Varāha Purāṇa 143

अथ मन्दारमहिमनिरूपणम् ।। श्रीवराह उवाच ।। पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि एकान्तं शृणु सुन्दरि ।। स्थानं मे परमं गुह्यं मद्भक्तानां सुखावहम्

atha mandāramahimanirūpaṇam || śrīvarāha uvāca || punaranyatpravakṣyāmi ekāntaṃ śṛṇu sundari || sthānaṃ me paramaṃ guhyaṃ madbhaktānāṃ sukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जाह्नव्या दक्षिणे कूले विन्ध्यपृष्ठसमाश्रितम्।। मन्दारेति च विख्यातं सर्वभागवतप्रियम्

jāhnavyā dakṣiṇe kūle vindhyapṛṣṭhasamāśritam|| mandāreti ca vikhyātaṃ sarvabhāgavatapriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र त्रेतायुगे भूमे रामो नाम महाद्युतिः ।। भविष्यति न सन्देहः स च मां स्थापयिष्यति

tatra tretāyuge bhūme rāmo nāma mahādyutiḥ || bhaviṣyati na sandehaḥ sa ca māṃ sthāpayiṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणमुखाच्छ्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा ।। उवाच मधुरं वाक्यं लोकनाथं जनार्दनम्

nārāyaṇamukhācchrutvā dharmakāmā vasundharā || uvāca madhuraṃ vākyaṃ lokanāthaṃ janārdanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धरण्युवाच ।। देवदेव महादेव हरे नारायण प्रभो ।। मन्दारेति त्वया प्रोक्तं देवधर्मार्थसंयुतम्

dharaṇyuvāca || devadeva mahādeva hare nārāyaṇa prabho || mandāreti tvayā proktaṃ devadharmārthasaṃyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दारे कानि कर्माणि कुर्वन्ति च ततो नराः ।। कांश्च लोकान्प्रपद्यन्ते तत्र कर्मकृतो नराः

mandāre kāni karmāṇi kurvanti ca tato narāḥ || kāṃśca lokānprapadyante tatra karmakṛto narāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दारे कानि गुह्यानि रहस्यं किंच तत्र वै ।। वक्तुमर्हस्यशेषेण परं कौतूहलं मम

mandāre kāni guhyāni rahasyaṃ kiṃca tatra vai || vaktumarhasyaśeṣeṇa paraṃ kautūhalaṃ mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीवराह उवाच ।। शृणु सुन्दरि यत्नेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।। कथयिष्यामि ते गुह्यां मन्दारस्य महाक्रियाम्

śrīvarāha uvāca || śṛṇu sundari yatnena yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi || kathayiṣyāmi te guhyāṃ mandārasya mahākriyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रीडमानोऽस्महं तत्र मन्दारे पुष्पिते तदा ।। मन्दारपुष्पमादाय मनोज्ञं न्यस्य वै हृदि

krīḍamāno'smahaṃ tatra mandāre puṣpite tadā || mandārapuṣpamādāya manojñaṃ nyasya vai hṛdi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ममाभवच्चिन्ता मन्दारे पर्वतस्थिते ।। तत्रैकादशकुण्डानि निस्सृतानि गिरौ धरे

tato mamābhavaccintā mandāre parvatasthite || tatraikādaśakuṇḍāni nissṛtāni girau dhare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विन्ध्ये च मत्प्रभावेण मन्दारश्च महाद्रुमः ।। स्थितोऽहं तत्र सुभगे भक्तानुग्रहकाम्या

vindhye ca matprabhāveṇa mandāraśca mahādrumaḥ || sthito'haṃ tatra subhage bhaktānugrahakāmyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्शनीयतमं स्थानं मनोज्ञं च शिलातलम् ।। यत्र तिष्ठाम्यहं देवि मन्दारद्रुममाश्रितः

darśanīyatamaṃ sthānaṃ manojñaṃ ca śilātalam || yatra tiṣṭhāmyahaṃ devi mandāradrumamāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्मयं शृणु सुश्रोणि मन्दारेऽस्मिन्महाद्रुमे ।। द्वादश्यां च चतुर्दश्यां स पुष्पति महाद्रुमः

vismayaṃ śṛṇu suśroṇi mandāre'sminmahādrume || dvādaśyāṃ ca caturdaśyāṃ sa puṣpati mahādrumaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र मध्याह्नवेलायां वीक्ष्यमाणो जनैस्ततः ।। ततोऽन्यदिनमासाद्य दृश्यते न कदाचन

tatra madhyāhnavelāyāṃ vīkṣyamāṇo janaistataḥ || tato'nyadinamāsādya dṛśyate na kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ प्राणान्प्रमुच्येत कुण्डे मन्दारसंस्थिते ।। तपः कृत्वा वरारोहे मम लोकं स गच्छति

atha prāṇānpramucyeta kuṇḍe mandārasaṃsthite || tapaḥ kṛtvā varārohe mama lokaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य चोत्तरपार्श्वे च प्रापणं नाम वै गिरिः ।। तिस्रो धाराः पतन्त्यत्र दक्षिणां दिशमाश्रिताः

tasya cottarapārśve ca prāpaṇaṃ nāma vai giriḥ || tisro dhārāḥ patantyatra dakṣiṇāṃ diśamāśritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानकुण्डमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ।। दक्षिणे पतते धारा स्रवते चोत्तरामुखम्

snānakuṇḍamiti khyātaṃ tasminkṣetre paraṃ mama || dakṣiṇe patate dhārā sravate cottarāmukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्मंदारकुण्डे तु एकभक्तोषितो नरः ।। स्नानं करोति शुद्धात्मा स गच्छेत्परमां गतिम्

tasminmaṃdārakuṇḍe tu ekabhaktoṣito naraḥ || snānaṃ karoti śuddhātmā sa gacchetparamāṃ gatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्राथ मुंचते प्राणान्मम कर्मपरायणः ।। सर्वसंगं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति

tatrātha muṃcate prāṇānmama karmaparāyaṇaḥ || sarvasaṃgaṃ parityajya mama lokaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पूर्वोत्तरे पार्श्वे गुह्यं वैकुण्ठकारणम् ।। यत्र धारा पतत्येका हरिद्रावर्णसन्निभा

tasya pūrvottare pārśve guhyaṃ vaikuṇṭhakāraṇam || yatra dhārā patatyekā haridrāvarṇasannibhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्तत्र कुरुते स्नानमैकरात्रोषितो नरः ।। नाकपृष्ठं समासाद्य मोदते सह दैवतैः

yastatra kurute snānamaikarātroṣito naraḥ || nākapṛṣṭhaṃ samāsādya modate saha daivataiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथाऽत्र मुंचते प्राणान्कृतकृत्यः सुनिश्चितः ।। तारयित्वा कुलं सर्वं मम लोकं प्रपद्यते

tathā'tra muṃcate prāṇānkṛtakṛtyaḥ suniścitaḥ || tārayitvā kulaṃ sarvaṃ mama lokaṃ prapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य दक्षिणपूर्वेण समस्रोतो वरांगणे ।। पतते विन्ध्यशृंगेषु अगाधश्च महाह्रदः

tasya dakṣiṇapūrveṇa samasroto varāṃgaṇe || patate vindhyaśṛṃgeṣu agādhaśca mahāhradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं तु कुर्वीत एकभक्तोषितो नरः ।। मोदते पूर्वपार्श्वे तु तस्मिन्मेरौ शिलोच्चये

tatra snānaṃ tu kurvīta ekabhaktoṣito naraḥ || modate pūrvapārśve tu tasminmerau śiloccaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र मुंचते प्राणान्मम चित्तव्यवस्थितः ।। छित्वा वै सर्वसंसारं मम लोकं स गच्छति

athātra muṃcate prāṇānmama cittavyavasthitaḥ || chitvā vai sarvasaṃsāraṃ mama lokaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दारस्य तु पूर्वेण गुह्यं कोटरसंस्थितम् ।। यत्र धारा पतत्येका मुसलाकृतिका शुभा

mandārasya tu pūrveṇa guhyaṃ koṭarasaṃsthitam || yatra dhārā patatyekā musalākṛtikā śubhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पंचभक्तोषितो नरः ।। मोदते पूर्वपार्श्वे च मेरौ तस्मिञ्छिलोच्चये

tatra snānaṃ prakurvīta paṃcabhaktoṣito naraḥ || modate pūrvapārśve ca merau tasmiñchiloccaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र मुंचते प्राणान् कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।। मेरुशृङ्गं समुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति

athātra muṃcate prāṇān kṛtvā karma suduṣkaram || meruśṛṅgaṃ samutsṛjya mama lokaṃ ca gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य दक्षिणपार्श्वे तु गुह्यं विन्ध्यविनिःसृतम् ।। पंच धाराः पतन्त्यत्र मुसलाकृतिकाः शुभाः

tasya dakṣiṇapārśve tu guhyaṃ vindhyaviniḥsṛtam || paṃca dhārāḥ patantyatra musalākṛtikāḥ śubhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत अहोरात्रोषितो नरः ।। मोदते दक्षिणे शृङ्गे महामेरौ शिलोच्चये

tatra snānaṃ prakurvīta ahorātroṣito naraḥ || modate dakṣiṇe śṛṅge mahāmerau śiloccaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र मुंचते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ।। मेरुशृङ्गं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते

athātra muṃcate prāṇānkṛtvā karma suduṣkaram || meruśṛṅgaṃ parityajya mama lokaṃ prapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणे पश्चिमे भागे मन्दारस्य यशस्विनि ।। अत्र धारा पतत्येका आदित्यसमतेजसा

dakṣiṇe paścime bhāge mandārasya yaśasvini || atra dhārā patatyekā ādityasamatejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत अहोरात्रोषितो नरः ।। मोदते पश्चिमे भागे ध्रुवो यत्र प्रवर्तते

tatra snānaṃ prakurvīta ahorātroṣito naraḥ || modate paścime bhāge dhruvo yatra pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र मुंचते प्राणान्मम कर्मव्यवस्थितः ।। सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोके च मोदते

athātra muṃcate prāṇānmama karmavyavasthitaḥ || sarvapāpavinirmukto mama loke ca modate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पश्चिमपार्श्वे तु गुह्यं देवसमन्वितम् ।। चक्रावर्त्तमिति ख्यातमगाधश्च महाह्रदः

tasya paścimapārśve tu guhyaṃ devasamanvitam || cakrāvarttamiti khyātamagādhaśca mahāhradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नानं करोति यस्तत्र पंचभक्तोषितो नरः ।। मोदते मेरुशृङ्गेषु स्वच्छन्दगमनालयः

snānaṃ karoti yastatra paṃcabhaktoṣito naraḥ || modate meruśṛṅgeṣu svacchandagamanālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वै मुंचते प्राणांश्चक्रवर्ती महायशाः ।। शृंगान्सर्वान्परित्यज्य मोदते मम सन्निधौ

atha vai muṃcate prāṇāṃścakravartī mahāyaśāḥ || śṛṃgānsarvānparityajya modate mama sannidhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिशं वायव्यमाश्रित्य तस्मिन्विन्ध्यशिलोच्चये ।। तिस्रो धाराः पतन्त्यत्र मुसलाकृतयः शुभाः

diśaṃ vāyavyamāśritya tasminvindhyaśiloccaye || tisro dhārāḥ patantyatra musalākṛtayaḥ śubhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत मम चित्तव्यवस्थितः ।। मोदते सर्वशृंगेषु चैकचित्तं समाश्रितः

tatra snānaṃ prakurvīta mama cittavyavasthitaḥ || modate sarvaśṛṃgeṣu caikacittaṃ samāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथात्र मुञ्चते प्राणान् तस्मिन्गुह्ये यशस्विनि ।। सर्वसंगं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति

athātra muñcate prāṇān tasminguhye yaśasvini || sarvasaṃgaṃ parityajya mama lokaṃ sa gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य विक्रोशमात्रेण दक्षिणां दिशमाश्रितः ।। गुह्यो गभीरको नाम अगाधश्च महाह्रदः

tasya vikrośamātreṇa dakṣiṇāṃ diśamāśritaḥ || guhyo gabhīrako nāma agādhaśca mahāhradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत अष्टरात्रोषितो नरः ।। मोदते सर्वद्वीपेषु स्वच्छन्दगमनालयः

tatra snānaṃ prakurvīta aṣṭarātroṣito naraḥ || modate sarvadvīpeṣu svacchandagamanālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वै मुञ्चते प्राणान्मम कर्मव्यवस्थितः ।। सर्वद्वीपान् परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते

atha vai muñcate prāṇānmama karmavyavasthitaḥ || sarvadvīpān parityajya mama lokaṃ prapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पश्चिमपार्श्वे तु गुह्यं वै परमं महत् ।। सप्त धाराः पतन्त्यत्र अगाधश्च महाह्रदः

tasya paścimapārśve tu guhyaṃ vai paramaṃ mahat || sapta dhārāḥ patantyatra agādhaśca mahāhradaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत अहोरात्रोषितो नरः ।। मोदते शक्रलोके तु स्वच्छन्दगमनालयः

tatra snānaṃ prakurvīta ahorātroṣito naraḥ || modate śakraloke tu svacchandagamanālayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वै मुञ्चते प्राणान्स्वकर्मपरिनिष्ठितः ।। सर्वसंगं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते

atha vai muñcate prāṇānsvakarmapariniṣṭhitaḥ || sarvasaṃgaṃ parityajya mama lokaṃ prapadyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षेत्रस्य मण्डलं तस्य कथ्यमानं मया शृणु ।। स्यमन्तपञ्चकं चैव मन्दारस्य गिरौ मम

kṣetrasya maṇḍalaṃ tasya kathyamānaṃ mayā śṛṇu || syamantapañcakaṃ caiva mandārasya girau mama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तिष्ठामि सुश्रोणि विन्ध्यस्य गिरिमूर्द्धनि ।। मन्दारे परमं गुह्यं तस्मिन्गुह्यशिलोच्चये

tatra tiṣṭhāmi suśroṇi vindhyasya girimūrddhani || mandāre paramaṃ guhyaṃ tasminguhyaśiloccaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दक्षिणे संस्थितं चक्रं वामे स्थाने च वै गदा ।। य एतच्छृणुयान्नित्यं गुह्यं मन्दारसंस्थितम्

dakṣiṇe saṃsthitaṃ cakraṃ vāme sthāne ca vai gadā || ya etacchṛṇuyānnityaṃ guhyaṃ mandārasaṃsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लांगले मुसलं चैव शंखस्तिष्ठति चाग्रतः ।। तव चैव प्रियार्थाय मम भक्तसुखावहम्

lāṃgale musalaṃ caiva śaṃkhastiṣṭhati cāgrataḥ || tava caiva priyārthāya mama bhaktasukhāvaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतन्न जानते केचिन्मम माया विमोहिताः ।। मुच्य भागवताञ्छुद्धान्ये च वाराहमाश्रिताः

etanna jānate kecinmama māyā vimohitāḥ || mucya bhāgavatāñchuddhānye ca vārāhamāśritāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति श्रीवराहपुराणे भगवच्छास्त्रे मन्दारमहिमानिरूपणं नाम त्रयश्चत्वारिंशदधिकशततमोध्यायः

iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre mandāramahimānirūpaṇaṃ nāma trayaścatvāriṃśadadhikaśatatamodhyāyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.