Vamana-Purana, Saromahatmya 18

इति श्रीवामनपुराणे सरोमाहात्म्ये सप्तदशोध्यायः लोमहर्षण उवाच । ततस्त्वौशनसं तीर्थं गच्छेत्तु श्रद्धायान्विताः । उशना यत्र संसिद्धो ग्रहत्वं च समाप्तवान्

iti śrīvāmanapurāṇe saromāhātmye saptadaśodhyāyaḥ lomaharṣaṇa uvāca / tatastvauśanasaṃ tīrthaṃ gacchettu śraddhāyānvitāḥ / uśanā yatra saṃsiddho grahatvaṃ ca samāptavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् स्नात्वा विमुक्तस्तु पातकैर्जन्मसंभवैः । ततो याति परं ब्रह्म यस्मान्नावर्तते पुनः

tasmin snātvā vimuktastu pātakairjanmasaṃbhavaiḥ / tato yāti paraṃ brahma yasmānnāvartate punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रहोदरो नाम मुनिर्यत्र मुक्तो बभूव ह । महता शिरसा ग्रस्तस्तीर्थमाहात्म्यदर्शनात्

rahodaro nāma muniryatra mukto babhūva ha / mahatā śirasā grastastīrthamāhātmyadarśanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं रहोदरो ग्रस्तः कथं मोक्षमवाप्तवान् । तीर्थस्य तस्य माहात्म्यमिच्छामः श्रोतुमादरात्

kathaṃ rahodaro grastaḥ kathaṃ mokṣamavāptavān / tīrthasya tasya māhātmyamicchāmaḥ śrotumādarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोमहर्षण उवाच पुरा वै दण्डकारण्ये राघवेण महात्मना । वसता द्विजशार्दूला राक्षसास्तत्र हिंसिताः

lomaharṣaṇa uvāca purā vai daṇḍakāraṇye rāghaveṇa mahātmanā / vasatā dvijaśārdūlā rākṣasāstatra hiṃsitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैकस्य शिरश्छिन्नं राक्षसस्य दुरात्मनः । क्षुरेण शितधारेण तत् पपात महावने

tatraikasya śiraśchinnaṃ rākṣasasya durātmanaḥ / kṣureṇa śitadhāreṇa tat papāta mahāvane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रहोदरस्य तल्लग्नं जङ्घायां वै यदृच्छया । वने विचारतस्तत्र अस्थि भित्त्वा विवेश ह

rahodarasya tallagnaṃ jaṅghāyāṃ vai yadṛcchayā / vane vicāratastatra asthi bhittvā viveśa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेन लग्नेन तदा द्विजातिर्न शशाक ह । अभिगन्तुं महाप्राज्ञस्तीर्थान्यायतनानि च

sa tena lagnena tadā dvijātirna śaśāka ha / abhigantuṃ mahāprājñastīrthānyāyatanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स पूतिना विस्रवता वेदनार्ते महामुनिः । जगाम सर्वतीर्थानि पृथिव्यां यानि कानि च

sa pūtinā visravatā vedanārte mahāmuniḥ / jagāma sarvatīrthāni pṛthivyāṃ yāni kāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स कथयामास ऋषीणां भावितात्मनाम् । ते ऽब्रुवन् ऋषयो विप्रं प्रयाह्यैशनसं प्रतिः

tataḥ sa kathayāmāsa ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām / te 'bruvan ṛṣayo vipraṃ prayāhyaiśanasaṃ pratiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा जगाम स रहोदरः । ततस्त्वैशनसे तीर्थे तस्योपस्पृशतस्तदा

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā jagāma sa rahodaraḥ / tatastvaiśanase tīrthe tasyopaspṛśatastadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्छिरश्चरणं मुक्त्वा पपातान्तर्जले द्विजाः । ततः स विरजो भूत्वा पूतात्मा वीतकल्मषः

tacchiraścaraṇaṃ muktvā papātāntarjale dvijāḥ / tataḥ sa virajo bhūtvā pūtātmā vītakalmaṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आजगामाश्रमं प्रीतः कथयामास चाखिलम् । ते श्रुत्वा ऋषयः सर्वे तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । कपालमोचनमिति नाम चक्रुः समागताः

ājagāmāśramaṃ prītaḥ kathayāmāsa cākhilam / te śrutvā ṛṣayaḥ sarve tīrthamāhātmyamuttamam / kapālamocanamiti nāma cakruḥ samāgatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रापि सुमहत्तीर्थ विश्वामित्रस्य विश्रुतम् । ब्राह्मण्यं लब्धवान् यत्र विश्वामित्रो महामुनिः

tatrāpi sumahattīrtha viśvāmitrasya viśrutam / brāhmaṇyaṃ labdhavān yatra viśvāmitro mahāmuniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिस्तीर्थवरे स्नात्वा ब्राह्मण्यं लभते ध्रुवम् । ब्राह्मणस्तु विशुद्धात्मा परं पदमवाप्नुयात्

tasmistīrthavare snātvā brāhmaṇyaṃ labhate dhruvam / brāhmaṇastu viśuddhātmā paraṃ padamavāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पूथूदकं गच्छेन्नियतो नियताशनः । तत्र सिद्धस्तु ब्रह्मर्षि रुषङ्गुर्नाम नामतः

tataḥ pūthūdakaṃ gacchenniyato niyatāśanaḥ / tatra siddhastu brahmarṣi ruṣaṅgurnāma nāmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जातिस्मरो रुषङ्गुस्तु गङ्गाद्वारे सदा स्थितः । अन्तकालं ततो दृष्ट्वा पुत्रान् वचनमब्रवीत् । इह श्रेयो न पस्यामि नयध्वं मां पृथूदकम्

jātismaro ruṣaṅgustu gaṅgādvāre sadā sthitaḥ / antakālaṃ tato dṛṣṭvā putrān vacanamabravīt / iha śreyo na pasyāmi nayadhvaṃ māṃ pṛthūdakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विज्ञाय तस्य तद्भावं रुषङ्गोस्ते तपोधनाः । तं वै तीर्थे उपानिन्युः सरस्वत्यास्तपोधनम्

vijñāya tasya tadbhāvaṃ ruṣaṅgoste tapodhanāḥ / taṃ vai tīrthe upāninyuḥ sarasvatyāstapodhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तैः पुत्रैः समानीतः सरस्वत्यां समाप्लुतः । स्मृत्वा तीर्थगुणान् सर्वान् प्राहेदमृषिसत्तमः

sa taiḥ putraiḥ samānītaḥ sarasvatyāṃ samāplutaḥ / smṛtvā tīrthaguṇān sarvān prāhedamṛṣisattamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरस्वत्युत्तरे तीर्थे यस्त्यजेदात्मनस्तनुम् । पृथूदके जप्यपरो नूनं चामरतां व्रजेत्

sarasvatyuttare tīrthe yastyajedātmanastanum / pṛthūdake japyaparo nūnaṃ cāmaratāṃ vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव ब्रह्मयोन्यस्ति ब्रह्मणा यत्र निर्मिता । पृथूदकं समाश्रित्य सरस्वत्यास्तटे स्थितः

tatraiva brahmayonyasti brahmaṇā yatra nirmitā / pṛthūdakaṃ samāśritya sarasvatyāstaṭe sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चातुर्वर्ण्यस्य सृष्ट्यर्थमात्मज्ञानपरो ऽभवत् । तस्याभिध्यायतः सृष्टिं ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

cāturvarṇyasya sṛṣṭyarthamātmajñānaparo 'bhavat / tasyābhidhyāyataḥ sṛṣṭiṃ brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुखतो ब्राह्मणा जाता बाहुभ्यां क्षत्रियास्तथा । ऊरुभ्यां वैश्यजातीयाः पद्भ्यां शूद्रास्ततो ऽभवन्

mukhato brāhmaṇā jātā bāhubhyāṃ kṣatriyāstathā / ūrubhyāṃ vaiśyajātīyāḥ padbhyāṃ śūdrāstato 'bhavan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चातुर्वर्ण्यं ततो दृष्ट्वा आश्रमस्थं ततस्ततः । एवं प्रतिष्ठितं तीर्थं ब्रह्मयोनीति संज्ञितम्

cāturvarṇyaṃ tato dṛṣṭvā āśramasthaṃ tatastataḥ / evaṃ pratiṣṭhitaṃ tīrthaṃ brahmayonīti saṃjñitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नात्वा मुक्तिकामः पुनर्योनिं न पश्यति । तत्रैव तीर्थं विख्यातमवकीर्णेति नामतः

tatra snātvā muktikāmaḥ punaryoniṃ na paśyati / tatraiva tīrthaṃ vikhyātamavakīrṇeti nāmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् तीर्थे बको दाल्भ्यो धृतराष्ट्रममर्षणम् । जुहाव वाहनैः सार्धं तत्राबुध्यत् ततो नृपः

yasmin tīrthe bako dālbhyo dhṛtarāṣṭramamarṣaṇam / juhāva vāhanaiḥ sārdhaṃ tatrābudhyat tato nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषय ऊचुः कथं प्रतिष्ठितं तीर्थमवकीर्णेन नामतः । धृतराष्ट्रेण राज्ञा च स किमर्थं प्रसादितः

ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ pratiṣṭhitaṃ tīrthamavakīrṇena nāmataḥ / dhṛtarāṣṭreṇa rājñā ca sa kimarthaṃ prasāditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोमहर्षण उवाच ऋषयो नैमिषेया ये दक्षिणार्थं ययुः पुरा । तत्रैव च बको दाल्भ्यो दृतराष्ट्रा मयाचत

lomaharṣaṇa uvāca ṛṣayo naimiṣeyā ye dakṣiṇārthaṃ yayuḥ purā / tatraiva ca bako dālbhyo dṛtarāṣṭrā mayācata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जुहाव धृतराष्ट्रस्य राष्ट्रं नरपतेस्ततः

juhāva dhṛtarāṣṭrasya rāṣṭraṃ narapatestataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हूयमाने तदा राष्ट्रे प्रवृत्ते यज्ञकर्मणि । अक्षियत ततो राष्ट्रं नृपतेर्दुष्कृतेन वै

hūyamāne tadā rāṣṭre pravṛtte yajñakarmaṇi / akṣiyata tato rāṣṭraṃ nṛpaterduṣkṛtena vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स चिन्तयामास ब्राह्मणस्य विचेष्टितम् । पुरोहितेन संयुक्ते रत्नान्यादाय सर्वशः

tataḥ sa cintayāmāsa brāhmaṇasya viceṣṭitam / purohitena saṃyukte ratnānyādāya sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसादनार्थं विप्रस्य ह्यवकीर्णं ययौ तदा । प्रसादितः स राज्ञा च तुष्टः प्रोवाच तं नृपम्

prasādanārthaṃ viprasya hyavakīrṇaṃ yayau tadā / prasāditaḥ sa rājñā ca tuṣṭaḥ provāca taṃ nṛpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणा नावमन्तव्याः पुरुषेण विजानता । अवज्ञातो ब्राह्मणस्तु हन्यात् त्रिपुरुषं कुलम्

brāhmaṇā nāvamantavyāḥ puruṣeṇa vijānatā / avajñāto brāhmaṇastu hanyāt tripuruṣaṃ kulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्त्वा स नृपतिं राज्येन यशसा पुनः । उत्थापयामास ततस्तस्य राज्ञो हिते स्थितः

evamuktvā sa nṛpatiṃ rājyena yaśasā punaḥ / utthāpayāmāsa tatastasya rājño hite sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिंस्तीर्थे तु यः स्नाति श्रद्दधानो जितेन्द्रियः । स प्राप्नोति नरो नित्यं मनसा चिन्तितं फलम्

tasmiṃstīrthe tu yaḥ snāti śraddadhāno jitendriyaḥ / sa prāpnoti naro nityaṃ manasā cintitaṃ phalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तीर्थं सुविख्यातं यायातं नाम नामतः । यस्येह यजमानस्य मधु सुस्राव वै नदी

tatra tīrthaṃ suvikhyātaṃ yāyātaṃ nāma nāmataḥ / yasyeha yajamānasya madhu susrāva vai nadī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् स्नातो नरो भक्त्या मुच्यते सर्वकिल्बिषैः । फलं प्राप्नोति यज्ञस्य अश्वमेधस्य मानवः मधुस्रवं च तत्रैव तीर्थं पुण्यतमं द्विजाः । तस्मिन् स्नात्वा नरो भक्त्या मधुनातर्पयेत् पितॄन्

tasmin snāto naro bhaktyā mucyate sarvakilbiṣaiḥ / phalaṃ prāpnoti yajñasya aśvamedhasya mānavaḥ madhusravaṃ ca tatraiva tīrthaṃ puṇyatamaṃ dvijāḥ / tasmin snātvā naro bhaktyā madhunātarpayet pitṝn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रापि सुमहत्तीर्थं वसिष्ठोद्वाहसंज्ञितम् । तत्र स्नातो भक्तियुक्तो वासिष्ठं लोकमाप्नुयात्

tatrāpi sumahattīrthaṃ vasiṣṭhodvāhasaṃjñitam / tatra snāto bhaktiyukto vāsiṣṭhaṃ lokamāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रापि सुमहत्तीर्थं वसिष्ठोद्वाहसंज्ञितम् । तत्र स्नातो भक्तियुक्तो वासिष्ठं लोकमाप्नुयात्

tatrāpi sumahattīrthaṃ vasiṣṭhodvāhasaṃjñitam / tatra snāto bhaktiyukto vāsiṣṭhaṃ lokamāpnuyāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.