Library·Varāha Purāṇa·115
अथ विविधधर्मोत्पत्तिः ।। ततो महीवचः श्रुत्वा देवो नारायणोऽब्रवीत् ।। कथयिष्यामि ते देवि कर्म स्वर्गसुखावहम्
atha vividhadharmotpattiḥ || tato mahīvacaḥ śrutvā devo nārāyaṇo'bravīt || kathayiṣyāmi te devi karma svargasukhāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्त्वया पृच्छ्यते देवि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। स्थितिं सत्तां तु मर्त्यानां भक्त्या ये च व्यवस्थिताः
yattvayā pṛcchyate devi tacchṛṇuṣva vasundhare || sthitiṃ sattāṃ tu martyānāṃ bhaktyā ye ca vyavasthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहं दानसहस्रेण नाहं यज्ञशतैरपि ।। तुष्यामि न तु वित्तेन ये नराः स्वल्पचेतसः
nāhaṃ dānasahasreṇa nāhaṃ yajñaśatairapi || tuṣyāmi na tu vittena ye narāḥ svalpacetasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकचित्तं समाधाय यो मां जानाति माधवि ।। नित्यं तुष्यामि तस्याहं पुरुषं बहुदोषकम्
ekacittaṃ samādhāya yo māṃ jānāti mādhavi || nityaṃ tuṣyāmi tasyāhaṃ puruṣaṃ bahudoṣakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच्च पृच्छसि मां भद्रे कर्म स्वर्गसुखावहम् ।। तच्छृणुष्व वरारोहे गदतो मे शुचिस्मिते
yacca pṛcchasi māṃ bhadre karma svargasukhāvaham || tacchṛṇuṣva varārohe gadato me śucismite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये नमस्यति मां नित्यं पुरुषा बहुचेतसः ।। अर्द्धरात्रेऽन्धकारे च मध्याह्ने वापराह्णके
ye namasyati māṃ nityaṃ puruṣā bahucetasaḥ || arddharātre'ndhakāre ca madhyāhne vāparāhṇake
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्य चित्तं न नश्येत मम भक्तिव्यवस्थितम् ।। द्वादश्यामुपवासं तु यः कुर्यान्मम तत्परः
yasya cittaṃ na naśyeta mama bhaktivyavasthitam || dvādaśyāmupavāsaṃ tu yaḥ kuryānmama tatparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते मामेव प्रपश्यन्ति मयि भक्तिपरायणाः ।। लब्धचेतो गुणज्ञश्च नरो भक्तिव्यवस्थितः
te māmeva prapaśyanti mayi bhaktiparāyaṇāḥ || labdhaceto guṇajñaśca naro bhaktivyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इच्छयाऽपि भवेद्भद्रे स्वर्गे वसति सुन्दरि ।। स्वल्पकेन न गम्यन्ते दुष्प्राप्योऽहं वरानने
icchayā'pi bhavedbhadre svarge vasati sundari || svalpakena na gamyante duṣprāpyo'haṃ varānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यानि कर्माणि कुर्वन्तु मां प्रपश्यन्ति माधवि ।। तानि ते कथयिष्यामि येन भक्त्या व्यवस्थिताः
yāni karmāṇi kurvantu māṃ prapaśyanti mādhavi || tāni te kathayiṣyāmi yena bhaktyā vyavasthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वादश्यामुपवासं तु ये च कुर्वन्ति ते नराः ।। तेषामेव प्रपश्यन्ति मम भक्तिपरायणाः
dvādaśyāmupavāsaṃ tu ye ca kurvanti te narāḥ || teṣāmeva prapaśyanti mama bhaktiparāyaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा चैवोपवासं प्रगृह्य चैव जलाञ्जलिम् ।। नमो नारायणेत्युक्त्वा आदित्यं चावलोकयेत्
kṛtvā caivopavāsaṃ pragṛhya caiva jalāñjalim || namo nārāyaṇetyuktvā ādityaṃ cāvalokayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यावन्तो बिन्दवः किंचित्पतन्त्येवाञ्जलेर्जलात् ।। तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते
yāvanto bindavaḥ kiṃcitpatantyevāñjalerjalāt || tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चैव तु द्वादश्यां पुरुषा धर्मवादकाः।। विधिना च प्रयत्नेन ये मां कुर्वन्ति मानुषाः
atha caiva tu dvādaśyāṃ puruṣā dharmavādakāḥ|| vidhinā ca prayatnena ye māṃ kurvanti mānuṣāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डुरैश्चैव पुष्पैश्च मृष्टैर्धूपैस्तु धूपयेत्।। यो मे धारयते भूमौ तस्यापि शृणु या गतिः
pāṇḍuraiścaiva puṣpaiśca mṛṣṭairdhūpaistu dhūpayet|| yo me dhārayate bhūmau tasyāpi śṛṇu yā gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दत्त्वा शिरसि पुष्पाणि इमं मन्त्रमुदीरयेत् ।। हृदि कृत्वा तु मन्त्रांश्च शुक्लाम्बरधरो धरे
dattvā śirasi puṣpāṇi imaṃ mantramudīrayet || hṛdi kṛtvā tu mantrāṃśca śuklāmbaradharo dhare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुमान्यः सुमना गृह्य प्रीयतां भगवान्हरिः
sumānyaḥ sumanā gṛhya prīyatāṃ bhagavānhariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमोऽस्तु विष्णवे व्यक्ताव्यक्तगन्धिगन्धान्सुगन्धान्वा गृह्ण गृह्ण नमो भगवते विष्णवे ।। अनेन मन्त्रेण गन्धं दद्यात् ।। श्रुत्वा प्रत्यागतमाधारसवनं पतये भवं प्रविष्टं मे धूप धूपनं गृह्णातु मे भगवानच्युतः ।। अनेन मन्त्रेण धूपं दद्यात्
namo'stu viṣṇave vyaktāvyaktagandhigandhānsugandhānvā gṛhṇa gṛhṇa namo bhagavate viṣṇave || anena mantreṇa gandhaṃ dadyāt || śrutvā pratyāgatamādhārasavanaṃ pataye bhavaṃ praviṣṭaṃ me dhūpa dhūpanaṃ gṛhṇātu me bhagavānacyutaḥ || anena mantreṇa dhūpaṃ dadyāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रुत्वा चैवं च शास्त्राणि यो मामेव तु कारयेत् ।। मम लोकं च गच्छेत जायेतैव चतुर्भुजः
śrutvā caivaṃ ca śāstrāṇi yo māmeva tu kārayet || mama lokaṃ ca gaccheta jāyetaiva caturbhujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ते कथितं देवि श्रेष्ठं चैव मम प्रियम् ।। तव चैवं प्रियार्थाय मन्त्रपूजां सुखावहम्
etatte kathitaṃ devi śreṣṭhaṃ caiva mama priyam || tava caivaṃ priyārthāya mantrapūjāṃ sukhāvaham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्यामाकं स्वस्तिकं चैव गोधूमं मुद्गकं तथा ।। शालयस्तु यवाश्चैव तथा नीवारकाङ्गुकाः
śyāmākaṃ svastikaṃ caiva godhūmaṃ mudgakaṃ tathā || śālayastu yavāścaiva tathā nīvārakāṅgukāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतानि यस्तु भुञ्जीत मम कर्मपरायणः ।। शङ्खं चक्रं लाङ्गलं च मुसलं स च पश्यति
etāni yastu bhuñjīta mama karmaparāyaṇaḥ || śaṅkhaṃ cakraṃ lāṅgalaṃ ca musalaṃ sa ca paśyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणस्य तु वक्ष्यामि शृणु कर्म वसुन्धरे ।। यानि कर्माणि कुर्वीत मम भक्तिपरायणः
brāhmaṇasya tu vakṣyāmi śṛṇu karma vasundhare || yāni karmāṇi kurvīta mama bhaktiparāyaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्कर्मनिरतो भूत्वा अहङ्कारविवर्ज्जितः ।। लाभालाभं परित्यज्य भिक्षाहारो जितेन्द्रियः
ṣaṭkarmanirato bhūtvā ahaṅkāravivarjjitaḥ || lābhālābhaṃ parityajya bhikṣāhāro jitendriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मम कर्मसमायुक्तः पैशुन्येन विवर्जितः ।। शास्त्रानुसारिमध्यस्थो नवृद्धशिशुचेतनः
mama karmasamāyuktaḥ paiśunyena vivarjitaḥ || śāstrānusārimadhyastho navṛddhaśiśucetanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्वै ब्रह्मणः कर्म एकचित्तो जितेन्द्रियः ।। इष्टापूर्तं च कुरुते स मामेति वसुन्धरे
etadvai brahmaṇaḥ karma ekacitto jitendriyaḥ || iṣṭāpūrtaṃ ca kurute sa māmeti vasundhare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षत्रियाणां प्रवक्ष्यामि मम कर्मसु तिष्ठताम् ।। यानि कर्माणि कुर्वीत क्षत्रियो मध्यसंस्थितः
kṣatriyāṇāṃ pravakṣyāmi mama karmasu tiṣṭhatām || yāni karmāṇi kurvīta kṣatriyo madhyasaṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानशूरश्च कर्मज्ञो यज्ञेषु कुशलः शुचिः ।। मम कर्मसु मेधावी अहङ्कारविवर्जितः
dānaśūraśca karmajño yajñeṣu kuśalaḥ śuciḥ || mama karmasu medhāvī ahaṅkāravivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अल्पभाषी गुणज्ञश्च नित्यं भागवतप्रियः ।। गुरुविद्योऽनसूयश्च निन्द्यकर्मविवर्जितः
alpabhāṣī guṇajñaśca nityaṃ bhāgavatapriyaḥ || guruvidyo'nasūyaśca nindyakarmavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभ्युत्थानादिकुशलः पैशुन्येन विवर्जितः।। एतैर्गुणैः समायुक्तो यो मां व्रजति क्षत्रियः
abhyutthānādikuśalaḥ paiśunyena vivarjitaḥ|| etairguṇaiḥ samāyukto yo māṃ vrajati kṣatriyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भजते मम यो नित्यं मम लोकाय गच्छति ।। वैश्यानां तु प्रवक्ष्यामि मम कर्मसु तिष्ठताम्
bhajate mama yo nityaṃ mama lokāya gacchati || vaiśyānāṃ tu pravakṣyāmi mama karmasu tiṣṭhatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यानि कर्माणि कुरुते मम भक्तिपथे स्थितः ।। एतैर्गुणैः स्वधर्मेण लाभालाभविवर्जितः
yāni karmāṇi kurute mama bhaktipathe sthitaḥ || etairguṇaiḥ svadharmeṇa lābhālābhavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतुकालाभिगामी च शान्तात्मा मोहवर्जितः ।। शुचिर्दक्षो निराहारो मम कर्मरतः सदा
ṛtukālābhigāmī ca śāntātmā mohavarjitaḥ || śucirdakṣo nirāhāro mama karmarataḥ sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गुरुसम्पूजको नित्यं युक्तो भक्तानुवत्सलः ।। वैश्योऽप्येवं सुसंयुक्तो यस्तु कर्माणि कारयेत्
gurusampūjako nityaṃ yukto bhaktānuvatsalaḥ || vaiśyo'pyevaṃ susaṃyukto yastu karmāṇi kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति अथ शूद्रस्य वक्ष्यामि कर्माणि शृणु माधवि
tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati atha śūdrasya vakṣyāmi karmāṇi śṛṇu mādhavi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्माणि यानि कृत्वा ह शूद्रो मह्यं व्यवस्थितः ।। दम्पती मम भक्तौ यो मम कर्म परायणौ
karmāṇi yāni kṛtvā ha śūdro mahyaṃ vyavasthitaḥ || dampatī mama bhaktau yo mama karma parāyaṇau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उभौ भागवतौ भक्तौ मद्भक्तौ कर्मनिष्ठितौ ।। देशकालौ च वानीतौ रजसा तमसोज्झितौ
ubhau bhāgavatau bhaktau madbhaktau karmaniṣṭhitau || deśakālau ca vānītau rajasā tamasojjhitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरहङ्कारशुद्धात्मा आतिथेयो विनीतवान् ।। श्रद्दधानोऽतिपूतात्मा लोभमोहविवर्जितः
nirahaṅkāraśuddhātmā ātitheyo vinītavān || śraddadhāno'tipūtātmā lobhamohavivarjitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नमस्कारप्रियो नित्यं मम चिन्ताव्यवस्थितः ।। शूद्रः कर्माणि मे देवि य एवं सममाचरेत्
namaskārapriyo nityaṃ mama cintāvyavasthitaḥ || śūdraḥ karmāṇi me devi ya evaṃ samamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्त्वा ऋषिसहस्राणि शूद्रमेव भजाम्यहम् ।। चातुर्वर्ण्यस्य कर्माणि यत्त्वया परिपृच्छितम्
tyaktvā ṛṣisahasrāṇi śūdrameva bhajāmyaham || cāturvarṇyasya karmāṇi yattvayā paripṛcchitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कर्मगुणाश्चैव येन भक्त्या व्यवस्थितः ।। सर्ववर्णाश्च मां देवि अपरं क्षत्रिये शृणु
evaṃ karmaguṇāścaiva yena bhaktyā vyavasthitaḥ || sarvavarṇāśca māṃ devi aparaṃ kṣatriye śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
येन तत्प्राप्यते योगं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। त्यक्त्वा लाभमलाभं च मोहं कामं च वर्जयेत्
yena tatprāpyate yogaṃ tacchṛṇuṣva vasundhare || tyaktvā lābhamalābhaṃ ca mohaṃ kāmaṃ ca varjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शीतं च न चोष्णे च लब्धाऽलब्धं विचिन्तयेत् ।। न तिक्तेनास्ति कटुना मधुराम्लैर्न लावणैः
na śītaṃ ca na coṣṇe ca labdhā'labdhaṃ vicintayet || na tiktenāsti kaṭunā madhurāmlairna lāvaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न कषायैः स्पृहा यस्य प्राप्नुयात्सिद्धिमुत्तमाम् ।। भार्या पुत्राः पिता माता उपभोगार्थसंयुतम्
na kaṣāyaiḥ spṛhā yasya prāpnuyātsiddhimuttamām || bhāryā putrāḥ pitā mātā upabhogārthasaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एतान् हि परित्यज्य मम कर्मरतः सदा ।। धृतिज्ञः कुशलश्चैव श्रद्दधानो धृतव्रतः
ya etān hi parityajya mama karmarataḥ sadā || dhṛtijñaḥ kuśalaścaiva śraddadhāno dhṛtavrataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्परो नित्यमुद्युक्तः अन्यकार्यजुगुप्सकः ।। बाले वयसि कल्पश्च अल्पभोगी कुलान्वितः
tatparo nityamudyuktaḥ anyakāryajugupsakaḥ || bāle vayasi kalpaśca alpabhogī kulānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कारुण्यः सर्वसत्त्वानां प्रत्युत्थायी महाक्षमः ।। काले मौनक्रियां कुर्याद्यावत्तत्कर्म कारयेत्
kāruṇyaḥ sarvasattvānāṃ pratyutthāyī mahākṣamaḥ || kāle maunakriyāṃ kuryādyāvattatkarma kārayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिकालं च दिशो भागं सदा कर्मपथि स्थितः ।। उपपन्नानभुञ्जानः कर्माण्यभोजनानि च
trikālaṃ ca diśo bhāgaṃ sadā karmapathi sthitaḥ || upapannānabhuñjānaḥ karmāṇyabhojanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनुष्ठानपरश्चैव मम पार्श्वे मनश्चरः ।। काले मूत्रपुरीषाणि विसृज्य स्नानवत्सलः
anuṣṭhānaparaścaiva mama pārśve manaścaraḥ || kāle mūtrapurīṣāṇi visṛjya snānavatsalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पे गन्धे च धूपे च मत्कर्मणि सदा रतः ।। कदाचित्कन्दमूलानि फलानि च कदाचन
puṣpe gandhe ca dhūpe ca matkarmaṇi sadā rataḥ || kadācitkandamūlāni phalāni ca kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पयसा यावकेनापि कदाचिद्वायुभक्षणः ।। कदाचित्षष्ठकालेन क्वचिद्दृष्टमहाफलः
payasā yāvakenāpi kadācidvāyubhakṣaṇaḥ || kadācitṣaṣṭhakālena kvaciddṛṣṭamahāphalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचित्तु चतुर्थेन कदाचित्फलमेव च ।। कदाचिद्दशमे भुञ्जेत्पक्षे मासे वसुन्धरे
kadācittu caturthena kadācitphalameva ca || kadāciddaśame bhuñjetpakṣe māse vasundhare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एतत्सप्त जन्मानि मम कर्माणि कुर्वते ।। योगिनस्तान्प्रपश्यन्ति पूर्वोक्तान्कर्मसु स्थितान्
ya etatsapta janmāni mama karmāṇi kurvate || yoginastānprapaśyanti pūrvoktānkarmasu sthitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति श्रीवराहपुराणे विविधकर्मोत्पत्तौ पंचदशाधिकशततमोऽध्यायः
iti śrīvarāhapurāṇe vividhakarmotpattau paṃcadaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.