇaṃ sahastrabhujamīśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दण्डपाणिं सुदुर्दृश्यं लोकैर्व्याप्तं समन्ततः । दण्डसंस्थास्य दृश्यन्ते देवप्रहरणास्तथा
daṇḍapāṇiṃ sudurdṛśyaṃ lokairvyāptaṃ samantataḥ / daṇḍasaṃsthāsya dṛśyante devapraharaṇāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत एकमुखं भूयो ददृशुः शङ्करं गणाः । रौद्रैश्च वैष्णवैश्चैव वृतं चिह्नैः सहस्रशः
tata ekamukhaṃ bhūyo dadṛśuḥ śaṅkaraṃ gaṇāḥ / raudraiśca vaiṣṇavaiścaiva vṛtaṃ cihnaiḥ sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्द्धेन वैष्णववपुर्द्धेन हरविग्रहः । खगध्वजं वृषारूढं वृषध्वजम्
arddhena vaiṣṇavavapurddhena haravigrahaḥ / khagadhvajaṃ vṛṣārūḍhaṃ vṛṣadhvajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा यथा त्रिनयनो रूपं धत्ते गुणाग्रणीः । तथा तथा त्वजायन्त महापाशुपता गणाः
yathā yathā trinayano rūpaṃ dhatte guṇāgraṇīḥ / tathā tathā tvajāyanta mahāpāśupatā gaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽभवच्चैकरूपी शङ्करो बहुरूपवान् । द्विरूपश्चाभवद् योगी एकरूपो ऽप्यरूपवान् । क्षणाच्छ्वेतः क्षणाद् रक्तः पीतो नीलः क्षणादपि
tato 'bhavaccaikarūpī śaṅkaro bahurūpavān / dvirūpaścābhavad yogī ekarūpo 'pyarūpavān / kṣaṇācchvetaḥ kṣaṇād raktaḥ pīto nīlaḥ kṣaṇādapi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिश्रको वर्णहीनश्च महापाशुपतस्तथा । क्षणाद् भवति रुद्रेन्द्रः क्षणाच्छंभुः प्रभाकरः
miśrako varṇahīnaśca mahāpāśupatastathā / kṣaṇād bhavati rudrendraḥ kṣaṇācchaṃbhuḥ prabhākaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षणार्द्धाच्छङ्करो विष्णुः क्षणाच्छर्वः पितामहः । ततस्तदद्भुततमं दृष्ट्वा शैवादयो गणाः
kṣaṇārddhācchaṅkaro viṣṇuḥ kṣaṇāccharvaḥ pitāmahaḥ / tatastadadbhutatamaṃ dṛṣṭvā śaivādayo gaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अजानन्त तदैक्येन ब्रह्मविष्ण्वीशभास्करान् । यदाभिन्नममन्यन्त देवेदेवं सदाशिवम्
ajānanta tadaikyena brahmaviṣṇvīśabhāskarān / yadābhinnamamanyanta devedevaṃ sadāśivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा निर्धूतपापास्ते समजायन्त पार्षदाः । तेष्वेवं धूतपापेषु अभिन्नेषु हरीश्वरः
tadā nirdhūtapāpāste samajāyanta pārṣadāḥ / teṣvevaṃ dhūtapāpeṣu abhinneṣu harīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रीतात्मा विबभो शंशुः प्रीतीयुक्तो ऽब्रवीद् वचः । परितुष्टो ऽस्मि वः सर्वे ज्ञानेनानेन सुव्रताः
prītātmā vibabho śaṃśuḥ prītīyukto 'bravīd vacaḥ / parituṣṭo 'smi vaḥ sarve jñānenānena suvratāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृणुध्वं वरमानन्त्यं दास्ये वो मनसेप्सितम् । ऊचुस्ते देहि भगवन् वरमस्माकमीश्वर । भिन्नदृष्ट्युद्भवं पापं यत्तद् भ्रंशं प्रयातु नः
vṛṇudhvaṃ varamānantyaṃ dāsye vo manasepsitam / ūcuste dehi bhagavan varamasmākamīśvara / bhinnadṛṣṭyudbhavaṃ pāpaṃ yattad bhraṃśaṃ prayātu naḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुलस्त्य उवाच । बाढमित्यब्रवीच्छर्वश्चक्रे निर्धूतकल्पषान् । संपरिष्वजताव्यक्तस्तान् सर्वान् गणयूथपान्
pulastya uvāca / bāḍhamityabravīccharvaścakre nirdhūtakalpaṣān / saṃpariṣvajatāvyaktastān sarvān gaṇayūthapān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति विभुना प्रणतार्तिहरेण गणपतयो वृषमेघरथेन । श्रुतिगदितानुगमेनेव मन्दरं गिरिमवतत्य समध्यवसन्तम्
iti vibhunā praṇatārtihareṇa gaṇapatayo vṛṣamegharathena / śrutigaditānugameneva mandaraṃ girimavatatya samadhyavasantam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आच्छादितो गिरिवरः प्रमथैर्घनाभै राभाति शुक्लतनुरीश्वरपादजुष्टः । नीलाजिनातततनुः शरदभ्रवर्णो यद्वद् विभाति बलवान् वृषभो हरस्य
ācchādito girivaraḥ pramathairghanābhai rābhāti śuklatanurīśvarapādajuṣṭaḥ / nīlājinātatatanuḥ śaradabhravarṇo yadvad vibhāti balavān vṛṣabho harasya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.