इति श्रीवामनपुराणे अष्टचत्वारिंशो ऽध्यायः पुलस्त्य उवाच । ततो गतेषु देवेषु ब्रह्मलोकं प्रति द्विज । त्रैलोक्यं पालयामास बलिर्धर्मान्वितः सदा
iti śrīvāmanapurāṇe aṣṭacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ pulastya uvāca / tato gateṣu deveṣu brahmalokaṃ prati dvija / trailokyaṃ pālayāmāsa balirdharmānvitaḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलिस्तदा धर्मयुतं जगद् दृष्ट्वा कृते यथा । ब्रह्माणं शरणं भेजे स्वभावस्य निषेणात्
kalistadā dharmayutaṃ jagad dṛṣṭvā kṛte yathā / brahmāṇaṃ śaraṇaṃ bheje svabhāvasya niṣeṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गत्वा स ददृशे देवं सेन्द्रैर्देवैः समन्वितम् । स्वदीप्त्या द्योतयन्तं च स्वदेशं ससुरासुरम्
gatvā sa dadṛśe devaṃ sendrairdevaiḥ samanvitam / svadīptyā dyotayantaṃ ca svadeśaṃ sasurāsuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणिपत्य तमाहाथ तिष्यो ब्रह्माणमीश्वरम् । मम स्वभावो बलिना नाशितो देवसत्तम
praṇipatya tamāhātha tiṣyo brahmāṇamīśvaram / mama svabhāvo balinā nāśito devasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं प्राह भगवान् योगी स्वभावं जगतो ऽपि हि । न केवलं हि भवतो हृतं तेन बलीयसा
taṃ prāha bhagavān yogī svabhāvaṃ jagato 'pi hi / na kevalaṃ hi bhavato hṛtaṃ tena balīyasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पश्यस्व तिष्य देवेन्द्रं वरुणं च समारुतम् । भास्करो ऽपि हि दीनत्वं प्रयातो हि बलाद् बलेः
paśyasva tiṣya devendraṃ varuṇaṃ ca samārutam / bhāskaro 'pi hi dīnatvaṃ prayāto hi balād baleḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तस्य कश्चित् त्रैलोक्ये प्रतिषेद्धास्ति कर्मणः । ऋते सहस्रं शिरसं हरिं दशशताङ्घ्रिकम्
na tasya kaścit trailokye pratiṣeddhāsti karmaṇaḥ / ṛte sahasraṃ śirasaṃ hariṃ daśaśatāṅghrikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
म भूमिं च तथा नाकं राज्यं लक्ष्मीं यसो ऽव्ययः । समाहरिष्यति बलेः कर्तुः सद्धर्मगोचरम्
ma bhūmiṃ ca tathā nākaṃ rājyaṃ lakṣmīṃ yaso 'vyayaḥ / samāhariṣyati baleḥ kartuḥ saddharmagocaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवमुक्तो देवेन ब्रह्मणा कलिरव्ययः । दीनान् दृष्ट्वा स शक्रादीन् विभीतकवनं गतः
ityevamukto devena brahmaṇā kaliravyayaḥ / dīnān dṛṣṭvā sa śakrādīn vibhītakavanaṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतः प्रावर्त्तत तदा कलेर्नासात् जगत्त्रये । धर्मो ऽभवच्चतुष्पादश्चातुर्वर्ण्ये ऽपि नारद
kṛtaḥ prāvarttata tadā kalernāsāt jagattraye / dharmo 'bhavaccatuṣpādaścāturvarṇye 'pi nārada
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तपो ऽहिंसा च सत्यं च शौचमिन्द्रियनिग्रहः । दया दानं त्वानृशंस्यं शुश्रुषा यज्ञकर्म च
tapo 'hiṃsā ca satyaṃ ca śaucamindriyanigrahaḥ / dayā dānaṃ tvānṛśaṃsyaṃ śuśruṣā yajñakarma ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतानि सर्वजगतः परिव्याप्य स्थितानि हि । बलिना बलवान् ब्रह्मन् तिष्यो ऽपि हि कृतः कृतः
etāni sarvajagataḥ parivyāpya sthitāni hi / balinā balavān brahman tiṣyo 'pi hi kṛtaḥ kṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वधर्मस्थायिनो वर्णा ह्याश्रमांश्चाविश्न् द्विजाः । प्रजापालनधर्मस्थाः सदैव मनुजर्षभाः
svadharmasthāyino varṇā hyāśramāṃścāviśn dvijāḥ / prajāpālanadharmasthāḥ sadaiva manujarṣabhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्मोत्तरे वर्तमाने ब्रह्मन्नस्मिञ्जगत्त्रये । त्रैलोक्यलक्ष्मीर्वरदा त्वायाता दानवेश्वरम्
dharmottare vartamāne brahmannasmiñjagattraye / trailokyalakṣmīrvaradā tvāyātā dānaveśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामागतां निरीक्ष्यैव सहस्राक्षश्रियं बलिः । पप्रच्छ कासि मां ब्रूहि केनास्यर्थेन चागता
tāmāgatāṃ nirīkṣyaiva sahasrākṣaśriyaṃ baliḥ / papraccha kāsi māṃ brūhi kenāsyarthena cāgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा तद्वचनमाकर्ण्य प्राह श्रीः पद्ममालिनी । बले शृणुष्व यास्मि त्वामायाता महिषि बलात्
sā tadvacanamākarṇya prāha śrīḥ padmamālinī / bale śṛṇuṣva yāsmi tvāmāyātā mahiṣi balāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रमेयबलो देवो यो ऽसौ चक्रगदाधरः । तेन त्यक्तस्तु मघवा ततो ऽहं त्वामिहागता
aprameyabalo devo yo 'sau cakragadādharaḥ / tena tyaktastu maghavā tato 'haṃ tvāmihāgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स निर्ममे युवतयश्चास्रो रूपसंयुताः । श्वेताम्बरधरा चैव श्वेतस्रगनुलेपना
sa nirmame yuvatayaścāsro rūpasaṃyutāḥ / śvetāmbaradharā caiva śvetasraganulepanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतवृन्दारकारूढा सत्त्वाढ्या श्वेतविग्रहा । रक्ताम्बरधरा चान्या रक्तस्रगनुलेपना
śvetavṛndārakārūḍhā sattvāḍhyā śvetavigrahā / raktāmbaradharā cānyā raktasraganulepanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्तवाजिसामारूढा रक्ताङ्गी राजसी हि सा । पीताम्बरा पीरवर्णा पीतमाल्यानुलेपना
raktavājisāmārūḍhā raktāṅgī rājasī hi sā / pītāmbarā pīravarṇā pītamālyānulepanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सौवर्णस्यन्दनचरा तामसं गुणमाश्रिता । नीलाम्बरा नीमाल्या नीलगन्धामनुलेपना
sauvarṇasyandanacarā tāmasaṃ guṇamāśritā / nīlāmbarā nīmālyā nīlagandhāmanulepanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलवृषसमारूढा त्रिगुणा सा प्रकीर्तिता । या सा श्वेताम्भरा श्वेता सत्त्वाढ्या कुञ्जरस्थिता
nīlavṛṣasamārūḍhā triguṇā sā prakīrtitā / yā sā śvetāmbharā śvetā sattvāḍhyā kuñjarasthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा ब्रह्माणं समायाता चन्द्रं चन्द्रानुगानपि । या रक्ता रक्तवसना वाजिस्था रजसान्विता
sā brahmāṇaṃ samāyātā candraṃ candrānugānapi / yā raktā raktavasanā vājisthā rajasānvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तां प्रादाद् देवराजाय मनेव तत्समेषु च । पीताम्बरा या सुभगा रथस्था कनकप्रभा
tāṃ prādād devarājāya maneva tatsameṣu ca / pītāmbarā yā subhagā rathasthā kanakaprabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रजापतिभ्यस्तां प्रादात् शुक्राय च विशःसु च । नीलवस्त्रालिसदृशी या चुर्थी वृषस्थिता
prajāpatibhyastāṃ prādāt śukrāya ca viśaḥsu ca / nīlavastrālisadṛśī yā curthī vṛṣasthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा दानवान् नैऋतांश् च शूद्रान् विद्याधरानपि । विप्राद्याः श्वेतरूपां तां कथयन्ति सरस्वतीम्
sā dānavān naiṛtāṃś ca śūdrān vidyādharānapi / viprādyāḥ śvetarūpāṃ tāṃ kathayanti sarasvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तुवन्ति ब्रह्मणा सार्धं मखे मन्त्रादिभिः सदा । क्षत्रिया रक्तवर्णां तां जयश्रीमिति शंसिरे
stuvanti brahmaṇā sārdhaṃ makhe mantrādibhiḥ sadā / kṣatriyā raktavarṇāṃ tāṃ jayaśrīmiti śaṃsire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा चेन्द्रेणासुरश्रेष्ठ मनुना च यशस्विनी । वैश्यास्तां पीतवसनां कनकाङ्गीं सदैव हि
sā cendreṇāsuraśreṣṭha manunā ca yaśasvinī / vaiśyāstāṃ pītavasanāṃ kanakāṅgīṃ sadaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तुवन्ति लक्ष्मीमित्येवं प्रजापालास्तथैव हि । शूद्रास्तां नीलवर्णाङ्गीं स्तुवन्ति च सुभक्तितः
stuvanti lakṣmīmityevaṃ prajāpālāstathaiva hi / śūdrāstāṃ nīlavarṇāṅgīṃ stuvanti ca subhaktitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रिया देवीति नाम्ना तां समं दैत्यैश्च राक्षसैः । एवं विभक्तास्ता नार्यस्तेन देवेन चक्रिणा
śriyā devīti nāmnā tāṃ samaṃ daityaiśca rākṣasaiḥ / evaṃ vibhaktāstā nāryastena devena cakriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतासां च स्वरूपस्तास्तिष्ठन्ति निधयो ऽव्ययाः । इतिहासपुराणानि वेदाः साङ्गास्तथोक्तयः
etāsāṃ ca svarūpastāstiṣṭhanti nidhayo 'vyayāḥ / itihāsapurāṇāni vedāḥ sāṅgāstathoktayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुःषष्टिकलाः श्वेता महापद्मो निधिः स्थितः । मुक्तासुवर्णरजतं रथाश्वगजभूषणम्
catuḥṣaṣṭikalāḥ śvetā mahāpadmo nidhiḥ sthitaḥ / muktāsuvarṇarajataṃ rathāśvagajabhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शस्त्रास्त्रादिकवस्त्राणि रक्ता पद्मो निधिः स्मृतः । गोमहिष्यः खरोष्ट्रं च सुवर्णाम्बरभूमयः
śastrāstrādikavastrāṇi raktā padmo nidhiḥ smṛtaḥ / gomahiṣyaḥ kharoṣṭraṃ ca suvarṇāmbarabhūmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओषध्यः पशवः पीता महानीलो निधिः स्थितः । सर्वासामपि जातीनां जातिरेका प्रतिष्ठिता
oṣadhyaḥ paśavaḥ pītā mahānīlo nidhiḥ sthitaḥ / sarvāsāmapi jātīnāṃ jātirekā pratiṣṭhitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्येषामपि संहर्त्री नीला शङ्खो निधिः स्थितः । एतासु संस्थितानां च यानि रूपाणि दानव । भवन्ति सुरुषाणां वै तान् विबोध वदामि ते
anyeṣāmapi saṃhartrī nīlā śaṅkho nidhiḥ sthitaḥ / etāsu saṃsthitānāṃ ca yāni rūpāṇi dānava / bhavanti suruṣāṇāṃ vai tān vibodha vadāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यशौचाभिसंयुक्ता मखदानोत्सवे रताः । भवन्ति दावनपते महापद्माश्रिता नराः
satyaśaucābhisaṃyuktā makhadānotsave ratāḥ / bhavanti dāvanapate mahāpadmāśritā narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्विनः सुभगा दृप्ता मानिनो बहुदक्षिणाः । सर्वसामान्यसुखिनो नराः पद्माश्रिताः स्मृताः
yajvinaḥ subhagā dṛptā mānino bahudakṣiṇāḥ / sarvasāmānyasukhino narāḥ padmāśritāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यानृतसमायुक्ता दानाहरणदक्षिणाः । न्यायान्यायव्ययोपेता महानीलाश्रिता नराः
satyānṛtasamāyuktā dānāharaṇadakṣiṇāḥ / nyāyānyāyavyayopetā mahānīlāśritā narāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नास्तिकाः शौचरहिताः कृपणा भोगवर्जिताः । स्तेयानृतकथायुक्ता नराः शङ्खश्रिता बले
nāstikāḥ śaucarahitāḥ kṛpaṇā bhogavarjitāḥ / steyānṛtakathāyuktā narāḥ śaṅkhaśritā bale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येवं कथितस्तुभ्यं तेषां दानव निर्णयः
ityevaṃ kathitastubhyaṃ teṣāṃ dānava nirṇayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहं सा रागिणी नाम जायश्रीस्त्वामुपागता । ममास्ति दावनपते प्रतिज्ञा साधुसंमता
ahaṃ sā rāgiṇī nāma jāyaśrīstvāmupāgatā / mamāsti dāvanapate pratijñā sādhusaṃmatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाश्रयामि शौर्यढ्यं न च क्लीबं कथञ्चन । न चास्ति भवतस्तुल्यो त्रैलोक्ये ऽपि बलाधिकः
samāśrayāmi śauryaḍhyaṃ na ca klībaṃ kathañcana / na cāsti bhavatastulyo trailokye 'pi balādhikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वया बलविभूत्या हि प्रीतिर्मे जनिता ध्रुवा । यत्त्वया युधि विक्रम्य देवराजो विनिर्जितः
tvayā balavibhūtyā hi prītirme janitā dhruvā / yattvayā yudhi vikramya devarājo vinirjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतो मम परा प्रीतिर्जाता दानव शाश्वती । दृष्ट्वा ते परमं सत्त्वं सर्वेभ्यो ऽपि बलाधिकम्
ato mama parā prītirjātā dānava śāśvatī / dṛṣṭvā te paramaṃ sattvaṃ sarvebhyo 'pi balādhikam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शौण्डीर्यमानिनं वीरं ततो ऽहं स्वयमागता । नाश्चर्य दानवश्रेष्ठ हिरण्यकशिपोः कुले
śauṇḍīryamāninaṃ vīraṃ tato 'haṃ svayamāgatā / nāścarya dānavaśreṣṭha hiraṇyakaśipoḥ kule
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसूतस्यासुरेन्द्रस्य तव कर्म यदीदृशम् । विशेषितस्त्वया राजन् दैतेयः प्रपितामहः
prasūtasyāsurendrasya tava karma yadīdṛśam / viśeṣitastvayā rājan daiteyaḥ prapitāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विजितं विक्रमाद् येन त्रैलोक्यं वै परैर्हृतम् । इत्येवमुक्त्वा वचनं दानवैन्द्रं तदा बलिम्
vijitaṃ vikramād yena trailokyaṃ vai parairhṛtam / ityevamuktvā vacanaṃ dānavaindraṃ tadā balim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयश्रीश्चन्द्रवदना प्रविष्टाद्योतयच्छुभा । तस्यां चाथ प्रविष्टायां विधवा इव योषितः
jayaśrīścandravadanā praviṣṭādyotayacchubhā / tasyāṃ cātha praviṣṭāyāṃ vidhavā iva yoṣitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समाश्रयन्ति बलिनं ह्रीश्रीधीधृतिकीर्त्तयः । प्रभा मतिः श्रमा भूतिर्विद्या नीतिर्दया तथा
samāśrayanti balinaṃ hrīśrīdhīdhṛtikīrttayaḥ / prabhā matiḥ śramā bhūtirvidyā nītirdayā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुतिः स्मृतिर्धृतिः कीर्तिर्मूर्तिः शान्ति क्रियान्विताः । पुष्टिस्तुष्टी रुचिस्त्वन्या तथा सत्त्वाश्रिता गुणाः । ताः सर्वा बलिमाश्रित्य व्यश्राम्यन्त यथासुखम्
śrutiḥ smṛtirdhṛtiḥ kīrtirmūrtiḥ śānti kriyānvitāḥ / puṣṭistuṣṭī rucistvanyā tathā sattvāśritā guṇāḥ / tāḥ sarvā balimāśritya vyaśrāmyanta yathāsukham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं गुणो ऽभृद् दनुपुङ्गवो ऽसौ बलिर्महात्मा शुभबुद्धिरात्मवान् । यज्वा तपस्वी मृदुरेव सत्यवाक् दाता विभर्ता स्वजनाभिगोप्ता
evaṃ guṇo 'bhṛd danupuṅgavo 'sau balirmahātmā śubhabuddhirātmavān / yajvā tapasvī mṛdureva satyavāk dātā vibhartā svajanābhigoptā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिविष्टपं शासति दानवेन्द्रे नासीन् क्षुधार्तो मलिनो न दीनः । सदोज्ज्वलो धर्मरतो ऽथ दान्तः कामोपभोक्ता मनुजो ऽपि जातः
triviṣṭapaṃ śāsati dānavendre nāsīn kṣudhārto malino na dīnaḥ / sadojjvalo dharmarato 'tha dāntaḥ kāmopabhoktā manujo 'pi jātaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.