Varāha Purāṇa 118

अथ देवोपचारविधिः ।। श्रीवराह उवाच ।। शृणु तत्त्वेन मे भद्रे प्रायश्चित्तं यथाविधि ।। यथावत्स च दातव्यो मम भक्तेन विद्यया

atha devopacāravidhiḥ || śrīvarāha uvāca || śṛṇu tattvena me bhadre prāyaścittaṃ yathāvidhi || yathāvatsa ca dātavyo mama bhaktena vidyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्ष्यमाणेन मन्त्रेण उद्धृत्य दन्तकाष्ठकम् ।। दीपं न ज्वालयेत्तावद्यावन्न स्पृश्यते धरा

vakṣyamāṇena mantreṇa uddhṛtya dantakāṣṭhakam || dīpaṃ na jvālayettāvadyāvanna spṛśyate dharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीपे प्रज्वालिते तत्र हस्तशौचं तु कारयेत् ।। ततः प्रक्षाल्य हस्तौ तु पुनरेवमुपागतः

dīpe prajvālite tatra hastaśaucaṃ tu kārayet || tataḥ prakṣālya hastau tu punarevamupāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वन्दयित्वास्य चरणौ दन्तधावनमानयेत् ।। अनेनैव तु मन्त्रेण दद्याद्वै दन्तकाष्ठकम्

vandayitvāsya caraṇau dantadhāvanamānayet || anenaiva tu mantreṇa dadyādvai dantakāṣṭhakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रश्च – भुवनभवन रविसंहरण अनन्तो मध्यश्चेति गृह्णेमं भुवनं दन्तधावनम्

mantraśca – bhuvanabhavana ravisaṃharaṇa ananto madhyaśceti gṛhṇemaṃ bhuvanaṃ dantadhāvanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्त्वया भाषितं सर्वमेवं धर्मविनिश्चयम् ।। दन्तधावनं दन्ते दद्याद्यावत्कर्म वसुन्धरे

yattvayā bhāṣitaṃ sarvamevaṃ dharmaviniścayam || dantadhāvanaṃ dante dadyādyāvatkarma vasundhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यं शिरसोत्तार्य धृत्वा शिरसि चात्मनः ।। पश्चात्तु जलपूतेन ततो हस्तेन सुन्दरि

nityaṃ śirasottārya dhṛtvā śirasi cātmanaḥ || paścāttu jalapūtena tato hastena sundari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्याणि मुखकर्माणि स्वल्पेन सलिलेन च ।। मुखप्रक्षालने चेमं शृणु मन्त्रं च सुन्दरि

kāryāṇi mukhakarmāṇi svalpena salilena ca || mukhaprakṣālane cemaṃ śṛṇu mantraṃ ca sundari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इष्ट्वेममुक्तमन्त्रेण संसारात्तु प्रमुच्यते

iṣṭvemamuktamantreṇa saṃsārāttu pramucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रश्च- तद्भगवन्त्वां गुणश्च आत्मनश्चापि गृह्ण वारिणः सर्वदेवतानां मुखमेव प्रक्षालयेत् ।। एतेन मन्त्रेण सुगन्धधूपदीपनैवेद्यं पुनरेवं समर्पयेत्

mantraśca- tadbhagavantvāṃ guṇaśca ātmanaścāpi gṛhṇa vāriṇaḥ sarvadevatānāṃ mukhameva prakṣālayet || etena mantreṇa sugandhadhūpadīpanaivedyaṃ punarevaṃ samarpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा भगवन् भक्तवत्सल ।। नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत्

tataḥ puṣpāñjaliṃ dattvā bhagavan bhaktavatsala || namo nārāyaṇetyuktvā imaṃ mantramudīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रज्ञानां यज्ञयष्टारं भूतस्रष्टारमेव च ।। अन्य पुष्पाणि संगृह्य कल्यमुत्थाय माधवि

mantrajñānāṃ yajñayaṣṭāraṃ bhūtasraṣṭārameva ca || anya puṣpāṇi saṃgṛhya kalyamutthāya mādhavi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कायं निपतितं कृत्वा प्रसीदेति जनार्द्दनम् ।। शिरसा चाञ्जलिं कृत्वा इमं मंत्रमुदाहरेत्

kāyaṃ nipatitaṃ kṛtvā prasīdeti janārddanam || śirasā cāñjaliṃ kṛtvā imaṃ maṃtramudāharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रैर्लब्ध्वा संज्ञां त्वयि नाथ प्रसन्ने त्वदिच्छातो ह्यपि योगिनां चैव मुक्तिः ।। १५ ।।. यतस्त्वदीयः कर्मकरोऽहमस्मि त्वयोक्तं यत्तेन देवः प्रसीदतु

mantrairlabdhvā saṃjñāṃ tvayi nātha prasanne tvadicchāto hyapi yogināṃ caiva muktiḥ || 15 ||. yatastvadīyaḥ karmakaro'hamasmi tvayoktaṃ yattena devaḥ prasīdatu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं मन्त्रविधिं कृत्वा मम भक्तिव्यवस्थितः ।। पृष्ठतोऽनुपदं गत्वा शीघ्रं यावन्न हीयते

evaṃ mantravidhiṃ kṛtvā mama bhaktivyavasthitaḥ || pṛṣṭhato'nupadaṃ gatvā śīghraṃ yāvanna hīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं सर्वं समादाय मम कर्म दृढव्रतः ।। शीघ्रं मेऽभ्यञ्जनं दद्यात्तैलेनाथ घृतेन वा

evaṃ sarvaṃ samādāya mama karma dṛḍhavrataḥ || śīghraṃ me'bhyañjanaṃ dadyāttailenātha ghṛtena vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्नेहं समुद्दिश्य मंत्रज्ञः कर्मकारकः ।। एवं चित्तं समाधाय इमं मंत्रमुदीरयेत्

tataḥ snehaṃ samuddiśya maṃtrajñaḥ karmakārakaḥ || evaṃ cittaṃ samādhāya imaṃ maṃtramudīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मंत्रा ऊचुः ।। स्नेहं स्नेहेन संगृह्य लोकनाथ मया हृतम् ।। सर्वलोकेषु सिद्धात्मा ददाम्यात्मकरेण च

maṃtrā ūcuḥ || snehaṃ snehena saṃgṛhya lokanātha mayā hṛtam || sarvalokeṣu siddhātmā dadāmyātmakareṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया प्रोक्तः क्षमस्वेति तुभ्यं चैव नमो नमः ।। एवं मंत्रः समाख्यातस्तेनाज्यात्प्रथमं शिरः

mayā proktaḥ kṣamasveti tubhyaṃ caiva namo namaḥ || evaṃ maṃtraḥ samākhyātastenājyātprathamaṃ śiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणाङ्गं ततोऽभ्यज्याद्वाममङ्गं ततोऽनु च ।। पश्चात्पृष्ठं समभ्यज्य ततोऽभ्यज्यात्कटिं तथा

dakṣiṇāṅgaṃ tato'bhyajyādvāmamaṅgaṃ tato'nu ca || paścātpṛṣṭhaṃ samabhyajya tato'bhyajyātkaṭiṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चालिम्पेत्ततो भूमिं गोमयेन दृढव्रतः।। तस्य दृष्ट्वा श्रुतं भद्रे गोमयेन सुनिश्चितम्

paścālimpettato bhūmiṃ gomayena dṛḍhavrataḥ|| tasya dṛṣṭvā śrutaṃ bhadre gomayena suniścitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यानि पुण्यान्यवाप्नोति तानि मे गदतः शृणु ।। आज्यमानमपि तथा यावन्तस्तैलबिन्दवः

yāni puṇyānyavāpnoti tāni me gadataḥ śṛṇu || ājyamānamapi tathā yāvantastailabindavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ।। ततः पुण्यकृताँल्लोकान्पुरुषो योऽनुलिप्यते

tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate || tataḥ puṇyakṛtā~llokānpuruṣo yo'nulipyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैककणसंख्यातः स्वर्गलोके महीयते ।। एवं योऽभ्यञ्जयेद्गात्रं तैलेन तु घृतेन वा

ekaikakaṇasaṃkhyātaḥ svargaloke mahīyate || evaṃ yo'bhyañjayedgātraṃ tailena tu ghṛtena vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके प्रतिष्ठति ।। अथ चोद्वर्त्तनं भद्रे प्रवक्ष्यामि प्रियं मम

tāvadvarṣasahasrāṇi mama loke pratiṣṭhati || atha codvarttanaṃ bhadre pravakṣyāmi priyaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन शुध्यन्ति चाङ्गानि मम प्रीतिश्च जायते ।। भोगिना यदि वा रोध्रं यदि पिप्पलिकामधु

yena śudhyanti cāṅgāni mama prītiśca jāyate || bhoginā yadi vā rodhraṃ yadi pippalikāmadhu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधूकमश्वपर्णं वा रोहिणं चैव कर्कटम् ।। एतेषां प्राप्य लभते शास्त्रज्ञः कर्मकारकः

madhūkamaśvaparṇaṃ vā rohiṇaṃ caiva karkaṭam || eteṣāṃ prāpya labhate śāstrajñaḥ karmakārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करेण तस्य चूर्णेन पिष्टचूर्णेन वा पुनः ।। एतदुद्वर्त्तनं कुर्यान्मम गात्रसुखावहम्

kareṇa tasya cūrṇena piṣṭacūrṇena vā punaḥ || etadudvarttanaṃ kuryānmama gātrasukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदीच्छेत्परमां सिद्धिं मम कर्मानुसारकः ।। एवमुद्वर्त्तनं कृत्वा स्नानकर्म तु कारयेत्

yadīcchetparamāṃ siddhiṃ mama karmānusārakaḥ || evamudvarttanaṃ kṛtvā snānakarma tu kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत आमलकं चैव वसुगन्धार्णमुत्तमम् ।। तेन मे सर्वगात्राणि मर्द्दयित्वा दृढव्रतः

tata āmalakaṃ caiva vasugandhārṇamuttamam || tena me sarvagātrāṇi marddayitvā dṛḍhavrataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलकुम्भं ततो गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् ।। देवानां देवदेवोऽसि देवोऽनादिरभूः परः

jalakumbhaṃ tato gṛhya imaṃ mantramudāharet || devānāṃ devadevo'si devo'nādirabhūḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तव व्यक्तस्वरूपेण स्नानं गृह्णीष्व मेऽनघ ।। एवं तु स्नपनं कुर्यान्मम मार्गानुसारकः

tava vyaktasvarūpeṇa snānaṃ gṛhṇīṣva me'nagha || evaṃ tu snapanaṃ kuryānmama mārgānusārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ सौवर्णकुम्भेन रजतस्य घटेन वा ।। एतेषामप्यलाभे तु कर्मज्ञः कर्म कारयेत्

atha sauvarṇakumbhena rajatasya ghaṭena vā || eteṣāmapyalābhe tu karmajñaḥ karma kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताम्रकुम्भमयेनैव कुर्यात्स्नपनमुत्तमम् ।। एवं तु स्नपनं कृत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा

tāmrakumbhamayenaiva kuryātsnapanamuttamam || evaṃ tu snapanaṃ kṛtvā vidhidṛṣṭena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चाद्गन्धः प्रदातव्यः प्रकृष्टो मन्त्रसंयुतः ।। सर्वगन्धाः सौमनस्याः सर्ववर्णाश्च ते मताः

paścādgandhaḥ pradātavyaḥ prakṛṣṭo mantrasaṃyutaḥ || sarvagandhāḥ saumanasyāḥ sarvavarṇāśca te matāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्पन्नाः सर्वलोकेषु त्वया सत्येषु योजिताः ।। मया च ते तवाङ्गेषु तानावह शुचीन्प्रभो

utpannāḥ sarvalokeṣu tvayā satyeṣu yojitāḥ || mayā ca te tavāṅgeṣu tānāvaha śucīnprabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम भक्त्या सुसन्तुष्टः प्रतिगृह्णीष्व माधव ।। एवं गन्धांस्ततो दत्त्वा उत्कृष्टं कर्म कारयेत्

mama bhaktyā susantuṣṭaḥ pratigṛhṇīṣva mādhava || evaṃ gandhāṃstato dattvā utkṛṣṭaṃ karma kārayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मण्यान्यपि माल्यानि ततो मह्यं प्रदापयेत् ।। तदेव चार्च्चनं कृत्वा कर्मण्यः कर्मसम्मितः

karmaṇyānyapi mālyāni tato mahyaṃ pradāpayet || tadeva cārccanaṃ kṛtvā karmaṇyaḥ karmasammitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पुष्पाञ्जलिं दत्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ।। जलजं स्थलजं चैव पुष्पं कालोद्भवं शुचि

tataḥ puṣpāñjaliṃ dattvā imaṃ mantramudīrayet || jalajaṃ sthalajaṃ caiva puṣpaṃ kālodbhavaṃ śuci

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम संसारमोक्षाय गृह्ण गृह्ण ममाच्युत ।। एवंविधोपचारेण अर्चयित्वा मम प्रियम्

mama saṃsāramokṣāya gṛhṇa gṛhṇa mamācyuta || evaṃvidhopacāreṇa arcayitvā mama priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चाद्धूपं च मे दद्यात्सुगन्धद्रव्यसम्मितम् ।। धूपं गृह्य विधानेन मयोक्तं सुखवल्लभम्

paścāddhūpaṃ ca me dadyātsugandhadravyasammitam || dhūpaṃ gṛhya vidhānena mayoktaṃ sukhavallabham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उभयेषु कुलेष्वात्मा धूपमंत्रमुदीरयेत् ।। वनस्पतिरसं दिव्यं बहुद्रव्यसमन्वितम्

ubhayeṣu kuleṣvātmā dhūpamaṃtramudīrayet || vanaspatirasaṃ divyaṃ bahudravyasamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम संसारमोक्षाय धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम् ।। मन्त्रः – शान्तिर्वै सर्वदेवानां शान्तिर्मम परायणम्

mama saṃsāramokṣāya dhūpo'yaṃ pratigṛhyatām || mantraḥ – śāntirvai sarvadevānāṃ śāntirmama parāyaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सांख्यानां शान्तियोगेन धूपं गृह्ण नमोऽस्तु ते ।। त्राता नान्योऽस्ति मे कश्चित्त्वां विहाय जगद्गुरो

sāṃkhyānāṃ śāntiyogena dhūpaṃ gṛhṇa namo'stu te || trātā nānyo'sti me kaścittvāṃ vihāya jagadguro

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमभ्यर्च्चनं कृत्वा माल्यगन्धानुलेपनैः।। पश्चाद्वस्त्रं च वै दद्यात् क्षौमशुक्लं सपीतकम्

evamabhyarccanaṃ kṛtvā mālyagandhānulepanaiḥ|| paścādvastraṃ ca vai dadyāt kṣaumaśuklaṃ sapītakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं चैव समादाय कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम् ।। दिव्ययोगं समादाय इमं मन्त्रमुदीरयेत्

evaṃ caiva samādāya kṛtvā śirasi cāñjalim || divyayogaṃ samādāya imaṃ mantramudīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रीयतां भगवान्पुरुषोत्तमः श्रीनिवासः श्रीमानानन्दरूपः ।। गोप्ता कर्त्ताधिकर्त्ता मान्यनाथ भूतनाथ आदिरव्यक्तरूपः ।। क्षौमं वस्त्रं पीतरूपं मनोज्ञं देवांगे स्वे गात्रप्रच्छादनाय

prīyatāṃ bhagavānpuruṣottamaḥ śrīnivāsaḥ śrīmānānandarūpaḥ || goptā karttādhikarttā mānyanātha bhūtanātha ādiravyaktarūpaḥ || kṣaumaṃ vastraṃ pītarūpaṃ manojñaṃ devāṃge sve gātrapracchādanāya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्त्रैर्विभूषणं कृत्वा मम गात्रानुसारि यत् ।। पश्चात्पुष्पं गृहीत्वा तु आसनं चोपकल्पयेत्

vastrairvibhūṣaṇaṃ kṛtvā mama gātrānusāri yat || paścātpuṣpaṃ gṛhītvā tu āsanaṃ copakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीत्वा प्रणवाद्येन धर्मपुण्येन संवृतः

gṛhītvā praṇavādyena dharmapuṇyena saṃvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं परायणं परस्परप्रीतिकरं प्राणरक्षणं प्राणिनां स्विष्टं तदनुकल्पं सत्यमुपयुक्तमात्मने तद्देव गृहाण

idaṃ parāyaṇaṃ parasparaprītikaraṃ prāṇarakṣaṇaṃ prāṇināṃ sviṣṭaṃ tadanukalpaṃ satyamupayuktamātmane taddeva gṛhāṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तु प्रापणं कृत्वा मम मार्गानुसारकः ।। मुखप्रक्षालनं दत्त्वा शीघ्रमेव प्रकल्पितम्

evaṃ tu prāpaṇaṃ kṛtvā mama mārgānusārakaḥ || mukhaprakṣālanaṃ dattvā śīghrameva prakalpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुचिः स्तुवति देवानामेतदेव परायणम्।। शौचार्थं तु जलं गृह्णन् कृत्वा प्रापणमुतमम्

śuciḥ stuvati devānāmetadeva parāyaṇam|| śaucārthaṃ tu jalaṃ gṛhṇan kṛtvā prāpaṇamutamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं तु भोजनं दत्त्वा व्यपनीय तु प्रापणम्।। ताम्बूलं तु ततो गृह्य चेमं मन्त्रमुदीरयेत्

evaṃ tu bhojanaṃ dattvā vyapanīya tu prāpaṇam|| tāmbūlaṃ tu tato gṛhya cemaṃ mantramudīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रः - अलङ्कारं सर्वतो देवानां द्रव्यानुक्तौ सर्वसौगन्धिकादिभिः गृह्य ताम्बूलं लोकनाथ विशिष्टमस्माकं च भवनं तव प्रतिमा च ह

mantraḥ - alaṅkāraṃ sarvato devānāṃ dravyānuktau sarvasaugandhikādibhiḥ gṛhya tāmbūlaṃ lokanātha viśiṣṭamasmākaṃ ca bhavanaṃ tava pratimā ca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलङ्कारं मुखे श्रेष्ठं तव प्रीत्या मया कृतम् ।। मुखप्रसाधनं श्रेष्ठं देव गृह्ण मया कृतम्

alaṅkāraṃ mukhe śreṣṭhaṃ tava prītyā mayā kṛtam || mukhaprasādhanaṃ śreṣṭhaṃ deva gṛhṇa mayā kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेनैवोपचारेण मद्भक्तः कर्म कारयेत् ।। अनुमुक्तो महालोकान्पश्यते मम नित्यशः

etenaivopacāreṇa madbhaktaḥ karma kārayet || anumukto mahālokānpaśyate mama nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे देवोपचारविधिर्नामाष्टादशाधिकशततमोऽध्यायः

iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre devopacāravidhirnāmāṣṭādaśādhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.