Vamana-Purana, Saromahatmya 10

इति श्रीवामनपुराणे सरोमाहात्म्ये नवमो ऽध्यायः लोमहर्षण उवाच । सपर्वतवनामुर्वीं दृष्ट्वा संक्षुभितां बलिः । पप्रच्छोशनसं शुक्रं प्रणिपत्य कृताञ्जलिः

iti śrīvāmanapurāṇe saromāhātmye navamo 'dhyāyaḥ lomaharṣaṇa uvāca / saparvatavanāmurvīṃ dṛṣṭvā saṃkṣubhitāṃ baliḥ / papracchośanasaṃ śukraṃ praṇipatya kṛtāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आचार्य क्षोभमायाति साब्धिभूमिधरा मही । कस्माच्च नासुरान् भागान् प्रतिगृह्णन्ति वह्नयः

ācārya kṣobhamāyāti sābdhibhūmidharā mahī / kasmācca nāsurān bhāgān pratigṛhṇanti vahnayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति पृष्टो ऽथ बलिना काव्यो वेदविदां वरः । उवाच दैत्याधिपतिं चिरं ध्यात्वा महामतिः

iti pṛṣṭo 'tha balinā kāvyo vedavidāṃ varaḥ / uvāca daityādhipatiṃ ciraṃ dhyātvā mahāmatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अवतीर्णो जगद्योनिः कश्यपस्य गृहे हरिः । वामनेनेह रूपेण परमात्मा सनातनः

avatīrṇo jagadyoniḥ kaśyapasya gṛhe hariḥ / vāmaneneha rūpeṇa paramātmā sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स नूनं यज्ञमायाति तव दानवपुङ्गव । तत्पादन्यासविक्षोभादियं प्रचलिता मही

sa nūnaṃ yajñamāyāti tava dānavapuṅgava / tatpādanyāsavikṣobhādiyaṃ pracalitā mahī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कम्पन्ते गिरयश्चेमे क्षुभिता मकरालयाः । नेयं भूतपतिं भूमिः समर्था वोढुमीश्वरम्

kampante girayaśceme kṣubhitā makarālayāḥ / neyaṃ bhūtapatiṃ bhūmiḥ samarthā voḍhumīśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदेवासुरगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगा । अनेनैव धृता भूमिरापो ऽग्निः पवनो नभः । धारयत्यखिलान् देवान् मनुष्यांश्च महासुरान्

sadevāsuragandharvā yakṣarākṣasapannagā / anenaiva dhṛtā bhūmirāpo 'gniḥ pavano nabhaḥ / dhārayatyakhilān devān manuṣyāṃśca mahāsurān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयमस्य जगद्धातुर्माया कृष्णस्य गह्वरी । धार्यधारकभावेन यया संपीडितं जगत्

iyamasya jagaddhāturmāyā kṛṣṇasya gahvarī / dhāryadhārakabhāvena yayā saṃpīḍitaṃ jagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्सन्निधानादसुरा न भागार्हाः सुरद्विषः । भुञ्जते नासुरान् भागानपि तेन त्रयो ऽग्नयः

tatsannidhānādasurā na bhāgārhāḥ suradviṣaḥ / bhuñjate nāsurān bhāgānapi tena trayo 'gnayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्रस्य वचनं श्रुत्वा हृष्टरोमाब्रवीद् बलिः । धन्यो ऽहं कृतपुण्यश्च यन्मे यज्ञपतिः स्वयम् । यज्ञमभ्यागतो ब्रह्मन् मत्तः को ऽन्यो ऽधिकः पुमान्

śukrasya vacanaṃ śrutvā hṛṣṭaromābravīd baliḥ / dhanyo 'haṃ kṛtapuṇyaśca yanme yajñapatiḥ svayam / yajñamabhyāgato brahman mattaḥ ko 'nyo 'dhikaḥ pumān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं योगिनः सदोद्युक्ताः परमात्मानमव्ययम् । द्रष्टुमिच्छन्ति देवो ऽसौ ममाध्वरमुपेष्यति । यन्मयाचार्य कर्तव्यं तन्ममादेष्टुमर्हसि

yaṃ yoginaḥ sadodyuktāḥ paramātmānamavyayam / draṣṭumicchanti devo 'sau mamādhvaramupeṣyati / yanmayācārya kartavyaṃ tanmamādeṣṭumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्र उवाच यज्ञभागभुजो देवा वेदप्रामाण्यतो ऽसुर । त्वया तु दानवा दैत्य यज्ञभागभुजः कृताः

śukra uvāca yajñabhāgabhujo devā vedaprāmāṇyato 'sura / tvayā tu dānavā daitya yajñabhāgabhujaḥ kṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं च देवः सत्त्वस्थः करोति स्थितिपालनम् । विसृष्टं च तथायं च स्वयमत्ति प्रजाः प्रभुः

ayaṃ ca devaḥ sattvasthaḥ karoti sthitipālanam / visṛṣṭaṃ ca tathāyaṃ ca svayamatti prajāḥ prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवांस्तु वन्दी भविता नूनं विष्णुः स्थितौ स्थितः । विदित्वैवं महाभागा कुरु यत् ते मनोगतम्

bhavāṃstu vandī bhavitā nūnaṃ viṣṇuḥ sthitau sthitaḥ / viditvaivaṃ mahābhāgā kuru yat te manogatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयास्य दैत्याधिपते क्वल्पके ऽपि हि वस्तुनि । प्रतिज्ञा नैव वोढव्या वाच्यं साम तथाफलम्

tvayāsya daityādhipate kvalpake 'pi hi vastuni / pratijñā naiva voḍhavyā vācyaṃ sāma tathāphalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतकृत्यस्य देवस्य देवार्थं चैव कुर्वतः । अलं दद्यां धनं देवे त्वेतद्वाच्यं तु याचतः । कृष्णस्य देवभूत्यर्थ प्रवृत्तस्य महासुर

kṛtakṛtyasya devasya devārthaṃ caiva kurvataḥ / alaṃ dadyāṃ dhanaṃ deve tvetadvācyaṃ tu yācataḥ / kṛṣṇasya devabhūtyartha pravṛttasya mahāsura

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलिरुवाच ब्रह्मन् कथमहं ब्रूयामन्येनापि हि याचितः । नास्तीति किमु देवस्य संसाकस्याघहारिणः

baliruvāca brahman kathamahaṃ brūyāmanyenāpi hi yācitaḥ / nāstīti kimu devasya saṃsākasyāghahāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रतोपवासैर्विविधैर् यः प्रभुर्गृह्यते हरिः । स मे वक्ष्यति देहीति गोविन्दःकिमतो ऽधिकम्

vratopavāsairvividhair yaḥ prabhurgṛhyate hariḥ / sa me vakṣyati dehīti govindaḥkimato 'dhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदर्थं सुमहारम्भा दमशौचगुणान्वितैः । यज्ञा क्रियन्ते यज्ञेशः स मे देहीति वक्ष्यति

yadarthaṃ sumahārambhā damaśaucaguṇānvitaiḥ / yajñā kriyante yajñeśaḥ sa me dehīti vakṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्साधु सुकृतं कर्म तपः सुचरितं चनः । यन्मा देहीति विश्वेशः स्वयमेव वदिष्यति

tatsādhu sukṛtaṃ karma tapaḥ sucaritaṃ canaḥ / yanmā dehīti viśveśaḥ svayameva vadiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्तीत्यहं गुरो वक्ष्ये तमभ्यागतमीश्वरम् । प्राणत्यागं करिष्ये ऽहं न तु नास्ति जने क्वचित्

nāstītyahaṃ guro vakṣye tamabhyāgatamīśvaram / prāṇatyāgaṃ kariṣye 'haṃ na tu nāsti jane kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्तीति यन्मया नोक्तमन्येषामपि याचताम् । वक्ष्यामि कथमायाते तदद्य चामरे ऽच्युते

nāstīti yanmayā noktamanyeṣāmapi yācatām / vakṣyāmi kathamāyāte tadadya cāmare 'cyute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लाघ्य एव हि वीराणां दानाच्चापत्समागमः । न बाधाकारि यद्दानं तदङ्गं बलवत् स्मृतम्

ślāghya eva hi vīrāṇāṃ dānāccāpatsamāgamaḥ / na bādhākāri yaddānaṃ tadaṅgaṃ balavat smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मद्राज्ये नासुखी कश्चिन्न दरिद्रो न चातुरः । न दुःखितो न चोब्दिग्नो न शमादिविवर्जितः

madrājye nāsukhī kaścinna daridro na cāturaḥ / na duḥkhito na cobdigno na śamādivivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृष्टस्तुष्टः सुगन्धी च तृप्तः सर्वसुखान्वितः । जनः सर्वो महाभाग किमुताहं सदा सुखी

hṛṣṭastuṣṭaḥ sugandhī ca tṛptaḥ sarvasukhānvitaḥ / janaḥ sarvo mahābhāga kimutāhaṃ sadā sukhī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्विशिष्टमत्राहं दानबीजफलं लभे । विदितं मुनिशार्दुल मयैतत् त्वन्मुखाच्छ्रुतम्

etadviśiṣṭamatrāhaṃ dānabījaphalaṃ labhe / viditaṃ muniśārdula mayaitat tvanmukhācchrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्प्रसादपरो नूनं यज्ञेनाराधितो हिरः । मम दानमवाप्यासौ पुष्णाति यदि देवताः

matprasādaparo nūnaṃ yajñenārādhito hiraḥ / mama dānamavāpyāsau puṣṇāti yadi devatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद्बीजवरे दानबीजं पतति चेद् गुरौ । जनार्दने महापात्रे किं न प्राप्तं ततो मया

etadbījavare dānabījaṃ patati ced gurau / janārdane mahāpātre kiṃ na prāptaṃ tato mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विशिष्टं मम तद्दानं परितुष्टाश्च देवताः । उवभोगाच्छतगुणं दानं सुखकरं स्मृतम्

viśiṣṭaṃ mama taddānaṃ parituṣṭāśca devatāḥ / uvabhogācchataguṇaṃ dānaṃ sukhakaraṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्प्रसादपरो नूनं जज्ञेनाराधितो हरिः । तेनाभ्येति न संदेहो दर्शनादुपकारकृत्

matprasādaparo nūnaṃ jajñenārādhito hariḥ / tenābhyeti na saṃdeho darśanādupakārakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ कोपेन चाभ्येति देवभागोपरोधतः । मां निहन्तुं ततो हि स्याद् वधः श्लाघ्यतरो ऽच्युतात्

atha kopena cābhyeti devabhāgoparodhataḥ / māṃ nihantuṃ tato hi syād vadhaḥ ślāghyataro 'cyutāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतज्ज्ञात्वा मुनिश्रेष्ठ दानविघ्नाकरेण मे । नैव भाव्यं जगन्नाथे गोविन्दे समुपस्थिते

etajjñātvā muniśreṣṭha dānavighnākareṇa me / naiva bhāvyaṃ jagannāthe govinde samupasthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोमहर्षण उवाच इत्येवं वदतस्तस्य प्राप्तस्तत्र जनार्दनः । सर्वदेवमयो ऽतिन्त्यो मायावामनरूपधृक्

lomaharṣaṇa uvāca ityevaṃ vadatastasya prāptastatra janārdanaḥ / sarvadevamayo 'tintyo māyāvāmanarūpadhṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा यज्ञवाटं तु प्रविष्टमसुराः प्रभुम् । जग्मुः प्रभावतः क्षोभं तेजसा तस्य निष्प्रभाः

taṃ dṛṣṭvā yajñavāṭaṃ tu praviṣṭamasurāḥ prabhum / jagmuḥ prabhāvataḥ kṣobhaṃ tejasā tasya niṣprabhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जेषुश्च मुनयस्तत्र ये समेता महाध्वरे । वसिष्ठो गाधिजो गर्गो अन्ये च मुनिसत्तमाः

jeṣuśca munayastatra ye sametā mahādhvare / vasiṣṭho gādhijo gargo anye ca munisattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलिश्चैवाखिलं जन्म मेने शफलमात्मनः । ततः संक्षोभमापन्नो न कश्चित् किञ्चिदुक्तवान्

baliścaivākhilaṃ janma mene śaphalamātmanaḥ / tataḥ saṃkṣobhamāpanno na kaścit kiñciduktavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकं देवदेवेशं पूजयामास तेजसा । अथासुरपति प्रह्वं दृष्ट्वा मुनिवराश्च तान्

pratyekaṃ devadeveśaṃ pūjayāmāsa tejasā / athāsurapati prahvaṃ dṛṣṭvā munivarāśca tān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवदेवपतिः साक्षाद् विष्णुर्वामनरूपधृक् । तुष्टाव यज्ञं वह्निं च यजमानमथार्चितः । यज्ञकर्माधिकारस्थान् सदस्यान् द्रव्यसंपदम्

devadevapatiḥ sākṣād viṣṇurvāmanarūpadhṛk / tuṣṭāva yajñaṃ vahniṃ ca yajamānamathārcitaḥ / yajñakarmādhikārasthān sadasyān dravyasaṃpadam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदस्याः पात्रमखिलं वामनं प्रति तत्क्षणात् । यज्ञवाटस्थितं विप्राः साधु साध्वित्युदीरयन्

sadasyāḥ pātramakhilaṃ vāmanaṃ prati tatkṣaṇāt / yajñavāṭasthitaṃ viprāḥ sādhu sādhvityudīrayan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स चार्घमादाय बलिः प्रोद्भूतपुलकस्तदा । पूजयामास गोविन्दं प्राह चेदं महासुरः

sa cārghamādāya baliḥ prodbhūtapulakastadā / pūjayāmāsa govindaṃ prāha cedaṃ mahāsuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलिरुवाच सुवर्णरत्नसंघातो गजाश्वसमितिस्तथा । स्त्रियो वस्त्राण्यलङ्कारान् गावो ग्रामाश्च पुष्कलाः

baliruvāca suvarṇaratnasaṃghāto gajāśvasamitistathā / striyo vastrāṇyalaṅkārān gāvo grāmāśca puṣkalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वे च सरला पृथ्वी भवतो वा यदीप्सितम् । तद् ददासि वृणुष्वेष्टं ममार्थाः सन्ति ते प्रियाः

sarve ca saralā pṛthvī bhavato vā yadīpsitam / tad dadāsi vṛṇuṣveṣṭaṃ mamārthāḥ santi te priyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्तो दैत्यपतिना प्रीतिगर्भान्वितं वचः । प्राह सस्मितगम्भीरं भगवान् वामनाकृतिः

ityukto daityapatinā prītigarbhānvitaṃ vacaḥ / prāha sasmitagambhīraṃ bhagavān vāmanākṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममाग्निशरणार्थाय देहि राजन् पदत्रयम् । सुवर्णग्रामरत्नादि तदर्थिभ्यः प्रदीयताम्

mamāgniśaraṇārthāya dehi rājan padatrayam / suvarṇagrāmaratnādi tadarthibhyaḥ pradīyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलिरुवाच त्रिभिः प्रयोजनं किं ते पदैः पदवतां वर । शतं शतसहस्रं वा पदानां मार्गतां भवान्

baliruvāca tribhiḥ prayojanaṃ kiṃ te padaiḥ padavatāṃ vara / śataṃ śatasahasraṃ vā padānāṃ mārgatāṃ bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवामन उवाच एतावता दैत्यपते कृतकृत्यो ऽस्मि मार्गणे । अन्येषामर्थिनां वित्तमिच्छया दास्यते भवान्

śrīvāmana uvāca etāvatā daityapate kṛtakṛtyo 'smi mārgaṇe / anyeṣāmarthināṃ vittamicchayā dāsyate bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच्छ्रुत्वा तु गदितं वामनस्य महात्मनः । वाचयामास वै तस्मै वामनाय महात्मने

etacchrutvā tu gaditaṃ vāmanasya mahātmanaḥ / vācayāmāsa vai tasmai vāmanāya mahātmane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाणौ तु पतिते तोये वामनो ऽभूदवामनः । सर्वेदेवमयं रूपं दर्शयामास तत्क्षणात्

pāṇau tu patite toye vāmano 'bhūdavāmanaḥ / sarvedevamayaṃ rūpaṃ darśayāmāsa tatkṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्त्रसूर्यौ तु नयने द्यौः शिरश्चरणौ क्षितिः । पादाङ्गुल्यः पिशाचास्तु हस्ताङ्गुल्यश्च गुह्यकाः

cantrasūryau tu nayane dyauḥ śiraścaraṇau kṣitiḥ / pādāṅgulyaḥ piśācāstu hastāṅgulyaśca guhyakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वेदेवाश्च जानुस्था जङ्घे साध्याः सुरोत्तमाः । यक्षा नखेषु संभूता रेखास्वप्सरसस्तथा

viśvedevāśca jānusthā jaṅghe sādhyāḥ surottamāḥ / yakṣā nakheṣu saṃbhūtā rekhāsvapsarasastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्टिरृक्षाण्यशेषाणि केशाः सूर्याशवः प्रभोः । तारका रोमकूपाणि रोमेषु च महर्षयः

dṛṣṭirṛkṣāṇyaśeṣāṇi keśāḥ sūryāśavaḥ prabhoḥ / tārakā romakūpāṇi romeṣu ca maharṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाहवो विदिशस्तस्य दिशः श्रोत्रे महात्मनः । अश्विनौ श्रवणे तस्य नासा वायुर्महात्मनः

bāhavo vidiśastasya diśaḥ śrotre mahātmanaḥ / aśvinau śravaṇe tasya nāsā vāyurmahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसादे चन्द्रमा देवो मनो धर्मः समाश्रितः । सत्यमस्याभवद् वाणी जिह्वा देवी सरस्वती

prasāde candramā devo mano dharmaḥ samāśritaḥ / satyamasyābhavad vāṇī jihvā devī sarasvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीवादितिर्देवमाता विद्यास्तद्वलयस्तथा । स्वर्गद्वारमभून्मैत्रं त्वष्टा पूषा च वै भ्रुवौ

grīvāditirdevamātā vidyāstadvalayastathā / svargadvāramabhūnmaitraṃ tvaṣṭā pūṣā ca vai bhruvau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखे वैश्वानरश्चास्य वृषणौ तु प्रजापतिः । हृदयं च परं ब्रह्म पुंस्त्वं वै कश्यपो मुनिः

mukhe vaiśvānaraścāsya vṛṣaṇau tu prajāpatiḥ / hṛdayaṃ ca paraṃ brahma puṃstvaṃ vai kaśyapo muniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृष्ठे ऽस्य वसवो देवा मरुतः सर्वसंधिषु । वक्षस्थले तथा रुद्रो धैर्ये चास्य महार्णवः

pṛṣṭhe 'sya vasavo devā marutaḥ sarvasaṃdhiṣu / vakṣasthale tathā rudro dhairye cāsya mahārṇavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदरे चास्य गन्धर्वा मरुतश्च महाबलाः । लक्ष्मीर्मेधा धृतिः कान्तिः सर्वविद्याश्च वै कटिः

udare cāsya gandharvā marutaśca mahābalāḥ / lakṣmīrmedhā dhṛtiḥ kāntiḥ sarvavidyāśca vai kaṭiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वज्योतींषि यानीह तपश्च परमं महत् । तस्य देवाधिदेवस्य तेजः प्रोद्भूतमुत्तमम्

sarvajyotīṃṣi yānīha tapaśca paramaṃ mahat / tasya devādhidevasya tejaḥ prodbhūtamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तनौ कुक्षिषु वेदाश्च जानुनी च महामखाः । इष्टयः पशवश्चास्य द्विजानां चेष्टितानि च

tanau kukṣiṣu vedāśca jānunī ca mahāmakhāḥ / iṣṭayaḥ paśavaścāsya dvijānāṃ ceṣṭitāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य देवमयं रूपं दृष्ट्वा विष्णोर्महात्मनः । उपसर्पन्ति ते दैत्याः पतङ्गा इव पावकम्

tasya devamayaṃ rūpaṃ dṛṣṭvā viṣṇormahātmanaḥ / upasarpanti te daityāḥ pataṅgā iva pāvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिक्षुरस्तु महादैत्यः पादाङ्गुष्ठं गृहीतवान् । दन्ताभ्यां तस्य वै ग्रीवामङ्गुष्ठेनाहनद्धरिः

cikṣurastu mahādaityaḥ pādāṅguṣṭhaṃ gṛhītavān / dantābhyāṃ tasya vai grīvāmaṅguṣṭhenāhanaddhariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमथ्य सर्वानसुरान् पादहस्ततलैर्विभुः । कृत्वा रूपं महाकायं संजहाराशु मेदिनीम्

pramathya sarvānasurān pādahastatalairvibhuḥ / kṛtvā rūpaṃ mahākāyaṃ saṃjahārāśu medinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य विक्रमतो भूमिं चन्द्रादित्यौ स्तनान्तरे । नभो विक्रममाणस्य सक्थिदेशे स्थितावुभौ

tasya vikramato bhūmiṃ candrādityau stanāntare / nabho vikramamāṇasya sakthideśe sthitāvubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परं विक्रममाणस्य जानुमूले प्रभाकरौ । विष्णोरास्तां स्थितस्यैतौ देवपालनकर्मणि

paraṃ vikramamāṇasya jānumūle prabhākarau / viṣṇorāstāṃ sthitasyaitau devapālanakarmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जित्वा लोकत्रयं तांश्च हत्वा चासुरपुङ्गवान् । पुरन्दराय त्रैलोक्यं ददौ विष्णुरुरुक्रमः

jitvā lokatrayaṃ tāṃśca hatvā cāsurapuṅgavān / purandarāya trailokyaṃ dadau viṣṇururukramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुतलं नाम पातालमधस्ताद्वसुधातलात् । बलेर्दत्तं भगवता विष्णुना प्रभविष्णुना

sutalaṃ nāma pātālamadhastādvasudhātalāt / balerdattaṃ bhagavatā viṣṇunā prabhaviṣṇunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दैत्यैश्वरं प्राह विष्णुः सर्वेश्वरेश्वरः । यत् त्वया सलिलं दत्तं गृहीतं पाणिना मया

atha daityaiśvaraṃ prāha viṣṇuḥ sarveśvareśvaraḥ / yat tvayā salilaṃ dattaṃ gṛhītaṃ pāṇinā mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पप्रमाणं तस्मात् ते भविष्यत्यायुरुत्तमम् । वैवखते तथातीते काले मन्वन्तरे तथा

kalpapramāṇaṃ tasmāt te bhaviṣyatyāyuruttamam / vaivakhate tathātīte kāle manvantare tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सावर्णिके तु संप्राप्ते भवानिन्द्रो भविष्यति । इदानीं भुवनं सर्वं दत्तं शक्राय वै पुरा

sāvarṇike tu saṃprāpte bhavānindro bhaviṣyati / idānīṃ bhuvanaṃ sarvaṃ dattaṃ śakrāya vai purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्युगव्यवस्था च साधिका ह्येकसप्ततिः । नियन्तव्या मया सर्वे ये तस्य परिपन्थिनः

caturyugavyavasthā ca sādhikā hyekasaptatiḥ / niyantavyā mayā sarve ye tasya paripanthinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनाहं परया भक्त्या पूर्वमाराधितो बले । सुतलं नाम पातालं समासाद्य वचो मम

tenāhaṃ parayā bhaktyā pūrvamārādhito bale / sutalaṃ nāma pātālaṃ samāsādya vaco mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वसासुर ममादेशं यथावत्परिपालयन् । तत्र देवसुखोपेते प्रासादशतसंकुले

vasāsura mamādeśaṃ yathāvatparipālayan / tatra devasukhopete prāsādaśatasaṃkule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोत्फुल्लपद्मसरसि ह्वदसुद्धसरिद्वरे । सुगन्धी पूपसंपन्नो वराभरमभूषितः

protphullapadmasarasi hvadasuddhasaridvare / sugandhī pūpasaṃpanno varābharamabhūṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रक्चन्दनादिदिग्धाङ्गो नृत्यगीतमनोहरान् । उपभुञ्जन् महाभोगान् विविधान् दानवेश्वर

srakcandanādidigdhāṅgo nṛtyagītamanoharān / upabhuñjan mahābhogān vividhān dānaveśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममाज्ञया कालमिमं तिष्ठ स्त्रीशतसंवृतः । यावत्सुरैश्च विप्रैश्च न विरोधं गमिष्यसि

mamājñayā kālamimaṃ tiṣṭha strīśatasaṃvṛtaḥ / yāvatsuraiśca vipraiśca na virodhaṃ gamiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावत् त्वं भुङ्क्ष्व संभोगान् सर्वकामसमन्वितान् । यदा सुरैश्च विप्रैश्च विरोधं त्वं करिष्यसि । बन्धिष्यन्ति तदा पासा वारुणा घोरदर्शनाः

tāvat tvaṃ bhuṅkṣva saṃbhogān sarvakāmasamanvitān / yadā suraiśca vipraiśca virodhaṃ tvaṃ kariṣyasi / bandhiṣyanti tadā pāsā vāruṇā ghoradarśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलिरुवाच तत्रासतो मे पाताले भगवन् भवदाज्ञया । किं भविष्यत्युपादानमुपभोगोपपादकम् । आप्यायितो येन देव स्मरेयं त्वामहं सदा

baliruvāca tatrāsato me pātāle bhagavan bhavadājñayā / kiṃ bhaviṣyatyupādānamupabhogopapādakam / āpyāyito yena deva smareyaṃ tvāmahaṃ sadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीभगवानुवाच दानान्यविधिदत्तानि श्राद्धान्यश्रोत्रियाणि च । हुतान्यश्रद्धया यानि तानि दास्यन्ति ते फलम्

śrībhagavānuvāca dānānyavidhidattāni śrāddhānyaśrotriyāṇi ca / hutānyaśraddhayā yāni tāni dāsyanti te phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदक्षिणास्तथा यज्ञाः क्रियाश्चाविधिना कृताः । फलानि तव दास्यन्ति अधीतान्यव्रतानि च

adakṣiṇāstathā yajñāḥ kriyāścāvidhinā kṛtāḥ / phalāni tava dāsyanti adhītānyavratāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदकेन विना पूजा विना दर्बेण या क्रिया । आज्येन च विना होमं फलं दास्यन्ति ते बले

udakena vinā pūjā vinā darbeṇa yā kriyā / ājyena ca vinā homaṃ phalaṃ dāsyanti te bale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश्चेदं स्थानमाश्रित्य क्रियाः काश्चित्करिष्यति । न तत्र चासुरो भागो भविष्यति कदाचन

yaścedaṃ sthānamāśritya kriyāḥ kāścitkariṣyati / na tatra cāsuro bhāgo bhaviṣyati kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्येष्ठाश्रमे महापुण्ये तथा विष्णुपदे ह्वदे । ये च श्राद्धानि दास्यन्ति व्रतं नियममेव च

jyeṣṭhāśrame mahāpuṇye tathā viṣṇupade hvade / ye ca śrāddhāni dāsyanti vrataṃ niyamameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रिया कृता च या काचिद् विधिनाविधिनापि वा । सर्वं तदक्षयं तस्य भविष्यति न संशयः

kriyā kṛtā ca yā kācid vidhināvidhināpi vā / sarvaṃ tadakṣayaṃ tasya bhaviṣyati na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे एकादस्यामुपोषितः । द्वादश्यां वामनं दृष्ट्वा स्नात्वा विष्णुपदे ह्वदे । दानं दत्त्वा यथाशक्त्या प्राप्नोति परमं पदम्

jyeṣṭhe māsi site pakṣe ekādasyāmupoṣitaḥ / dvādaśyāṃ vāmanaṃ dṛṣṭvā snātvā viṣṇupade hvade / dānaṃ dattvā yathāśaktyā prāpnoti paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोमहर्षण उवाच बलेर्वरमिमं दत्त्वा शक्राय च त्रिविष्टपम् । व्यापिना तेन रूपेण जगामादर्शनं हरिः

lomaharṣaṇa uvāca balervaramimaṃ dattvā śakrāya ca triviṣṭapam / vyāpinā tena rūpeṇa jagāmādarśanaṃ hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शशास च यथापूर्वंमिन्द्रस्त्रैलोक्यमूर्जितः । निःशेषं च तदा कालं बलिः पातालमास्थितः

śaśāsa ca yathāpūrvaṃmindrastrailokyamūrjitaḥ / niḥśeṣaṃ ca tadā kālaṃ baliḥ pātālamāsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येतत् कथितं तस्य विष्णोर्माहात्म्यमुत्तमम् । वामनस्य शृण्वन् यस्तु सर्वपाषैः प्रमुच्यते

ityetat kathitaṃ tasya viṣṇormāhātmyamuttamam / vāmanasya śṛṇvan yastu sarvapāṣaiḥ pramucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बलिप्रह्लादसंवादं मन्त्रितं बलिशुक्रयोः । बलेर्विष्णोश्च चरितं ये स्मरिष्यन्ति मानवाः

baliprahlādasaṃvādaṃ mantritaṃ baliśukrayoḥ / balerviṣṇośca caritaṃ ye smariṣyanti mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाधयो व्याधयस्तेषां न च मोहाकुलं मनः । भविष्यति द्विजश्रेष्ठाः पुंसस्तस्य कदाचन

nādhayo vyādhayasteṣāṃ na ca mohākulaṃ manaḥ / bhaviṣyati dvijaśreṣṭhāḥ puṃsastasya kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

च्युतराज्यो निजं राज्यमिष्टप्राप्तिं वियोगवान् । समाप्नेति महाभागा नरः श्रुत्वा कथामिमाम्

cyutarājyo nijaṃ rājyamiṣṭaprāptiṃ viyogavān / samāpneti mahābhāgā naraḥ śrutvā kathāmimām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणो वेदमाप्नोति क्षत्रियो जयते महीम् । वैश्यो धनसमृद्धिं च शूद्रः सुखमवाप्नुयात् । वामनस्य च माहत्म्यं शृण्वन् पापैः प्रमुच्यते

brāhmaṇo vedamāpnoti kṣatriyo jayate mahīm / vaiśyo dhanasamṛddhiṃ ca śūdraḥ sukhamavāpnuyāt / vāmanasya ca māhatmyaṃ śṛṇvan pāpaiḥ pramucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.