Varāha Purāṇa 142

अथ गुह्यकर्ममाहात्म्यम् ।। सूत उवाच ।। ततो देववचः श्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा ।। कृताञ्जलिपुटा भूत्वा प्रसादयति माधवम्

atha guhyakarmamāhātmyam || sūta uvāca || tato devavacaḥ śrutvā dharmakāmā vasundharā || kṛtāñjalipuṭā bhūtvā prasādayati mādhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरण्युवाच ।। दास्यां मे प्रणयं कृत्वा विज्ञाप्यं शृणु माधव ।। मृदुना च स्वभावेन वक्ष्यामि त्वां जनार्दन

dharaṇyuvāca || dāsyāṃ me praṇayaṃ kṛtvā vijñāpyaṃ śṛṇu mādhava || mṛdunā ca svabhāvena vakṣyāmi tvāṃ janārdana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पप्राणबला नार्यो यत्त्वया परिभाषितम् ।। अशक्ताः सहितुं ह्येताः क्षुधात्वनशनेऽबलाः

alpaprāṇabalā nāryo yattvayā paribhāṣitam || aśaktāḥ sahituṃ hyetāḥ kṣudhātvanaśane'balāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुञ्जमाना नरा ह्यत्र रजसा यांति शं परम् ।। अन्नं ह्यनुग्रहं देव येन ते कर्म संश्रिताः

bhuñjamānā narā hyatra rajasā yāṃti śaṃ param || annaṃ hyanugrahaṃ deva yena te karma saṃśritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा माधव्याः स तु माधवः ।। प्रहस्य भावशुद्धात्मा तत एवमभाषत

tasyāstadvacanaṃ śrutvā mādhavyāḥ sa tu mādhavaḥ || prahasya bhāvaśuddhātmā tata evamabhāṣata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवराह उवाच ।। साधु देवि वरारोहे मम कर्मव्यवस्थिते ।। पृष्टोऽहं परमं गुह्यं मम भक्तसुखावहम्

śrīvarāha uvāca || sādhu devi varārohe mama karmavyavasthite || pṛṣṭo'haṃ paramaṃ guhyaṃ mama bhaktasukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पृष्टा या रजसा देवि मम कर्मपरायणा ।। मां संस्पृशन्तु तत्रस्थं यत्र तिष्ठामि सुन्दरि

spṛṣṭā yā rajasā devi mama karmaparāyaṇā || māṃ saṃspṛśantu tatrasthaṃ yatra tiṣṭhāmi sundari

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि भावस्तदा कश्चिद्भोजने कायसाधने ।। चित्तं न्यस्य मयि क्षोणि भोक्तव्यं च न संशयः

yadi bhāvastadā kaścidbhojane kāyasādhane || cittaṃ nyasya mayi kṣoṇi bhoktavyaṃ ca na saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न सा लिप्यति दोषेण भुञ्जमाना रजस्वला।। अञ्जलिं शिरसा कृत्वा मयोक्तं मन्त्रमुत्तमम्

na sā lipyati doṣeṇa bhuñjamānā rajasvalā|| añjaliṃ śirasā kṛtvā mayoktaṃ mantramuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

( अनादिमध्यान्तमजं पुराणं रजस्वला देववरं नमामि ।।) तत एतेन मन्त्रेण भुक्त्वा देवि रजस्वला ।। करोति यानि कर्माणि न तैर्दुष्येत कर्हिचित्

( anādimadhyāntamajaṃ purāṇaṃ rajasvalā devavaraṃ namāmi ||) tata etena mantreṇa bhuktvā devi rajasvalā || karoti yāni karmāṇi na tairduṣyeta karhicit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नात्वा सा तु महाभागे पंचमात्तु दिनात्पुनः

snātvā sā tu mahābhāge paṃcamāttu dinātpunaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथार्हं कुरुते कर्म मच्चित्ता मत्परायणा ।। प्राप्नुयात्पुरुषत्वं च न्यस्तसंसारचिन्तनात्

yathārhaṃ kurute karma maccittā matparāyaṇā || prāpnuyātpuruṣatvaṃ ca nyastasaṃsāracintanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरण्युवाच ।। पुरुषा वा स्त्रियो वापि न पुमांसो न वा स्त्रियः ।। कथं दोषेण मुच्यन्ते जन्मसंसारबन्धनात्

dharaṇyuvāca || puruṣā vā striyo vāpi na pumāṃso na vā striyaḥ || kathaṃ doṣeṇa mucyante janmasaṃsārabandhanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवराह उवाच ।। इन्द्रियाणि निगृह्याथ चित्तमप्यनुवेश्य च ।। मयि संन्यासयोगेन मम कर्मपरायणः

śrīvarāha uvāca || indriyāṇi nigṛhyātha cittamapyanuveśya ca || mayi saṃnyāsayogena mama karmaparāyaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मम योगेषु संन्यासमेकचित्तो दृढव्रतः ।। एवं कुर्वन्महाभागे स्त्रियो वा पुन्नपुंसकम्

mama yogeṣu saṃnyāsamekacitto dṛḍhavrataḥ || evaṃ kurvanmahābhāge striyo vā punnapuṃsakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानसंन्यासयोगं वा यदीच्छेत्परमां गतिम् ।। अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे

jñānasaṃnyāsayogaṃ vā yadīcchetparamāṃ gatim || anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो बुद्धिश्च चित्तं च ते ह्यनीशाः शरीरिणाम् ।। एकचित्तं मनः कृत्वा ज्ञानेन पृधुलोचने

mano buddhiśca cittaṃ ca te hyanīśāḥ śarīriṇām || ekacittaṃ manaḥ kṛtvā jñānena pṛdhulocane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समचित्तं प्रपद्यन्ते न ते लिप्यन्ति मानवाः ।। सर्वभक्ष्याणि भक्षन्तः पेयापेयांस्तथैव च

samacittaṃ prapadyante na te lipyanti mānavāḥ || sarvabhakṣyāṇi bhakṣantaḥ peyāpeyāṃstathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समं चित्तं मयि यदि तदा तस्य न च क्रिया ।। चित्तं मनश्च बुद्धिश्च मत्संस्थं च समं यदि

samaṃ cittaṃ mayi yadi tadā tasya na ca kriyā || cittaṃ manaśca buddhiśca matsaṃsthaṃ ca samaṃ yadi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्किंचित्कुर्वतः कर्म पद्मपत्रमिवांभसि ।। संयोगान्न च लिप्येत समत्वादेव नान्यथा

yatkiṃcitkurvataḥ karma padmapatramivāṃbhasi || saṃyogānna ca lipyeta samatvādeva nānyathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्रिन्दिवं मुहूर्तं वा क्षणं वा यदि वा कला।। निमेषं वा त्रुटिं वाथ देवि चित्तं समं कुरु

rātrindivaṃ muhūrtaṃ vā kṣaṇaṃ vā yadi vā kalā|| nimeṣaṃ vā truṭiṃ vātha devi cittaṃ samaṃ kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदा दिवानिशोश्चैव कुर्वन्तः कर्मसङ्करम् ।। तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं यदि चित्तं व्यवस्थितम्

sadā divāniśoścaiva kurvantaḥ karmasaṅkaram || te'pi yānti parāṃ siddhiṃ yadi cittaṃ vyavasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाग्रतः स्वपतो वापि शृण्वतः पश्यतोऽपि वा ।। यो मां चित्ते चिंतयति मच्चिन्तस्य च किं भयम्

jāgrataḥ svapato vāpi śṛṇvataḥ paśyato'pi vā || yo māṃ citte ciṃtayati maccintasya ca kiṃ bhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुर्वृत्तमपि चाण्डालं ब्राह्मणं चाऽपथि स्थितम् ।। तं तु देवि प्रशंसामि नान्यचित्तं कदाचन

durvṛttamapi cāṇḍālaṃ brāhmaṇaṃ cā'pathi sthitam || taṃ tu devi praśaṃsāmi nānyacittaṃ kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यजन्तः सर्वधर्मज्ञा ज्ञानसंस्कारसंस्कृताः ।। मयि चित्तं समाधाय मम कर्मपरायणाः

yajantaḥ sarvadharmajñā jñānasaṃskārasaṃskṛtāḥ || mayi cittaṃ samādhāya mama karmaparāyaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये मत्कर्माणि कुर्वन्ति मया हृदि समाश्रिताः ।। सुखं निद्रां समाधाय स्वपन्तः कर्मसंस्थिताः

ye matkarmāṇi kurvanti mayā hṛdi samāśritāḥ || sukhaṃ nidrāṃ samādhāya svapantaḥ karmasaṃsthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येषां प्रशांतं चित्तं वै तेऽपि देवि मम प्रियाः ।। सर्वमात्मनि कर्म स्वं शुभं वा यदि वाऽशुभम्

yeṣāṃ praśāṃtaṃ cittaṃ vai te'pi devi mama priyāḥ || sarvamātmani karma svaṃ śubhaṃ vā yadi vā'śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्नुवन्ति च दुःखानि भ्रमच्चित्ता नराधमाः ।। चित्तं नाशो हि लोकस्य चित्तं मोक्षस्य कारणम् ।।२८।।। तस्माच्चित्तं समादाय मां प्रपद्यस्व मेदिनि ।। न्यस्य ज्ञानं च योगं च एकचित्ता भजस्व माम्

prāpnuvanti ca duḥkhāni bhramaccittā narādhamāḥ || cittaṃ nāśo hi lokasya cittaṃ mokṣasya kāraṇam ||28||| tasmāccittaṃ samādāya māṃ prapadyasva medini || nyasya jñānaṃ ca yogaṃ ca ekacittā bhajasva mām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मच्चित्तः सततं यो मां भजेत नियतव्रतः ।। मत्पार्श्वं प्राप्य परमं मद्भावायोपपद्यते

maccittaḥ satataṃ yo māṃ bhajeta niyatavrataḥ || matpārśvaṃ prāpya paramaṃ madbhāvāyopapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया चैव पुरा सृष्टं प्रजार्थेन वसुन्धरे ।। मासे मासे तु गन्तव्यमृतुकाले व्यवस्थितम्

mayā caiva purā sṛṣṭaṃ prajārthena vasundhare || māse māse tu gantavyamṛtukāle vyavasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकचित्तं समादाय यदीच्छेत्तु मम प्रियम् ।। न गच्छेद्यदि मासे तु ऋतुकालव्यवस्थितम्

ekacittaṃ samādāya yadīcchettu mama priyam || na gacchedyadi māse tu ṛtukālavyavasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितरस्तस्य हन्यन्ते दश पूर्वा दशापराः ।। न तत्र कामलोभेन मोहेन च वसुन्धरे

pitarastasya hanyante daśa pūrvā daśāparāḥ || na tatra kāmalobhena mohena ca vasundhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्त्वानङ्गं च मोहं च पित्रर्थाय स्त्रियं व्रजेत् ।। द्वितीयां न स्पृशेन्नारीं लोभमोहात्कथंचन

tyaktvānaṅgaṃ ca mohaṃ ca pitrarthāya striyaṃ vrajet || dvitīyāṃ na spṛśennārīṃ lobhamohātkathaṃcana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न संस्पृशेत्तृतीयां तु चतुर्थी न कदाचन ।। कृते संभोगधर्मे तु कृतकौतुकसंस्थितः

na saṃspṛśettṛtīyāṃ tu caturthī na kadācana || kṛte saṃbhogadharme tu kṛtakautukasaṃsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलस्नानं ततः कुर्यादन्यवस्त्रपरिग्रहम् ।। अपूर्णे ऋतुकाले तु योऽभिगच्छेद्रजस्वलाम्

jalasnānaṃ tataḥ kuryādanyavastraparigraham || apūrṇe ṛtukāle tu yo'bhigacchedrajasvalām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेतःपाः पितरस्तस्य एवमेतन्न संशयः ।। एकां तु पुरुषो याति द्वितीयां काममोहितः

retaḥpāḥ pitarastasya evametanna saṃśayaḥ || ekāṃ tu puruṣo yāti dvitīyāṃ kāmamohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृतीयां वा चतुर्थीं वा तदा स पुरुषोऽधमः ।। सर्वस्यैव तु लोकस्य समयोऽयं हि मत्कृतः

tṛtīyāṃ vā caturthīṃ vā tadā sa puruṣo'dhamaḥ || sarvasyaiva tu lokasya samayo'yaṃ hi matkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋतुकाले तु सर्वासां पित्रर्थं भोग इष्यते ।। ऋतुकालाभिगामी यो ब्रह्मचार्येव संमतः

ṛtukāle tu sarvāsāṃ pitrarthaṃ bhoga iṣyate || ṛtukālābhigāmī yo brahmacāryeva saṃmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न गच्छति च यः क्रोधान्मोहाद्वा पुरुषाधमः ।। ऋतौ ऋतौ भ्रूणहत्यां प्राप्नोति पुरुषश्चरन्

na gacchati ca yaḥ krodhānmohādvā puruṣādhamaḥ || ṛtau ṛtau bhrūṇahatyāṃ prāpnoti puruṣaścaran

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे।। ज्ञानं तु चित्तयोगस्य कर्मयोगस्य यत्क्रिया

anyacca te pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva vasundhare|| jñānaṃ tu cittayogasya karmayogasya yatkriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मणा यान्ति मत्स्थानं यान्ति मद्गाननिष्ठिताः ।। यान्ति योगविदः स्थानं नास्ति चान्या परा गतिः

karmaṇā yānti matsthānaṃ yānti madgānaniṣṭhitāḥ || yānti yogavidaḥ sthānaṃ nāsti cānyā parā gatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञानं योगं च सांख्यं च नास्ति चित्तव्यपाश्रितम् ।। लभन्ते पुष्कलां सिद्धिं मम मार्गानुसारिणः

jñānaṃ yogaṃ ca sāṃkhyaṃ ca nāsti cittavyapāśritam || labhante puṣkalāṃ siddhiṃ mama mārgānusāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ तत्र चतुर्थे तु दिने प्राप्ते वसुन्धरे ।। कृत्वा वै सिद्धिकर्म्माणि न गच्छत्यपराणि च

atha tatra caturthe tu dine prāpte vasundhare || kṛtvā vai siddhikarmmāṇi na gacchatyaparāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स्नानेन कुर्वीत शिरसो मलशोधनम् ।। शुक्लांबरधरो भूत्वा चित्तं कृत्वा समाहितम्

tataḥ snānena kurvīta śiraso malaśodhanam || śuklāṃbaradharo bhūtvā cittaṃ kṛtvā samāhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो बुद्धिं मनश्चैव समं कृत्वा वसुन्धरे ।। पश्चात्कुर्वन्ति कर्माणि सदा ते मे हृदि स्थिताः

tato buddhiṃ manaścaiva samaṃ kṛtvā vasundhare || paścātkurvanti karmāṇi sadā te me hṛdi sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तु भागवतो भूत्वा ऋतुकाले व्यवस्थितः ।। वायुभक्षस्ततस्तिष्ठेद्भूमे त्रीणि दिनानि च

yastu bhāgavato bhūtvā ṛtukāle vyavasthitaḥ || vāyubhakṣastatastiṣṭhedbhūme trīṇi dināni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र मन्त्रः – आदिर्भवान्गुप्तमनन्तमध्यो रजस्वला देव वयं नमामः ।। उपोषितास्त्रीणि दिनानि चैवं मुक्तौ रतं वासुदेवं नमामः

tatra mantraḥ – ādirbhavānguptamanantamadhyo rajasvalā deva vayaṃ namāmaḥ || upoṣitāstrīṇi dināni caivaṃ muktau rataṃ vāsudevaṃ namāmaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत एतेन मन्त्रेण शुद्धा भूमे रजस्वलाः ।। ये तु कुर्वन्ति कर्माणि स्नातास्नातानि भागशः

tata etena mantreṇa śuddhā bhūme rajasvalāḥ || ye tu kurvanti karmāṇi snātāsnātāni bhāgaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं दुष्यति नो देवि नारी वा पुरुषोऽपि वा ।। कुर्वन्ति मम कर्माणि ते यथावन्मम प्रियाः

evaṃ duṣyati no devi nārī vā puruṣo'pi vā || kurvanti mama karmāṇi te yathāvanmama priyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाण्यनुदिनं भद्रे मम चित्तानुसारिणः ।। प्राप्नुयात्पुरुषः स्त्री वा रजसा दूषिता अपि

sarvāṇyanudinaṃ bhadre mama cittānusāriṇaḥ || prāpnuyātpuruṣaḥ strī vā rajasā dūṣitā api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकचित्तस्ततो भूत्वा भूमे चेन्द्रियनिग्रहात् ।। मम योगेष्टसंन्यासं यदीच्छेत्परमां गतिम्

ekacittastato bhūtvā bhūme cendriyanigrahāt || mama yogeṣṭasaṃnyāsaṃ yadīcchetparamāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कुर्वन्ति ये नित्यं स्त्रियः पुंसो नपुंसकम् ।। ज्ञाने सत्यप्ययोगानां मम कर्मसु कर्मणाम्

evaṃ kurvanti ye nityaṃ striyaḥ puṃso napuṃsakam || jñāne satyapyayogānāṃ mama karmasu karmaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्यापि मां न जानन्ति नराः संसारसंश्रिताः ।। ते वै भूमे विजानन्ति ये तद्भक्त्या व्यवस्थिताः

adyāpi māṃ na jānanti narāḥ saṃsārasaṃśritāḥ || te vai bhūme vijānanti ye tadbhaktyā vyavasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मातापितृसहस्राणि पुत्रदारशतानि च ।। चक्रवत्परिवर्तन्ते यन्मोहान्मां न जानते

mātāpitṛsahasrāṇi putradāraśatāni ca || cakravatparivartante yanmohānmāṃ na jānate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञानेनावृतो लोको मोहेन च वशीकृतः ।। सङ्गैश्च बहुभिर्बद्धस्तेन चित्तं न संन्यसेत्

ajñānenāvṛto loko mohena ca vaśīkṛtaḥ || saṅgaiśca bahubhirbaddhastena cittaṃ na saṃnyaset

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छत्यन्यत्र माता वै पिता चान्यत्र गच्छति ।। पुत्राश्चान्यत्र गच्छन्ति दासश्चान्यत्र गच्छति

gacchatyanyatra mātā vai pitā cānyatra gacchati || putrāścānyatra gacchanti dāsaścānyatra gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जायन्ते चात्मनः स्थाने स्वस्वकर्मसमुद्भवे ।। ज्ञानमूढा वरारोहे नराः संसारमोहिताः

jāyante cātmanaḥ sthāne svasvakarmasamudbhave || jñānamūḍhā varārohe narāḥ saṃsāramohitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पकालपरं चैव माससंवत्सरेति च ।। भविष्यन्ति पुनः कृत्वा न मे मूर्त्या सहासते

alpakālaparaṃ caiva māsasaṃvatsareti ca || bhaviṣyanti punaḥ kṛtvā na me mūrtyā sahāsate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्यैतद्विदितं सर्वं न्यासयोगं वसुन्धरे ।। योगे न्यस्य सदात्मानं मुच्यते न च संशयः

yasyaitadviditaṃ sarvaṃ nyāsayogaṃ vasundhare || yoge nyasya sadātmānaṃ mucyate na ca saṃśayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य एतच्छृणुयान्नित्यं कल्यमुत्थाय मानवः ।। पुष्कलां लभते सिद्धिं मम लोकं च गच्छति

ya etacchṛṇuyānnityaṃ kalyamutthāya mānavaḥ || puṣkalāṃ labhate siddhiṃ mama lokaṃ ca gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्ते कथितं भद्रे रहस्यं परमं महत्।। त्वया पृष्टं च यद्देवि मम भक्तसुखावहम्

etatte kathitaṃ bhadre rahasyaṃ paramaṃ mahat|| tvayā pṛṣṭaṃ ca yaddevi mama bhaktasukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे गुह्यकर्ममाहात्म्यवर्णनं नाम द्वाचत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः

iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre guhyakarmamāhātmyavarṇanaṃ nāma dvācatvāriṃśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.