Varāha Purāṇa 137

अथ गृध्रजम्बुकाख्यानम् । तत्रादित्यवरप्रदानम् ।। सूत उवाच ।। श्रुत्वा तु विपुलं ह्येतदपराधविशोधनम् ।। कर्म भागवतं श्रेष्ठं सर्वभागवत प्रियम्

atha gṛdhrajambukākhyānam | tatrādityavarapradānam || sūta uvāca || śrutvā tu vipulaṃ hyetadaparādhaviśodhanam || karma bhāgavataṃ śreṣṭhaṃ sarvabhāgavata priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो कर्म महाश्रेष्ठं भगवंस्तव भाषितम् ।। मम चैव प्रियार्थाय तव भक्तसुखावहम्

aho karma mahāśreṣṭhaṃ bhagavaṃstava bhāṣitam || mama caiva priyārthāya tava bhaktasukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुतं ह्येव महाबाहो सर्वधर्मार्थ साधकम्।। तव भक्तसुखार्थाय तद्भवान्वक्तुमर्हति

śrutaṃ hyeva mahābāho sarvadharmārtha sādhakam|| tava bhaktasukhārthāya tadbhavānvaktumarhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमुच्यते व्रतं चैव शुभं कुब्जाम्रकं महत् ।। कतरच्चापि तच्छ्रेष्ठं क्षेत्रं भक्तसुखावहम्

kimucyate vrataṃ caiva śubhaṃ kubjāmrakaṃ mahat || kataraccāpi tacchreṣṭhaṃ kṣetraṃ bhaktasukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्ता नैव च द्रष्टव्या व्रतमेतन्मुहूर्त्तकम् ।। आत्मनो वै गृहजना ये केचित्स्वजने जनाः

suptā naiva ca draṣṭavyā vratametanmuhūrttakam || ātmano vai gṛhajanā ye kecitsvajane janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परं कोकामुखं स्थानं तथा कुब्जा म्रकं परम् ।। परं सौकरवं स्थानं सर्वसंसारमोक्षणम्

paraṃ kokāmukhaṃ sthānaṃ tathā kubjā mrakaṃ param || paraṃ saukaravaṃ sthānaṃ sarvasaṃsāramokṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र संस्था च मे देवि ह्युद्धृतासि रसातलात् ।। यत्र भागीरथी गङ्गा मम सौकरवे स्थिता

yatra saṃsthā ca me devi hyuddhṛtāsi rasātalāt || yatra bhāgīrathī gaṅgā mama saukarave sthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरोवाच ।। केषु लोकेषु यान्तीश सौकरे ये मृताः प्रभो ।। किं वा पुण्यं भवेत्तत्र स्नातस्य पिबतस्तथा

dharovāca || keṣu lokeṣu yāntīśa saukare ye mṛtāḥ prabho || kiṃ vā puṇyaṃ bhavettatra snātasya pibatastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवराह उवाच ।। शृणु मे परमं गुह्यं यत्त्वया पृच्छितं मम ।। मम क्षेत्रं परं चैव शुद्धं भागवतप्रियम्

śrīvarāha uvāca || śṛṇu me paramaṃ guhyaṃ yattvayā pṛcchitaṃ mama || mama kṣetraṃ paraṃ caiva śuddhaṃ bhāgavatapriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवराह उवाच ।। शृणु तत्त्वेन मे देवि यत्त्वं मां परिपृच्छसि ।। यां गतिं ते प्रपद्यन्ते नराः सौकरवे मृताः

śrīvarāha uvāca || śṛṇu tattvena me devi yattvaṃ māṃ paripṛcchasi || yāṃ gatiṃ te prapadyante narāḥ saukarave mṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र स्नातस्य यत्पुण्यं गतस्य च मृतस्य च।। यत्र यानि च तीर्थानि मम संस्थानसंस्थिताः

yatra snātasya yatpuṇyaṃ gatasya ca mṛtasya ca|| yatra yāni ca tīrthāni mama saṃsthānasaṃsthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु पुण्यं महाभागे मम क्षेत्रेषु सुन्दरि ।। प्राप्नुवन्ति महाभागे गता सौकरवं प्रति

śṛṇu puṇyaṃ mahābhāge mama kṣetreṣu sundari || prāpnuvanti mahābhāge gatā saukaravaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दश पूर्वापराश्चापि अपरे सप्त पंच च ।। स्वर्गं गच्छन्ति पुरुषास्तेषां ये तत्र वै मृताः

daśa pūrvāparāścāpi apare sapta paṃca ca || svargaṃ gacchanti puruṣāsteṣāṃ ye tatra vai mṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गमनादेव सुश्रोणि मुखस्य मम दर्शनात् ।। सप्तजन्मान्तरे भद्रे जायते विपुले कुले

gamanādeva suśroṇi mukhasya mama darśanāt || saptajanmāntare bhadre jāyate vipule kule

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनधान्यसमृद्धेषु रूपवान्गुणवान् शुचिः ।। मद्भक्तश्चैव जायेत मम कर्मपरायणः

dhanadhānyasamṛddheṣu rūpavānguṇavān śuciḥ || madbhaktaścaiva jāyeta mama karmaparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वै मानुषो भूत्वा अपराधविवर्जितः ।। गमनं तस्य क्षेत्रस्य मरणं तत्र कारणम्

evaṃ vai mānuṣo bhūtvā aparādhavivarjitaḥ || gamanaṃ tasya kṣetrasya maraṇaṃ tatra kāraṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये मृतास्तस्य क्षेत्रस्य सौकरस्य प्रभावतः ।। शङ्खचक्रगदापद्मधनुर्हस्ताश्चतुर्भुजाः

ye mṛtāstasya kṣetrasya saukarasya prabhāvataḥ || śaṅkhacakragadāpadmadhanurhastāścaturbhujāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्त्वा कलेवरं तूर्णं श्वतेद्द्वीपं प्रयान्ति ते ।। अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

tyaktvā kalevaraṃ tūrṇaṃ śvateddvīpaṃ prayānti te || anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्थेषु तेषु स्नातश्च यां प्राप्नोति परां गतिम् ।। चक्रतीर्थं महाभागे यत्र चक्रं प्रतिष्ठितम्

tīrtheṣu teṣu snātaśca yāṃ prāpnoti parāṃ gatim || cakratīrthaṃ mahābhāge yatra cakraṃ pratiṣṭhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु पुण्यं तत्र भद्रे प्राप्नोति परमं नरः ।। चक्रतीर्थे नरो गत्वा नियतो नियताशनः

śṛṇu puṇyaṃ tatra bhadre prāpnoti paramaṃ naraḥ || cakratīrthe naro gatvā niyato niyatāśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैशाख द्वादशीं प्राप्य स्नायाद्यो विधिपूर्वकम् ।। दशवर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च

vaiśākha dvādaśīṃ prāpya snāyādyo vidhipūrvakam || daśavarṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धनधान्यसमृद्धो हि जायते विपुले कुले ।। मद्भक्तश्चापि जायेत मम कर्मपरायणः

dhanadhānyasamṛddho hi jāyate vipule kule || madbhaktaścāpi jāyeta mama karmaparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपराधं वर्जयति दीक्षितश्चैव जायते ।। भूत्वा वै मानुषस्तत्र तीर्थे संसारसागरम्

aparādhaṃ varjayati dīkṣitaścaiva jāyate || bhūtvā vai mānuṣastatra tīrthe saṃsārasāgaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तीर्त्वा चक्र गदाशंखपद्मपाणिश्चतुर्भुजः ।। मम रूपधरः श्रीमान्मम लोके महीयते

tīrtvā cakra gadāśaṃkhapadmapāṇiścaturbhujaḥ || mama rūpadharaḥ śrīmānmama loke mahīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रतीर्थे विशालाक्षि मरणे कृतकृत्यतः ।। एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य श्रोतुकामा वसुन्धरा

cakratīrthe viśālākṣi maraṇe kṛtakṛtyataḥ || etacchrutvā vacastasya śrotukāmā vasundharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरस्यञ्जलिमाधाय श्लक्ष्णमेतदुवाच ह ।। तत्र सौकरवे तीर्थे चन्द्रमास्त्वामतोषयत्

śirasyañjalimādhāya ślakṣṇametaduvāca ha || tatra saukarave tīrthe candramāstvāmatoṣayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदाचक्ष्व तत्त्वेन परं कौतूहलं हि मे ।। वसुधाया वचः श्रुत्वा विष्णुर्मायाकरण्डकः

etadācakṣva tattvena paraṃ kautūhalaṃ hi me || vasudhāyā vacaḥ śrutvā viṣṇurmāyākaraṇḍakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच वाक्यं मेदिन्याः मेषदुन्दुभिनिःस्वनः ।। शृणु भूमे प्रयत्नेन कथ्यमानं मयानघे

uvāca vākyaṃ medinyāḥ meṣadundubhiniḥsvanaḥ || śṛṇu bhūme prayatnena kathyamānaṃ mayānaghe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य वै कारणं येन तेन चाराधितोस्म्यहम् ।। तस्य प्रीतोऽस्म्यहं देवि विशुद्धेनान्तरात्मना

tasya vai kāraṇaṃ yena tena cārādhitosmyaham || tasya prīto'smyahaṃ devi viśuddhenāntarātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शितश्च मया ह्यात्मा यो हि देवेषु दुर्लभः ।। रूपं सोमेन तद्दृष्ट्वा विसंज्ञस्तदनन्तरम्

darśitaśca mayā hyātmā yo hi deveṣu durlabhaḥ || rūpaṃ somena taddṛṣṭvā visaṃjñastadanantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मां स द्रष्टुं न शक्नोति मम तेजःप्रमोहितः ।। ततो निमीलिताक्षेण कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम्

māṃ sa draṣṭuṃ na śaknoti mama tejaḥpramohitaḥ || tato nimīlitākṣeṇa kṛtvā śirasi cāñjalim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शक्नोति तथा वक्तुं भीरुः सन्त्रस्तलोचनः ।। एवमेतद्विचेष्टन्तं ब्राह्मणानामपीश्वरम्

na śaknoti tathā vaktuṃ bhīruḥ santrastalocanaḥ || evametadviceṣṭantaṃ brāhmaṇānāmapīśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाणीं सूक्ष्मां समादाय स सोमो चोदितो मया ।। किं वा फलं समुद्दिश्य तप्यसे सुमहत्तपः

vāṇīṃ sūkṣmāṃ samādāya sa somo codito mayā || kiṃ vā phalaṃ samuddiśya tapyase sumahattapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रूहि तत्वेन मे सोम यत्ते मनति वर्त्तते ।। सर्वं सम्पादयिष्यामि त्वत्प्रसादान्न संशयः

brūhi tatvena me soma yatte manati varttate || sarvaṃ sampādayiṣyāmi tvatprasādānna saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम वाक्यं ततः श्रुत्वा ग्रहाणां प्रवरेश्वरः।। उवाच मधुरं वाक्यं सोमतीर्थमवस्थितः

mama vākyaṃ tataḥ śrutvā grahāṇāṃ pravareśvaraḥ|| uvāca madhuraṃ vākyaṃ somatīrthamavasthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् यदि तुष्टोऽसि मम चात्र गतः प्रभो।। योगनाथो जगच्छ्रेष्ठः सर्वयोगीश्वरेश्वरः

bhagavan yadi tuṣṭo'si mama cātra gataḥ prabho|| yoganātho jagacchreṣṭhaḥ sarvayogīśvareśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावल्लोका धरिष्यन्ति तावत्त्वयि जनार्दन ।। अतुला त्वयि मे भक्तिर्भवेन्नित्यं सुनिश्चला

yāvallokā dhariṣyanti tāvattvayi janārdana || atulā tvayi me bhaktirbhavennityaṃ suniścalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यच्चापि मम तद्रूपं त्वया संस्थापितं प्रभो ।। सप्तद्वीपेषु दृश्येत तत्र तत्रैव संस्थितम्

yaccāpi mama tadrūpaṃ tvayā saṃsthāpitaṃ prabho || saptadvīpeṣu dṛśyeta tatra tatraiva saṃsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोम इत्येव यज्ञेषु पिबन्तु मम ब्राह्मणाः।। गतिः पारमिका तेषां दिव्या विष्णो भवेद्यथा

soma ityeva yajñeṣu pibantu mama brāhmaṇāḥ|| gatiḥ pāramikā teṣāṃ divyā viṣṇo bhavedyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणस्तत्र त्वमावस्यां तत्र पिण्डपितृक्रियाः।। प्रवर्त्तन्ते यथान्यायं भवेयं सौम्यदर्शनः

kṣīṇastatra tvamāvasyāṃ tatra piṇḍapitṛkriyāḥ|| pravarttante yathānyāyaṃ bhaveyaṃ saumyadarśanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधर्मे च न मे बुद्धिर्भवेद्विष्णो कदाचन। पतित्वं चाथ गच्छेयमोषधीनां तथा कुरु

adharme ca na me buddhirbhavedviṣṇo kadācana| patitvaṃ cātha gaccheyamoṣadhīnāṃ tathā kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि तुष्टो महादेव आदिमध्यान्त वर्जितः ।। मम चैव प्रियार्थाय एतन्मे दीयतां वरः

yadi tuṣṭo mahādeva ādimadhyānta varjitaḥ || mama caiva priyārthāya etanme dīyatāṃ varaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सोमवचः श्रुत्वा तत्रैवान्तर्हितोऽभवम् ।। एवं तप्तं महाभागे तपः सोमेन निश्च यात्

tataḥ somavacaḥ śrutvā tatraivāntarhito'bhavam || evaṃ taptaṃ mahābhāge tapaḥ somena niśca yāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्ता च परमा सिद्धिः सोमतीर्थेऽन्यदुर्ल्लभा ।। स्नायाद्यः सोमतीर्थे तु मम कर्मपरायणः

prāptā ca paramā siddhiḥ somatīrthe'nyadurllabhā || snāyādyaḥ somatīrthe tu mama karmaparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टमेन तु भक्तेन मम कर्मविधौ स्थितः ।। फलं तस्य प्रवक्ष्यामि सोमतीर्थे नरस्य यत

aṣṭamena tu bhaktena mama karmavidhau sthitaḥ || phalaṃ tasya pravakṣyāmi somatīrthe narasya yata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र तप्तं तपस्तेन सोमेन सुमहात्मना ।। पञ्चवर्षसहस्राणि एकपादेन तिष्ठता

yatra taptaṃ tapastena somena sumahātmanā || pañcavarṣasahasrāṇi ekapādena tiṣṭhatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्चवर्षसहस्राणि तथैवोर्द्ध्वमुखः स्थितः ।। एवमुग्रं तपः कृत्वा कान्तिमानभवच्च सः

pañcavarṣasahasrāṇi tathaivorddhvamukhaḥ sthitaḥ || evamugraṃ tapaḥ kṛtvā kāntimānabhavacca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ममापराधान्मुक्तश्च ब्राह्मणानां पतिस्तथा ।। एवमेव महाभागे सोमतीर्थे कृतोदकः

mamāparādhānmuktaśca brāhmaṇānāṃ patistathā || evameva mahābhāge somatīrthe kṛtodakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिंशद्वर्षसहस्राणि त्रिंशद्वर्षशतानि च ।। जायते ब्राह्मणः सुभ्रु वेदवेदाङ्गपारगः

triṃśadvarṣasahasrāṇi triṃśadvarṣaśatāni ca || jāyate brāhmaṇaḥ subhru vedavedāṅgapāragaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रव्यवान्गुणवांश्चैव संविभागी यशस्विनि ।। मद्भक्तश्चैव जायेत अपराधविवर्जितः

dravyavānguṇavāṃścaiva saṃvibhāgī yaśasvini || madbhaktaścaiva jāyeta aparādhavivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एष ब्राह्मणो भूत्वा संसाराद्विप्रमुच्यते ।। तस्य चिह्नं प्रवक्ष्यामि सोम तीर्थस्य सुन्दरि

sa eṣa brāhmaṇo bhūtvā saṃsārādvipramucyate || tasya cihnaṃ pravakṣyāmi soma tīrthasya sundari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्तीर्थं येन विज्ञेयं मम मार्गानुसारिणा ।। वैशाखस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशी

tattīrthaṃ yena vijñeyaṃ mama mārgānusāriṇā || vaiśākhasya tu māsasya śuklapakṣasya dvādaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्ते चान्धकारे तु यत्र कश्चिन्न दृश्यते।। सोमेन च विना भूमिर्दृश्यते चन्द्रसप्रभा

pravṛtte cāndhakāre tu yatra kaścinna dṛśyate|| somena ca vinā bhūmirdṛśyate candrasaprabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आलोकश्चैव दृश्येत सोमस्तत्र न दृश्यते ।। एवं त्वां वच्मि हे भद्रे एष ३ विस्मयः परः

ālokaścaiva dṛśyeta somastatra na dṛśyate || evaṃ tvāṃ vacmi he bhadre eṣa 3 vismayaḥ paraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच्चिह्नं महाभागे पुण्ये सौकरवे मम ।। सौमतीर्थे विशालाक्षि येन मुच्यन्ति जन्तवः

etaccihnaṃ mahābhāge puṇye saukarave mama || saumatīrthe viśālākṣi yena mucyanti jantavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। प्रभावमस्य क्षेत्रस्य विस्मयं परमं महत्

anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare || prabhāvamasya kṣetrasya vismayaṃ paramaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकामा तु मृता तीर्थे आत्मनः कर्मनिश्चयात् ।। मम क्षेत्रप्रभावेण सृगाली मानुषी भवेत्

akāmā tu mṛtā tīrthe ātmanaḥ karmaniścayāt || mama kṣetraprabhāveṇa sṛgālī mānuṣī bhavet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजपुत्री विशालाक्षी श्यामा सर्वाङ्गसुन्दरी ।। गुणवद्रूपसम्पन्ना चतुःषष्टिकलान्विता

rājaputrī viśālākṣī śyāmā sarvāṅgasundarī || guṇavadrūpasampannā catuḥṣaṣṭikalānvitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राश्नासि पिशितान्नं च प्रावारान्भूषणानि च ।। आच्छादयसि यानैश्च हस्त्यश्वरथपृष्ठगः

prāśnāsi piśitānnaṃ ca prāvārānbhūṣaṇāni ca || ācchādayasi yānaiśca hastyaśvarathapṛṣṭhagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाक्यं नारायणाच्छ्रुत्वा धरणी शुभलक्षणा ।। उवाच मधुरं वाक्यं विष्णुभक्तसुखावहम्

vākyaṃ nārāyaṇācchrutvā dharaṇī śubhalakṣaṇā || uvāca madhuraṃ vākyaṃ viṣṇubhaktasukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहो तीर्थप्रभावो वै त्वया प्रोक्तो महान्मम ।। यस्य देव प्रभावेण तिर्यग्योनित्वमागतौ ।। गृध्रश्चैव सृगाली च प्राप्तौ वै मानुषीं तनुम्

aho tīrthaprabhāvo vai tvayā prokto mahānmama || yasya deva prabhāveṇa tiryagyonitvamāgatau || gṛdhraścaiva sṛgālī ca prāptau vai mānuṣīṃ tanum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानेन तत्र तीर्थे च मरणाद्वा जनार्दन ।। कां गतिं वै प्रपद्यन्ते तन्ममाचक्ष्व केशव

snānena tatra tīrthe ca maraṇādvā janārdana || kāṃ gatiṃ vai prapadyante tanmamācakṣva keśava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिह्नं च कीदृशं तेषां जायन्ते येन ते तथा ।। अकामावपि तौ क्षेत्रे प्राप्तौ नु परमां गतिम्

cihnaṃ ca kīdṛśaṃ teṣāṃ jāyante yena te tathā || akāmāvapi tau kṣetre prāptau nu paramāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो महीवचः श्रुत्वा विष्णुर्धर्मविदां वरः ।। उवाच मधुरं वाक्यं धर्मकामो वसुन्धराम्

tato mahīvacaḥ śrutvā viṣṇurdharmavidāṃ varaḥ || uvāca madhuraṃ vākyaṃ dharmakāmo vasundharām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु तत्त्वेन मे भूमे यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।। उभौ तौ कारणाद्यस्मात्प्राप्तौ वै मानुषीं गतिम

śṛṇu tattvena me bhūme yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi || ubhau tau kāraṇādyasmātprāptau vai mānuṣīṃ gatima

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्काले ह्यतिक्रान्ते मम कर्मविनिश्चयात् ।। त्रेतायुगे ह्युपक्रान्ते ज्ञाते च युगसंस्थितौ

tasminkāle hyatikrānte mama karmaviniścayāt || tretāyuge hyupakrānte jñāte ca yugasaṃsthitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र राजा महाभागः स्वधर्मकृतनिश्चयः ।। ब्रह्मदत्तेति विख्यातः पुरं काम्पिल्लमास्थितः

tatra rājā mahābhāgaḥ svadharmakṛtaniścayaḥ || brahmadatteti vikhyātaḥ puraṃ kāmpillamāsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पुत्रो महाभागः सर्वधर्मेषु निष्ठितः ।। सोमदत्तेति विख्यातः कुमारः शुभलक्षणः

tasya putro mahābhāgaḥ sarvadharmeṣu niṣṭhitaḥ || somadatteti vikhyātaḥ kumāraḥ śubhalakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्रर्थे मृगयां यातो मृगलिप्सुर्वने तदा ।। अरण्ये स तदा गत्वा व्याघ्रसिंहनिषेविते

pitrarthe mṛgayāṃ yāto mṛgalipsurvane tadā || araṇye sa tadā gatvā vyāghrasiṃhaniṣevite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न तत्र लभते किञ्चित्पितृकार्ये नराधिपः ।। एवं हि भ्रमतस्तस्य सृगाली दक्षिणे तथा

na tatra labhate kiñcitpitṛkārye narādhipaḥ || evaṃ hi bhramatastasya sṛgālī dakṣiṇe tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अङ्गमध्ये तु विद्धा सा स्फुरन्ती सर्वमङ्गला ।। तथा सा बाणसन्तप्ता व्यथया च परिप्लुता

aṅgamadhye tu viddhā sā sphurantī sarvamaṅgalā || tathā sā bāṇasantaptā vyathayā ca pariplutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीत्वा सा सलिलं तत्र वृक्षं शाकोटकङ्गता ।। आतपेन परिक्लान्ता बाणविद्धातुरा भृशम्

pītvā sā salilaṃ tatra vṛkṣaṃ śākoṭakaṅgatā || ātapena pariklāntā bāṇaviddhāturā bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकामा मुञ्चती प्राणान् तीर्थं सोमात्मकं प्रति ।। एतस्मिन्नंतरे भद्रे राजपुत्रः क्षुधार्दितः

akāmā muñcatī prāṇān tīrthaṃ somātmakaṃ prati || etasminnaṃtare bhadre rājaputraḥ kṣudhārditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तो गृध्रवटं तीर्थं विश्रामं तत्र चाकरोत् ।। अथ पश्यति गृध्रं स वटशाखां समाश्रितम्

prāpto gṛdhravaṭaṃ tīrthaṃ viśrāmaṃ tatra cākarot || atha paśyati gṛdhraṃ sa vaṭaśākhāṃ samāśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकेन स तु बाणेन तया गृध्रो निपातितः ।। स तत्र पतितो गृध्रो वटमूले यशस्विनि

ekena sa tu bāṇena tayā gṛdhro nipātitaḥ || sa tatra patito gṛdhro vaṭamūle yaśasvini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गतासुर्नष्टसंज्ञो वै बाणभिन्नस्तथा हृदि ।। तं दृष्ट्वा पतितं गृध्रं राजपुत्रस्तुतोष ह

gatāsurnaṣṭasaṃjño vai bāṇabhinnastathā hṛdi || taṃ dṛṣṭvā patitaṃ gṛdhraṃ rājaputrastutoṣa ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य च्छित्वा ततः पक्षौ गृहीत्वा राजनन्दनः ।। बाणपक्षान्विधातुं च सोमदत्तो गृहं ययौ

tasya cchitvā tataḥ pakṣau gṛhītvā rājanandanaḥ || bāṇapakṣānvidhātuṃ ca somadatto gṛhaṃ yayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोऽपि दीर्घेण कालेन अकामोऽपि मृतः खगः ।। जातः कलिङ्गराजस्य सुतो गुणविभूषितः

so'pi dīrgheṇa kālena akāmo'pi mṛtaḥ khagaḥ || jātaḥ kaliṅgarājasya suto guṇavibhūṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूपवान् पण्डितश्चैव प्रजानंदकरः सदा ।। तस्मिन्राजनि नायासं कोऽपि कुत्रापि विंदति

rūpavān paṇḍitaścaiva prajānaṃdakaraḥ sadā || tasminrājani nāyāsaṃ ko'pi kutrāpi viṃdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

या सा सृगाली सञ्जज्ञे कांचीराजस्य वै सुता।। रूपयुक्ता गुणवती दक्षा सर्वांगसुंदरी

yā sā sṛgālī sañjajñe kāṃcīrājasya vai sutā|| rūpayuktā guṇavatī dakṣā sarvāṃgasuṃdarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुःषष्टिकलायुक्ता कोकिलेव सुखस्वरा

catuḥṣaṣṭikalāyuktā kokileva sukhasvarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं प्रवर्त्तिते तत्र कांचीराज्ये कलिङ्गके ।। हार्दिक्यात्सौहृदात्प्रीतिरन्योऽन्यकुलनिश्चयात्

evaṃ pravarttite tatra kāṃcīrājye kaliṅgake || hārdikyātsauhṛdātprītiranyo'nyakulaniścayāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूमे मम प्रसादेन सम्बधोऽजायत स्वतः ।। अथ दीर्घेण कालेन कांचीराजसुता तथा

bhūme mama prasādena sambadho'jāyata svataḥ || atha dīrgheṇa kālena kāṃcīrājasutā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिङ्गराजपुत्रेण विधिना तु विवाहिता ।। कांचीराजस्तयोः प्रीत्या नानारत्नानि चाददत्

kaliṅgarājaputreṇa vidhinā tu vivāhitā || kāṃcīrājastayoḥ prītyā nānāratnāni cādadat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूषणानि च दिव्यानि गजाश्वमहिषीः स्त्रियः ।। ततः कलिङ्गराजोऽपि सवधूकं निजं सुतम्

bhūṣaṇāni ca divyāni gajāśvamahiṣīḥ striyaḥ || tataḥ kaliṅgarājo'pi savadhūkaṃ nijaṃ sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदाय स्वगृहं यातस्तेन राज्ञातिमानितः ।। एवं गच्छति काले वै दम्पत्योस्तुष्यमाणयोः

ādāya svagṛhaṃ yātastena rājñātimānitaḥ || evaṃ gacchati kāle vai dampatyostuṣyamāṇayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अव्युच्छिन्नाऽभवत्प्रीती रोहिणीचंद्रयोरिव ।। रेमतुस्तौ विहारेषु देवतायतनेषु च

avyucchinnā'bhavatprītī rohiṇīcaṃdrayoriva || rematustau vihāreṣu devatāyataneṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वने चोपवने चैव ये केचिन्नन्दनोपमाः ।। भर्त्तारं सा न पश्येच्चेत्कदाचिदपि पार्श्वतः

vane copavane caiva ye kecinnandanopamāḥ || bharttāraṃ sā na paśyeccetkadācidapi pārśvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नष्टं मन्येत चात्मानं राजपुत्री यशस्विनि ।। न चेत्पश्यति भार्यां स्वां सोऽपि राजन्यनन्दनः

naṣṭaṃ manyeta cātmānaṃ rājaputrī yaśasvini || na cetpaśyati bhāryāṃ svāṃ so'pi rājanyanandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मानं मन्यते प्रीत्या नष्टप्रायं वसुन्धरे ।। दिने दिने तयोरेवं वर्द्धते प्रीतिरुत्तमा

ātmānaṃ manyate prītyā naṣṭaprāyaṃ vasundhare || dine dine tayorevaṃ varddhate prītiruttamā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नान्तरं पश्यते कश्चित् पुरुषः पुण्यकर्मणोः ।। सोऽपि बुद्ध्या सुशीलेन कृतेन च वसुन्धरे

nāntaraṃ paśyate kaścit puruṣaḥ puṇyakarmaṇoḥ || so'pi buddhyā suśīlena kṛtena ca vasundhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलिंगस्तोषयामास पौरान्जानपदांस्तथा ।। अन्तःपुरे तु या नार्यः कलिंगेषु धरे तयोः

kaliṃgastoṣayāmāsa paurānjānapadāṃstathā || antaḥpure tu yā nāryaḥ kaliṃgeṣu dhare tayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यां सन्तोषिताः सर्वाः शीलेन स्वगुणैस्तथा।। एवं प्रवर्द्धिता ताभ्यां प्रीतिः पूर्वं यशस्विनि

tābhyāṃ santoṣitāḥ sarvāḥ śīlena svaguṇaistathā|| evaṃ pravarddhitā tābhyāṃ prītiḥ pūrvaṃ yaśasvini

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रमते तत्र चान्योन्यं शचीवासवयोरिव ।। अथ प्रणयपूर्वं सा कांतं सर्वांगसुन्दरी

ramate tatra cānyonyaṃ śacīvāsavayoriva || atha praṇayapūrvaṃ sā kāṃtaṃ sarvāṃgasundarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यजिज्ञपद्राजसुतं सौहृदेन यशस्विनी ।। किंचिदिच्छामि ते वक्तुं राजपुत्र यशोधन

vyajijñapadrājasutaṃ sauhṛdena yaśasvinī || kiṃcidicchāmi te vaktuṃ rājaputra yaśodhana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम स्नेहात्प्रियं चैव तद्भवान्वक्तुमर्हति ।। ततो भार्यावचः श्रुत्वा कलिंगस्य सुतः प्रभुः

mama snehātpriyaṃ caiva tadbhavānvaktumarhati || tato bhāryāvacaḥ śrutvā kaliṃgasya sutaḥ prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच मधुरं वाक्यं पद्मपत्रनिभेक्षणः ।। यद्वदिष्यसि भद्रे त्वं यच्च तेऽस्ति मनीषितम्

uvāca madhuraṃ vākyaṃ padmapatranibhekṣaṇaḥ || yadvadiṣyasi bhadre tvaṃ yacca te'sti manīṣitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं ते कथयिष्यामि शपे सत्येन सुन्दरि ।। सत्यं मूलं ब्राह्मणानां विष्णुः सत्ये प्रतिष्ठितः

sarvaṃ te kathayiṣyāmi śape satyena sundari || satyaṃ mūlaṃ brāhmaṇānāṃ viṣṇuḥ satye pratiṣṭhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य मूलं तपो राज्ञि राज्यं सत्ये प्रतिष्ठितम् ।। नाहं मिथ्या प्रवक्ष्यामि कदाचिदपि सुन्दरि

tasya mūlaṃ tapo rājñi rājyaṃ satye pratiṣṭhitam || nāhaṃ mithyā pravakṣyāmi kadācidapi sundari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मिथ्या पूर्वमुक्तं मे ब्रूहि किं करवाणि ते ।। हस्त्यश्वरथरत्नानि यानानि च धनानि च

na mithyā pūrvamuktaṃ me brūhi kiṃ karavāṇi te || hastyaśvaratharatnāni yānāni ca dhanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा परमग्र्यं तु पट्टबन्धं करोमि ते ।। सा भर्तृवचनं श्रुत्वा कांचीराजस्य चात्मजा

athavā paramagryaṃ tu paṭṭabandhaṃ karomi te || sā bhartṛvacanaṃ śrutvā kāṃcīrājasya cātmajā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा निष्कण्टकं राज्यं दत्त्वा पंचत्वमागतः ।। एवं प्रभुस्ततो राज्यं पितुर्दत्तं यथोचितम्

kṛtvā niṣkaṇṭakaṃ rājyaṃ dattvā paṃcatvamāgataḥ || evaṃ prabhustato rājyaṃ piturdattaṃ yathocitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनुना वै कृतो धर्म एष नैव न दृश्यते ।। न क्वाप्यपकृतो धर्मो महानपि न योगिनाम्

manunā vai kṛto dharma eṣa naiva na dṛśyate || na kvāpyapakṛto dharmo mahānapi na yoginām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्तदा चिन्तितं पूर्वं द्रष्टुकामेन तां प्रियाम् ।। सर्वचिन्तां परित्यज्य सा चिन्ता हृदि वर्त्तते

yattadā cintitaṃ pūrvaṃ draṣṭukāmena tāṃ priyām || sarvacintāṃ parityajya sā cintā hṛdi varttate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे तीर्थमाहात्म्ये सौकरवे गृध्रजम्बूकाख्याने आदित्यवरप्रदानादिकं नाम सप्तत्रिंशदधिकशततमोऽध्यायः

iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre tīrthamāhātmye saukarave gṛdhrajambūkākhyāne ādityavarapradānādikaṃ nāma saptatriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यायेन व्रतं चीर्णं सर्वतो विकृतं भवेत् ।। कदाचिदपि काले तु गच्छेत्सौकरवं प्रति

anyāyena vrataṃ cīrṇaṃ sarvato vikṛtaṃ bhavet || kadācidapi kāle tu gacchetsaukaravaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र गोप्यं किमस्तीति येन ते परिवेदना ।। ततः कमलपत्राक्षी सव्रीडा दुःखपीडिता

tatra gopyaṃ kimastīti yena te parivedanā || tataḥ kamalapatrākṣī savrīḍā duḥkhapīḍitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छस्यनारतं राजन् किं स्थितं च मया विना ।। आज्ञा च तेऽप्रतिहता गन्धान्भोगांश्च सर्वशः

gacchasyanārataṃ rājan kiṃ sthitaṃ ca mayā vinā || ājñā ca te'pratihatā gandhānbhogāṃśca sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्युवाच प्रियं वाक्यं राजानं धर्मवादिनम् ।। देवो राजा गुरू राजा सोमो राजेति पठ्यते

pratyuvāca priyaṃ vākyaṃ rājānaṃ dharmavādinam || devo rājā gurū rājā somo rājeti paṭhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समं महिष्या चाचम्य क्षणं विश्रम्य पार्थिवः ।। अमात्यानानयामास ह्यभिषेक्तुं निजं सुतम्

samaṃ mahiṣyā cācamya kṣaṇaṃ viśramya pārthivaḥ || amātyānānayāmāsa hyabhiṣektuṃ nijaṃ sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच मधुरं वाक्यं पुत्रं पुत्रवतां वरः ।। राज्यस्थेनापि ते पुत्र कर्त्तव्यं शृणु तन्मम

uvāca madhuraṃ vākyaṃ putraṃ putravatāṃ varaḥ || rājyasthenāpi te putra karttavyaṃ śṛṇu tanmama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पितुर्वचः श्रुत्वा राजपुत्रो यशस्विनि ।। पितुः पादौ तु संगृह्य करुणं प्रत्युवाच तम्

tataḥ piturvacaḥ śrutvā rājaputro yaśasvini || pituḥ pādau tu saṃgṛhya karuṇaṃ pratyuvāca tam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं गच्छति काले तु तयोस्तत्र वसुन्धरे ।। प्रवर्त्तमानयोर्नित्यं धर्मे कर्मणि शुद्धयोः

evaṃ gacchati kāle tu tayostatra vasundhare || pravarttamānayornityaṃ dharme karmaṇi śuddhayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एह्येहि नाथ गच्छावः पश्य गोप्यं मनीषितम्।। ततो हस्ते पतिं गृह्य उद्वाह इव सुन्दरी

ehyehi nātha gacchāvaḥ paśya gopyaṃ manīṣitam|| tato haste patiṃ gṛhya udvāha iva sundarī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैव मरणं प्रापुः सर्वसंगविवर्जिताः।। श्वेतद्वीपं ततः प्राप्ताः सर्व एव चतुर्भुजाः

tatraiva maraṇaṃ prāpuḥ sarvasaṃgavivarjitāḥ|| śvetadvīpaṃ tataḥ prāptāḥ sarva eva caturbhujāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वसङ्गं परित्यज्य मद्भक्तश्चैव जायते।। एतत्ते कथितं भद्रे स्नानमात्रस्य यत्फलम्

sarvasaṅgaṃ parityajya madbhaktaścaiva jāyate|| etatte kathitaṃ bhadre snānamātrasya yatphalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतद्वीपं ततः प्राप्तौ जानीहि त्वं वसुन्धरे ।। पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

śvetadvīpaṃ tataḥ prāptau jānīhi tvaṃ vasundhare || punaranyatpravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यं सौकरवे कृत्वा सुदुष्करतरं महत् ।। अष्टमेन तु भक्तेन यस्तु स्नाति वसुन्धरे

puṇyaṃ saukarave kṛtvā suduṣkarataraṃ mahat || aṣṭamena tu bhaktena yastu snāti vasundhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तुष्टोऽस्म्यहं भद्रे सूर्यस्य सुमहौजसः ।। वरेण छन्दयामास आदित्यं तदनन्तरम्

tatastuṣṭo'smyahaṃ bhadre sūryasya sumahaujasaḥ || vareṇa chandayāmāsa ādityaṃ tadanantaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.