Library·Varāha Purāṇa·122
अथ कोकामुखमाहात्म्यम् ।। वराह उवाच ।। गुह्यानां परमं गुह्यं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। तिर्यग्योनिगताश्चापि येन मुच्यन्ति किल्बिषात्
atha kokāmukhamāhātmyam || varāha uvāca || guhyānāṃ paramaṃ guhyaṃ tacchṛṇuṣva vasundhare || tiryagyonigatāścāpi yena mucyanti kilbiṣāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां मैथुनं यो न गच्छति ।। भुक्त्वा परस्य चान्नानि यश्चैव न विकुत्सति
aṣṭamyāṃ ca caturddaśyāṃ maithunaṃ yo na gacchati || bhuktvā parasya cānnāni yaścaiva na vikutsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाल्ये वयस्यपि च यो मम नित्यमनुव्रतः ।। येन केनापि संतुष्टो यो मातापितृपूजकः
bālye vayasyapi ca yo mama nityamanuvrataḥ || yena kenāpi saṃtuṣṭo yo mātāpitṛpūjakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयासे जीवति न यः प्रविभागी गुणान्वितः ।। दाता भोक्ता च कार्येषु स्वतन्त्रो नित्यसंयतः
āyāse jīvati na yaḥ pravibhāgī guṇānvitaḥ || dātā bhoktā ca kāryeṣu svatantro nityasaṃyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकर्म नाभिकुर्वीत कौमारव्रतसंस्थितः ।। सर्वभूतदयायुक्तः सत्त्वेन च समन्वितः
vikarma nābhikurvīta kaumāravratasaṃsthitaḥ || sarvabhūtadayāyuktaḥ sattvena ca samanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्या च निःस्पृहोऽत्यन्तं परार्थेष्वस्पृहः सदा ।। ईदृग्बुद्धिं समादाय मम लोकाय गच्छति ।। इमं गुह्यं वरारोहे देवैरपि दुरासदम्
matyā ca niḥspṛho'tyantaṃ parārtheṣvaspṛhaḥ sadā || īdṛgbuddhiṃ samādāya mama lokāya gacchati || imaṃ guhyaṃ varārohe devairapi durāsadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छृणुष्वानवद्याङ्गि कथ्यमानं मयाऽनघे ।। जरायुजाण्डजोद्भिज्जस्वेदजानि कदाचन
tacchṛṇuṣvānavadyāṅgi kathyamānaṃ mayā'naghe || jarāyujāṇḍajodbhijjasvedajāni kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये न हिंसन्ति भूतानि शुद्धात्मानो दयापराः ।। यस्तु कोकामुखे देवि ध्रुवं प्राणान्परित्यजेत्
ye na hiṃsanti bhūtāni śuddhātmāno dayāparāḥ || yastu kokāmukhe devi dhruvaṃ prāṇānparityajet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनसा न चलत्येव मम वल्लभतां व्रजेत् ।। ततो विष्णुवचः श्रुत्वा सा मही संशितव्रता
manasā na calatyeva mama vallabhatāṃ vrajet || tato viṣṇuvacaḥ śrutvā sā mahī saṃśitavratā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा
varāharūpiṇaṃ devaṃ pratyuvāca vasundharā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धरण्युवाच ।। अहं शिष्या च दासी च भक्ता च त्वयि माधव
dharaṇyuvāca || ahaṃ śiṣyā ca dāsī ca bhaktā ca tvayi mādhava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं मे परमं गुह्यं त्वद्भक्त्या वक्तुमर्हसि ।। चक्रं वाराणसीं चैव अट्टहासं च नैमिषम्
evaṃ me paramaṃ guhyaṃ tvadbhaktyā vaktumarhasi || cakraṃ vārāṇasīṃ caiva aṭṭahāsaṃ ca naimiṣam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्रकर्णह्रदं चैव हित्वा कोकां प्रशंससि ।। नगरं च द्विरण्डं च मुकुटं मण्डलेश्वरम्
bhadrakarṇahradaṃ caiva hitvā kokāṃ praśaṃsasi || nagaraṃ ca dviraṇḍaṃ ca mukuṭaṃ maṇḍaleśvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केदारं च ततो मुक्त्वा कि कोकां च प्रशंससि ।। देवदारुवनं मुक्त्वा तथा जालेश्वरं विभुम्
kedāraṃ ca tato muktvā ki kokāṃ ca praśaṃsasi || devadāruvanaṃ muktvā tathā jāleśvaraṃ vibhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुर्गं महाबलं मुक्त्वा किं वै कोकां प्रशंससि ।। गोकर्णं च ततो मुक्त्वा शुद्धजाल्मेश्वरं तथा
durgaṃ mahābalaṃ muktvā kiṃ vai kokāṃ praśaṃsasi || gokarṇaṃ ca tato muktvā śuddhajālmeśvaraṃ tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकलिङ्गं ततो मुक्त्वा किं वा कोकां प्रशंससि ।। एवं पृष्टस्तथा भक्त्या माधवश्च महाप्रभुः
ekaliṅgaṃ tato muktvā kiṃ vā kokāṃ praśaṃsasi || evaṃ pṛṣṭastathā bhaktyā mādhavaśca mahāprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ।। श्रीवराह उवाच ।। एवमेतन्महाभागे यन्मां त्वं भीरु भाषसे
varāharūpī bhagavānpratyuvāca vasundharām || śrīvarāha uvāca || evametanmahābhāge yanmāṃ tvaṃ bhīru bhāṣase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथयिष्यामि ते गुह्यं कोका येन विशिष्यते ।। एते रुद्राश्रिताः क्षेत्रा ये त्वया परिकीर्तिताः
kathayiṣyāmi te guhyaṃ kokā yena viśiṣyate || ete rudrāśritāḥ kṣetrā ye tvayā parikīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते पाशुपताश्चैषां कोका भागवतस्य ह ।। तत्रान्यत्ते प्रवक्ष्यामि महाख्यानं वरानने
ete pāśupatāścaiṣāṃ kokā bhāgavatasya ha || tatrānyatte pravakṣyāmi mahākhyānaṃ varānane
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतं कोकामुखे चैव मम क्षेत्रे हि सुन्दरि ।। कश्चिल्लुब्धो मिषाहारश्चरन्वै कोकमण्डले
kṛtaṃ kokāmukhe caiva mama kṣetre hi sundari || kaścillubdho miṣāhāraścaranvai kokamaṇḍale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्राल्पेनाम्बुना युक्ते ह्रदे मत्स्यस्तु तिष्ठति ।। दृष्ट्वा तं लुब्धकस्तूर्णं बडिशेनाजहार ह ।। तस्य हस्ताच्च बलवान्मत्स्यस्तूर्णं विनिर्गतः ।। अथ श्येनस्तु तं हर्त्तुं मन्त्रयित्वा नभश्चरः
tatrālpenāmbunā yukte hrade matsyastu tiṣṭhati || dṛṣṭvā taṃ lubdhakastūrṇaṃ baḍiśenājahāra ha || tasya hastācca balavānmatsyastūrṇaṃ vinirgataḥ || atha śyenastu taṃ harttuṃ mantrayitvā nabhaścaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निपत्य तं गृहीत्वैव प्रोड्डीनस्त्वरयान्वितः ।। अशक्तस्य ततो नेतुं मत्स्यः कोकामुखेऽपतत्
nipatya taṃ gṛhītvaiva proḍḍīnastvarayānvitaḥ || aśaktasya tato netuṃ matsyaḥ kokāmukhe'patat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षेत्रस्य प्रभावेण राजपुत्रोऽभवत्प्रभुः ।। रूपवान् गुणवाञ्छुद्धः कुलेन वयसान्वितः
tatkṣetrasya prabhāveṇa rājaputro'bhavatprabhuḥ || rūpavān guṇavāñchuddhaḥ kulena vayasānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कालेन तस्यैव मृगव्याधस्य चाङ्गना।। गृहीत्वा चैव मांसानि गच्छन्ती याति तत्र वै
atha kālena tasyaiva mṛgavyādhasya cāṅganā|| gṛhītvā caiva māṃsāni gacchantī yāti tatra vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एका चिल्ली मांसलुब्धा तद्धस्तान्मांसगर्द्धिनी ।। आगत्यागत्य तरसा हर्त्तुं समुपचक्रमे
ekā cillī māṃsalubdhā taddhastānmāṃsagarddhinī || āgatyāgatya tarasā harttuṃ samupacakrame
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृगव्याधा बलान्मांसं हर्तुकामां तु चिल्लिकाम्।। बाणेनैकेन संहत्य पातिता भुवि तत्क्षणात्
mṛgavyādhā balānmāṃsaṃ hartukāmāṃ tu cillikām|| bāṇenaikena saṃhatya pātitā bhuvi tatkṣaṇāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशात्पातिता भद्रे कोकायां मम सन्निधौ।। जाता चन्द्रपुरे रम्ये राजपुत्री यशस्विनी
ākāśātpātitā bhadre kokāyāṃ mama sannidhau|| jātā candrapure ramye rājaputrī yaśasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा व्यवर्द्धत कन्या तु वयोरूपगुणान्विता।। चतुःषष्टिकलायुक्ता पुरुषं सा जुगुप्सति
sā vyavarddhata kanyā tu vayorūpaguṇānvitā|| catuḥṣaṣṭikalāyuktā puruṣaṃ sā jugupsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपवान्गुणवाञ्छूरो युद्धकार्यार्थनिश्चितः ।। सौम्यश्च पुरुषश्चैव सा च नेति जुगुप्सति
rūpavānguṇavāñchūro yuddhakāryārthaniścitaḥ || saumyaśca puruṣaścaiva sā ca neti jugupsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रूपवान्गुणवाञ्छूरो युदकार्यार्थनिष्ठितः ।। सौम्यं च पुरुषं चैव सर्वानभिजुगुप्सति
rūpavānguṇavāñchūro yudakāryārthaniṣṭhitaḥ || saumyaṃ ca puruṣaṃ caiva sarvānabhijugupsati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ केनचित्कालेन शक आनन्दपूरके।। सम्बन्धो जायत तयोर्मध्यमे वयसि स्थयोः
atha kenacitkālena śaka ānandapūrake|| sambandho jāyata tayormadhyame vayasi sthayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा तु तौ समासाद्य परस्परमथ क्रमात् ।। यथान्यायं स विप्रोक्तं विधिदृष्टेन कर्मणा
tathā tu tau samāsādya parasparamatha kramāt || yathānyāyaṃ sa viproktaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वै तथा समं नित्यं सा च तेन समं शुभा ।। अन्योन्यं रममाणौ तौ मुहूर्तमपि नोज्झतः
sa vai tathā samaṃ nityaṃ sā ca tena samaṃ śubhā || anyonyaṃ ramamāṇau tau muhūrtamapi nojjhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छत्येवं बहुतरे काले चैवाप्यनिंदिता ।। समप्रेम्णा च संयुक्ता सौह्रदेन च नायकम्
gacchatyevaṃ bahutare kāle caivāpyaniṃditā || samapremṇā ca saṃyuktā sauhradena ca nāyakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजपुत्रस्तस्तोऽप्यत्र शकानां नंदवर्द्धनः।। तस्या जायत मध्याह्ने शिरोरुगतिपीडिनी
rājaputrastasto'pyatra śakānāṃ naṃdavarddhanaḥ|| tasyā jāyata madhyāhne śirorugatipīḍinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये केचिद्भिषजस्तत्र गदेषु कुशलाः शुभे।। ते तत्रोषधयोगं च चक्रुस्तेनापि वेदना
ye kecidbhiṣajastatra gadeṣu kuśalāḥ śubhe|| te tatroṣadhayogaṃ ca cakrustenāpi vedanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ननाश नैव संयातः कालो बहुतिथस्ततः।। न सम्बुध्यति चात्मानं विष्णुमायाविमोहितः
nanāśa naiva saṃyātaḥ kālo bahutithastataḥ|| na sambudhyati cātmānaṃ viṣṇumāyāvimohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भजमाना विनीता च सौहृदाच्च विशेषतः ।। एवं बहुगतः कालः कामभोगेषु सक्तयोः
bhajamānā vinītā ca sauhṛdācca viśeṣataḥ || evaṃ bahugataḥ kālaḥ kāmabhogeṣu saktayoḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयने गत एतेषां वृत्तं कौतूहलं भुवि ।। अन्योऽन्यप्रीतियुक्तौ तु नान्योऽन्यं जहतुः क्वचित्
ayane gata eteṣāṃ vṛttaṃ kautūhalaṃ bhuvi || anyo'nyaprītiyuktau tu nānyo'nyaṃ jahatuḥ kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सर्वानवद्याङ्गी भर्त्तारमिदमब्रवीत् ।। किमिदं तव भद्रं ते वेदना जायते शिरे
tataḥ sarvānavadyāṅgī bharttāramidamabravīt || kimidaṃ tava bhadraṃ te vedanā jāyate śire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदाचक्ष्व तत्त्वेन यद्यहं च तव प्रिया ।। बहवो भिषजश्चैव नानाशास्त्रविशारदाः
etadācakṣva tattvena yadyahaṃ ca tava priyā || bahavo bhiṣajaścaiva nānāśāstraviśāradāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वन्ति तव कर्माणि वेदना च न गच्छति ।। एवं स प्रियया प्रोक्तस्तां प्रियां पुनरब्रवीत्
kurvanti tava karmāṇi vedanā ca na gacchati || evaṃ sa priyayā proktastāṃ priyāṃ punarabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं किं विस्मृता भद्रे सर्वव्याधिसमन्वितम् ।। यल्लब्धं मानुषत्वं च सुखदुःखसमन्वितम्
idaṃ kiṃ vismṛtā bhadre sarvavyādhisamanvitam || yallabdhaṃ mānuṣatvaṃ ca sukhaduḥkhasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संसारसागरारूढं नातिप्रष्टुं त्वमर्हसि ।। तेनैवं भाषिता बाला श्रोतुकामा वरानना
saṃsārasāgarārūḍhaṃ nātipraṣṭuṃ tvamarhasi || tenaivaṃ bhāṣitā bālā śrotukāmā varānanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कदाचिच्छयने सुप्तौ तौ दम्पती किल।। गते बहुतिथे काले पुनः पप्रच्छ सा प्रियम्
tataḥ kadācicchayane suptau tau dampatī kila|| gate bahutithe kāle punaḥ papraccha sā priyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथयस्व तमेवार्थं यन्मया पूर्वपृच्छितम्।। किं मां न भाषसे नाथ साभिप्रायं वचस्तव
kathayasva tamevārthaṃ yanmayā pūrvapṛcchitam|| kiṃ māṃ na bhāṣase nātha sābhiprāyaṃ vacastava
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोप्यं वा किंचिदस्तीह किं गोपयसि मे पुरः।। अवश्यं चैव वक्तव्यं यद्यहं तव वल्लभा
gopyaṃ vā kiṃcidastīha kiṃ gopayasi me puraḥ|| avaśyaṃ caiva vaktavyaṃ yadyahaṃ tava vallabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निर्बन्धतः पृष्टः स शकाधिपतिर्नृपः।। तां प्रियां प्रणयात्प्राह बहुमानपुरःसरम्
iti nirbandhataḥ pṛṣṭaḥ sa śakādhipatirnṛpaḥ|| tāṃ priyāṃ praṇayātprāha bahumānapuraḥsaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुच्यतां मानुषं भावं तां जातिं स्मर पौर्विकीम् ।। अथ कौतूहलं भद्रे श्रवणे पूर्वजन्मनः
mucyatāṃ mānuṣaṃ bhāvaṃ tāṃ jātiṃ smara paurvikīm || atha kautūhalaṃ bhadre śravaṇe pūrvajanmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्मातापितरौ गत्वा प्रसादय शुचिस्मिते।। मानार्हौ मानयित्वा तौ ययाहं जठरे धृतः
manmātāpitarau gatvā prasādaya śucismite|| mānārhau mānayitvā tau yayāhaṃ jaṭhare dhṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोराज्ञां पुरस्कृत्य मानयित्वा यथार्हतः ।। अथ कोकामुखे गत्वा कथयिष्याम्यसंशयम्
tayorājñāṃ puraskṛtya mānayitvā yathārhataḥ || atha kokāmukhe gatvā kathayiṣyāmyasaṃśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वपूर्वजन्मवृत्तं तु देवानामपि दुलर्भम् ।। तत्र ते कथयिष्यामि सर्ववृत्तमनिन्दिते
svapūrvajanmavṛttaṃ tu devānāmapi dularbham || tatra te kathayiṣyāmi sarvavṛttamanindite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सा ह्यनवद्याङ्गी श्वश्रूश्वशुरयोः पुरः ।। गत्वा गृहीत्वा चरणौ ततस्ताविदमब्रवीत्
tataḥ sā hyanavadyāṅgī śvaśrūśvaśurayoḥ puraḥ || gatvā gṛhītvā caraṇau tatastāvidamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंचिद्विज्ञप्तुकामास्मि तत्र वामवधीयताम् ।। भवदाज्ञां पुरस्कृत्य भवद्भ्यामनुमानितौ
kiṃcidvijñaptukāmāsmi tatra vāmavadhīyatām || bhavadājñāṃ puraskṛtya bhavadbhyāmanumānitau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुण्ये कोकामुखे गन्तुमिच्छावस्तत्र वां गुरू ।। कार्यगौरवभावेन न निषेध्यौ कथञ्चन
puṇye kokāmukhe gantumicchāvastatra vāṃ gurū || kāryagauravabhāvena na niṣedhyau kathañcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अद्य यावत्किमपि वां याचितं न मया क्वचित्।। पुरस्ताद्ध्यावयोस्तन्मे याचितं दातुमर्हतः
adya yāvatkimapi vāṃ yācitaṃ na mayā kvacit|| purastāddhyāvayostanme yācitaṃ dātumarhataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिरावेदेनया युक्तः सदा तव सुतो ह्ययम् ।। मध्याह्ने मृतकल्पो वै जायते ह्यचिकित्सकम्
śirāvedenayā yuktaḥ sadā tava suto hyayam || madhyāhne mṛtakalpo vai jāyate hyacikitsakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुखानि सर्वविषयान्विसृज्य परिपीडितः ।। कोकामुखं विना कष्टं न निवृत्तं भविष्यति
sukhāni sarvaviṣayānvisṛjya paripīḍitaḥ || kokāmukhaṃ vinā kaṣṭaṃ na nivṛttaṃ bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिन्नोक्तपूर्वं ते रहस्यं परमं महत् ।। त्वरितं गन्तुमिच्छामि विष्णोस्तत्परमं पदम्
kadācinnoktapūrvaṃ te rahasyaṃ paramaṃ mahat || tvaritaṃ gantumicchāmi viṣṇostatparamaṃ padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दम्पतिभ्यां हि मननं रोचतां सर्वथैव हि ।। ततो वधूवचः श्रुत्वा शकानामधिपो नृपः
dampatibhyāṃ hi mananaṃ rocatāṃ sarvathaiva hi || tato vadhūvacaḥ śrutvā śakānāmadhipo nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करेण स्वयमादाय वधूं पुत्रमुवाच ह ।। किमिदं चिन्तितं वत्स कोकामुखगमं प्रति
kareṇa svayamādāya vadhūṃ putramuvāca ha || kimidaṃ cintitaṃ vatsa kokāmukhagamaṃ prati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हस्त्यश्वरथ यानानि स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः ।। सर्वमेतत्तु सप्ताङ्गं कोशकोष्ठादिसंयुतम्
hastyaśvaratha yānāni striyaścāpsarasopamāḥ || sarvametattu saptāṅgaṃ kośakoṣṭhādisaṃyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरणं वित्तयो राज्यं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ।। मित्रं वरासनं चैव गृह्णीष्व सुतसत्तम
śaraṇaṃ vittayo rājyaṃ tvayi sarvaṃ pratiṣṭhitam || mitraṃ varāsanaṃ caiva gṛhṇīṣva sutasattama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वयि प्रतिष्ठिताः प्राणाः सन्तानं च तदुत्तरम् ।। ततः पितुर्वचः श्रुत्वा राजपुत्रो यशस्विनि
tvayi pratiṣṭhitāḥ prāṇāḥ santānaṃ ca taduttaram || tataḥ piturvacaḥ śrutvā rājaputro yaśasvini
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितुः पादौ गृहीत्वा च प्रोवाच विनयान्वितः ।। अलं राज्येन कोशेन वाहनेन बलेन वा
pituḥ pādau gṛhītvā ca provāca vinayānvitaḥ || alaṃ rājyena kośena vāhanena balena vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्तुमिच्छामि तत्राहं तूर्णं कोकामुखं महत् ।। शिरोवेदनया युक्तो यदि जीवाम्यहं पितः
gantumicchāmi tatrāhaṃ tūrṇaṃ kokāmukhaṃ mahat || śirovedanayā yukto yadi jīvāmyahaṃ pitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तदा राज्यं बलं कोशो ममैवैतन्न सशंयः ।। तत्रैव गमनान्मह्यं वेदना नाशमेष्यति।६८।। पुत्रोक्तमवधार्यैव शकानामधिपो नृपः ।। अनुजज्ञे ततः कोकां गच्छ पुत्र नमोऽस्तु ते
tadā rājyaṃ balaṃ kośo mamaivaitanna saśaṃyaḥ || tatraiva gamanānmahyaṃ vedanā nāśameṣyati|68|| putroktamavadhāryaiva śakānāmadhipo nṛpaḥ || anujajñe tataḥ kokāṃ gaccha putra namo'stu te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वणिजश्चैव पौराश्च वैश्याश्चापि वराङ्गनाः ।। अनुजग्मू राजपुत्रं कोकामुखपथे स्थितम्
vaṇijaścaiva paurāśca vaiśyāścāpi varāṅganāḥ || anujagmū rājaputraṃ kokāmukhapathe sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वपृष्टं मया यत्ते वक्ष्यामीति च मां प्रति ।। कोकामुखे त्वयाप्युक्तं तदेतन्मम कथ्यताम्
pūrvapṛṣṭaṃ mayā yatte vakṣyāmīti ca māṃ prati || kokāmukhe tvayāpyuktaṃ tadetanmama kathyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निशम्येति प्रियाप्रोक्तं राजपुत्रो यशस्विनि ।। प्रहस्याह भिया तां तु समालिङ्ग्य वसुन्धरे
niśamyeti priyāproktaṃ rājaputro yaśasvini || prahasyāha bhiyā tāṃ tu samāliṅgya vasundhare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रजनी सम्प्रवृत्तेयं सुखं स्वापो विधीयताम् ।। श्वः सर्वं कथयिष्यामि यत्ते मनसि वर्त्तते
rajanī sampravṛtteyaṃ sukhaṃ svāpo vidhīyatām || śvaḥ sarvaṃ kathayiṣyāmi yatte manasi varttate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्याधेन निगृहीतोऽस्मि बडिशेन जलेचरः।। तद्धस्तान्निर्गतस्तत्र बलेन पतितो भुवि
vyādhena nigṛhīto'smi baḍiśena jalecaraḥ|| taddhastānnirgatastatra balena patito bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभातायां तु शर्वर्यां स्नातौ क्षौमविभूषितौ।। प्रणम्य शिरसा विष्णुं हस्ते गृह्य ततः प्रियाम्
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ snātau kṣaumavibhūṣitau|| praṇamya śirasā viṣṇuṃ haste gṛhya tataḥ priyām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेन तस्य प्रहारेण जाता शिरसि वेदना ।। अहमेव विजानामि नान्यो जानाति मां विना
tena tasya prahāreṇa jātā śirasi vedanā || ahameva vijānāmi nānyo jānāti māṃ vinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतत्ते कथितं भद्रे पूर्वपृष्टं च यत्त्वया ।। गच्छ सुन्दरि भद्रं ते यत्र ते वर्त्तते मनः
etatte kathitaṃ bhadre pūrvapṛṣṭaṃ ca yattvayā || gaccha sundari bhadraṃ te yatra te varttate manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः साप्यनवद्याङ्गी रक्तपद्मशुभानना ।। करुणं स्वरमादाय भर्त्तारं पुनरब्रवीत्
tataḥ sāpyanavadyāṅgī raktapadmaśubhānanā || karuṇaṃ svaramādāya bharttāraṃ punarabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदर्थं मया भद्र गुह्यं नोक्तं तथा स्वकम् ।। अहं च यादृशी पूर्वमभवं तच्छृणुष्व मे
etadarthaṃ mayā bhadra guhyaṃ noktaṃ tathā svakam || ahaṃ ca yādṛśī pūrvamabhavaṃ tacchṛṇuṣva me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्षुत्पिपासापरिश्रान्ता चिल्ली गगनगामिनी।। वृक्षोपरि समासीना भक्ष्यं चैव विचिन्वती
kṣutpipāsāpariśrāntā cillī gaganagāminī|| vṛkṣopari samāsīnā bhakṣyaṃ caiva vicinvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ कश्चिन्मृगव्याधो हत्वा वनचरान्बहून्।। संगृह्य मांसभारान्वै तेन मार्गेण सङ्गतः
atha kaścinmṛgavyādho hatvā vanacarānbahūn|| saṃgṛhya māṃsabhārānvai tena mārgeṇa saṅgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवृत्तोऽग्निमुपादाय तावदुड्डीय सत्वरम्।। मांसपिण्डो मया विद्धो दृढैर्वज्रमयैर्नखैः
pravṛtto'gnimupādāya tāvaduḍḍīya satvaram|| māṃsapiṇḍo mayā viddho dṛḍhairvajramayairnakhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न च सक्तास्मि संहर्त्तुं मांसभारप्रपीडिता ।। अशक्ता दूरगमने सविधे हि व्यवस्थिता
na ca saktāsmi saṃharttuṃ māṃsabhāraprapīḍitā || aśaktā dūragamane savidhe hi vyavasthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्षयित्वा ततो मांसं व्याधः संहृष्टमानसः ।। अपश्यन्मांसपिण्डं तु मृगयामास पार्श्वतः
bhakṣayitvā tato māṃsaṃ vyādhaḥ saṃhṛṣṭamānasaḥ || apaśyanmāṃsapiṇḍaṃ tu mṛgayāmāsa pārśvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तावद्ददर्श मां तत्र खादन्तीं मांसपिण्डिकाम्।। ततः स धनुरुद्यम्य सशरं च व्यकर्षत
tāvaddadarśa māṃ tatra khādantīṃ māṃsapiṇḍikām|| tataḥ sa dhanurudyamya saśaraṃ ca vyakarṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्धा बाणेन मां तत्र भक्षयन्तमिपातयत् ।। ततोऽहं भ्रममाणा वै निश्चेष्टा गतजीविता
viddhā bāṇena māṃ tatra bhakṣayantamipātayat || tato'haṃ bhramamāṇā vai niśceṣṭā gatajīvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतितास्म्यवशा भद्र कालतन्त्रे दुरासदे ।। एतत्क्षेत्रप्रभावेण त्वकामापि नृपात्मजा
patitāsmyavaśā bhadra kālatantre durāsade || etatkṣetraprabhāveṇa tvakāmāpi nṛpātmajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जातास्मि त्वत्प्रिया चापि स्मरन्ती पूर्वजन्म तत्।। एतानि पश्य चास्थीनि शेषाणि बहुकालतः
jātāsmi tvatpriyā cāpi smarantī pūrvajanma tat|| etāni paśya cāsthīni śeṣāṇi bahukālataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गलितान्यल्पशेषाणि प्राणनाथ समीपतः ।। एवं सा दर्शयित्वा तु भर्त्तारं पुनरब्रवीत्
galitānyalpaśeṣāṇi prāṇanātha samīpataḥ || evaṃ sā darśayitvā tu bharttāraṃ punarabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आनीतोऽसि मया भद्र स्थानं कोकामुखं प्रति।। एतत्क्षेत्रप्रभावेण तिर्यग्योनिगता अपि
ānīto'si mayā bhadra sthānaṃ kokāmukhaṃ prati|| etatkṣetraprabhāveṇa tiryagyonigatā api
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तमे तु कुले जाता मानुषी जातिमाश्रिताः ।। यं यं प्रवक्ष्यसे धर्मं विष्णुप्रोक्तं यशोधन
uttame tu kule jātā mānuṣī jātimāśritāḥ || yaṃ yaṃ pravakṣyase dharmaṃ viṣṇuproktaṃ yaśodhana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तं तमेव करिष्यामि विष्णुलोके सुखावहम् ।। ततस्तस्या वचः श्रुत्वा लब्धपूर्वस्मृतिर्नृपः
taṃ tameva kariṣyāmi viṣṇuloke sukhāvaham || tatastasyā vacaḥ śrutvā labdhapūrvasmṛtirnṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्मयं परमं गत्वा साधु साध्वित्यपूजयत् ।। तस्मिन् क्षेत्रे च यत्कर्म कर्त्तव्यं धर्मसंहितम्
vismayaṃ paramaṃ gatvā sādhu sādhvityapūjayat || tasmin kṣetre ca yatkarma karttavyaṃ dharmasaṃhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वा कानिचिद्देवी स्वयं चक्रे पतिव्रता।। अन्येऽपि सर्वे तच्छ्रुत्वा यस्य यद्रोचते प्रियम्
tacchrutvā kāniciddevī svayaṃ cakre pativratā|| anye'pi sarve tacchrutvā yasya yadrocate priyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्तत्सर्वेऽपि कुर्वंति विधिदृष्टेन कर्मणा ।। तत्र तौ दम्पती द्रव्यमन्नं रत्नं द्विजेषु च
tattatsarve'pi kurvaṃti vidhidṛṣṭena karmaṇā || tatra tau dampatī dravyamannaṃ ratnaṃ dvijeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ददतुः परमप्रीतौ पात्रेभ्यश्च यथार्हतः ।। येऽन्ये तत्सार्थमासाद्य यातास्तेऽपि वसुन्धरे
dadatuḥ paramaprītau pātrebhyaśca yathārhataḥ || ye'nye tatsārthamāsādya yātāste'pi vasundhare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणेभ्यो ददुः स्वानि विष्णुभक्त्या यतव्रताः ।। तत्र स्थित्वा वरारोहे मम कर्मव्यवस्थितः
brāhmaṇebhyo daduḥ svāni viṣṇubhaktyā yatavratāḥ || tatra sthitvā varārohe mama karmavyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्क्षेत्रस्य प्रभावेण श्वेतद्वीपमुपागताः ।। एवं स राजपुत्रोऽपि मम कर्मव्यवस्थितः
tatkṣetrasya prabhāveṇa śvetadvīpamupāgatāḥ || evaṃ sa rājaputro'pi mama karmavyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुक्त्वा तु मानुषं भावं श्वेतद्वीपमुपागतः ।। सर्वे च पुरुषास्तत्र आत्मनात्मानुदर्शनात्
muktvā tu mānuṣaṃ bhāvaṃ śvetadvīpamupāgataḥ || sarve ca puruṣāstatra ātmanātmānudarśanāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
( शुक्लाम्बरधरा दिव्यभूषणैश्च विभूषिताः ।। दीप्तिमन्तो महाकायाः सर्वे च शुभदर्शनाः
( śuklāmbaradharā divyabhūṣaṇaiśca vibhūṣitāḥ || dīptimanto mahākāyāḥ sarve ca śubhadarśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियोऽपि दिव्या यत्रत्या दिव्यभूषणभूषिताः ।। तेजसा दीप्तिमत्यश्च शुद्धसत्त्व विभूषिताः
striyo'pi divyā yatratyā divyabhūṣaṇabhūṣitāḥ || tejasā dīptimatyaśca śuddhasattva vibhūṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयि शुद्धं परं भावमारूढाः सत्यवर्च्चसः ।। एतत्ते कथितं देवि कोकामुखमनुत्तमम्
mayi śuddhaṃ paraṃ bhāvamārūḍhāḥ satyavarccasaḥ || etatte kathitaṃ devi kokāmukhamanuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्र मत्स्यश्च चिल्ली च सकामा ये समागताः ।। केचिच्चान्द्रायणं कुर्युः केचिच्चैव जलाशनम्
yatra matsyaśca cillī ca sakāmā ye samāgatāḥ || keciccāndrāyaṇaṃ kuryuḥ keciccaiva jalāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते च विष्णुमयान्धर्मान्द्विजस्तांस्तान्त्समाचरेत् ।। बहुधान्यवरं रत्नं दंपत्योऽथ यशस्विनी
te ca viṣṇumayāndharmāndvijastāṃstāntsamācaret || bahudhānyavaraṃ ratnaṃ daṃpatyo'tha yaśasvinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेऽपि कुर्वन्ति कर्माणि मम भक्ता व्यवस्थिताः ।। तेऽपि दीर्घेण कालेन अटमाना इतस्ततः
te'pi kurvanti karmāṇi mama bhaktā vyavasthitāḥ || te'pi dīrgheṇa kālena aṭamānā itastataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुर्वन्तो मम कर्माणि भाव्यं पंचत्वमागताः ।। ततः क्षेत्रप्रभावेण मम कर्मप्रभावतः
kurvanto mama karmāṇi bhāvyaṃ paṃcatvamāgatāḥ || tataḥ kṣetraprabhāveṇa mama karmaprabhāvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुषं भावमुत्सृज्य मम लोकमुपागतः ।। सर्वशो द्युतिमांस्तत्र आत्मनानात्मदर्शनात् ।। ११४ ।।) याश्च तत्र स्त्रियः काश्चित्सर्वाश्चोत्पलगन्धिनीः ।। मायया मतिमन्मुक्ताः सर्वाश्चैव प्रियावृताः
mānuṣaṃ bhāvamutsṛjya mama lokamupāgataḥ || sarvaśo dyutimāṃstatra ātmanānātmadarśanāt || 114 ||) yāśca tatra striyaḥ kāścitsarvāścotpalagandhinīḥ || māyayā matimanmuktāḥ sarvāścaiva priyāvṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसादान्मम सुश्रोणि श्वेतद्वीपमुपागताः।। एष धर्मश्च कीर्तिश्च शक्तिश्चैव महद्यशः
prasādānmama suśroṇi śvetadvīpamupāgatāḥ|| eṣa dharmaśca kīrtiśca śaktiścaiva mahadyaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मणां परमं कर्म तपसां च महत्तपः ।। आख्यानानां च परमं कृतीनां परमा कृतिः
karmaṇāṃ paramaṃ karma tapasāṃ ca mahattapaḥ || ākhyānānāṃ ca paramaṃ kṛtīnāṃ paramā kṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धर्माणां च परो धर्मस्तवार्थं कीर्तितो मया ।। क्रोधनाय न तं दद्यान्मूर्खाय पिशुनाय च
dharmāṇāṃ ca paro dharmastavārthaṃ kīrtito mayā || krodhanāya na taṃ dadyānmūrkhāya piśunāya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभक्ताय न तं दद्यादश्रद्धाय शठाय च ।। दीक्षितायैव दातव्यं सुप्रपन्नाय नित्यशः
abhaktāya na taṃ dadyādaśraddhāya śaṭhāya ca || dīkṣitāyaiva dātavyaṃ suprapannāya nityaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पण्डिताय च दातव्यं यश्च शास्त्रविशारदः ।। एतन्मरणकालेऽपि धारयेद्यः समाहितः
paṇḍitāya ca dātavyaṃ yaśca śāstraviśāradaḥ || etanmaraṇakāle'pi dhārayedyaḥ samāhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोऽपि मुच्येत पूतात्मा गर्भाद्योनिभवाद्भयात् ।। एतत्ते कथितं भद्रे महाख्यानं महौजसम्
so'pi mucyeta pūtātmā garbhādyonibhavādbhayāt || etatte kathitaṃ bhadre mahākhyānaṃ mahaujasam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
य एतेन विधानेन गत्वा कोकामुखं महत्।। तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं चिल्लीमत्स्यौ यथा पुरा
ya etena vidhānena gatvā kokāmukhaṃ mahat|| te'pi yānti parāṃ siddhiṃ cillīmatsyau yathā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ दीर्घेण कालेन प्राप्तः कोकामुखं त्विदम् ।। तत्र गत्वा वरारोहा भर्त्तारमिदमब्रवीत्
atha dīrgheṇa kālena prāptaḥ kokāmukhaṃ tvidam || tatra gatvā varārohā bharttāramidamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.