Varāha Purāṇa 128

अथ कङ्कताञ्जनदर्पणम् ।। श्रीवराह उवाच ।। क्षत्रियस्य प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। त्यक्त्वा प्रहरणान्सर्वान्यत्किंचित्पूर्वशिक्षितम्

atha kaṅkatāñjanadarpaṇam || śrīvarāha uvāca || kṣatriyasya pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare || tyaktvā praharaṇānsarvānyatkiṃcitpūrvaśikṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वमन्त्रेण मे भूमे तस्य दीक्षां च कारयेत् ।। मया च पूर्वमुक्तानि यानि संसारकाणि च

pūrvamantreṇa me bhūme tasya dīkṣāṃ ca kārayet || mayā ca pūrvamuktāni yāni saṃsārakāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि सर्वाणि चानीय एकं वर्ज्यं यशस्विनि ।। न दद्यात्कृष्णसारस्य चर्म तत्र कदाचन

tāni sarvāṇi cānīya ekaṃ varjyaṃ yaśasvini || na dadyātkṛṣṇasārasya carma tatra kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पालाशं दण्डकाष्ठं च दीक्षायां न तु कारयेत् ।। छागस्य चैव कृष्णस्य चर्म तत्र प्रदापयेत्

pālāśaṃ daṇḍakāṣṭhaṃ ca dīkṣāyāṃ na tu kārayet || chāgasya caiva kṛṣṇasya carma tatra pradāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्वत्थं दण्डकाष्ठं तु दीक्षायां तदनन्तरम् ।। कृत्वा द्वादशहस्तां तु वेदिं तत्रोपलेपयेत्

āśvatthaṃ daṇḍakāṣṭhaṃ tu dīkṣāyāṃ tadanantaram || kṛtvā dvādaśahastāṃ tu vediṃ tatropalepayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं ममोक्तं कर्त्तव्यं यच्च मे पूर्वभाषितम् ।। एवं क्षत्रियदीक्षायां सर्वं सम्पाद्य यत्नतः

sarvaṃ mamoktaṃ karttavyaṃ yacca me pūrvabhāṣitam || evaṃ kṣatriyadīkṣāyāṃ sarvaṃ sampādya yatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चरणौ मम संगृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत्

caraṇau mama saṃgṛhya imaṃ mantramudāharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रः – त्यक्तानि विष्णो शस्त्राणि त्यक्तं सर्वं क्षत्रियकर्म सर्वम् ।। त्यक्त्वा देवं विष्णुं प्रपन्नोऽथ संसाराद्वै जन्मनां तारयस्व

mantraḥ – tyaktāni viṣṇo śastrāṇi tyaktaṃ sarvaṃ kṣatriyakarma sarvam || tyaktvā devaṃ viṣṇuṃ prapanno'tha saṃsārādvai janmanāṃ tārayasva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ततो वचश्चोक्त्वा क्षत्रियो मम पार्श्वतः ।। उभौ च चरणौ गृह्य इमं मन्त्रमुदीरयेत्

evaṃ tato vacaścoktvā kṣatriyo mama pārśvataḥ || ubhau ca caraṇau gṛhya imaṃ mantramudīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रः – नाहं शस्त्रं देवदेव स्मृशामि परापवादं न च देव ब्रवीमि ।। कर्म करोमि संसारमोक्षणं त्वया चोक्तमेव वराहसंस्थान्

mantraḥ – nāhaṃ śastraṃ devadeva smṛśāmi parāpavādaṃ na ca deva bravīmi || karma karomi saṃsāramokṣaṇaṃ tvayā coktameva varāhasaṃsthān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत एवं वचो ब्रूते सर्वं चैवात्र पूजयेत् ।। विविधैर्गन्धपत्रैश्च धूपैश्चैव यथोदितम्

tata evaṃ vaco brūte sarvaṃ caivātra pūjayet || vividhairgandhapatraiśca dhūpaiścaiva yathoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथोक्तेनैव तान्भूमे भोजयेत्तदनन्तरम् ।। शुद्धान्भागवतांश्चैव एवमेतन्न संशयः

yathoktenaiva tānbhūme bhojayettadanantaram || śuddhānbhāgavatāṃścaiva evametanna saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा वै क्षत्रिये दीक्षा देवि संसारमोक्षणम् ।। मत्प्रसादेन कर्तव्यं यदीच्छेत्सिद्धिमुत्तमाम्

eṣā vai kṣatriye dīkṣā devi saṃsāramokṣaṇam || matprasādena kartavyaṃ yadīcchetsiddhimuttamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैश्यस्य चैव वक्ष्यामि शृणु तत्त्वेन सुन्दरि ।। दीक्षा च यादृशी तस्य यथा भवति सुन्दरि

vaiśyasya caiva vakṣyāmi śṛṇu tattvena sundari || dīkṣā ca yādṛśī tasya yathā bhavati sundari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्त्वा तु वैश्यकर्माणि मम कर्मपरायणः ।। यथा च लभते सिद्धिं तृतीया वर्णसंस्थितिः

tyaktvā tu vaiśyakarmāṇi mama karmaparāyaṇaḥ || yathā ca labhate siddhiṃ tṛtīyā varṇasaṃsthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं तत्र समानीय यन्मया पूर्वभाषितम् ।। दशहस्तां ततः कृत्वा वेदिं वेदविचेतितः

sarvaṃ tatra samānīya yanmayā pūrvabhāṣitam || daśahastāṃ tataḥ kṛtvā vediṃ vedavicetitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लेपयेद्गोमयेनादौ पूर्वन्यायेन तत्र वै ।। चर्मणापि तु छागस्य स्वगात्रं परिवेष्टयेत्

lepayedgomayenādau pūrvanyāyena tatra vai || carmaṇāpi tu chāgasya svagātraṃ pariveṣṭayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदुम्बरं दन्तकाष्ठं गृहीत्वा दक्षिणे करे ।। शुद्धभागवतानां च कृत्वा त्रिः परिवर्त्तनम्

udumbaraṃ dantakāṣṭhaṃ gṛhītvā dakṣiṇe kare || śuddhabhāgavatānāṃ ca kṛtvā triḥ parivarttanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जानुभ्यामवनिङ्गत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत्

jānubhyāmavaniṅgatvā imaṃ mantramudīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रः – अहं हि वैश्यो भवन्तमुपागतः प्रमुच्य कर्माणि च वैश्ययोगम् ।। दीक्षा च लब्धा भगवत्प्रसादात्प्रसीदतां मे भवबन्धमोक्षणम्

mantraḥ – ahaṃ hi vaiśyo bhavantamupāgataḥ pramucya karmāṇi ca vaiśyayogam || dīkṣā ca labdhā bhagavatprasādātprasīdatāṃ me bhavabandhamokṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मामेवं सोपि चोक्त्वा वै मम कर्मप्रसादवान् ।। गुरोश्च चरणौ गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत्

māmevaṃ sopi coktvā vai mama karmaprasādavān || gurośca caraṇau gṛhya imaṃ mantramudāharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्त्वा वै कृषिगोरक्षावाणिज्यक्रयविक्रयम् ।। लब्धा च त्वत्प्रसादेन विष्णुदीक्षा मयाऽधुना

tyaktvā vai kṛṣigorakṣāvāṇijyakrayavikrayam || labdhā ca tvatprasādena viṣṇudīkṣā mayā'dhunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवाभिवादनं कृत्वा पुरो भागवतेषु च ।। पश्चात्तु भोजनं दद्यादपराधबहिष्कृतम्

devābhivādanaṃ kṛtvā puro bhāgavateṣu ca || paścāttu bhojanaṃ dadyādaparādhabahiṣkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं दीक्षा तु वैश्यानां मम मार्गानुसारिणाम् ।। येन मुच्यन्ति सुश्रोणि घोरसंसारसागरात्

evaṃ dīkṣā tu vaiśyānāṃ mama mārgānusāriṇām || yena mucyanti suśroṇi ghorasaṃsārasāgarāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूद्रस्यापि प्रवक्ष्यामि मद्भक्तस्य वराङ्गने ।। यस्तु दीक्षां समासाद्य मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ।।२५।।। सर्वसंस्कारद्रव्याणि मया पूर्वोदितानि च ।। दीक्षाकामस्य शूद्रस्य शीघ्रं तानि प्रकल्पयेत्

śūdrasyāpi pravakṣyāmi madbhaktasya varāṅgane || yastu dīkṣāṃ samāsādya mucyate sarvakilbiṣaiḥ ||25||| sarvasaṃskāradravyāṇi mayā pūrvoditāni ca || dīkṣākāmasya śūdrasya śīghraṃ tāni prakalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टहस्तां ततो देवि सँल्लिप्य नीयतां ततः ।। चर्म नीलस्य छागस्य कल्पयेच्छूद्रयोनये ।।

aṣṭahastāṃ tato devi sa~llipya nīyatāṃ tataḥ || carma nīlasya chāgasya kalpayecchūdrayonaye ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दण्डं च वैष्णवं दद्यान्नीलं वस्त्रं च तस्य वै ।। एवं गृहीत्वा शूद्रोऽपि दीक्षायाः कारणं परम्

daṇḍaṃ ca vaiṣṇavaṃ dadyānnīlaṃ vastraṃ ca tasya vai || evaṃ gṛhītvā śūdro'pi dīkṣāyāḥ kāraṇaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममैव शरणं गत्वा इमं मन्त्रमुदाहरेत् ।। मन्त्रः – शूद्रोऽहं शूद्रकर्माणि मुक्त्वाऽभक्ष्यं च सर्वशः

mamaiva śaraṇaṃ gatvā imaṃ mantramudāharet || mantraḥ – śūdro'haṃ śūdrakarmāṇi muktvā'bhakṣyaṃ ca sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भक्ष्याभक्ष्यं ततस्त्यक्त्वा त्यक्त्वा वै शूद्रकर्म च ।। एवं वदेत्ततो देवं शूद्रो दीक्षाभिकांक्षिणम्

bhakṣyābhakṣyaṃ tatastyaktvā tyaktvā vai śūdrakarma ca || evaṃ vadettato devaṃ śūdro dīkṣābhikāṃkṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो लब्धसंज्ञो गतस्पृहः ।। उभौ तौ चरणौ गृह्य गुरोर्वै तदनन्तरम्

vimuktaḥ sarvapāpebhyo labdhasaṃjño gataspṛhaḥ || ubhau tau caraṇau gṛhya gurorvai tadanantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरोः प्रसादनार्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत् ।

guroḥ prasādanārthāya imaṃ mantramudāharet |

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रः – विष्णुप्रसादे गुह्यं प्रसन्नात्पूर्ववच्च लब्धा चैव संसारमोक्षणाय करोमि कर्म प्रसीद

mantraḥ – viṣṇuprasāde guhyaṃ prasannātpūrvavacca labdhā caiva saṃsāramokṣaṇāya karomi karma prasīda

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतन्मन्त्रं समुच्चार्य कुर्यात्तत्र प्रदक्षिणम् ।। चतुरश्च यथान्यायं पुनश्चैवाभिवादयेत् ।।

etanmantraṃ samuccārya kuryāttatra pradakṣiṇam || caturaśca yathānyāyaṃ punaścaivābhivādayet ||

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तरं ततः कुर्याद्गन्धमाल्येन चार्चनम् ।। भोजयेच्च यथान्यायमपराधविवर्ज्जितः

anantaraṃ tataḥ kuryādgandhamālyena cārcanam || bhojayecca yathānyāyamaparādhavivarjjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीक्षा एषा च शूद्राणामुपचारश्च ईदृशः ।। चतुर्णामपि वर्णानां दुःखसंसारमोक्षणम्

dīkṣā eṣā ca śūdrāṇāmupacāraśca īdṛśaḥ || caturṇāmapi varṇānāṃ duḥkhasaṃsāramokṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। चतुर्णामपि वर्णानां यथा छत्रं प्रदीयते

anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare || caturṇāmapi varṇānāṃ yathā chatraṃ pradīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणे पाण्डुरं छत्रं क्षत्रिये रक्तमेव च ।। वैश्याय पीतं वै दद्यान्नीलं शूद्राय दापयेत्

brāhmaṇe pāṇḍuraṃ chatraṃ kṣatriye raktameva ca || vaiśyāya pītaṃ vai dadyānnīlaṃ śūdrāya dāpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूत उवाच ।। चातुर्वर्ण्यस्य श्रुत्वा वै सा मही संशितव्रता ।। वराहं पुनरप्याह नत्वा सा धरणी तदा

sūta uvāca || cāturvarṇyasya śrutvā vai sā mahī saṃśitavratā || varāhaṃ punarapyāha natvā sā dharaṇī tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरोवाच ।। श्रुता दीक्षा यथान्यायं चातुर्वर्ण्यस्य केशव ।। दीक्षितैः किं नु कर्त्तव्यं तव कर्मपरायणैः

dharovāca || śrutā dīkṣā yathānyāyaṃ cāturvarṇyasya keśava || dīkṣitaiḥ kiṃ nu karttavyaṃ tava karmaparāyaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो महीवचः श्रुत्वा मेघदुन्दुभिनिःस्वनः ।। वराहरूपी भगवानुवाच स महाद्युतिः

tato mahīvacaḥ śrutvā meghadundubhiniḥsvanaḥ || varāharūpī bhagavānuvāca sa mahādyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवराह उवाच ।। शृणु तत्त्वेन कल्याणि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।। सर्वत्र चिन्तनीयोऽहं गुह्यमेव गणान्तिकम्

śrīvarāha uvāca || śṛṇu tattvena kalyāṇi yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi || sarvatra cintanīyo'haṃ guhyameva gaṇāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणवचः श्रुत्वा धरणी शंसितव्रता ।। हृष्टतुष्टमनास्तत्र श्रुत्वा तच्च महौजसम्

nārāyaṇavacaḥ śrutvā dharaṇī śaṃsitavratā || hṛṣṭatuṣṭamanāstatra śrutvā tacca mahaujasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुचिर्भागवतश्रेष्ठा तव कर्मणि नित्यशः ।। ततः कमलपत्राक्षी भक्ता भक्तेषु वत्सला

śucirbhāgavataśreṣṭhā tava karmaṇi nityaśaḥ || tataḥ kamalapatrākṣī bhaktā bhakteṣu vatsalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कराभ्यामञ्जलिं कृत्वा नारायणमथाब्रवीत्

karābhyāmañjaliṃ kṛtvā nārāyaṇamathābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरण्युवाच ।। त्वद्भक्तेन महाभाग विधिना दीक्षितेन च ।। तव चिन्तापरेणात्र किं कर्त्तव्यं च माधव

dharaṇyuvāca || tvadbhaktena mahābhāga vidhinā dīkṣitena ca || tava cintāpareṇātra kiṃ karttavyaṃ ca mādhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केन चिन्तयितव्यस्त्वमचिन्त्यो मानुषैः परः ।। किंच भागवतैः कार्यं यथावित्तं न शक्यते

kena cintayitavyastvamacintyo mānuṣaiḥ paraḥ || kiṃca bhāgavataiḥ kāryaṃ yathāvittaṃ na śakyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भूम्या वचः श्रुत्वा आदिरव्यक्तसम्भवः ।। मधुरं स्वरमादाय प्रत्युवाच वसुन्धराम्

tato bhūmyā vacaḥ śrutvā ādiravyaktasambhavaḥ || madhuraṃ svaramādāya pratyuvāca vasundharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवराह उवाच ।। देवि तत्त्वेन वक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि।। येन चिन्तयसे चिन्तां मम कर्मपरायणा

śrīvarāha uvāca || devi tattvena vakṣyāmi yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi|| yena cintayase cintāṃ mama karmaparāyaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा गणान्तिका नाम दीक्षाऽङ्गबीजनिःसृता ।। एतद्गुह्यां महाभागे मम चिन्तां विचिन्तयेत्

eṣā gaṇāntikā nāma dīkṣā'ṅgabījaniḥsṛtā || etadguhyāṃ mahābhāge mama cintāṃ vicintayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीक्षितेन तु शुद्धेन मम निश्चितकर्मणा ।। गृहीतव्यं विशालाक्षि मन्त्रेण विधिनात्र वै

dīkṣitena tu śuddhena mama niścitakarmaṇā || gṛhītavyaṃ viśālākṣi mantreṇa vidhinātra vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तु भागवतो भूत्वा तद्गृह्णाति गणान्तिकाम् ।। जनस्य दर्शनस्पर्शसंयुक्तां वामसंयुताम्

yastu bhāgavato bhūtvā tadgṛhṇāti gaṇāntikām || janasya darśanasparśasaṃyuktāṃ vāmasaṃyutām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य धर्मो न विद्येत दीक्षा तस्य महाफला ।। यस्तु गृह्णाति सुश्रोणि मन्त्रपूतां गणान्तिकाम्

tasya dharmo na vidyeta dīkṣā tasya mahāphalā || yastu gṛhṇāti suśroṇi mantrapūtāṃ gaṇāntikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसुरी नाम सा दीक्षा यया धर्मः प्रवर्त्तते ।। यस्माद्गणान्तिकां गुह्यां चिन्तयेच्छुद्धमानसः

āsurī nāma sā dīkṣā yayā dharmaḥ pravarttate || yasmādgaṇāntikāṃ guhyāṃ cintayecchuddhamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुह्यां गणान्तिकां यो मां चिन्तयेत्स बुधोत्तमः ।। जन्मान्तरसहस्राणि चिन्तिता तेन तेन सः

guhyāṃ gaṇāntikāṃ yo māṃ cintayetsa budhottamaḥ || janmāntarasahasrāṇi cintitā tena tena saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रहणस्य प्रवक्ष्यामि यथा शिष्याय दीयते ।। मन्त्रं लोकसुखार्थाय तच्छृणुष्व वसुन्धरे

grahaṇasya pravakṣyāmi yathā śiṣyāya dīyate || mantraṃ lokasukhārthāya tacchṛṇuṣva vasundhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कौमुदस्य तु मासस्य मार्गशीर्षस्य वाप्यथ ।। । वैशाखस्यापि मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी

kaumudasya tu māsasya mārgaśīrṣasya vāpyatha || | vaiśākhasyāpi māsasya śuklapakṣe tu dvādaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्यान्निरामिषं तत्र दिनानि त्रीणि निश्चितः ।। तस्मिन्गणान्तिकं ग्राह्यं मम धर्मविनिश्चयात्

kuryānnirāmiṣaṃ tatra dināni trīṇi niścitaḥ || tasmingaṇāntikaṃ grāhyaṃ mama dharmaviniścayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममाग्रतो वरारोहे प्रज्वाल्य च हुताशनम् ।। कुशैरास्तरणं कृत्वा स्थापयित्वा गणान्तिकम्

mamāgrato varārohe prajvālya ca hutāśanam || kuśairāstaraṇaṃ kṛtvā sthāpayitvā gaṇāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शिष्यो गुरुश्चैव दीक्षितः शुचिरुत्तमः ।। नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत्

tataḥ śiṣyo guruścaiva dīkṣitaḥ śuciruttamaḥ || namo nārāyaṇetyuktvā imaṃ mantramudīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रः – या धारिता पूर्वपितामहेन ब्रह्मण्यदेवेन भवोद्भवेन ।। नारायणाद्दक्षिणगात्रजातां हे शिष्य गृह्णीष्व स वै त्वमेव

mantraḥ – yā dhāritā pūrvapitāmahena brahmaṇyadevena bhavodbhavena || nārāyaṇāddakṣiṇagātrajātāṃ he śiṣya gṛhṇīṣva sa vai tvameva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत एतेन मन्त्रेण गुरुर्गृह्य गणान्तिकम् ।। शिष्याय दत्त्वा स्निग्धाय इमं मन्त्रमुदीरयेत्

tata etena mantreṇa gururgṛhya gaṇāntikam || śiṣyāya dattvā snigdhāya imaṃ mantramudīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रः – नारायणस्य दक्षिणगात्रजातां स्वशिष्य गृह्णीष्व समयेन देवीम् ।। एतद्विचिन्त्यापर एव भूत्वा भवे पुनर्भावनमेति नैव

mantraḥ – nārāyaṇasya dakṣiṇagātrajātāṃ svaśiṣya gṛhṇīṣva samayena devīm || etadvicintyāpara eva bhūtvā bhave punarbhāvanameti naiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकर्मण्येन मुच्येत तव कर्मपरायणः ।। ततो भूम्या वचः श्रुत्वा लोकनाथो जनार्द्दनः

akarmaṇyena mucyeta tava karmaparāyaṇaḥ || tato bhūmyā vacaḥ śrutvā lokanātho janārddanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मसंयुक्तवाक्येन प्रत्युवाच वसुन्धराम्

dharmasaṃyuktavākyena pratyuvāca vasundharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवराह उवाच ।। देवि तत्त्वेन वक्ष्यामि यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।। स्नानस्यैवोपचाराणि यानि कुर्वन्ति कर्म्मिणः

śrīvarāha uvāca || devi tattvena vakṣyāmi yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi || snānasyaivopacārāṇi yāni kurvanti karmmiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृत्तेष्वेवोपचारेषु जलप्राधानिकेषु च ।। कङ्कतीं चाञ्जनं चैव दर्पणं चैव सुन्दरि

vṛtteṣvevopacāreṣu jalaprādhānikeṣu ca || kaṅkatīṃ cāñjanaṃ caiva darpaṇaṃ caiva sundari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा मन्त्रेण दातव्यं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। स्पृष्ट्वा तु मम गात्राणि क्षौमवस्त्रेण संवृतः

yathā mantreṇa dātavyaṃ tacchṛṇuṣva vasundhare || spṛṣṭvā tu mama gātrāṇi kṣaumavastreṇa saṃvṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अञ्जनं कङ्कतीं चैव शीघ्रमेव प्रसादयेत् ।। ततो जानुस्थितो भूत्वा मम कर्मपरायणः

añjanaṃ kaṅkatīṃ caiva śīghrameva prasādayet || tato jānusthito bhūtvā mama karmaparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अञ्जलौ कङ्कतीं गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत्

añjalau kaṅkatīṃ gṛhya imaṃ mantramudāharet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रः – एतां कङ्कतीमञ्जलिस्थां प्रगृह्य प्रसीद नारायण शिरः प्रसाधि हि

mantraḥ – etāṃ kaṅkatīmañjalisthāṃ pragṛhya prasīda nārāyaṇa śiraḥ prasādhi hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महानुभाव विश्वनेत्रे स्वनेत्रे याभ्यां पश्यसे त्वं त्रिलोकीम् ।। लोकप्रभो सर्वलोकप्रधान एषो जनमञ्जनं लोकनाथ

mahānubhāva viśvanetre svanetre yābhyāṃ paśyase tvaṃ trilokīm || lokaprabho sarvalokapradhāna eṣo janamañjanaṃ lokanātha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः संस्नापयेद्देवं मन्त्रेणानेन सुव्रतम्

tataḥ saṃsnāpayeddevaṃ mantreṇānena suvratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रः – देवदेव स्नानीयमिदं मम कल्पितं सुवर्णकलशं गृहाण प्रसीद एषोऽञ्जलिर्मया परिकल्पितः स्नाहि स्नाहीति

mantraḥ – devadeva snānīyamidaṃ mama kalpitaṃ suvarṇakalaśaṃ gṛhāṇa prasīda eṣo'ñjalirmayā parikalpitaḥ snāhi snāhīti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत्

namo nārāyaṇetyuktvā imaṃ mantramudīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य एतेन विधानेन मम कर्मणि दीक्षितः ।। गुरोर्गृहीत्वा महतो मम लोकाय गच्छति ।। कुशिष्याय न दातव्या पिशुनाय शठाय च

ya etena vidhānena mama karmaṇi dīkṣitaḥ || gurorgṛhītvā mahato mama lokāya gacchati || kuśiṣyāya na dātavyā piśunāya śaṭhāya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा चैव वरारोहे गृहीत्वा गणनान्तिका ।। सुशिष्याय च दातव्या हस्ते चैव गणान्तिका

eṣā caiva varārohe gṛhītvā gaṇanāntikā || suśiṣyāya ca dātavyā haste caiva gaṇāntikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तमाष्टाधिकशतं पंचाशत्तुर्यमध्यमा ।। तदर्द्धं स्यात्कनिष्ठापि परिमाणेन सुन्दरि

uttamāṣṭādhikaśataṃ paṃcāśatturyamadhyamā || tadarddhaṃ syātkaniṣṭhāpi parimāṇena sundari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रुद्राक्षैरुत्तमा सा तु मध्यमा पुत्रजीवकैः ।। ज्ञेया कनिष्ठा पद्माक्षैर्देवि ते कथिता मया

rudrākṣairuttamā sā tu madhyamā putrajīvakaiḥ || jñeyā kaniṣṭhā padmākṣairdevi te kathitā mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्कश्चिन्न जानाति जन्मान्तरशतैरपि ।। सर्वलोकहितां शुद्धां मोक्षकामां गणान्तिकाम्

etatkaścinna jānāti janmāntaraśatairapi || sarvalokahitāṃ śuddhāṃ mokṣakāmāṃ gaṇāntikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नोच्छिष्टः संस्पृशेत्तां तु स्त्रीणां हस्ते न कारयेत् ।। आकाशे स्थापनं कुर्यान्न च वामेन संस्पृशेत्

nocchiṣṭaḥ saṃspṛśettāṃ tu strīṇāṃ haste na kārayet || ākāśe sthāpanaṃ kuryānna ca vāmena saṃspṛśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न दर्शयेच्च कस्यापि चिन्तयित्वा तु पूजयेत् ।। एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातं मोक्षदायकम्

na darśayecca kasyāpi cintayitvā tu pūjayet || etatte paramaṃ guhyamākhyātaṃ mokṣadāyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं हि विधिपूर्वेण पालयेत गणान्तिकाम् ।। विशुद्धो मम भक्तश्च मम लोकं स गच्छति

evaṃ hi vidhipūrveṇa pālayeta gaṇāntikām || viśuddho mama bhaktaśca mama lokaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विष्णोर्वचः श्रुत्वा धरणी संशितव्रता ।। प्रत्युवाच परं श्रेष्ठं लोकनाथं महौजसम्

evaṃ viṣṇorvacaḥ śrutvā dharaṇī saṃśitavratā || pratyuvāca paraṃ śreṣṭhaṃ lokanāthaṃ mahaujasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्पणं ते कथं देयं तन्ममाख्याहि माधव ।। येन तुष्टो निजं रूपं पश्यसे चिन्तितः प्रभो

darpaṇaṃ te kathaṃ deyaṃ tanmamākhyāhi mādhava || yena tuṣṭo nijaṃ rūpaṃ paśyase cintitaḥ prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरण्यास्तद्वचः श्रुत्वा वराहः पुनरब्रवीत् ।। शृणु मे दर्पणविधिं यथावद्देवि सुव्रते

dharaṇyāstadvacaḥ śrutvā varāhaḥ punarabravīt || śṛṇu me darpaṇavidhiṃ yathāvaddevi suvrate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्त्रः – श्रुतिर्भागवती श्रेष्ठा श्रुती अग्निद्विजश्च तव मुखं नासेऽश्विनौ नयने चन्द्रसूर्यौ मुखं च चन्द्र इव गात्राणि जगत्प्रधानानीमं च दर्पणं पश्य पश्य रूपम्

mantraḥ – śrutirbhāgavatī śreṣṭhā śrutī agnidvijaśca tava mukhaṃ nāse'śvinau nayane candrasūryau mukhaṃ ca candra iva gātrāṇi jagatpradhānānīmaṃ ca darpaṇaṃ paśya paśya rūpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य एतेन विधानेन मम कर्मपरायणः ।। करोति मम कर्माणि तारितं कुलसप्तकम्

ya etena vidhānena mama karmaparāyaṇaḥ || karoti mama karmāṇi tāritaṃ kulasaptakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतेन मन्त्रेण वै भूमे उपचारस्तु ईदृशः।। हृष्टतुष्टेन कर्त्तव्यो यदीच्छेत्परमां गतिम्

etena mantreṇa vai bhūme upacārastu īdṛśaḥ|| hṛṣṭatuṣṭena karttavyo yadīcchetparamāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीवराहपुराणे कङ्कताञ्जनदर्पणनाम अष्टाविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

iti śrīvarāhapurāṇe kaṅkatāñjanadarpaṇanāma aṣṭāviṃśatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरण्युवाच ।। स्नानोपकल्पनान्तेषु किं कर्त्तव्यं नु माधव ।। प्रसाधनविधिं चैव केन मन्त्रेण कल्पयेत्

dharaṇyuvāca || snānopakalpanānteṣu kiṃ karttavyaṃ nu mādhava || prasādhanavidhiṃ caiva kena mantreṇa kalpayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.