Vamana-Purana, Saromahatmya 14

इति श्रीवामनपुराणे सरोमाहात्म्ये त्रयोदसो ऽध्यायः लोमहर्षण उवाच । ततो रामहृदं गच्छेत् तीर्थसेवी द्विजोत्तमः । यत्र रामेण विप्रेण तरसा दीप्ततेजसा

iti śrīvāmanapurāṇe saromāhātmye trayodaso 'dhyāyaḥ lomaharṣaṇa uvāca / tato rāmahṛdaṃ gacchet tīrthasevī dvijottamaḥ / yatra rāmeṇa vipreṇa tarasā dīptatejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षत्रमुत्साद्य वीरेण ह्रदाः पञ्च निवेशिताः । पूरयित्वा नरव्याघ्र रुधिरेणेति नः श्रुतम्

kṣatramutsādya vīreṇa hradāḥ pañca niveśitāḥ / pūrayitvā naravyāghra rudhireṇeti naḥ śrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितरस्तर्पितास्तेन तथैव च पितामहाः । ततस्ते पितरः प्रीता राममूचुर्द्विजोत्तमाः

pitarastarpitāstena tathaiva ca pitāmahāḥ / tataste pitaraḥ prītā rāmamūcurdvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राम राम महाबाहो प्रीताः स्मस्तव भार्गव । अनया पितृभक्त्या च विक्रमेण च ते विभो

rāma rāma mahābāho prītāḥ smastava bhārgava / anayā pitṛbhaktyā ca vikrameṇa ca te vibho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वरं वृणीष्व भद्रं ते किमिच्छसि महायशः । एवमुक्तस्तु पितृभी रामः प्रभवताः परः

varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te kimicchasi mahāyaśaḥ / evamuktastu pitṛbhī rāmaḥ prabhavatāḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं स पितृन् गगने स्थितान् । भवन्तो यदि मे प्रीता यद्य नुग्राह्यता मयि

abravīt prāñjalirvākyaṃ sa pitṛn gagane sthitān / bhavanto yadi me prītā yadya nugrāhyatā mayi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृप्रसादादिच्छेयं तपसाप्यायनं पुनः । यच्च पोषाभिभूतेन क्षत्रमुत्सादितं मया

pitṛprasādādiccheyaṃ tapasāpyāyanaṃ punaḥ / yacca poṣābhibhūtena kṣatramutsāditaṃ mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्च पापान्मुच्येयं युष्माकं तेजसा ह्यहम् । ह्रदाश्चैते तीर्थभूता भवेयुर्भुवि विश्रुताः

tataśca pāpānmucyeyaṃ yuṣmākaṃ tejasā hyaham / hradāścaite tīrthabhūtā bhaveyurbhuvi viśrutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्ताः शुभं वाक्यं रामस्य पितरस्तदा । प्रत्यूचुः परमप्रीता रामं हर्षपुरस्कृताः

evamuktāḥ śubhaṃ vākyaṃ rāmasya pitarastadā / pratyūcuḥ paramaprītā rāmaṃ harṣapuraskṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपस्ते वर्द्धूतां पुत्र पितृभक्त्या विशेषतः । यच्च रोषाभिभूतेन क्षत्रमुत्सादितं त्वया

tapaste varddhūtāṃ putra pitṛbhaktyā viśeṣataḥ / yacca roṣābhibhūtena kṣatramutsāditaṃ tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्च पापान्मुक्तस्त्वं पातितास्ते क्वकर्मभिः । ह्रदाश्च तव तीर्थत्वं गमीष्यन्ति न संशयः

tataśca pāpānmuktastvaṃ pātitāste kvakarmabhiḥ / hradāśca tava tīrthatvaṃ gamīṣyanti na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रदेष्वेतेषु ये स्नात्वा स्वान् पितॄंस्तर्पयन्ति च । तेभ्यो दास्यन्ति पितरो यथाभिलषितं वरम्

hradeṣveteṣu ye snātvā svān pitṝṃstarpayanti ca / tebhyo dāsyanti pitaro yathābhilaṣitaṃ varam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ईप्सितान् मानसान् कामान् स्वर्गवासं च शाश्वतम् । एवं दत्त्वा वरान् विप्रा रामस्य पितरस्तदा

īpsitān mānasān kāmān svargavāsaṃ ca śāśvatam / evaṃ dattvā varān viprā rāmasya pitarastadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमन्त्र्य भार्गवं प्रीतास्तत्रैवान्तर्हितास्तदा । एवं रामह्रदाः पुण्या भार्गवस्य महात्मनः

āmantrya bhārgavaṃ prītāstatraivāntarhitāstadā / evaṃ rāmahradāḥ puṇyā bhārgavasya mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नात्वा ह्रदेषु रामस्य ब्रह्मचारी शुचिव्रतः । राममभ्यर्च्य श्रद्धावान् विन्देद् बहु सुवर्णकम्

snātvā hradeṣu rāmasya brahmacārī śucivrataḥ / rāmamabhyarcya śraddhāvān vinded bahu suvarṇakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वंशमूलं समासाद्य तीर्थसेवी सुसंयतः । स्ववंशसिद्धये विप्राः स्नात्वा वै वंशमूलके

vaṃśamūlaṃ samāsādya tīrthasevī susaṃyataḥ / svavaṃśasiddhaye viprāḥ snātvā vai vaṃśamūlake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कायशोधनमासाद्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । शरीरसुद्धिमाप्नोति स्नातस्तस्मिन् न संशयः

kāyaśodhanamāsādya tīrthaṃ trailokyaviśrutam / śarīrasuddhimāpnoti snātastasmin na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुद्धदेहश्च तं याति यस्मान्नावर्तते पुनः । तावद् भ्रमन्ति तीर्थेषु सिद्धास्तीर्थपरायणाः । यावन्न प्राप्नुवन्तीह तीर्थं तत्कायशोधनम्

suddhadehaśca taṃ yāti yasmānnāvartate punaḥ / tāvad bhramanti tīrtheṣu siddhāstīrthaparāyaṇāḥ / yāvanna prāpnuvantīha tīrthaṃ tatkāyaśodhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोका यत्रोद्धताः सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना

lokā yatroddhatāḥ sarve viṣṇunā prabhaviṣṇunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकोद्धारं सामासाद्य तीर्थस्मरणतत्परः । स्नात्वातीर्थवरे तस्मिन् लोकान् पश्यति शाश्वतान्

lokoddhāraṃ sāmāsādya tīrthasmaraṇatatparaḥ / snātvātīrthavare tasmin lokān paśyati śāśvatān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र विष्णुः स्थितो नित्यं शिवो देवः सनातनः । तौ देवौ प्रणिपातेन प्रसाद्य मुक्तिमाप्नुयात्

yatra viṣṇuḥ sthito nityaṃ śivo devaḥ sanātanaḥ / tau devau praṇipātena prasādya muktimāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीतीर्थं तु ततो गच्छेत् शालग्राममनुत्तमम् । तत्र स्नातस्य सान्निध्यं सदा देवी प्रयच्छति

śrītīrthaṃ tu tato gacchet śālagrāmamanuttamam / tatra snātasya sānnidhyaṃ sadā devī prayacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिलाह्रदमासाद्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । तत्र स्नात्वार्ऽचयित्वा च दैवतानि पितृस्तथा

kapilāhradamāsādya tīrthaṃ trailokyaviśrutam / tatra snātvār'cayitvā ca daivatāni pitṛstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कपिलानां सहस्रस्य फलं विन्दति मानवः । तत्र स्थितं महादेवं कापिलं वपुरास्थितम्

kapilānāṃ sahasrasya phalaṃ vindati mānavaḥ / tatra sthitaṃ mahādevaṃ kāpilaṃ vapurāsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा मुक्तिमवाप्नोति ऋषिभिः पूजितं शिवम् । सूर्यतीर्थं समासाद्य स्नात्वा नियतमानसः

dṛṣṭvā muktimavāpnoti ṛṣibhiḥ pūjitaṃ śivam / sūryatīrthaṃ samāsādya snātvā niyatamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्चयित्वा पितृन् देवानुपवासपरायणः । अग्निष्टोममवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति

arcayitvā pitṛn devānupavāsaparāyaṇaḥ / agniṣṭomamavāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रकिरणं देवं भानुं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दृष्ट्वा मुक्तिमवाप्नोति नरो ज्ञानसमन्वितः

sahasrakiraṇaṃ devaṃ bhānuṃ trailokyaviśrutam / dṛṣṭvā muktimavāpnoti naro jñānasamanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवानीवनामासाद्य तीर्थसेवी यथाक्रमम् । तत्राभिषेकं कुर्वाणो गोसहस्रफलं लभेत्

bhavānīvanāmāsādya tīrthasevī yathākramam / tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo gosahasraphalaṃ labhet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितामहस्य पिबतो ह्यमृतं पूर्वमेव हि । उद्गारात् सुरभिर्जाता सा च पातालमाश्रिता

pitāmahasya pibato hyamṛtaṃ pūrvameva hi / udgārāt surabhirjātā sā ca pātālamāśritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याः सुरभयो जाताः तनया लोकमातरः । ताभिस्तत्सकलं व्याप्तं पातालं सुनिरन्तरम्

tasyāḥ surabhayo jātāḥ tanayā lokamātaraḥ / tābhistatsakalaṃ vyāptaṃ pātālaṃ sunirantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितामहस्य यजतो दक्षिणार्थमुपाहृताः । आहुता ब्रह्मणा ताश्च विभ्रान्ता विवरेण हि

pitāmahasya yajato dakṣiṇārthamupāhṛtāḥ / āhutā brahmaṇā tāśca vibhrāntā vivareṇa hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् विवरद्वारे तु स्थितो गणपतिः स्वयम् । यं दृष्ट्वा सकलान् कामान् प्राप्नोतिसंयतेन्द्रियः

tasmin vivaradvāre tu sthito gaṇapatiḥ svayam / yaṃ dṛṣṭvā sakalān kāmān prāpnotisaṃyatendriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संगिनीं तु समासाद्य तीर्थं मुक्तिसमाश्रयम् । देव्यास्तीर्थे नरः स्नात्वा लभते रूपमुत्तमम्

saṃginīṃ tu samāsādya tīrthaṃ muktisamāśrayam / devyāstīrthe naraḥ snātvā labhate rūpamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तां श्रियमाप्नोति पुत्रपौत्रसमन्वितः । भोगांश्च विपुलान् भुक्त्वा प्राप्नोति परमं पदम्

anantāṃ śriyamāpnoti putrapautrasamanvitaḥ / bhogāṃśca vipulān bhuktvā prāpnoti paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मावर्ते नरः स्नात्वा ब्रह्मज्ञानसमन्वितः । भवते नात्र सन्देहः प्राणान् मुञ्चति स्वेच्छया

brahmāvarte naraḥ snātvā brahmajñānasamanvitaḥ / bhavate nātra sandehaḥ prāṇān muñcati svecchayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गच्छेत विप्रेन्द्रा द्वारपालं तु रन्तुकम् । तस्य तीर्थं सरस्वत्यां यक्षेन्द्रस्य महात्मनः

tato gaccheta viprendrā dvārapālaṃ tu rantukam / tasya tīrthaṃ sarasvatyāṃ yakṣendrasya mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नात्वा महाप्राज्ञ उपवासपरायणः । यक्षस्य च प्रसादेन लभते कामिकं फलम्

tatra snātvā mahāprājña upavāsaparāyaṇaḥ / yakṣasya ca prasādena labhate kāmikaṃ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गच्छेत विप्रेन्द्रा ब्रह्मवर्तं मुनिस्तुतम् । ब्रह्मावर्ते नरः स्नात्वा ब्रह्म चाप्नोति निश्चितम्

tato gaccheta viprendrā brahmavartaṃ munistutam / brahmāvarte naraḥ snātvā brahma cāpnoti niścitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गच्छेत विप्रेन्द्राः सुतीर्थकमनुत्तमम् । तत्र संनिहिता नित्यं पितरो दैवतैः सह

tato gaccheta viprendrāḥ sutīrthakamanuttamam / tatra saṃnihitā nityaṃ pitaro daivataiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः । अश्वमेधमवाप्नोति पितृन् प्रीणाति शाश्वतान्

tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ / aśvamedhamavāpnoti pitṛn prīṇāti śāśvatān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽम्बुवनं धर्मज्ञ समासाद्य यथाक्रमम् । कामेश्वरस्य तीर्थं तु स्नात्वा श्रद्धासमन्वितः

tato 'mbuvanaṃ dharmajña samāsādya yathākramam / kāmeśvarasya tīrthaṃ tu snātvā śraddhāsamanvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो ब्रह्मवाप्तिर्भवेद् ध्रुवम् । मातृतीर्थं च तत्रैव यत्र स्नातस्य भक्तितः

sarvavyādhivinirmukto brahmavāptirbhaved dhruvam / mātṛtīrthaṃ ca tatraiva yatra snātasya bhaktitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजा विवर्द्धते नित्यमनन्तां चाप्नुभाच्छ्रियम् । ततः शीतवनं गच्छेन्नियतो नियताशनः

prajā vivarddhate nityamanantāṃ cāpnubhācchriyam / tataḥ śītavanaṃ gacchenniyato niyatāśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थं तत्र महाविप्रा महदन्यत्र दुर्लभम् । पुनाति दर्शनादेव दण्डकं च द्विजोत्तमाः

tīrthaṃ tatra mahāviprā mahadanyatra durlabham / punāti darśanādeva daṇḍakaṃ ca dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केशानभ्युक्ष्य वै तस्मिन् पूतो भवति पापतः । तत्र तीर्थवरं चान्यत् स्वानुलोमायनं महत्

keśānabhyukṣya vai tasmin pūto bhavati pāpataḥ / tatra tīrthavaraṃ cānyat svānulomāyanaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र विप्रा महाप्राज्ञा विद्वांसस्तीर्थतत्पराः । स्वनुलोमायने तीर्थे विप्रास्त्रैलोक्यविश्रुते

tatra viprā mahāprājñā vidvāṃsastīrthatatparāḥ / svanulomāyane tīrthe viprāstrailokyaviśrute

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राणायामैर्निहरन्ति स्वलोमानि द्विजोत्तमाः । पूतात्मानश्च ते विप्राः प्रयान्ति परमां गतिम्

prāṇāyāmairniharanti svalomāni dvijottamāḥ / pūtātmānaśca te viprāḥ prayānti paramāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशाश्वमेधिकं चैव तत्र तीर्थं सुविश्रुतम् । तत्र स्नात्वा भक्तियुक्तस्तदेव लभते फलम्

daśāśvamedhikaṃ caiva tatra tīrthaṃ suviśrutam / tatra snātvā bhaktiyuktastadeva labhate phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो गच्छेत श्रद्धावान् मानुषं लोकविश्रुतम् । दर्शनात् तस्य तीर्थस्य मुक्तो भवति किल्बिषैः

tato gaccheta śraddhāvān mānuṣaṃ lokaviśrutam / darśanāt tasya tīrthasya mukto bhavati kilbiṣaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा कृष्णमृगास्तत्र व्याधेन शरपीडिताः । विगाह्य तस्मिन् सरसि मानुषत्वमुपागताः

purā kṛṣṇamṛgāstatra vyādhena śarapīḍitāḥ / vigāhya tasmin sarasi mānuṣatvamupāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो व्याधाश्च ते सर्वे तानपृच्छन् द्विजोत्तमान् । मृगा अनेन वै याता अस्माभिः शरपीडिताः

tato vyādhāśca te sarve tānapṛcchan dvijottamān / mṛgā anena vai yātā asmābhiḥ śarapīḍitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमग्नास्ते सरः प्राप्य क्व ते याता द्विजोत्तमाः । ते ऽब्रुवंस्तत्र वै पृष्टा वयं ते च द्विजोत्तमाः

nimagnāste saraḥ prāpya kva te yātā dvijottamāḥ / te 'bruvaṃstatra vai pṛṣṭā vayaṃ te ca dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्य तीर्थस्य माहात्म्यान् मानुषत्वमुपागताः । तस्माद् यूयं श्रद्दधानाः स्नात्वा तीर्थे विमत्सराः

asya tīrthasya māhātmyān mānuṣatvamupāgatāḥ / tasmād yūyaṃ śraddadhānāḥ snātvā tīrthe vimatsarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वपापविनिर्मुक्ता भविष्यथ न संशयः । ततः स्नाताश्च ते सर्वे शुद्धदेहा दिवं गताः

sarvapāpavinirmuktā bhaviṣyatha na saṃśayaḥ / tataḥ snātāśca te sarve śuddhadehā divaṃ gatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत् तीर्थस्य माहात्म्यं मानुषस्य द्विजोत्तमाः । ये शृण्वन्ति श्रद्दधानास्ते ऽपि यान्ति परां गतिम्

etat tīrthasya māhātmyaṃ mānuṣasya dvijottamāḥ / ye śṛṇvanti śraddadhānāste 'pi yānti parāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.