Library·Vamana-Purana·45

Vamana-Purana 45

इति श्रीवामपुराणे चतुश्चत्वारिशो ऽध्यायः नारद उवाच । मलये ऽपि महेन्द्रेण यत्कृतं ब्राह्मणर्षभ । निष्पादितं स्वकं कार्यं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

iti śrīvāmapurāṇe catuścatvāriśo 'dhyāyaḥ nārada uvāca / malaye 'pi mahendreṇa yatkṛtaṃ brāhmaṇarṣabha / niṣpāditaṃ svakaṃ kāryaṃ tanme vyākhyātumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुलस्त्य उवाच । श्रूयतां यन्महेन्द्रेण मलये पर्वतोत्तमे । कृतं लोकहितं ब्रह्मन्नात्मनश्च तथा हितम्

pulastya uvāca / śrūyatāṃ yanmahendreṇa malaye parvatottame / kṛtaṃ lokahitaṃ brahmannātmanaśca tathā hitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्धासुरस्यानुचरा मयतापुरोगमाः । ते निर्जिताः सुरगणैः पातालगमनोत्सुकाः

andhāsurasyānucarā mayatāpurogamāḥ / te nirjitāḥ suragaṇaiḥ pātālagamanotsukāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददृशुर्मलयं शैलं सिद्धाध्युषितकन्दरम् । लतावितासंछन्नं मत्तसत्त्वसमाकुलम्

dadṛśurmalayaṃ śailaṃ siddhādhyuṣitakandaram / latāvitāsaṃchannaṃ mattasattvasamākulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्दनैरुरगाक्रान्तैः सुशीतैरभिसेवितम् । माधवीकुसुमामोदं ऋष्यर्चितहरं गिरिम्

candanairuragākrāntaiḥ suśītairabhisevitam / mādhavīkusumāmodaṃ ṛṣyarcitaharaṃ girim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा शीतलच्छायं श्रान्ता व्यायामकर्षिताः । मयतारपुरोगास्ते निवासं समरोचयन्

taṃ dṛṣṭvā śītalacchāyaṃ śrāntā vyāyāmakarṣitāḥ / mayatārapurogāste nivāsaṃ samarocayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषु तत्रोपविष्टेषु प्राणतृप्तिप्रदो ऽनिलः । विवाति शीतः शनकैर्दक्षिणो गन्धसंयुतः

teṣu tatropaviṣṭeṣu prāṇatṛptiprado 'nilaḥ / vivāti śītaḥ śanakairdakṣiṇo gandhasaṃyutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव च रतिं चक्रः सर्व एव महासुराः । कुर्वन्तो लोकसंपूज्ये विद्धेषं देवतागणे

tatraiva ca ratiṃ cakraḥ sarva eva mahāsurāḥ / kurvanto lokasaṃpūjye viddheṣaṃ devatāgaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताञ्ज्ञात्वा शङ्करः शक्रं प्रेषयन्मलये ऽसुरान् । स चापि ददृशे गच्छन् पथि गोमातरं हरिः

tāñjñātvā śaṅkaraḥ śakraṃ preṣayanmalaye 'surān / sa cāpi dadṛśe gacchan pathi gomātaraṃ hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः प्रदक्षिणां कृत्वा दृष्ट्वा शैलं च सुप्रभम् । ददृशे दानवान् सर्वान् संहृष्टान् भोगसंयुतान्

tasyāḥ pradakṣiṇāṃ kṛtvā dṛṣṭvā śailaṃ ca suprabham / dadṛśe dānavān sarvān saṃhṛṣṭān bhogasaṃyutān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथाजुहाव बलहा सर्वानेव महासुरान् । ते चाप्याययुरव्यग्रा विकिरन्तः शेरोत्करान्

athājuhāva balahā sarvāneva mahāsurān / te cāpyāyayuravyagrā vikirantaḥ śerotkarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानागतान् बाणजालैः रथस्थो ऽद्भुतदर्शना । छादयामास विप्रर्षे गिरीन् वृष्ट्या यथा घनः

tānāgatān bāṇajālaiḥ rathastho 'dbhutadarśanā / chādayāmāsa viprarṣe girīn vṛṣṭyā yathā ghanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो बाणैरवच्छाद्य मयादीन् दानवान् हरिः । पाकं जघान तीक्ष्णाग्रैर्मार्गणैः कङ्गवाससैः

tato bāṇairavacchādya mayādīn dānavān hariḥ / pākaṃ jaghāna tīkṣṇāgrairmārgaṇaiḥ kaṅgavāsasaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र नाम विभुर्लोभे शासनत्वात् शरैर्दृढैः । पाकशासनतां शक्रः सर्वामरपतिर्विभुः

tatra nāma vibhurlobhe śāsanatvāt śarairdṛḍhaiḥ / pākaśāsanatāṃ śakraḥ sarvāmarapatirvibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथान्यं पुरनामानं बाणासुरसुतं शरैः । सुपुङ्खैर्दारयामास ततो ऽभूत् स पुरन्दरः

tathānyaṃ puranāmānaṃ bāṇāsurasutaṃ śaraiḥ / supuṅkhairdārayāmāsa tato 'bhūt sa purandaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वेत्थं समरे ऽजैषीद् गोत्रभिद् दानवं बलम् । तच्चापि विजितं ब्रह्मन् रसातलमुपागमत्

hatvetthaṃ samare 'jaiṣīd gotrabhid dānavaṃ balam / taccāpi vijitaṃ brahman rasātalamupāgamat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदर्थं सहस्राक्षः प्रेषितो मलयाचलम् । त्र्यम्बकेन मुनिश्रेष्ठ किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

etadarthaṃ sahasrākṣaḥ preṣito malayācalam / tryambakena muniśreṣṭha kimanyacchrotumicchasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारद उवाच । किमर्थं दैवतपतिर्गौन्त्रभित् कथ्यते हरिः । एष मे संशयो ब्रह्मन् हृदि संपरिवर्तते

nārada uvāca / kimarthaṃ daivatapatirgauntrabhit kathyate hariḥ / eṣa me saṃśayo brahman hṛdi saṃparivartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुलस्त्य उवाच । श्रुयतां गोत्रभिच्छक्रः कीर्तितो हि यथा मया । हते हिरण्यकशिपौ यच्चकारारिमर्दनः

pulastya uvāca / śruyatāṃ gotrabhicchakraḥ kīrtito hi yathā mayā / hate hiraṇyakaśipau yaccakārārimardanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दितिर्विनष्टपुत्रा तु कश्यपं प्राह नारद । विभो नाथो ऽसि मे देहि शक्रहन्तारमात्मजम्

ditirvinaṣṭaputrā tu kaśyapaṃ prāha nārada / vibho nātho 'si me dehi śakrahantāramātmajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्यपस्तामुवाचाथ यदि त्वमसितेक्षणे । शौचाचारसमायुक्ता स्थास्यसे दशतीर्दश

kaśyapastāmuvācātha yadi tvamasitekṣaṇe / śaucācārasamāyuktā sthāsyase daśatīrdaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवत्सराणां दिव्यानां ततस्त्रैलोक्यनायकम् । जनयिष्यसि पुत्रं त्वं शत्रुघ्नं नान्यथा प्रिये

saṃvatsarāṇāṃ divyānāṃ tatastrailokyanāyakam / janayiṣyasi putraṃ tvaṃ śatrughnaṃ nānyathā priye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवमुक्ता सा भर्त्रा दितिर्नियममास्थिता । गर्भाधानं ऋषिः कृत्वा जगामोदयपर्वतम्

ityevamuktā sā bhartrā ditirniyamamāsthitā / garbhādhānaṃ ṛṣiḥ kṛtvā jagāmodayaparvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते तस्मिन् मुनिश्रेष्ठे सहस्राक्षो ऽपि सत्वरम् । तमाश्रममुपागम्य दितिं वचनमब्रवीत्

gate tasmin muniśreṣṭhe sahasrākṣo 'pi satvaram / tamāśramamupāgamya ditiṃ vacanamabravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करिष्याम्यनुशुश्रूषां भवत्या यदि मन्यसे । बाञमित्यब्रवीद् देवी भाविकर्मप्रचोदिता

kariṣyāmyanuśuśrūṣāṃ bhavatyā yadi manyase / bāñamityabravīd devī bhāvikarmapracoditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समिदाहरणादीनि तस्याश्चक्रे पुरन्दरः । विनीतात्मा च कार्यार्था छिद्रान्वेषी भुजङ्गवत्

samidāharaṇādīni tasyāścakre purandaraḥ / vinītātmā ca kāryārthā chidrānveṣī bhujaṅgavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदा सा तपोयुक्ता शौचे महति संस्थिता । दशवर्षशतान्ते तु शिरःस्नाता तपस्विनी

ekadā sā tapoyuktā śauce mahati saṃsthitā / daśavarṣaśatānte tu śiraḥsnātā tapasvinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानुभ्यामुपरि स्थाप्य मुक्तकेशा निजं शिरः । सुष्वाप केशप्रान्तैस्तु संश्लिष्टचरणाभवत्

jānubhyāmupari sthāpya muktakeśā nijaṃ śiraḥ / suṣvāpa keśaprāntaistu saṃśliṣṭacaraṇābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमन्तरमशौचस्य ज्ञात्वा देवः सहस्रदृक् । विवेश मातुरुदरं नासारन्ध्रेण नारद

tamantaramaśaucasya jñātvā devaḥ sahasradṛk / viveśa māturudaraṃ nāsārandhreṇa nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रविश्य जठरं क्रुद्धो दैत्यमातुः पुरन्दरः । ददर्शोर्ध्वमुकं बालं कटिन्यस्तकरं महत्

praviśya jaṭharaṃ kruddho daityamātuḥ purandaraḥ / dadarśordhvamukaṃ bālaṃ kaṭinyastakaraṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यैवास्ये ऽथ ददृशे पेशीं मांसस्य वासवः । शुद्धस्फटिकसंकाशां कराभ्यां जगृहे ऽथ ताम्

tasyaivāsye 'tha dadṛśe peśīṃ māṃsasya vāsavaḥ / śuddhasphaṭikasaṃkāśāṃ karābhyāṃ jagṛhe 'tha tām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः कोपसमाध्मातो मांसपेशीं शतक्रतुः । कराभ्यं मर्दयामास ततः सा कठिनाभवत्

tataḥ kopasamādhmāto māṃsapeśīṃ śatakratuḥ / karābhyaṃ mardayāmāsa tataḥ sā kaṭhinābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वेनार्धं च ववृधे त्वधोर्ऽधं ववृधे तथा । शतपर्वाथ कुलिशः संजातो मांसपेशितः

ūrdhvenārdhaṃ ca vavṛdhe tvadhor'dhaṃ vavṛdhe tathā / śataparvātha kuliśaḥ saṃjāto māṃsapeśitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनैव गर्भं दितिजं वज्रेण शतपर्वणा । चिच्छेद सप्तधा ब्रह्मन् स रुरोद च विस्वरम्

tenaiva garbhaṃ ditijaṃ vajreṇa śataparvaṇā / ciccheda saptadhā brahman sa ruroda ca visvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽपयबुध्यत दितिरजानाच्छक्रचोष्टितम् । शुश्राव वाचं पुत्रस्य रुदमानस्य नारद

tato 'payabudhyata ditirajānācchakracoṣṭitam / śuśrāva vācaṃ putrasya rudamānasya nārada

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शक्रो ऽपि प्राह मा मूढ रुदस्वेति सुघर्घरम् । इत्येवमुक्त्वा चैकैकं भूयश्चिच्छेद सप्तधा

śakro 'pi prāha mā mūḍha rudasveti sughargharam / ityevamuktvā caikaikaṃ bhūyaściccheda saptadhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दितिं कृताञ्जलिपुटः प्राह भीतस्तु शापतः

ditiṃ kṛtāñjalipuṭaḥ prāha bhītastu śāpataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममास्ति नापराधो ऽयं यच्छास्तस्तनयस्तव । तवैवापनयाच्छस्तस्तन्मे न क्रोद्धमर्हसि

mamāsti nāparādho 'yaṃ yacchāstastanayastava / tavaivāpanayācchastastanme na kroddhamarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दितिरुवाच । न तावत्रापराधो ऽस्ति मन्ये दिष्टमिदं पुरा । संपूर्णे त्वपि काले वै या शौचत्वमुपागता

ditiruvāca / na tāvatrāparādho 'sti manye diṣṭamidaṃ purā / saṃpūrṇe tvapi kāle vai yā śaucatvamupāgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुलस्त्य उवाच । इत्येवमुक्त्वा तान् बालान् परिसान्त्व्य दितिः स्वयम् । देवाराज्ञा सहैतांस्तु प्रेषयामास भामिनि

pulastya uvāca / ityevamuktvā tān bālān parisāntvya ditiḥ svayam / devārājñā sahaitāṃstu preṣayāmāsa bhāmini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पुरा स्वानपि सोदरान् स गर्भस्थितानुज्जरितुं भयार्तः । बिभेद वज्रेण ततः स गोत्रभित् ख्यातो महर्षे भगवान् महेन्द्रः

evaṃ purā svānapi sodarān sa garbhasthitānujjarituṃ bhayārtaḥ / bibheda vajreṇa tataḥ sa gotrabhit khyāto maharṣe bhagavān mahendraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.